Luận án tiến sĩ về khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở việt nam, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới cho ngành.

• Tác giả: Nguyễn Tân Thịnh
• Người hướng dẫn: TS Phan Hữu Nghị
• Trường học: Học viện Hậu cần
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Khai Thác Nguồn Lực Tài Chính Từ Tài Sản Công Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN KHAI THÁC NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ TÀI SẢN CÔNG
• 1.1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước
• 1.2. Các nghiên cứu liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công khu vực hành chính sự nghiệp
• 1.3. Các nghiên cứu liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản kết cấu hạ tầng
• 1.4. Các nghiên cứu liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản được xác lập quyền sở hữu thuộc về nhà nước
• 1.5. Các nghiên cứu về khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai
• 1.6. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.7. Những điểm đã đạt được của các công trình nghiên cứu
• 1.8. Khoảng trống của các công trình nghiên cứu - định hướng nghiên cứu của luận án
• 1.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ KHAI THÁC NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ TÀI SẢN CÔNG
• 2.1. Một số vấn đề cơ bản về tài sản công
• 2.1.1. Khái niệm tài sản công
• 2.1.2. Đặc điểm tài sản công
• 2.1.3. Phân loại tài sản công
• 2.1.4. Vai trò của tài sản công trong đời sống kinh tế - xã hội
• 2.2. Nguồn lực tài chính và nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.2.1. Quan niệm về nguồn lực
• 2.2.2. Quan niệm về nguồn lực tài chính
• 2.2.3. Nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3. Khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.1. Khái niệm khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.2. Đặc điểm khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.3. Vai trò của khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công trong nền kinh tế thị trường
• 2.3.4. Nguyên tắc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.5. Hình thức khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.6. Công cụ khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.7. Nội dung quá trình khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.8. Tiêu chí đánh giá việc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.3.9. Nhân tố ảnh hưởng tới việc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.4. Kinh nghiệm quốc tế về khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 2.4.1. Kinh nghiệm về khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công của một số quốc gia và vùng lãnh thổ
• 2.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KHAI THÁC NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ TÀI SẢN CÔNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát bộ máy quản lý tài sản công và trách nhiệm của các cơ quan trong khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 3.1.1. Bộ máy quản lý tài sản công ở Việt Nam
• 3.1.2. Trách nhiệm của các cơ quan có liên quan trong khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 3.2. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công khu vực hành chính sự nghiệp
• 3.2.1. Thực trạng tài sản công khu vực hành chính sự nghiệp
• 3.2.2. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công khu vực hành chính sự nghiệp
• 3.3. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản kết cấu hạ tầng
• 3.3.1. Thực trạng một số loại tài sản kết cấu hạ tầng
• 3.3.2. Khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản kết cấu hạ tầng
• 3.4. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản được xác lập quyền sở hữu thuộc về nhà nước
• 3.4.1. Thực trạng tài sản được xác lập quyền sở hữu thuộc về nhà nước
• 3.4.2. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản được xác lập quyền sở hữu thuộc về nhà nước
• 3.5. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai
• 3.5.1. Hiện trạng sử dụng đất đai
• 3.5.2. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai
• 3.6. Đánh giá thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam
• 3.6.1. Những kết quả đạt được
• 3.6.2. Những hạn chế
• 3.6.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 3.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG KHAI THÁC NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ TÀI SẢN CÔNG Ở VIỆT NAM
• 4.1. Dự báo, quan điểm khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam
• 4.1.1. Dự báo khả năng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2035
• 4.1.2. Quan điểm về khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 4.2. Giải pháp tăng cường khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 4.2.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 4.2.2. Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 4.2.3. Nhóm giải pháp hỗ trợ việc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công
• 4.2.4. Kiến nghị đối với Quốc hội
• 4.2.5. Kiến nghị với Chính phủ
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tài sản công và nguồn lực tài chính

Tài sản công (tài sản công) là nguồn lực quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Việc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công không chỉ giúp tăng cường ngân sách nhà nước mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững. Nguồn lực tài chính từ tài sản công bao gồm các khoản thu từ việc sử dụng, cho thuê hoặc chuyển nhượng tài sản công. Đặc điểm của tài sản công là tính chất công cộng, phục vụ lợi ích chung của xã hội. Việc quản lý tài sản công cần được thực hiện một cách chặt chẽ để tránh thất thoát và lãng phí. Theo Nghị quyết số 07-NQ/TW, việc khai thác tài sản công cần được chú trọng để tăng cường hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia.

1.1. Khái niệm và vai trò của tài sản công

Tài sản công được định nghĩa là tài sản thuộc sở hữu nhà nước, phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của tài sản công trong nền kinh tế là rất lớn, nó không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là công cụ để thực hiện các chính sách phát triển. Việc khai thác tài sản công một cách hiệu quả sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Theo các chuyên gia, việc quản lý và khai thác tài sản công cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch.

II. Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công tại Việt Nam

Thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam hiện nay còn nhiều hạn chế. Mặc dù đã có những kết quả nhất định, nhưng việc quản lý và khai thác tài sản công vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan quản lý chưa có một cơ sở dữ liệu thống nhất về tài sản công, dẫn đến việc thiếu thông tin trong quá trình ra quyết định. Hơn nữa, mô hình tổ chức khai thác tài sản công còn phân tán, thiếu chuyên nghiệp, gây ra tình trạng thất thoát và lãng phí. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ khai thác tài sản công chưa đạt yêu cầu, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

2.1. Những kết quả đạt được và hạn chế

Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được một số kết quả trong việc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công. Tuy nhiên, những hạn chế vẫn tồn tại, như việc thiếu cơ chế và dữ liệu thống nhất, dẫn đến việc khai thác tài sản công chưa hiệu quả. Nhiều nguồn lực tài chính vẫn chưa được khai thác triệt để, ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế - xã hội. Để khắc phục những hạn chế này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các chính sách cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả khai thác tài sản công.

III. Giải pháp tăng cường khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công

Để tăng cường khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về quản lý tài sản công, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc khai thác. Thứ hai, cần xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về tài sản công để phục vụ cho công tác quản lý và ra quyết định. Cuối cùng, cần tăng cường công tác đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý tài sản công, nhằm đảm bảo việc khai thác tài sản công diễn ra một cách chuyên nghiệp và hiệu quả.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho việc khai thác tài sản công, áp dụng các công nghệ thông tin trong quản lý tài sản công, và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc sử dụng tài sản công. Ngoài ra, cần có các chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia vào việc khai thác tài sản công, từ đó tạo ra nguồn lực tài chính dồi dào cho ngân sách nhà nước. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác tài sản công, đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Công trình nghiên cứu khoa học của nghiên cứu sinh Nguyễn Tân Thịnh với đề tài "Khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam" (Học viện Hậu cần, 2019; Người hướng dẫn: TS. Phan Hữu Nghị, PGS.TS. Nguyễn Văn Xa; Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng, Mã số: 9340201) đặt nền móng tiên phong cho việc chuyển đổi mô hình quản lý công sản tại Việt Nam từ cơ chế hành chính bao cấp nặng về kiểm soát hiện vật sang mô hình kinh tế hóa nguồn vật lực công dựa trên quy luật thị trường. Bối cảnh nghiên cứu gắn liền với yêu cầu cấp bách về tái cơ cấu thu - chi ngân sách nhà nước (NSNN) và đảm bảo an ninh tài chính quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 07-NQ/TW năm 2016 và Nghị quyết số 39-NQ/TW năm 2019 của Bộ Chính trị, đồng thời triển khai đồng bộ Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017 trên nền tảng Hiến pháp năm 2013.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được xác định rõ: Trước công trình này, y văn kinh tế trong nước chủ yếu tiếp cận tài sản công (TSC) dưới góc độ quản trị hành chính tĩnh hoặc xử lý kỹ thuật đơn lẻ cho từng phân đoạn tài sản riêng biệt (như trụ sở cơ quan hay tài sản tịch thu sung quỹ), mà hoàn toàn thiếu vắng một khung lý thuyết chỉnh thể về "khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công" như một chu trình chuyển hóa giá trị tiềm năng thành các quỹ tiền tệ quốc gia.

Luận án thiết lập hệ thống 4 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và 3 giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses - H) tương ứng:

• RQ1: Bản chất, nội hàm, nguyên tắc, hình thức và công cụ nào chi phối chu trình khai thác nguồn lực tài chính từ TSC trong nền kinh tế thị trường?
• RQ2: Bài học kinh nghiệm quốc tế nào về quản trị tài chính công sản có giá trị tham chiếu cho thể chế Việt Nam?
• RQ3: Đâu là những điểm nghẽn, thất thoát và nguyên nhân gốc rễ trong thực tiễn khai thác nguồn lực tài chính từ 4 nhóm TSC chủ lực tại Việt Nam giai đoạn 2009–2018?
• RQ4: Khả năng tạo lập nguồn thu từ TSC giai đoạn 2020–2025, tầm nhìn 2035 là bao nhiêu và hệ giải pháp chiến lược nào bảo đảm tính khả thi?
• H1: Chuyển đổi phương thức khai thác tài sản công từ mệnh lệnh hành chính sang cơ chế định giá và đấu giá thị trường sẽ tối ưu hóa tỷ trọng thu NSNN và giảm thiểu thất thoát nguồn lực công sản.
• H2: Tích hợp dữ liệu và thiết lập chủ thể quản trị tập trung là điều kiện tiên quyết để giải quyết triệt để vấn đề "bi kịch của cái chung" trong sở hữu toàn dân về tài sản công.
• H3: Đa dạng hóa các công cụ tài chính (chuyển nhượng quyền thu phí, PPP, cho thuê quyền khai thác) tạo ra dòng tiền bền vững mà không làm suy giảm quyền sở hữu quốc gia.

Về quy mô và phạm vi, nghiên cứu bao quát 4 nhóm TSC mang tính đại diện cao nhất: (i) TSC khu vực hành chính sự nghiệp (HCSN); (ii) Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông - thủy lợi; (iii) Tài sản xác lập quyền sở hữu toàn dân; và (iv) Đất đai. Dữ liệu thực chứng được phân tích theo chuỗi thời gian 10 năm (2009–2018) và dự báo nguồn lực tài chính cho giai đoạn 2020–2025, tầm nhìn 2035 trên phạm vi toàn quốc.

