ĐẶT VẤN ĐỀ 1.1 Ý nghĩa của đề tài Trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường, với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế và xu thế mở rộng quan hệ hợp tác kinh doanh với các nước trên thế giới, môi trường kinh doanh của các doanh nghiệp, các thành viên tham gia luôn cạnh tranh lẫn nhau để giành phần có lợi hơn cho mình. Cạnh tranh đòi hỏi các doanh nghiệp phải phát huy tối đa những lợi thế của mình so với các doanh nghiệp khác. Những lợi thế đó được thể hiện trên nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó có lợi thế về chất lượng sản phẩm, về giá cả sản phẩm đóng vai trò quan trọng. Để tạo ra lợi thế này, các doanh nghiệp phải quan tâm đến chi phí SXKD và giá thành sản phẩm.
Chi phí SXKD và tính giá thành sản phẩm là một trong những chỉ tiêu phản ánh hiệu quả SXKD của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất luôn gắn liền với việc sử dụng vật tư, tài sản, mặt khác chi phí sản xuất là cơ sở tạo nên giá thành sản phẩm, tiết kiệm được chi phí sản xuất là điều kiện để tạo giá thành sản phẩm. Để hoạt động SXKD có hiệu quả, doanh nghiệp sử dụng nhiều công cụ quản lý kinh tế khác nhau, trong đó kế toán luôn được coi là công cụ quan trọng và hiệu quả nhất. Trong điều kiện hiện nay khi mà chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đang làn vấn đề then chốt thì kế toán càng có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.
Ngành xây dựng cơ bản là một trong những ngành sản xuất đặc thù có chức năng tạo ra TSCĐ cho nền kinh tế quốc dân. Sản phẩm xây lắp có kết cấu phức tạp, chu kỳ sản xuất dài, hoạt động của doanh nghiệp xây lắp mang tính lưu động rộng lớn nên công tác kế toán trong doanh nghiệp xây lắp có những đặc điểm riêng biệt. Do đó, mỗi sản phẩm xây lắp đều có yêu cầu về tổ chức quản lý, tổ chức thi công và biện pháp thi công phù hợp với đặc điểm của từng công trình cụ thể. Vì vậy, việc hạch toán đúng đắn giá thành sản phẩm và hoàn thiện công tác tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với các doanh nghiệp xây lắp trong việc giúp bộ máy quản lý sản xuất kinh doanh phân tích đưa ra các biện pháp tiết kiệm chi phí, giảm giá thành sản phẩm, khai thác mọi tiềm năng của doanh nghiệp mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân.
11 Đại học Quốc tế Bắc Hà Chuyên ngành kế toán 1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Từ việc tiếp cận thực tế và được nghiên cứu cụ thể về kế hoạch chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần đầu tư và xây lắp Sông Đà đã giúp em hoàn thiện hơn trong việc học tập. Trong công việc tiếp cận với thực tế, nâng cao trình độ chuyên môn đồng thời quan phân tích thực trạng công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần đầu tư và xây lắp Sông Đà đã giúp cho Công ty đưa ra được một số giải pháp để hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm tại Công ty. Từ đó tiết kiệm được chi phí, nâng cao hiệu quả kinh doanh, làm cho doanh nghiệp ngày càng phát triển, đời sống cán bộ công nhân viên ngày càng được nâng cao.2 Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp - Phân tích, đánh giá thực trạng, nhận xét công tác hạch toán kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở Công ty cổ phần đầu tư và xây lắp Sông Đà. Đồng thời đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm, từ đó đề xuất các biện pháp kiểm soát chi phí sản xuất, hạ thấp giá thành sản phẩm ở Công ty.3 Đối tượng, phương pháp, phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu : Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty đầu tư và xây lắp Sông Đà.2 Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp tổng hợp và phân tích : tìm hiểu tình hình thực tế của doanh nghiệp, thu thập số liệu tại phòng kế toán của công ty, căn cứ trên các sổ chi tiết chi phí sản xuất kinh doanh.
- Nghiên cứu tài liệu (sổ sách, bảng biểu, chứng từ) của Công ty trong năm hiện hành. - Quan sát quy trình, cách thức tiến hành công việc của các nhân viên kế toán 12 Đại học Quốc tế Bắc Hà Chuyên ngành kế toán - Xác minh những thông tin tự tìm hiểu bằng cách hỏi lại các nhân viên và kế toán trưởng của Công ty.3 Phạm vi nghiên cứu - Về mặt không gian : đề tài nghiên cứu trong phạm vi một Công ty Cổ phần – Công ty Cổ phần đầu tư và xây lắp Sông Đà - Về mặt thời gian : thời gian nghiên cứu đề tài tại Công ty Cổ phần đầu tư và xây lắp Sông Đà từ ngày 24/03/2012 đến ngày 31/05/2012 13 Đại học Quốc tế Bắc Hà Chuyên ngành kế toán CHƯƠNG II CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP 2.1 Đặc điểm chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp 2.1 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp 2.1 Khái niệm chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp Chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp là hao phí về lao động sống, trong một kỳ nhất định. Chi phí sản xuất phụ thuộc hai yếu tố + Khối lượng lao động và tư liệu sản xuất đã chi ra trong một thời kỳ nhất định. + Giá cả tư liệu sản xuất đã tiêu hao trong quá trình sản xuất và tiền lương công nhân.2 Phân loại chi phí sản xuất sản phẩm xây lắp Theo nội dung, tính chất kinh tế Theo cách phân loại này các chi phí sản xuất có chung nội dung kinh tế được xếp vào một ngày yếu tố chi phí, không phân biệt mục đích, công dụng của chi phí đó.
