MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cùng với sự phát triển của thời đại, nền kinh tế Việt Nam đang từng bước hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới kéo theo đó là sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngành. Do đó để tồn tại và phát triển trong điều kiện gay gắt, xu thế hội nhập mạnh mẽ thì các doanh nghiệp càng phải thực hiện tốt hoạt động bán hàng. Bán hàng là hoạt động doanh nghiệp đưa hàng hóa, dịch vụ tới tay người tiêu dùng thu lại tiền hàng ra tăng doanh số, đem lại lợi nhuận, thu hồi vốn kinh doanh, tái đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh.
Đối với doanh nghiệp thương mại quá trình kinh doanh bắt đầu từ khâu nghiên cứu thị trường, tiếp đến là lựa chọn nguồn mua, mua hàng và dự trữ hàng hóa cuối cùng là bán hàng đến tay người tiêu dùng. Còn đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, bắt đầu từ việc tạo ra sản phẩm và cuối cùng kết thúc ở hoạt động bán hàng. Như vậy, bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh và nó cũng là khâu quan trọng nhất quyết định tới sự tồn tại của mỗi doanh nghiệp. Tuy nhiên, nó còn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.
Chính vì vậy việc hạch toán chính xác các nghiệp vụ bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là vô cùng cần thiết. Kế toán bán hàng là một phần quan trọng trong công tác quản lý của mỗi công ty, có tác dụng theo dõi, phản ảnh, ghi chép đầy đủ và chính xác về các khoản doanh thu, chi phí cụ thể là kết quả của hoạt động kinh doanh trong kỳ, cung cấp số liệu báo cáo, chỉ tiêu phân tích và tư vấn cho ban lãnh đạo để lựa chọn phương án kinh doanh có hiệu quả nhất, đưa ra những chính sách phù hợp với cơ chế thị trường. Và trong bối cảnh hiện nay, sự thay đổi của môi trường kinh tế, luật pháp, chứng từ số đã ảnh hưởng rất nhiều tới kế toán bán hàng đòi hỏi kế toán phải cẩn thận tỉ mỉ hơn, thường xuyên cập nhật những thay đổi của công nghệ cũng như thay đổi của quy định pháp luật. Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh đã hoạt động được 4 năm trong lĩnh vực cung cấp các loại máy móc thiết bị văn phòng, linh kiện điện tử, 1 viễn thông.
Bên cạnh đó, Công ty còn cung cấp các dịch vụ đi kèm như lắp đặt hệ thống giám sát, sửa chữa bảo hành máy móc. Công ty có nhiều hình thức bán hàng phong phú, mặt hàng đa dạng nên việc tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh chặt chẽ, chính xác có vai trò quan trọng, từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hóa, phát hiện được những hàng hóa chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình xoay vòng vốn. Việc hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh sẽ góp phần tăng tính cạnh tranh, nâng cao chất lượng của các quyết định quản trị trong tương lai, tăng tính minh bạch trong thông tin tài chính. Nhận thức được tầm quan trọng của công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của mỗi doanh nghiệp cho nên trong quá trình thực tập tại Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh, em đã lựa chọn chủ đề “Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh”.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Tìm hiểu thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cho Công ty. Mục tiêu cụ thể Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp nói chung Nghiên cứu thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh. Đánh giá và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cho Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là thực trạng tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh cụ thể: - Tổ chức công tác kế toán bán hàng: phân công người phụ trách, quy trình bán hàng - Chứng từ bao gồm hóa đơn GTGT đầu vào và hóa đơn GTGT đầu ra, hợp đồng mua bán, hợp đồng nguyên tắc, biên bản bàn giao hàng hóa, giấy báo có, ủy nhiệm chi, quy trình luân chuyển chứng từ - Về sổ sách gồm có sổ cái doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh, sổ chi phí và doanh thu khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp - Hệ thống báo cáo bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung + Đề tài tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực trạng kế toán và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh. + Thời gian minh họa số liệu giới hạn trong 3 năm từ năm 2019- 2021 - Phạm vi không gian + Đơn vị thực tập: Công ty TNHH thương mại và đầu tư Vương Anh.
+ Thời gian lấy số liệu: 1/7/2022- 27/12/2022 3 PHẦN 2: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 2.1 Một số khái niệm liên quan tới kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 2.1 Khái niệm kế toán bán hàng Theo quan niệm cổ điển, bán hàng là hoạt động thực hiện trao đổi sản phẩm và dịch vụ của người bán cho người mua để được nhận lại tiền từ người mua tiền, vật phẩm hoặc giá trị trao đổi đã thỏa thuận. Theo Vũ Thị Kim Anh và cộng sự (2020): “Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp thương mại, nó chính là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa từ tay người bán sang tay người mua để nhận quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền được đòi tiền ở người mua” Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam, chuẩn mực kế toán số 14 (Bộ tài chính, 2001) thì “Bán hàng là bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất ra và bán hàng hóa mua vào” Mặc dù có sự khác biệt trong cách diễn đạt nhưng những khái niệm bán hàng đều có nét tương đồng và nó là yếu tố quan trọng đến sự phát triển của môi doanh nghiệp. Thông qua việc bán hàng các doanh nghiệp có thể thu hồi vốn, trang trải các khoản chi phí và tăng lợi nhuận, mở rộng quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh.2 Khái niệm xác định kết quả kinh doanh Theo điều 68 thông tư 133/2016/TT-BTC kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tại một thời kỳ nhất định và được cấu thành bởi hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động khác. Kết quả của hoạt động kinh doanh chính là số tiền lãi hoặc lỗ.
Xác định kết quả kinh doanh là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả kinh doanh là lỗ. 4 Việc xác định kết quả kinh doanh thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh, thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm, tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác.
Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí tài chính. Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp”.2 Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Tổ chức công tác kế toán án hàng một cách hợp lý khoa học có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin đối với chủ doanh nghiệp và những bộ phận trực tiếp quản lý điều hành. Kết quả của quá trình tiêu thụ sản phẩm sẽ tạo điều kiện để thúc đẩy sản xuất phát triển.
❖ Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Nhiệm vụ của kế toán trong tổ chức kế toán bán hàng xác định theo Nguyễn Thị Tâm và Nguyễn Xuân Tiến (2010) như sau: - Tổ chức việc luân chuyển chứng từ, hạch toán ban đầu, ghi sổ kế toán về doanh thu và giá vốn của hàng bán. - Tổ chức thiết kế các sổ chi tiết theo yêu cầu quản lý của doanh nghiệp về nghiệp vụ bán hàng - Tổ chức lập báo cáo doanh thu để báo cáo lên các cấp có liên quan và phục vụ lãnh đạo ra quyết định. 5 - Tổ chức cung cấp các thông tin về tình hình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. ❖ Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong công tác quản lý của doanh nghiệp, việc tổ chức và quản lý hạch toán kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò hết sức quan trọng.
Đối với doanh nghiệp: Số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cung cấp cho phép doanh nghiệp nắm bắt được tình hình tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp mình, biết được hàng tồn kho còn nhiều hay ít, kinh doanh có lãi hay không… để từ đó điều chỉnh lại kế hoạch dữ trữ hàng hóa và đưa ra nhiều chiến lược kinh doanh mới.