PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do cần nghiên cứu : Trong những năm gần đây, đƣợc sự quan tâm của Đảng và Nhà nƣớc, sự đổi mới về chính sách đối ngoại, với xu hƣớng hội nhập kinh tế quốc tế, ngành du lịch Việt Nam cũng đã có những bƣớc phát triển mạnh mẽ và ngày càng có tác động tích cực hơn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Du lịch đã đƣợc coi là ngành kinh tế mũi nhọn trong phát triển kinh tế của đất nƣớc và đang dần hội nhập với khu vực và thế giới. Khách du lịch quốc tế đến Việt Nam nói chung và Thủ đô Hà Nội nói riêng ngày một tăng.
Hà Nội là thủ đô của đất nƣớc - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học kỹ thuật của cả nƣớc, có nhiều tài nguyên du lịch phong phú và đặc sắc nên trong những năm gần đây, Du lịch Hà Nội đã đạt những thành tựu khả quan, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế để phát triển theo hƣớng bền vững, hiện đại, nâng cao vị thế của Thủ đô trong khu vực và quốc tế. Xác định vị trí quan trọng của ngành Du lịch đối với sự phát triển kinh tế xã hội và để khai thác hợp lý các tiềm năng du lịch phong phú, Thủ đô Hà Nội đã coi phát triển du lịch là một trong những thế mạnh chủ yếu trong chiến lƣợc phát triển kinh tế của Thủ đô. Vì vậy Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hà Nội thời kỳ 1996-2010 đã đƣợc xây dựng và phê duyệt ngay sau khi Quy hoạch tổng thể của cả nƣớc đƣợc Chính phủ phê duyệt, và dự án Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hà Nội cũng đã đƣợc UBND Thành phố phê duyệt từ năm 2002. Tuy nhiên trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của Hà Nội những năm vừa qua có nhiều yếu tố mới xuất hiện.
Các quy hoạch kinh tế- xã hội mới đƣợc xây dựng cho vùng đồng bằng sông Hồng, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đặt LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ra phƣơng hƣớng và nhiệm vụ mới cho định hƣớng phát triển của Thủ đô Hà Nội; đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO,.đã đặt du lịch Hà Nội trƣớc những cơ hội và thách thức mới, đòi hỏi phải có những kế hoạch và giải pháp phù hợp để phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững ngành du lịch Hà Nội, để du lịch Hà Nội thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô, trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn của khu vực và Thế giới. Trong các định hƣớng phát triển du lịch Hà Nội giai đoạn 2007 - 2015 của Thành uỷ Hà Nội, định hƣớng trọng tâm về việc phát triển triệt để lợi thế du lịch văn hoá đƣợc coi là mấu chốt để tìm ra các sản phẩm du lịch đặc trƣng của Thủ đô, trong đó có vấn đề phát triển các loại hình du lịch văn hoá phi vật thể. Tuy vậy, sau giai đoạn phát triển vừa qua, những vấn đề đạt đƣợc, nảy sinh và tồn tại của việc khai thác các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống đã cho thấy một số vấn đề sau: Những năm qua, du lịch Hà Nội đã tập trung khai thác các loại hình du lịch văn hoá phi vật thể, trong đó tập trung nhiều vào các vấn đề nhƣ lễ hội truyền thống, phát triển du lịch làng nghề và đặc biệt là khai thác các giá trị nghệ thuật biểu diễn truyền thống nhƣ múa rối nƣớc, ca trù, ả đào, chèo hay các giá trị văn hoá dân gian. Các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống đƣợc tạo dựng trên nền tảng văn hoá dân tộc với bề dày hàng mấy nghìn năm, trong đó có sự chắt lọc, tạo nên nét tinh tuý của nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong lòng Hà Nội.
Múa rối nƣớc là một trong những giá trị văn hoá tinh thần vô cùng quan trọng, độc đáo và có thể coi là di sản dân tộc, chỉ có ở Việt Nam mà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com không có ở nơi nào trên thế giới. Chính vì vậy, việc khai thác đầy đủ và hợp lý các giá trị văn hoá phi vật thể với các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống, sẽ góp phần thúc đẩy du lịch Hà Nội phát triển tƣơng xứng với tiềm năng sẵn có, đồng thời giúp bảo tồn, duy trì và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc. Bên cạnh đó, dù đã đạt đƣợc những kết quả đáng khích lệ trong việc phát triển du lịch Hà Nội thông qua việc khai thác các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống nhƣ múa rối nƣớc, ca trù (ả đào), chèo, chầu văn ., nhƣng trên thực tế, qua khảo sát điều tra khách du lịch quốc tế đến du lịch tại Hà Nội, hầu hết các khách du lịch đều cho rằng, du lịch Hà Nội chƣa khai thác đƣợc các lợi thế của mình đang có về các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Hơn nữa, dù có nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống nhƣng việc sử dụng nó để phát triển du lịch vẫn còn nhiều hạn chế.