Literature Review và Positioning

Khảo cứu tổng quan các công trình khoa học cho thấy bức tranh phân mảnh trong nghiên cứu quản lý tài sản công. Tại Việt Nam, các tác giả đi trước đã tiếp cận từng khía cạnh kỹ thuật cụ thể: Phan Hữu Nghị (2010) đề xuất mô hình tổng công ty đầu tư và kinh doanh bất động sản nhà nước để quản lý trụ sở làm việc; La Văn Thịnh (2015) nghiên cứu công cụ kế toán và yêu cầu phản ánh nguồn lực công trên Bảng cân đối kế toán nhà nước; Lê Thị Việt Hà (2016) xây dựng chỉ tiêu thanh lý, điều chuyển tài sản ngành tòa án; Tạ Thanh Tú và Chu Thị Thủy Chung (2016, 2017) khảo sát cơ chế quản lý nhà, đất khu vực HCSN; Trần Đức Thắng (2012) hệ thống hóa cơ chế khai thác tài chính từ đất đai; Phạm Minh Hóa (2019) chỉ ra thực trạng "khung giá đất, bảng giá đất luôn không theo kịp biến động của thị trường, có nơi khung giá đất chỉ bằng 20% giá thị trường".

Trên trường quốc tế, các học thuyết nền tảng chi phối lĩnh vực này gồm: Phân tích kinh tế về quyền tài sản (Economic Analysis of Property Rights) của Yoram Barzel (1997); Lý thuyết tài nguyên dùng chung (Common-Pool Resources) của chủ nhân giải Nobel Kinh tế Elinor Ostrom (2009); và Chuyên khảo đột phá The Public Wealth of Nations của Dag Detter và Stefan Fölster (2015).

Y văn thế giới tồn tại cuộc tranh luận học thuật sâu sắc giữa hai trường phái đối lập về xử lý tài sản công:

1. Trường phái Tân cổ điển (Tư nhân hóa triệt để & Thuế Pigou): Lập luận rằng để giải quyết thất thoát và lãng phí của "cái chung", con đường duy nhất là chuyển giao quyền sở hữu cho tư nhân hoặc áp đặt thuế Pigou từ bên ngoài nhằm đưa chi phí cá nhân tiệm cận chi phí xã hội.
2. Trường phái Thể chế phi tập trung (Elinor Ostrom): Chứng minh rằng việc tư nhân hóa hay áp đặt thuế quan liêu thường thất bại tại các nước đang phát triển, từ đó đề xuất cơ chế tự quản trị thích ứng của cộng đồng người sử dụng dựa trên quy tắc đồng thuận và chi phí giám sát thấp.

Luận án định vị chính xác khoảng trống học thuật: Trong khi các công trình quốc tế thường giả định môi trường đa sở hữu tư nhân hoàn chỉnh, Việt Nam duy trì chế độ sở hữu toàn dân về đất đai và tài nguyên do Nhà nước đại diện chủ sở hữu. Luận án bắc nhịp cầu lý thuyết giữa kinh tế học thể chế và tài chính công hiện đại bằng cách chứng minh: Không cần tư nhân hóa quyền sở hữu gốc, Nhà nước vẫn có thể thương mại hóa quyền khai thác kinh tế thông qua các công cụ thị trường (thẩm định giá độc lập, đấu giá công khai, hợp đồng PPP, chuyển nhượng quyền thu phí).

So sánh với các nghiên cứu quốc tế: Khác với mô hình Thụy Sỹ vốn tuyệt đối hóa tính chất phi thương mại của tài sản công ích (chỉ công nhận giá trị sử dụng công cộng mà cấm cho thuê/chuyển nhượng), công trình này tiếp cận theo hướng tiến bộ tương đồng với nghiên cứu của Dag Detter & Stefan Fölster và mô hình quản trị tài sản công của Đài Loan, khẳng định tài sản công phi thương mại vẫn có thể cấu trúc lại để sinh dòng tiền thông qua nhượng quyền khai thác dịch vụ phụ trợ.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết Quyền tài sản của Yoram Barzel và Lý thuyết Quản trị của Elinor Ostrom thông qua việc phân tách rạch ròi giữa "quyền sở hữu pháp lý tối cao của Nhà nước" và "quyền khai thác giá trị kinh tế của chủ thể sử dụng". Tác giả chuẩn hóa định nghĩa mang tính học thuật cao:

"Khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công là quá trình sử dụng các hình thức, công cụ nhằm thu được giá trị từ tài sản công thông qua các quan hệ kinh tế giữa các chủ thể sở hữu và chủ thể quản lý, sử dụng tài sản công để tạo lập các quỹ tiền tệ cho nhà nước."