Trong doanh nghiệp xây lắp được chia thành các yếu tố chi phí sau : - Chi phí nguyên vật liệu : Gồm nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ. - Chi phí nhân công : Tiền lương và các khoản trích theo lương của công nhân sản xuất, công nhân sử dụng máy thi công và nhân viên quản lý sản xuất ở đội, xưởng sản xuất doanh nghiệp. - Chi phí khấu hao TSCĐ : Bao gồm khấu hao máy thi công, nhà xưởng máy móc, thiết bị quản lý. - Chi phí dịch vụ mua ngoài : Như tiền điện, tiền điện thoại, tiền nước.
hoạt động sản xuất ngoài 4 yếu tố chi phí đã kể trên. Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung chất kinh tế giúp nhà quản lý biết được kết cấu, tỉ trọng của từng yếu tố chi phí chi ra trong quá trình sản xuất lập dự toán, tổ chức thực hiện dự toán. 14 Đại học Quốc tế Bắc Hà Chuyên ngành kế toán Theo mục đích, công dụng của chi phí Theo các phân loại này, những chi phí có cùng mục đích và công dụng được xếp vào khoản mục chi phí. Toàn bộ chi phí xây lắp được chia thành các khoản mục sau : - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : Chi phí nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, vật liệu sử dụng luân chuyển cần thiết để tạo nên sản phẩm xây lắp.
- Chi phí nhân công trực tiếp : Chi phí về tiền lương, các khoản phụ cấp (phụ cấp lưu động, phụ cấp trách nhiệm) của công nhân trực tiếp sản xuất xây lắp. - Chi phí máy thi công : Là chi phí khi sử dụng máy thi công phục vụ trực tiếp hoạt động xây lắp công trình gồm : Chi phí khấu hao máy thi công, chi phí sửa chữa lớn, sửa chữa thường xuyên máy thi công, động lực, tiền lương của công nhân điều khiển máy và chi phí khác. - Chi phí sản xuất chung : Gồm tiền lương của nhân viên quản lý đội ; các khoản trích theo lương BHXH, BHYT, KPCĐ, công nhân trực tiếp sản xuất công nhân sử dụng máy thi công, nhân viên quản lý đội, chi phí vật liệu, công cụ dụng cụ, chi phí khấu hao TSCĐ. Cách phân loại này có tác dụng phục vụ yêu cầu quản lý chi phí sản xuất xây lắp theo dự toán.
Bởi vì trong hoạt động xây dựng cơ bản, lập dự toán công trình, hạng mục công trình xây lắp là khâu công việc không thể thiếu. Theo phương pháp tập hợp chi phí sản xuất vào các đối tượng chịu chi phí Theo cách phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất được chia thành hai loại: - Chi phí trực tiếp : Là các chi phí sản xuất quan hệ trực tiếp với từng đối tượng chịu chi phí (từng loại sản phẩm được sản xuất, từng công việc được thực hiện. Các chi phí này được kế toán căn cứ trực tiếp vào các chứng từ phản ánh chúng để tập hợp trực tiếp cho từng đối tượng liên quan. - Chi phí gián tiếp : Là những chi phí sản xuất liên quan đến nhiều đối tượng chịu chi phí, chúng cần được tiến hành phân bổ cho các đối tượng chịu chi phí theo tiêu thức phân bổ thích hợp.
Cách phân loại này có tác dụng trong việc xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất cho các đối tượng tập hợp chi phí một cách hợp lý.2 Khái niệm và phân loại các loại giá thành sản phẩm xây lắp 15 Đại học Quốc tế Bắc Hà Chuyên ngành kế toán 2.1 Khái niệm giá thành sản phẩm xây lắp Giá thành sản phẩm là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh kết quả sử dụng tài sản, vật tư, lao động, tiền vốn trong quá trình sản xuất, cũng như tính đúng đắn của các giải pháp tổ chức kinh tế, kỹ thuật và công nghệ mà doanh nghiệp đã sử dụng nhằm nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, hệ thống chi phí, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp.2 Phân loại giá thành sản phẩm Giá thành dự toán (Zdt) : Là toàn bộ chi phí dự toán để hoàn thành một khối lượng công tác xây lắp.