ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THÚY VÂN KHAI THÁC SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA VÙNG VEN BIỂN THANH HÓA LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH HỌC Hà Nội, 2008 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN NGUYỄN THỊ THÚY VÂN KHAI THÁC SẢN PHẨM DU LỊCH VĂN HÓA VÙNG VEN BIỂN THANH HÓA Chuyên ngành: Du lịch (Chương trình đào tạo thí điểm) LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN PHẠM HÙNG Hà Nội, 2008 2 Môc lôc Trang Trang phô b×a. Lêi cam ®oan. Danh môc c¸c ký hiÖu viÕt t¾t.
Ch¬ng 1: Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa .1 Mét sè kh¸i niÖm. Giíi thiÖu kh¸i qu¸t Thanh Ho¸ vµ vïng ven biÓn Thanh Ho¸……. Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa tiªu biÓu vïng ven biÓn Thanh Ho¸. Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa truyÒn thèng……………………….
Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa mang tÝnh hiÖn ®¹i.32 TiÓu kÕt ch¬ng 1 .34 Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Ho¸……………………………………………………36 2. Kh¸i qu¸t vÒ ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch tØnh Thanh Ho¸ vµ s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa………………………36 2. Kh¸i qu¸t vÒ ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch tØnh Thanh Hãa…. Kh¸i qu¸t s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn…………….
C¸c ch¬ng tr×nh du lÞch khai th¸c yÕu tè tµi nguyªn DLVH…. Thùc tr¹ng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa…………………………………………………………………………52 2. §Æc ®iÓm cña hÖ thèng tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa ®îc khai th¸c trong kinh doanh du lÞch…………………………………………………. Thùc tr¹ng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸……………….
HÖ thèng c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt phôc vô du lÞch………………. HÖ thèng dÞch vô trong khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa…. Nguån nh©n lùc phôc vô du lÞch. Ho¹t ®éng khai th¸c tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa thµnh s¶n phÈm DLVH cña c¸c DNLH……………………………………………….
Qu¶ng b¸ xóc tiÕn ……………………………………………. An toµn du lÞch…………………………………………………77 2. V¨n hãa giao tiÕp øng xö………………………………………. §¸nh gi¸ vÒ ho¹t ®éng khai th¸c c¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸….82 TiÓu kÕt ch¬ng 2………….86 Ch¬ng 3: mét sè kiÕn nghÞ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Hãa……87 3.
§Þnh híng ph¸t triÓn du lÞch tØnh Thanh Hãa……………………. §Þnh híng khai th¸c vµ ph¸t triÓn s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn. Mét sè gi¶i ph¸p t¨ng cêng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn………………………………………………………………92 3. Mét sè khiÕn nghÞ………………………………………………….
KhuyÕn nghÞ ®èi víi c¬ quan qu¶n lý…………………………104 3. KhuyÕn nghÞ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp du lÞch…….106 TiÓu kÕt ch¬ng 3……….108 Tµi liÖu tham kh¶o……………………………………………….109 Phô lôc…………………………………………………………………111 iv Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t KDL : Kh¸ch du lÞch DSVH : Di s¶n v¨n hãa THCN : Trung häc chuyªn nghiÖp UBND : Uû ban nh©n d©n GDP : Tæng s¶n phÈm quèc néi KT-XH : Kinh tÕ - x· héi DLVH : Du lÞch v¨n hãa Môc lôc b¶ng biÓu: B¶ng 2. Lý do chän ®Ò tµi Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, du lÞch v¨n ho¸ ®· vµ ®ang trë thµnh xu híng phæ biÕn cña du lÞch toµn thÕ giíi. H¬n n÷a, du lÞch v¨n ho¸ cßn ®îc xem lµ s¶n phÈm ®Æc thï cña c¸c níc ®ang ph¸t triÓn.