Đóng góp lý thuyết còn thể hiện ở việc xác lập 4 nguyên tắc vận hành có tính quy luật:

• Nguyên tắc định danh chủ thể duy nhất: Mỗi tài sản công phải gắn với một đầu mối chịu trách nhiệm kinh tế trực tiếp nhằm triệt tiêu hiện tượng "cha chung không ai khóc".
• Nguyên tắc hiệu quả và nuôi dưỡng nguồn thu: Khai thác gắn liền với bảo tồn, tái tạo giá trị, lựa chọn phương án có lợi ích ròng cao nhất.
• Nguyên tắc thị trường hóa và minh bạch: Vận hành dựa trên tín hiệu thị trường, cạnh tranh bình đẳng qua đấu giá, niêm yết công khai.
• Nguyên tắc chế tài nghiêm minh: Phòng ngừa trục lợi từ chênh lệch địa tô và chuyển dịch tài sản công sang tư nhân bất hợp pháp.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án là sự tích hợp đa chiều giữa 3 trường phái lý thuyết: (1) Lý thuyết Tài chính công hiện đại (Public Finance Theory); (2) Lý thuyết Quản trị công mới (New Public Management - NPM); và (3) Kinh tế học Quyền tài sản (Property Rights Economics).

   [HỆ THỐNG THỂ CHẾ & CHẾ ĐỘ SỞ HỮU TOÀN DÂN]
[4 NHÓM TÀI SẢN CÔNG]               [NGUYÊN TẮC QUẢN TRỊ CỐT LÕI]
1. Khu vực HCSN                     - Định danh chủ thể chịu trách nhiệm
2. Kết cấu hạ tầng                  - Hiệu quả & Nuôi dưỡng nguồn lực
3. Quyền sở hữu toàn dân            - Minh bạch hóa & Cơ chế thị trường
4. Đất đai & Tài nguyên             - Chế tài & Kiểm soát thất thoát
       [HÌNH THỨC & CÔNG CỤ KHAI THÁC]
   - Giao quyền / Cấp quyền khai thác
   - Cho thuê tài sản / Cho thuê quyền khai thác
   - Chuyển nhượng có thời hạn / Quyền thu phí
   - Góp vốn, liên doanh, liên kết / Hợp đồng PPP
   - Định giá độc lập, Đấu giá, Niêm yết công khai
  [HỆ THỐNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐA TẦNG (KÉP)]
   - Định lượng: Tỷ trọng thu NSNN, Tốc độ tăng trưởng, Suất sinh lời
   - Định tính: Tính bền vững tài khóa, Mức độ minh bạch, Tránh lãng phí
       [TỐI ƯU HÓA CÁC QUỸ TIỀN TỆ QUỐC GIA]

Khung phân tích này thiết lập boundary conditions (điều kiện biên) chặt chẽ: Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, nơi Nhà nước giữ vai trò đại diện chủ sở hữu tối cao, nhưng các quyết định phân bổ nguồn lực vận hành theo cơ chế giá cả thị trường.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan triết học hiện thực phản tư (Critical Realism) kết hợp thực chứng (Positivism), nhìn nhận tài sản công vừa có giá trị vật chất khách quan vừa chịu sự chi phối của các cấu trúc thể chế xã hội. Thiết kế nghiên cứu hỗn hợp kết hợp phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp quy mô lớn với phương pháp chuyên gia đa ngành. Thiết kế đa tầng (Multi-level design) được triển khai qua 3 cấp độ:

• Cấp vĩ mô: Cơ quan hoạch định chính sách (Chính phủ, Quốc hội, Bộ Tài chính, Bộ TN&MT).
• Cấp trung gian: Cơ quan quản lý chuyên trách (Cục Quản lý công sản, Tổng cục Thuế, Kho bạc Nhà nước, UBND cấp tỉnh).
• Cấp vi mô: Đơn vị sự nghiệp công lập, ban quản lý dự án, doanh nghiệp khai thác kết cấu hạ tầng.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Chiến lược thu thập dữ liệu thứ cấp được chuẩn hóa nghiêm ngặt từ Cơ sở dữ liệu Quốc gia về Tài sản công, báo cáo quyết toán NSNN của Bộ Tài chính, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ và số liệu thống kê đất đai của Bộ TN&MT.

Quy trình tam giác hóa (Triangulation) được thực hiện toàn diện:

• Tam giác hóa dữ liệu (Data triangulation): Đối chiếu chéo giữa số liệu hạch toán của Kho bạc Nhà nước với số liệu báo cáo của cơ quan Thuế và kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước.
• Tam giác hóa lý thuyết (Theory triangulation): Kết hợp kinh tế học thể chế, tài chính công và quản trị doanh nghiệp để soi chiếu hiện tượng thất thoát công sản.
• Phương pháp chuyên gia (Expert elicitation): Tham vấn sâu ý kiến của các nhà lập pháp, chuyên gia định giá tài sản, nhà quản lý công sản hàng đầu tại Việt Nam để kiểm chứng tính giá trị nội dung (content validity).

Data và phân tích

Dữ liệu bao gồm các tập hợp thống kê toàn diện:

• Cơ cấu tài sản công khu vực HCSN tính đến ngày 31/12/2018 (đất đai, nhà công vụ, xe ô tô, tài sản trên 500 triệu đồng).
• Số thu, số chi bảo trì của Quỹ Bảo trì đường bộ; số thu từ kết cấu hạ tầng đường sắt, đường thủy nội địa giai đoạn 2014–2018.
• Kết quả thu ngân sách từ đất đai và cơ cấu thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất giai đoạn 2009–2018.
• Số liệu xử lý tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước và tài sản từ các dự án PPP/BT.