Ngoài múa rối nƣớc đƣợc coi là "đỏ đèn" hàng ngày bởi sự độc đáo có một không hai thì khách du lịch đến Hà Nội gần nhƣ không biết thêm bất kỳ một loại hình nghệ thuật biểu diễn nào khác. Do đó, luận văn xin đƣợc đề cập đến khía cạnh văn hoá phi vật thể của du lịch Hà Nội nói chung và trong đó tập trung khai thác khía cạnh các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống tại Hà Nội nói riêng để qua đó, đánh giá thực trạng, đề ra các giải pháp phát phát triển hợp lý, hiệu quả nhằm khai thác triệt để khía cạnh ấy trong việc quảng bá, khuếch trƣơng cho loại hình du lịch văn hoá ở Hà Nội. Mục tiêu nghiên cứu: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Nghiên cứu thực trạng hoạt động khai thác các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong việc phát triển du lịch Hà Nội. Những tác động của việc khai thác này trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống.
- Đề ra các kiến nghị, giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển du lịch thông qua các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống. Qua đó, đƣa ra những giải pháp hiệu quả nhằm khai thác có hiệu quả. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu : - Đối tƣợng nghiên cứu : Tâ ̣p trung nghiên cƣ́u các vấn đề sau: + Nghiên cứu đối tƣợng chính là các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống đã, đang và sẽ khai thác để phát triển du lịch Hà Nội nhƣ Múa rối nước, chèo, chầu văn, ả đào (ca trù), dân ca quan họ, nghệ thuật múa truyền thống Việt Nam. + Nghiên cứu đối tượng khách du lịch chủ yếu là khách du lịch quốc tế thông thường, khách du lịch là người Việt Kiều đang sinh sống và làm việc ở nƣớc ngoài có nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc.
- Phạm vi nghiên cƣ́u: + Về nội dung: - Luận văn tâ ̣p trung nghiên cƣ́u khía cạnh giá trị v ăn hoá của các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống, đặc trƣng văn hoá nhƣ múa rối nước, ca trù (ả đào), chầu văn, chèo, dân ca quan họ, nghệ thuật múa âm nhạc truyền thống. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tiếp đến, luận văn tập trung nghiên cứu đă ̣c điểm , tâm lý của đối tượng khách du lịch quốc tế (có cả khách Việt kiều), trong đó khai thác các thị trƣờng trọng điểm có số lƣợng khách du lịch đến Việt Nam lớn nhất nhƣ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Mỹ,. Sở dĩ luận văn xin không được đề cập đến khách du lịch nội địa bởi đa phần khách du lịch nội địa đã có hiểu biết cơ bản về các loại hình nghệ thuật truyền thống nên nhìn chung, khách du lịch nội địa không có nhu cầu tìm hiểu về vấn đề này trong các chƣơng trình du lịch đến Hà Nội. Thực trạng khảo sát điều tra cho thấy khách du lịch nội địa không có nhu cầu thật sự khi đến du lịch Hà Nội về xem, tham quan, nghe các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống.
- Sau đó, nghiên cứu thực trạng hoạt động khai thác các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống , trong đó , nghiên cƣ́u cả nhƣ̃ng vấ n đề về chính sách quản lí vĩ mô , vi mô và các giải pháp kinh doanh của doanh nghiê ̣p. - Nghiên cứu tác động qua lại giữa phát triển du lịch Hà Nội với phát triển, bảo tồn gìn giữ văn hoá truyền thống dân tộc ở dạng Phi vật thể. - Cuối cùng, đề xuất giải pháp hiệu quả nhằm phát triển du lịch. + Về không gian: Do giới hạn của luận văn, chủ yếu tập trung nghiên cƣ́u trong phạm vi Thủ đô Hà Nội, trong đó tập trung chủ yếu vào khu vực nội thành, các điểm du lịch, các điểm biểu diễn truyền thống có nhièu khách du lịch quốc tế.
+ Về thời gian : Luận văn tâ ̣p trung nghiên cƣ́u thƣ̣c tra ̣ng viê ̣c khai thác các giá trị nghệ thuật biểu diễ n truyền thống trong việc phát triển du lịch Hà Nội trong giai đoa ̣n từ khoảng n ăm 1998 đến nay và định hƣớng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiên cƣ́u đế n 2015 theo mu ̣c tiêu phát triể n , định hƣớng phát triển du lich ̣ Hà Nội tới năm 2015. Nhƣ̃ng vấ n đề mới đƣơ ̣c nghiên cƣ́u của luận v ăn: - Phân tích rõ các đă ̣c điể m của thi ̣trƣờng khách du lịch quốc tế trong việc hƣởng thụ các giá trị văn hoá phi vật thể nói chung và các giá trị văn hoá nghệ thuật biểu diễn truyền thống nói riêng. - Phân tích thực trạng giá trị văn hoá phi vật thể nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong việc phát triển du lịch Hà Nội. - Hê ̣ thố ng hoá các giải pháp tổ chƣ́c khai thác thi ̣trƣờng khách du lich ̣ quốc tế trọng điểm cả ở tầ m vi ̃ mô và vi mô thời gian qua.
Phân tić h đánh giá nhƣ̃ng thành công , hạn chế và nguyên nhân. - Chỉ ra những thách thức từ việc hội nhập kinh tế quốc tế trong phát triể n du lịch v ăn hoá và tác động của nó tới việc bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hoá truyền thống.