Víi nÒn t¶ng vµ qui m« ph¸t triÓn kh«ng lín, c¸c níc ®ang ph¸t triÓn kh«ng cã thÕ m¹nh x©y dùng nh÷ng ®iÓm du lÞch ®¾t tiÒn, nh÷ng trung t©m gi¶i trÝ tÇm cì vµ hiÖn ®¹i, ®å sé nh c¸c níc ph¸t triÓn. Du lÞch ë c¸c níc ®ang ph¸t triÓn dùa vµo nguån du lÞch tù nhiªn vµ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc. §èi víi níc ta, du lÞch v¨n ho¸ còng ®- îc x¸c ®Þnh nh mét trong nh÷ng lo¹i h×nh du lÞch cã thÕ m¹nh vµ tiÒm n¨ng ph¸t triÓn lín. Thanh Ho¸ ®îc mÖnh danh lµ m¶nh ®Êt "§Þa linh nh©n kiÖt", n¬i ph¸t tÝch cña "Tam v¬ng nhÞ chóa", lµ vïng ®Êt cã truyÒn thèng lÞch sö oai hïng trong chèng giÆc ngo¹i x©m, cã nhiÒu danh nh©n v¨n ho¸ tiªu biÓu cïng víi nh÷ng di s¶n ®éc ®¸o - ®ã lµ nh÷ng tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa hÊp dÉn du kh¸ch ®Õn tham quan, nghiªn cøu Cïng víi nh÷ng bíc ph¸t triÓn cña ®Êt níc, ®Ó l¹i cho Thanh Ho¸ nãi chung, vïng ven biÓn Thanh Hãa nãi riªng mét lîng lín c¸c di tÝch lÞch sö - v¨n ho¸, danh lam th¾ng c¶nh næi tiÕng lµm say lßng nh÷ng du kh¸ch tíi th¨m.
Ngoµi ra, gièng mçi vïng trong c¶ níc, vïng ven biÓn Thanh Ho¸ cã b¶n s¾c v¨n ho¸ ®Þa ph¬ng ®Æc s¾c, ®· t¹o ra nh÷ng nÐt riªng so víi vïng kh¸c ®îc thÓ hiÖn qua lÔ héi, phong tôc tËp qu¸n, nghÒ, lµng nghÒ. §©y lµ nguån tµi nguyªn du lÞch kh¸ phong phó vµ mang ®Ëm nÐt v¨n hãa cña ng d©n vïng ven biÓn, hiÖn ®· vµ ®ang ®îc khai th¸c thµnh s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa. §Æc biÖt, khi du lÞch Thanh Hãa ®ang cè g¾ng ®a d¹ng hãa c¸c s¶n phÈm du lÞch nh»m thu hót kh¸ch du lÞch vµ triÓn ph¸t du lÞch tØnh nhµ thµnh träng ®iÓm du lÞch quèc gia, mµ ph¸t triÓn s¶n phÈm du lÞch biÓn lµ ®iÓm nhÊn m¹nh cña du lÞch Thanh Hãa. 1 Víi nguån tµi nguyªn du lÞch phong phó vµ ®a d¹ng nh vËy cã thÓ t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm du lÞch biÓn (trong ®ã cã s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa) ®Æc trng cña vïng ven biÓn Thanh Hãa lµm hµi lßng vµ tháa m·n nhu cÇu t×m hiÓu cña kh¸ch du lÞch.
Tuy nhiªn, hiÖn nay do cha ®îc qui ho¹ch, chiÕn lîc trong khai th¸c vµ qu¶n lý, cho nªn s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn cha thÓ ph¸t triÓn xøng víi tiÒm n¨ng vèn cã cña nã. §Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa, cho nªn t¸c gi¶ ®· chän ®Ò tµi “Khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa” lµm luËn v¨n th¹c sÜ cña m×nh. Môc ®Ých nghiªn cøu - HÖ thèng ho¸ c¸c tµi nguyªn cã thÓ khai th¸c ®Ó ph¸t triÓn s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Ho¸ - §¸nh gi¸ thùc tr¹ng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Ho¸ - §a ra mét sè ®Ò xuÊt, kiÕn nghÞ gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Ho¸. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu - §èi tîng: Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa vµ s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Hãa - Ph¹m vi vµ kh«ng gian: Nghiªn cøu thùc tÕ häat ®éng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa trªn ®Þa bµn c¸c huyÖn, thÞ x· vïng ven biÓn Thanh Ho¸ (Nga S¬n, Ho»ng Hãa, HËu Léc, Qu¶ng X¬ng, TÜnh Gia, thÞ x· SÇm S¬n), vµ t¹i c¸c doanh nghiÖp l÷ hµnh t¹i Thanh Ho¸ vµ Hµ Néi.
Ph¹m vi vÒ thêi gian: Sè liÖu, tµi liÖu sÏ thu thËp tõ thêi ®iÓm (2004 – 7/2008). C¸c ®Þnh híng ph¸t triÓn s¶n phÈm du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa giai ®o¹n 2005-2010 vµ c¸c gi¶i ph¸p ®îc ®a ra trong giai ®o¹n 2005-2010 2 4. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu - Ph¬ng ph¸p su tÇm, tæng hîp, ph©n tÝch tµi liÖu - Ph¬ng ph¸p ®iÒn d· - Ph¬ng ph¸p pháng vÊn 5. Bè côc luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu, kÕt luËn, danh môc tµi liÖu tham kh¶o, luËn v¨n ®îc chia lµm 3 ch¬ng.