Kỹ thuật phân tích bao gồm thống kê mô tả chuỗi thời gian (time-series descriptive statistics), phân tích cấu trúc tỷ trọng, phân tích so sánh động thái và phân tổ dữ liệu. Kiểm tra tính vững (Robustness checks) được thực hiện bằng cách so sánh số liệu thực thu với số liệu dự toán được duyệt qua các năm ngân sách.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Công trình công bố 4 nhóm phát hiện thực nghiệm mang tính bước ngoặt:

1. Quy mô tài sản công khổng lồ nhưng hiệu suất khai thác chưa tương xứng: Dẫn chiếu báo cáo từ 27 quốc gia của IMF, giá trị tài sản công do trung ương quản lý lên tới 114% GDP; và theo tính toán của Dag Detter & Stefan Fölster:

   "Tổng TSC trên toàn thế giới nằm trong tay chính phủ, nếu được tính toán thận trọng, lớn đến nỗi nếu lợi nhuận cao hơn chỉ 1% sẽ thêm vào tiền thu nhập quốc gia 750 tỷ USD mỗi năm." Tại Việt Nam, nguồn lực này ước tính tương đương hàng trăm tỷ USD nhưng đóng góp cho NSNN còn manh mún, thiếu một bảng cân đối tổng thể tài sản quốc gia.

2. Cơ cấu nguồn thu từ đất đai chiếm vị thế áp đảo nhưng kém bền vững: Phân tích dữ liệu giai đoạn 2009–2018 chứng minh các khoản thu từ đất luôn chiếm trên 10-15% tổng thu NSNN, nhưng chủ yếu là thu "một lần" từ giao đất ở và tiền sử dụng đất, trong khi tiền thuê đất hàng năm và thuế tài sản chiếm tỷ trọng rất thấp, tạo rủi ro cạn kiệt địa tô trong dài hạn.

3. Thất thoát nghiêm trọng tại các điểm giao thoa công - tư (PPP, BT, Liên doanh liên kết): Cơ chế xác định giá đất để thanh toán dự án BT (đổi đất lấy hạ tầng) và định giá tài sản góp vốn liên doanh tại các đơn vị sự nghiệp công lập mang nặng tính hành chính áp đặt, thấp hơn từ 30% đến 80% giá trị thị trường, tạo kẽ hở cho hiện tượng "chuyển dịch ngầm" tài sản nhà nước sang khu vực tư nhân.

4. Khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông ở trạng thái sơ khai: Giai đoạn 2014–2018, các hình thức chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt, đường bộ, đường thủy nội địa mới chỉ triển khai thí điểm cục bộ, chưa hình thành thị trường mua bán quyền khai thác tài sản công minh bạch.

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Thiết lập hoàn chỉnh hệ thống khái niệm, phạm trù khoa học và hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế hóa tài sản công trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.
• Về mặt phương pháp luận: Cung cấp mô hình phân tích chu trình dòng tiền tài sản công, áp dụng được cho việc đánh giá hiệu quả quản trị tài sản công cấp địa phương và bộ ngành.
• Về thực tiễn quản lý: Đề xuất mô hình Hệ thống giao dịch điện tử quốc gia về tài sản công (Public Asset Electronic Trading System) nhằm xóa bỏ hoàn toàn cơ chế "xin - cho", chỉ định thầu thiếu minh bạch.
• Về chính sách: Cung cấp luận cứ vững chắc cho việc sửa đổi Luật Đất đai, hoàn thiện các Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý, sử dụng tài sản công 2017, và định hình chiến lược tái cơ cấu nguồn thu tài chính quốc gia giai đoạn 2020–2025, tầm nhìn 2035.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận các giới hạn học thuật:

• Giới hạn dữ liệu lịch sử: Do hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản kết cấu hạ tầng mới hình thành, số liệu khai thác hạ tầng giao thông chi tiết chỉ tập trung sâu từ năm 2014 đến 2018 thay vì đủ 10 năm như mảng đất đai và HCSN.
• Phạm vi tài sản vô hình: Công trình tập trung vào 4 nhóm tài sản hữu hình chủ lực, chưa bao quát tài sản công vô hình (tài nguyên số, dữ liệu công dân số, quyền sở hữu trí tuệ của nhà nước).
• Phạm vi chu trình: Luận án giới hạn nghiên cứu ở khâu tạo lập và khai thác nguồn thu, không đi sâu vào khâu phân bổ và chi tiêu nguồn thu sau khi nộp vào NSNN.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

1. Ứng dụng kinh tế lượng không gian (Spatial Econometrics) để định lượng tác động lan tỏa của việc khai thác quỹ đất quanh các trục hạ tầng giao thông (mô hình TOD).
2. Xây dựng khung lý thuyết định giá và khai thác nguồn lực tài chính từ tài nguyên số và tài sản dữ liệu công (Public Data Assets).
3. Đánh giá tác động thể chế của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công sau 10 năm thi hành (giai đoạn 2018–2028).

