Chương 1: Tổng quan - Chương 2: Cơ sở lý luận - Chương 3: Kết quả đạt được - Chương 4: Kết luận và hướng phát triển. SVTH: Đặng Kim Liên Trang 3 Đề tài:Nghiên cứu và Ứng dụng Kiểm thử GVHD: TS. Dương Thị Thúy Nga phần mềm tại Công ty TNHH AloApp CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN 2. Kiểm thử phần mềm là gì? Kiểm thử phần mềm (Software testing) là phương pháp kiểm tra xem sản phẩm đó trên thực tế có phù hợp với các yêu cầu đã đặt ra hay không, là một quá trình kiểm tra để phát hiện ra lỗi của những phần mềm, ứng dụng, thông tin của phần mềm được kiểm thử.
Nó bao gồm việc kiểm tra, phân tích, quan sát và đánh giá các khía cạnh khác nhau của sản phẩm. Chuyên viên kiểm thử phần mềm sử dụng kết hợp công cụ thủ công và tự động. Mục đích công việc này là để đảm bảo sản phẩm được tạo ra theo đúng yêu cầu và hoạt động hiệu quả, nếu có bất kỳ lỗi nào, nó có thể được xác định sớm và giải quyết kịp thời. Điều này làm giảm thiểu tỷ lệ rủi ro, tốn thất về chi phí bảo trì cũng như uy tín của doanh nghiệp.
Ai là người thực hiện kiểm thử phần mềm? Điều này phụ thuộc vào quy trình của các bên liên quan đến dự án, Trong ngành công nghiệp phần mềm, những công ty lớn có một team chuyên chịu trách nhiệm về việc đánh giá phần mềm đã phát triển với những yêu cầu được chỉ định từ trước – gọi là tester. Trong hầu hết các trường hợp, người kiểm thử (Tester) có thể là: - Software Tester – nhân viên kiểm thử phần mềm - Software Developer – nhân viên phát triển phần mềm - Leader hoặc manager dự án - Product Owner – người sở hữu sản phẩm - User – người dùng cuối. Tìm hiểu kiến thức về lỗi phần mềm Lỗi phần mềm: - Là sự cố khiến chương trình bị sập, tạo kết quả không chính xác hoặc tạo đầu ra không hợp lệ, vận hành khác với chủ đích ban đầu. Vấn đề được gây ra bởi logic không đủ hoặc sai.
Hầu hết các lỗi do con người tạo ra trong mã nguồn hoặc thiết kế của nó. Một chương trình được cho là có lỗi khi nó chứa một số lượng lỗi lớn, ảnh hưởng đến chức năng của chương trình hoặc gây ra kết quả không chính xác. - Một số lỗi có thể không ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của chương trình và khó phát hiện, Một chương trình có thể bị sập khi không xác định được các lỗi nghiêm trọng. - Lỗi phần mềm có thể xảy ra ở tất cả các công đoạn.
Nguyên nhân sinh ra lỗi phần mềm: Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến lỗi phần mềm. Khi đã biết được nguyên nhân dẫn đến khiếm khuyết của phần mềm, việc sửa chữa để giảm thiếu những khiếm khuyết đó sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. - Lỗi đặc tả: Định nghĩa các yêu cầu bị lỗi, lỗi trong giao tiếp giữa khách hàng và nhà phát triển,… - Hiểu lầm trong giao tiếp hoặc không có giao tiếp: Những yêu cầu không rõ ràng và những hiểu lầm giữa các bên liên quan, đội ngũ phát triển, đội ngũ kiểm thử có thể là nguyên nhân chính dẫn đến khiếm khuyết trong phần mềm. Ngoài SVTH: Đặng Kim Liên Trang 4 Đề tài:Nghiên cứu và Ứng dụng Kiểm thử GVHD: TS.