Ch¬ng 1: Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Ho¸ Ch¬ng 2: Thùc tr¹ng khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Ho¸ Ch¬ng 3: §Ò xuÊt, kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ khai th¸c s¶n phÈm du lÞch v¨n ho¸ vïng ven biÓn Thanh Hãa. 3 Ch¬ng 1: Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa 1. Mét sè kh¸i niÖm 1.Vïng ven biÓn ( Duyªn h¶i) Tríc khi t×m hiÓu vµ nghiªn cøu vÒ tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa vïng ven biÓn Thanh Hãa, chóng ta cÇn t×m hiÓu vÒ kh¸i niÖm vïng ven biÓn. Tuy nhiªn, hiÖn nay cha cã nhiÒu t¸c gi¶ ®a kh¸i niÖm nµy.
Theo c¸c t¸c gi¶ cuèn s¸ch “§Þa m¹o bê biÓn ViÖt Nam” th× kh¸i niÖm vïng ven biÓn lµ:“Lµ mét ®¹i lôc ®Þa ven biÓn réng lín. Mµ trªn d¶i nµy tån t¹i c¸c ®êng ®Þa h×nh ®îc t¹o bëi biÓn, c¸c mùc níc biÓn cã ®êng cao kh¸c nhau. NÕu nh trªn lôc ®Þa kh«ng cã c¸c diÖn tÝch nÆng cña ®Þa h×nh th× ranh giíi vïng ven biÓn cã thÓ lµ ®êng nèi c¸c ®Ønh vòng vÞnh. ë c¸c bê biªn giíi phÇn ranh giíi nµy cã thÓ trïng víi mÐp v¹ch däc “clif” hoÆc mÐp trong bËc thÒm biÓn.
Khi ®ã thuËt ng÷ vïng ven biÓn chØ cã ý nghÜa vÒ mÆt ®Þa lý tù nhiªn kh¸i qu¸t”. Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa ®îc hiÓu lµ lo¹i tµi nguyªn do con ngêi t¹o ra hay cã thÓ hiÓu nã lµ nh÷ng ®èi tîng, hiÖn tîng ®îc t¹o ra bëi con ngêi. Tuy nhiªn chØ cã nh÷ng tµi nguyªn nh©n v¨n cã søc hÊp dÉn víi du kh¸ch vµ cã thÓ khai th¸c ph¸t triÓn du lÞch ®Ó t¹o ra hiÖu qu¶ x· héi, kinh tÕ, m«i trêng míi ®îc gäi lµ tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa. “Tµi nguyªn du lÞch v¨n hãa gåm truyÒn thèng v¨n hãa, c¸c yÕu tè v¨n hãa, v¨n nghÖ d©n gian, di tÝch lÞch sö, c¸ch m¹ng, kh¶o cæ, kiÕn tróc, c¸c c«ng tr×nh lao ®éng s¸ng t¹o cña con ngêi vµ c¸c di s¶n v¨n hãa vËt thÓ vµ phi vËt thÓ kh¸c cã thÓ sö dông phôc vô môc ®Ých du lÞch2.
1 Lª Xu©n Hång, Lª ThÞ Kim Thoa (2007), “§Þa m¹o bê biÓn ViÖt Nam”, nxb Khoa häc TN vµ CN, tr 12. 2 LuËt du lÞch 2006, ®iÒu 13, môc 1 4 1. Du lÞch v¨n ho¸ Trong vµi chôc n¨m trë l¹i ®©y, víi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ vµ khoa hoÆc kü thuËt ®· xuÊt hiÖn mét sè h×nh thøc du lÞch ®Æc thï vµ ngµy cµng trë nªn phæ biÕn. Trong ®ã ph¶i kÓ ®Õn du lÞch v¨n hãa.
§©y lµ lo¹i h×nh du lÞch mµ kh¸ch du lÞch ®Õn ®Êy nh»m môc ®Ých th¨m quan, t×m hiÓu gi¸ trÞ cña c¸c di tÝch lÞch sö – v¨n hãa, lÔ héi, phong tôc tËp vµ c¸c lµng nghÒ truyÒn thèng, c¸c sù kiÖn v¨n hãa do céng ®ång taä ra cã søc thu hót ®Æc biÖt víi kh¸ch du lÞch. TS TrÇn §øc Thanh: “Du lÞch v¨n hãa lµ lo¹i h×nh du lÞch dùa vµo c¸c gi¸ trÞ v¨n ho¸ cña mét céng ®ång hay mét nhãm d©n téc, mét quèc gia hay mét khu vùc cã t¸c dông gi¸o dôc vµ n©ng cao hiÓu biÕt, nhËn thøc cña kh¸ch du lÞch”.