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Định hình chuyên khảo chuẩn mực đầu tiên về tài chính công sản tại Việt Nam, mở ra hướng nghiên cứu liên ngành giữa Tài chính công, Luật Kinh tế và Kinh tế học Thể chế.
• Tác động chính sách: Trực tiếp hỗ trợ Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) và Ban Kinh tế Trung ương trong việc thể chế hóa Nghị quyết 39-NQ/TW thành các đề án quản trị tài sản công cấp quốc gia.
• Chuyển dịch thực tiễn: Thúc đẩy tiến trình số hóa và áp dụng đấu giá điện tử công khai đối với tài sản công và quyền sử dụng đất, nâng cao tính minh bạch của thị trường bất động sản.
• Lợi ích tài khóa: Cung cấp giải pháp kỹ thuật có khả năng huy động hàng trăm nghìn tỷ đồng cho ngân sách thông qua tối ưu hóa quyền thu phí hạ tầng và thu đúng giá trị địa tô chênh lệch.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giảng viên đại học: Tiếp cận khung lý thuyết hoàn chỉnh và hệ thống dữ liệu thực chứng tin cậy về kinh tế học công sản.
• Nhà hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, Bộ TN&MT, Quốc hội): Sử dụng các khuyến nghị về định giá thị trường, mô hình giao dịch điện tử và thể chế hóa hợp đồng PPP/BT.
• Cơ quan quản lý địa phương (UBND cấp tỉnh/thành phố): Nắm bắt phương pháp luận đánh giá hiệu quả khai thác tài sản công trên địa bàn để chống thất thoát ngân sách.
• Doanh nghiệp & Nhà đầu tư tư nhân: Hiểu rõ cơ chế tiếp cận, thuê quyền khai thác hạ tầng và tham gia các dự án đối tác công - tư minh bạch, bình đẳng.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?
Trả lời: Luận án đã mở rộng Lý thuyết Phân tích Kinh tế về Quyền tài sản (Property Rights Theory) của Yoram Barzel vào thể chế kinh tế đặc thù của Việt Nam. Điểm độc đáo nằm ở việc chứng minh: Trong điều kiện "sở hữu toàn dân", Nhà nước có thể tách rời quyền sở hữu danh nghĩa với quyền thương mại hóa tài sản để áp dụng đầy đủ các công cụ thị trường (đấu giá quyền khai thác, cho thuê, PPP), biến tài sản tĩnh thành dòng tiền động mà không làm biến dạng bản chất pháp lý của sở hữu toàn dân.

2. Điểm mới về phương pháp luận nghiên cứu so với các công trình trước đây là gì?
Trả lời: So với các nghiên cứu đơn ngành của Phan Hữu Nghị (2010) hay Trần Đức Thắng (2012), luận án thiết lập phương pháp tiếp cận đa tầng tích hợp (Multi-level Integrated Approach) trên 4 nhóm tài sản chủ lực, kết hợp chuỗi dữ liệu thứ cấp 10 năm từ CSDL Quốc gia về TSC với phương pháp tam giác hóa kiểm toán (Audit Triangulation), khắc phục triệt để tình trạng phân mảnh dữ liệu giữa các bộ ngành.

3. Phát hiện thực nghiệm nào bất ngờ và có ý nghĩa cảnh báo cao nhất?
Trả lời: Phát hiện về sự mất cân đối nghiêm trọng trong cấu trúc thu từ đất đai: Nguồn thu phụ thuộc tới trên 80% vào các khoản thu một lần (tiền sử dụng đất khi giao đất, chuyển mục đích sử dụng), trong khi dòng thu bền vững từ tiền thuê đất hàng năm và thuế tài sản chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Điều này cảnh báo nguy cơ suy giảm mạnh nguồn thu tài khóa khi quỹ đất sạch cạn kiệt trong 10-15 năm tới.

4. Luận án có cung cấp quy trình sao chép/tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không?
Trả lời: Luận án cung cấp bộ tiêu chí đánh giá kép rõ ràng (gồm 6 chỉ tiêu định lượng và 4 nhóm tiêu chí định tính) cùng cấu trúc mô hình Hệ thống giao dịch điện tử về tài sản công. Bất kỳ nhà nghiên cứu nào cũng có thể áp dụng nguyên vẹn khung phân tích này để khảo sát trên tập dữ liệu của các giai đoạn phát triển tiếp theo hoặc áp dụng riêng cho từng tỉnh/thành phố cụ thể.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm được phác thảo như thế nào?
Trả lời: Lộ trình tập trung vào 3 trọng tâm: (i) Giai đoạn 2020–2023: Hoàn thiện chuẩn mực kế toán công và lập Bảng cân đối tài sản công quốc gia; (ii) Giai đoạn 2023–2027: Mở rộng thương mại hóa quyền khai thác hạ tầng số và tài sản vô hình nhà nước; (iii) Giai đoạn 2027–2030: Chuyển đổi toàn diện sang mô hình quản trị quỹ đầu tư công sản quốc gia theo chuẩn mực doanh nghiệp (National Wealth Fund).

