CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Với xu thế chung toàn cầu về việc sử dụng sản phẩm có nguồn gốc từ tự nhiên, dược liệu ngày càng trở thành nguyên liệu được săn đón để đưa vào sản xuất các sản phẩm bảo vệ, chăm sóc sức khỏe con người như thuốc chữa bệnh, thực phẩm chức năng, thực phẩm thực dưỡng và đặc biệt là mỹ phẩm. Theo IQVIA, chi tiêu cho dược phẩm trên toàn cầu dự kiến sẽ tăng từ 3 đến 6% hàng năm từ năm 2023 đến năm 2027, đạt khoảng 1,9 nghìn tỷ USD vào năm 2027. Sau giai đoạn biến động lớn do đại dịch gây ra từ năm 2020 đến 2022, tốc độ tăng trưởng dự kiến sẽ ổn định trở lại từ năm 2024. Về bối cảnh thị trường tại Việt Nam, doanh thu từ dược phẩm đạt 142,2 nghìn tỷ đồng vào năm 2021, con số này tăng lên 155,8 nghìn tỷ đồng và dự tính sẽ đạt 216,4 nghìn tỷ đồng vào năm 2026, theo GPMC Việt Nam.
Vì vậy, việc quản trị dòng tiền và xây dựng các chiến lược kinh doanh trong bối cảnh hội nhập kinh tế là cực kỳ quan trọng. Tuy nhiên, các nghiên cứu về các công ty dược phẩm vẫn còn hạn chế, nhất là trong việc phân tích kế toán về doanh thu, chi phí và đánh giá kết quả kinh doanh. Trong thời đại hiện nay, sự đa dạng và phong phú của các lĩnh vực kinh doanh dẫn đến sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp. Với lĩnh vực kinh doanh đặc thù như dược phẩm, để tồn tại và phát triển bền vững, các doanh nghiệp không chỉ tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn phải đổi mới sâu sắc và toàn diện các công cụ quản lý.
Một trong những công cụ có vai trò then chốt trong việc quản lý tài chính doanh nghiệp toàn diện nhất là kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giúp cho doanh nghiệp nắm bắt được các thông tin về tài chính một cách kịp thời và chính xác. Nguyên nhân trực tiếp nhất là vì doanh thu và chi phí là hai yếu tố hàng đầu trong việc phản ánh hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Để tối đa hóa lợi nhuận, doanh nghiệp cần quản trị chi phí hiệu quả, loại bỏ các khoản chi phí không cần thiết.
Song, doanh nghiệp cần tiến 2 hành phân tích lợi nhuận định kỳ để nhận thấy được sự biến động, qua đó tìm hiểu nguyên nhân. Vì vậy, kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là cơ sở để các nhà quản trị đánh giá được những rủi ro và bất cập còn tồn tại để đưa ra các quyết định phù hợp với định hướng và mục tiêu phát triển của doanh nghiệp. Bắt nguồn từ những lý do trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP” để thực nghiên cứu.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu tổng quát Phân tích thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP nhằm đánh giá ưu nhược điểm và đề xuất giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế còn tồn tại.2 Mục tiêu cụ thể Để giải quyết được mục tiêu tổng quát, tác giả xác định các mục tiêu cụ thể của khóa luận như sau: Thứ nhất, tìm hiểu quy trình kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP. Thứ hai, đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP.
Thứ ba, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP.3 Câu hỏi nghiên cứu Để có thể đạt được mục tiêu nghiên cứu, tác giả cần phân tích các vấn đề liên quan nhằm trả lời các câu hỏi sau: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP như thế nào? 3 Ưu và nhược điểm của kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP là gì? Cần có những giải pháp gì để khắc phục hạn chế còn tồn tại ở kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP? 1.4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Khóa luận tập trung nghiên cứu kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP.2 Phạm vi nghiên cứu Không gian nghiên cứu: Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP. Thời gian nghiên cứu: Đề tài được thực hiên dựa trên cơ sở dữ liệu liên quan đến số liệu kế toán năm 2023.5 Phương pháp nghiên cứu Phương pháp kết hợp quan sát và thực nghiệm: áp dụng bằng cách quan sát các hoạt động của kế toán viên trong các giai đoạn nhập liệu, hạch toán, tổng hợp, lưu trữ chứng từ và việc lập BCTC. Tác giả sẽ lựa chọn một dự án trong năm 2023 để tiến hành kiểm tra, xem xét và thực hiện lại quy trình hạch toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP. Phương pháp thu thập dữ liệu: thực hiện thu thập những dữ liệu liên quan đến đề tài từ các hóa đơn, chứng từ, sổ nhật ký chung, sổ cái, số chi tiết và BCTC.
