Chương 1: Cơ Sơ LÝ THUYẾT CHƯNG VÈ KÉ TOÁN TIÈN LƯƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƯƠNG 1. Khái niệm về tiền lương và các khoản trích theo lương 1. Khái niệm về tiền lương - Tiền lương chính là phần thù lao lao động được biểu hiện bằng tiền mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động căn cứ vào thời gian, khối lượng và chất lượng công việc của họ - về bản chất tiền lương chính là biếu hiện bằng tiền của giá cả sức lao động. Mặt khác tiền lương còn là đòn bấy kinh tế khuyến khích tinh thần hăng say lao động 1.
Khái niệm về các khoản trích theo lương ■ Các khoản trích theo lương gồm: - Bảo hiểm xã hội: Được trích lập để tài trợ cho người lao động tạm thời hay vĩnh viền mất sức lao động như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động. - Bảo hiểm y tế: Khoản tiền hàng tháng người lao động và người sử dụng lao động đóng cho cơ quan bảo hiếm đe được đài thọ khi có nhu cầu khám bệnh và chừa bệnh. - Bảo hiểm thất nghiệp: khoản hỗ trợ tài chính tạm thời dành cho những người bị mất việc mà đáp ứng đủ yêu cầu theo Luật quy định. - Kinh phí công đoàn: Được trích lập để phục vụ chỉ tiêu cho hoạt động của to chức thuộc giới lao động nhầm chăm lo, bảo vệ quyền lợi cho người lao động.
- Theo Quyết định 595/QĐ - BHXH và Công văn 2159/BHXH - BT cùa BHXH Việt Nam quy đinh: Tỷ lệ trích các khoản theo lương áp dụng từ ngày 01/01/2020 1 Các Khoản Trích Theo Tống Người Lao Doanh Nghiệp Lương Số Động(Trừ (Tính Vào Chi Phí Lương) SXKD) Bào Hiếm Xã Hội 25.5% Bảo Hiểm Y Tế 4.5% 3% Bảo Hiem Thất Nghiệp 2% 1% 1% Kinh Phí Công Đoàn 2% 2% Cộng 34% 10.1: Tóm tắt tỷ lệ trích nộp các khoản trích theo lương năm 2021 ❖ Trong khoản trích BHXH: 17.5% trích vào doanh nghiệp (trong đó 3% vào quỳ ốm đau và thai sản, 14% vâo quỳ hưu trí và tử tuất, 0.5% vào quỳ Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp) và 8% trích vào lương người lao động (đóng vào quỳ hưu trí và tử tuất) 1. Vai trò và ý nghĩa của tiền lương 1. Vai trò của tiền lương - Tiền lương duy trì thúc đẩy và tái sản xuất lao động. Trong mồi doanh nghiệp hiện nay muốn tồn tại, phát trien thì tiền lương là một yếu tố đáng được quan tâm.
Trong nền kinh tế đầy sự khốc liệt và ganh đua như hiện nay thì doanh nghiệp nào có chế độ lương họp lý thì sè thu được được một đội ngũ nhân lực dồi dào. - Doanh nghiệp nào cũng vậy, cũng cần sử dụng một nguồn lao động nhất định tùy theo quy mô, yêu cầu sản xuất cụ the của từng công ty. Chi phí về tiền lương là một trong các yếu tố chi phí cơ bản cấu thành nên giá trị cùa sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra. Vì vậy, việc sử dụng họp lý lao động cũng chính là tiết kiệm chi phí về lao động (lương), góp phần hạ giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp và là điều đe nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động.
- Tiền lượng không chi là vấn đề của nội bộ doanh nghiệp, thu nhập của người lao động mà còn là vấn đề kinh tế - xã hội mà chính phủ của mồi quốc gia quan tâm. Ý nghĩa ciia tiền lương 2 - Tiền lương là khoản thu nhập của người lao động, không chỉ giúp người lao động tái sản xuất sức lao động mà còn giải quyết được các vấn đề tài chính, chi tiêu của người lao động, giúp giảm bớt áp lực, gánh nặng trong cuộc sống của người lao động. Ngoài ra nó còn giúp người lao động yêu nghề và tận tâm với công việc hơn. - Đối với doanh nghiệp tiền lương mang ý nghĩa là một khoản chi phí kích thích người lao động phát huy khả năng sáng tạo của họ, làm việc tận tụy và có trách nhiệm cao đối với công việc.
Các nhân tố ảnh hưởng đến tiền lương - Mọi người lao động điều muốn có một mức lương on đinh và khá nhưng thực tế có rất nhiều yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng trực tiếp đến vấn đề tiền lương của họ như một số yếu tối sau: • Do còn hạn chế về trình độ, chuyên môn và kinh nghiệm • Tuổi tác và giới tính không phù hợp với tính chất công việc • Làm việc trong điều kiện còn hạn chế, thiếu trang thiết bị • Vật tư, vật liệu bị thiếu hoặc kém chất lượng • Sức khỏe người lao động không được đảm bảo. - Ngày nay công nghệ và khoa học ngày càng phải triến đòi hỏi con người phải cố gắng trau dồi, thu thập thêm kiến thức để bắt kịp với tốc độ ngày càng đi lên của nền kinh te. Neu không bắt kịp những công nghệ mới thì chất lượng cũng như số lượng sản phấm không được đảm bảo từ đó ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động. - Sức khỏe của người lao động đóng vai trò then chốt trong mọi hoạt động sản xuất, nếu nó không đảm bảo thì thu nhập của người lao động cũng bị ảnh hưởng.