Kết luận

1. Luận án đã hoàn thiện căn bản khung lý thuyết về khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.
2. Thiết lập hệ thống 4 nguyên tắc vận hành cốt lõi và khung phân tích tích hợp 3 trường phái lý thuyết (Tài chính công, Quản trị công mới, Quyền tài sản).
3. Đánh giá toàn diện và hệ thống hóa thực trạng khai thác 4 nhóm tài sản công chủ lực giai đoạn 2009–2018 bằng phương pháp tam giác hóa dữ liệu thực chứng.
4. Nhận diện chính xác 4 điểm nghẽn thể chế dẫn đến thất thoát nguồn lực và đề xuất mô hình Hệ thống giao dịch điện tử về tài sản công cấp quốc gia.
5. Cung cấp dự báo khả năng tạo lập nguồn tài chính đến năm 2025, tầm nhìn 2035, đóng góp luận cứ khoa học trực tiếp vào công cuộc tái cơ cấu tài chính công bền vững.
6. Mở ra bước chuyển biến hệ hình tư duy (paradigm shift) từ quản lý hành chính hiện vật thụ động sang quản trị giá trị tài sản công năng động, hiện đại và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN KHAI THÁC NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TỪ TÀI SẢN CÔNG 1. Các công trình nghiên cứu ở trong nước 1. Các nghiên cứu liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công khu vực hành chính sự nghiệp ● Trong Luận án tiến sĩ: “Quản lý TSC trong các cơ quan hành chính nhà nước ở Việt Nam”, 2010, Đại học Kinh tế Quốc dân, NCS Phan Hữu Nghị trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm của các nước về mô hình quản lý TSC, đặc biệt là mô hình quản lý bất động sản công, đồng thời căn cứ vào thực tiễn quản lý TSC là trụ sở làm việc của cơ quan hành chính nhà nước ở nước ta (giai đoạn 1995 - 2009), đề xuất những giải pháp mới nhằm hoàn thiện công tác quản lý trụ sở làm việc của cơ quan hành chính nhà nước hướng tới đảm bảo kỷ luật tài khoá tổng thể và hiệu quả phân bổ nguồn lực cho mỗi cấp hành chính; trong đó, để bảo đảm hiệu quả sử dụng của TSC trong điều kiện NSNN có hạn đối với mỗi cấp hành chính, tác giả đưa ra mô hình tổng công ty đầu tư và kinh doanh bất động sản nhà nước. Đây là những giải pháp có tác động trực tiếp tới việc khai thác nguồn lực từ trụ sở làm việc của các cơ quan hành chính nhà nước [44].

● Trong Luận án tiến sĩ: “Sử dụng công cụ kế toán nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng TSC tại cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập ở Việt Nam”, 2015, Học viện Tài chính, NCS La Văn Thịnh khẳng định: “Việc sử dụng, khai thác các TSC có tác dụng kích thích quá trình phát triển kinh tế - xã hội, tạo ra những khoản thu lớn cho tài chính công”. Đồng thời, đưa ra kiến nghị: “cần quy định rõ về tiêu thức, đối tượng, phạm vi cần theo dõi, bảo đảm mục đích phản ánh một cách đầy đủ những thông tin thuộc nguồn lực nhà nước trên Bảng cân đối kế toán nhà nước. Việc xử lý thông tin báo cáo được thực hiện theo chuẩn mực kế toán công và quy trình tổng hợp thông tin do Bộ Tài chính ban hành”. Kiến nghị này nếu được thực hiện sẽ cho phép luan an 9 tổng hợp một cách đầy đủ nguồn lực từ TSC làm cơ sở cho việc khai thác nguồn lực tài chính từ TSC khu vực HCSN một cách chủ động [67].

● Trong Luận án tiến sĩ: “Quản lý TSNN tại ngành tòa án nhân dân ở Việt Nam”, 2016, Học viện Hậu cần, NCS Lê Thị Việt Hà đã xây dựng khái niệm hiệu quả sử dụng TSNN trong các cơ quan nhà nước, đưa ra 4 tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý TSNN tại các cơ quan nhà nước; thiết kế xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả quản lý TSNN. Hệ thống chỉ tiêu đã phản ánh về cơ bản các khâu của quá trình quản lý TSNN, trong đó có chỉ tiêu tỷ lệ tài sản được thanh lý, điều chuyển liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính [36]. ● Trong Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Hoàn thiện cơ chế quản lý TSC khu vực hành chính sự nghiệp ở Việt Nam”, 2016, Bộ Tài chính, CN Tạ Thanh Tú và TS Chu Thị Thủy Chung đã nghiên cứu cơ sở lý luận về cơ chế quản lý TSC theo từng mô hình hoạt động (cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập…), làm rõ sự khác nhau về cơ chế quản lý của từng mô hình hoạt động; phân tích, đánh giá cơ chế quản lý, sử dụng TSC hiện hành (tập trung phân tích các cơ chế chính sách được quy định tại Luật Quản lý, sử dụng TSNN năm 2008), rút ra những mặt được, những hạn chế và nguyên nhân. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý TSC khu vực HCSN, với các mục tiêu: Triển khai thực hiện có hiệu quả Luật Quản lý, sử dụng TSC 2017, khắc phục những hạn chế trong cơ chế quản lý, sử dụng TSC hiện hành, đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan [73].