Bên cạnh đó, tác giả cũng thu thập thêm thông tin từ giáo trình và một số luận văn khác. Phương pháp phân tích: dựa trên dữ liệu thu thập được để phân tích các đặc điểm và tình hình kinh doanh của công ty, đặc biệt là những nguyên nhân gây ra các hạn chế hiện tại. Dựa trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp phù hợp để khắc phục. Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp các nhân viên kế toán tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP.
Nội dung phỏng vấn liên quan đến phần hành kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại công ty.6 Đóng góp của đề tài Về mặt lý luận: Hệ thống cơ sở lý thuyết về kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại các doanh nghiệp thương mại, làm nền tảng để thực hiện nghiên cứu và đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP. Về mặt thực tiễn: Tác giả đã điểm qua và phân tích thực trạng, đưa ra đánh giá chính xác về kết quả đạt được, cũng như xác định rõ các ưu điểm và hạn chế, cùng những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong quá trình kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đầu tư Dược phẩm HTP. Từ các phân tích này, khóa luận đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế hiện tại.7 Tổng quan các nghiên cứu trước Nguyễn Thị Việt Hà (2016) “Kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Dược phẩm Thịnh Vượng Chung” - Luận văn thạc sĩ kinh tế. Trong bài nghiên cứu này tồn tại 3 khoảng trống nghiên cứu.
Thứ nhất, tác giả chưa trình bày đầy đủ quy trình luân chuyển chứng từ cũng như cách thức hạch toán các nghiệp vụ phát sinh. Các kết quả nghiên cứu của tác giả chỉ dựa trên phiếu khảo sát mà thiếu sự thực nghiệm, do đó không có minh chứng cụ thể để hỗ trợ những kết quả mà tác giả đã đưa ra. Thứ hai, việc phân tích chi phí chưa được khai thác sâu về thời điểm ghi nhận và số liệu thực tế. Tác giả đã không đưa ra đầy đủ các chứng từ hoặc số liệu cụ thể để minh chứng cho những kết quả về chi phí mà tác giả đã nghiên cứu.
Thứ ba, với đặc điểm là một công ty thương mại, không thể không có sự phát sinh các khoản làm giảm doanh thu. Tuy nhiên, tác giả Nguyễn Thị Việt Hà chưa đề cập đến vấn đề này trong nghiên cứu của mình. Việc này làm cho nghiên cứu bị thiếu sót trong việc hiểu và đánh giá các yếu tố có thể làm giảm doanh thu và tác động của chúng đối với kết quả kinh doanh của công ty. Để cải thiện nghiên cứu của mình, tác giả có thể đề xuất các hướng đi mới như thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm hơn, đưa ra các minh chứng và dữ liệu cụ thể hơn để hỗ trợ các kết quả nghiên cứu, cũng như khám phá sâu hơn về quy trình kế toán và 5 các yếu tố ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí trong doanh nghiệp thương mại.
Những cải tiến này sẽ giúp nâng cao tính ứng dụng và giá trị thực tiễn của nghiên cứu trong lĩnh vực kế toán và quản lý kinh doanh. Hoàng Thu Hương (2016) “Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa” - Luận văn thạc sĩ kế toán. Nhìn chung, bài nghiên cứu đã tổng kết một cách khái quát về cơ sở lý thuyết và thực trạng của việc kế toán các khoản này tại đơn vị. Tuy nhiên, nghiên cứu của tác giả còn phát hiện ra hai khoảng trống quan trọng cần được giải quyết một cách cụ thể và chi tiết hơn.
Một trong những khoảng trống đó là việc thiếu đi sâu vào nghiên cứu về chi phí thuế TNDN. Sự biến động của chi phí thuế TNDN có thể gây ra những tác động lớn đến việc xác định KQKD của công ty. Tuy nhiên, tác giả không có nghiên cứu cụ thể nào về vấn đề này, điều này làm giảm tính toàn diện và ứng dụng thực tế của nghiên cứu. Thứ hai, tác giả cũng đã chỉ ra rằng doanh nghiệp trong nghiên cứu ghi nhận chi phí tại thời điểm nhận chứng từ, điều này không phù hợp với nguyên tắc kế toán ghi nhận chi phí theo phương pháp chính xác nhất.
Để cải thiện nghiên cứu của mình, tác giả Hoàng Thu Hương có thể đề xuất thực hiện các nghiên cứu tiếp theo về chi phí thuế TNDN để đánh giá rõ ràng hơn về tác động của nó đối với kết quả kinh doanh, đồng thời nghiên cứu và đề xuất các phương pháp ghi nhận chi phí thích hợp hơn để đảm bảo tính chính xác và phù hợp với các nguyên tắc kế toán.