Ngoài ra các nhân tố như vật tư, trang thiết bị, điều kiện thời tiết cũng một phần ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động. Các hình thức trả lương 1. Trả lương theo thời gian - Tiền lương theo thời gian được trả cho người lao động hưởng lương theo thời gian, căn cứ vào thời gian làm việc theo tháng, tuần, ngày, giờ theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, cụ thể: 3 • Tiền lương tháng được trả cho một tháng làm việc • Tiền lương tuần được trả cho một tuần làm việc ■ Trường hợp hợp đồng thỏa thuận tiền lương theo tháng thì tiền lương tuần được xác định bằng tiền lương tháng nhân 12 tháng và chia cho 52 tuần Tiền lương ngày được trả cho một ngày làm việc • Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tháng thì tiền lương ngày được xác định bằng tiền lương tháng chia cho số ngày làm việc bình thường trong tháng theo quy định cùa pháp luật mà doanh nghiệp lựa chọn. • Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tuần thì tiền lương ngày được xác định bằng tiền lương tuần chia cho số ngày làm việc trong tuần theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động Tiền lương giờ được trả cho một giờ làm việc • Trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận tiền lương theo tháng hoặc theo tuần hoặc theo ngày thì lương giờ được xác định bằng tiền lương ngày chia cho số giờ làm việc bình thường trong ngày theo quy định tại điều 105 của Bộ luật lao động > Trong thực tế doanh nghiệp tồn tại 2 cách tính lương như sau: Hình thức 1: Lương thảng = lương + phụ cấp (nếu có) /ngày công chuẩn của tháng X so ngày làm việc thực tế (ngày công chuấn chính là ngày công hành chính trong tháng.
Ví dụ công ty bạn quy định nhân viên đi làm từ thứ 2 đến thứ 7 và được nghỉ chù nhật. Tháng 3/2021 có 31 ngày và có 4 ngày chủ nhật thì ngày công chuẩn được xác định là: 31 - 4 = 27 ngày) Hình thức 2: Lương tháng = lương + phụ cấp (nếu có) / 26 X ngày công thực tế làm việc (doanh nghiệp tự quy định 24 hay 26 ngày) VD: Tháng 3/2021 có 31 ngày: 4 ngày chù nhật, 27 ngày đi làm, công ty trả lương cho nhân viên A 6 triệu đong/ tháng, A đi làm đầy đủ (tức 27 ngày) 4 - Neu tính lương theo hình thức 1: Lương tháng = 6.000 - Neu tính lương theo hình thức 2: ❖ Doanh nghiệp thỏa thuận với người lao động: Mức lương 6 triệu/ tháng là tính trên 26 ngày Lương T3/2021 của A: 6.769 ■ Vần là A, nhưng trong tháng 2/2021, có 28 ngày, 4 ngày chủ nhật, 24 ngày đi làm, A đi làm đầy đủ => lương của A = 6.426 Vậy trong tháng 2/2021, A đi làm đầy đủ nhưng lương mức nhận được lại không đầy đủ ■ Hai cách tính lương sẽ cho ra 2 kết quả khác nhau. Việc tính lương theo cách nào doanh nghiệp sè thể hiện trên hợp đồng lao động hay trong quy chế lương thưởng của công ty. Trả lương theo sản phẩm - Tiền lương theo sản phẩm được trả cho người lao động hưởng theo lương theo sản phẩm, căn cứ vào mức độ hoàn thành số lượng, chất lượng sản phàm theo định mức lao động và đơn giá sản phấm được giao.
Lương sản phẩm = sản lượng sản pham X đơn giá sản phàm 1. Hình thức trả lương khoán: - Tiền lương khoán được trả cho người lao động hưởng lương khoán, căn cứ vào khối lượng, chất lượng công việc và thời gan phải hoàn thành Lương = mức lương khoản xtỳ lệ % hoàn thành công việc 1. Lương/thưởng theo doanh thu: - Là hình thức trả lương/thưởng mà thu nhập người lao động phụ thuộc vào doanh số đạt được theo mục tiêu doanh số và chính sách lương/thưởng doanh số của công ty. - Thường áp dụng cho nhân viên kinh doanh, nhân viên bán hàng.
Các hình thức lương/thưởng theo doanh thu: ° Lương/thưởng doanh số cá nhân ° Lương thưởng doanh số nhóm 5 ° Các hình thức thưởng kinh doanh khác: công nợ, phát triển thị trường 1. Ke toán tiền lương và các khoản trích theo lương 1. Chứng từ kế toán • Bảng chấm công • Phiếu xác nhận sản phẩm hoặc khối lượng công việc hoàn thành (nếu có) • Hợp đồng lao động • Bảng thanh toán lương và BH • Hồ sơ tham gia BH • Bảng tạm ứng lương (nếu có) • Bảng tính thuế TNCN (nếu có) • Bảng thanh toán tiền thưởng (nếu có) 1.