● Trong Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Quản lý trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước và cơ sở hoạt động sự nghiệp của đơn vị sự nghiệp công lập”, 2017, Bộ Tài chính, CN Tạ Thanh Tú và TS Chu Thị Thủy Chung đã nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà, đất tại các cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập; trong đó, các tác giả xác định khai thác nhà, đất là một trong những khâu quan trọng trong quy trình quản lý trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp và là một trong những khâu trọng tâm cần thực hiện trong thời gian tới. Các nghiên cứu liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản kết cấu hạ tầng Luật Quản lý, sử dụng TSC năm 2017 tạo lập cơ sở pháp lý cho việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia, với vị trí là một loại TSC quan trọng của đất nước; trong đó việc khai thác nguồn lực tài chính được coi là trung tâm của quá trình quản lý nhằm thực hiện một trong 3 đột phá chiến lược được đặt ra tại Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, XII. Để có cơ sở lý luận và thực tiễn cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý, sử dụng TSC, Cục QLCS - Bộ Tài chính đã thực hiện một số đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng, bao gồm: Đề tài “Đổi mới cơ chế tài chính phục vụ quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt” (2015, TS La Văn Thịnh làm chủ nhiệm), Đề tài “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi ở Việt Nam” (2016, ThS Nguyễn Tân Thịnh làm chủ nhiệm), Đề tài “Hoàn thiện cơ chế quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa” (2017, ThS Nguyễn Thị Thoa làm chủ nhiệm). Các Đề tài nêu trên đã tập trung nghiên cứu về cơ chế tài chính phục vụ quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi.

Trong đó, các tác giả nghiên cứu về lý luận khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi; thực trạng về khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi ở Việt Nam; đề xuất các giải pháp về cơ chế, chính sách, tổ chức thực hiện khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi ở Việt Nam. Nội hàm khai thác tài sản kết cấu hạ tầng trong các đề tài bao gồm một số nội dung về các hình thức khai thác nguồn lực tài chính như: cho thuê quyền khai thác, chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản và xử lý bán, thanh lý tài sản [26, 27]. Các nghiên cứu liên quan đến khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản được xác lập quyền sở hữu thuộc về nhà nước Trong Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Hoàn thiện cơ chế quản lý và xử lý tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước”, 2005, Bộ Tài chính, Nhóm tác luan an 11 giả do PGS, TS Nguyễn Văn Xa làm Chủ nhiệm đã xây dựng khung lý thuyết về tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước (khái niệm, phân loại, đặc điểm) và cơ chế quản lý, xử lý tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước (các hình thức xử lý, nội dung cơ chế, vai trò của cơ chế); khái quát kinh nghiệm của Pháp về quản lý, xử lý hàng tịch thu, từ đó rút ra 3 bài học cho Việt Nam; phân tích, đánh giá thực trạng cơ chế quản lý và xử lý tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước ở Việt Nam qua ba giai đoạn (trước năm 1995, từ năm 1995 đến tháng 9/2002, từ tháng 10/2002 đến năm 2004); trên cơ sở đó, xác định các mục tiêu, quan điểm, giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý và xử lý tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước ở Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010 [77]. Nhiều giải pháp được đề cập trong Đề tài hiện nay vẫn đang được triển khai trong thực tế ở Việt Nam.

Ngoài đề tài nêu trên, đến nay chưa có công trình độc lập nào nghiên cứu về việc quản lý, xử lý đối với tài sản được xác lập quyền sở hữu thuộc về nhà nước nói chung và tài sản tịch thu sung quỹ nhà nước nói riêng. Các nghiên cứu về khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai ● Trong Luận án tiến sĩ: “Khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai”, 2012, Học viện Tài chính, NCS Trần Đức Thắng đã đề cập khá toàn diện cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai (những quan điểm cổ điển và khoa học về đất đai trên thế giới; khái niệm, đặc điểm khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai; vai trò của hoạt động khai thác nguồn lực tài chính đất đai; kinh nghiệm của một số quốc gia về khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai…); hệ thống thể chế, chính sách khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai ở Việt Nam giai đoạn từ năm 1945 đến năm 2012; kết quả khai thác nguồn lực đất đai ở Việt Nam từ năm 2002 - 2012 và đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, trong đó tập trung vào các kiến nghị sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2003 [58]. ● Trong Bài báo: “Hoàn thiện chính sách về giá đất thúc đẩy thị trường bất động sản ở Việt Nam”, 2019, Tạp chí Tài chính kỳ 1 tháng 7/2019, tác giả luan an 12 Phạm Minh Hóa cho rằng chính sách tài chính đất đai là công cụ quản lý mối quan hệ về mặt kinh tế phát sinh giữa Nhà nước với người sử dụng đất gồm tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và người bị thu hồi đất. Do vậy, chính sách tài chính đất đai ngoài ảnh hưởng trực tiếp đến đến lợi ích của các bên, còn là công cụ khuyến khích việc khai thác, sử dụng đất hiệu quả, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế xã hội, đồng thời, đây cũng là công cụ kinh tế giúp tăng nguồn thu từ NSNN, góp phần ổn định tài chính vĩ mô.

Trong đó, giá đất là một bộ phận quan trọng trong chính sách tài chính đối với đất đai.