Dương Thị Thúy Nga phần mềm tại Công ty TNHH AloApp ra, những khiếm khuyết phát sinh trong giai đoạn phát triển còn do đội ngũ phát triển không được thông báo chính xác về các yêu cầu. - Sự phức tạp của các ứng dụng phần mềm hiện hành có thể trở nên rất khó hiểu đối với bất kỳ ai không có kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển phần mềm hiện đại. Các giao diện loại Windows, cấu trúc máy khách – máy chủ và các ứng dụng phân tán, cơ sở dữ liệu khổng lồ, cấu trúc hướng đối tượng phức tạp… góp phần làm tăng thêm sự phức tạp của phần mềm. - Lỗi lập trình: Các lập trình viên có thể thiếu kinh nghiệm hoặc kiến thức chuyên môn hạn chế có thể mắc những lỗi đơn giản trong lập trình, thiếu thực hành trong các thao tác lập trình đơn giản, kiểm thử đơn vị hay gỡ lỗi là một số nguyên nhân dẫn đến các lỗi phát sinh trong quá trình phát triển.
- Thay đổi yêu cầu: Trong quá trình phát triển dự án sẽ phát sinh sự thay đổi, thiết kế lại, thay đổi nhân sự, những đầu việc đã hoàn thành có thể cần thực hiện lại hoặc bỏ đi, những yêu cầu về phần cứng có thể bị ảnh hưởng ,… Khi thay đổi xảy ra dù lớn hay nhỏ thì những mắt xích giữa các phần của dự án cũng có khả năng sẽ tương tác với nhau, vấn đề xảy ra lỗi cũng sẽ phức tạp. - Áp lực thời gian: Lịch trình phi thực tế, khủng hoảng về deadline sẽ tác động ít nhiều đến tinh thần, tâm lý của các nhân sự. Nếu không có đủ thời gian để thiết kế, coding và kiểm thử một cách hoàn chỉnh thì chắc chắn phần mềm sẽ phát sinh lỗi. - Các công cụ phát triển phần mềm: Các công cụ trực quan, các thư viện lớp, trình biên dịch, công cụ kịch bản,… thường cũng có lỗi riêng hoặc được tài liệu hóa kém, dẫn đến việc sản sinh ra lỗi.
Các lập trình viên thường dùng những công cụ phần mềm thay đổi liên tục, nhưng việc cập nhật các phiên bản khách nhau và khả năng tương thích của chúng là một vấn đề rất lớn đang hiện hữu - Các trường hợp khác như: Không thiết lập thử nghiệm thích hợp (môi trường thử nghiệp) để kiểm tra các yêu cầu; viết code hoặc kiểm thử các trường hợp khi chưa hiểu rõ tất cả các yêu cầu; thiết kế sai dẫn đến các giai đoạn của chu kỳ phát triển phần mềm đều có vấn đề; dành ít thời gian hoặc bỏ qua hoàn toàn việc kiểm tra hồi quy; không theo dõi quá trình phát triển và kiểm thử một cách liền mạch,… Các loại lỗi phần mềm: Tester cần phải hiểu được bản chất, ý nghĩa của lỗi phần mềm và nguyên nhân để xử lý nó tốt hơn. Điều này giúp cho việc xử lý lỗi và tiết kiệm thời gian cũng như chi phí bảo trì hệ thống. - Lỗi chức năng: Chức năng là cách mà phần mềm vận hành có chủ đích. Phần mềm có một lỗi chức năng nếu một cái gì đó mà bạn mong muốn phần mềm làm là khó, rắc rối, khó hiểu, không khả thi.
- Lỗi giao tiếp: Những lỗi xảy ta trong giao tiếp giữa phần mềm và người dùng cuối. Bất cứ điều gì mà người dùng cuối cần biết để sử dụng các phần mềm nên được làm sẵn có trên màn hình. Ví dụ: một phần mềm cần có menu, save chức năng mặc định là lưu, close có chức năng hoàn tác, đóng. - Lỗi thiếu lệnh: điều này xảy ra khi một lệnh mong muốn bị thiếu dẫn đến không cung cấp đầy đủ chức năng cho người sử dụng SVTH: Đặng Kim Liên Trang 5 Đề tài:Nghiên cứu và Ứng dụng Kiểm thử GVHD: TS.
Dương Thị Thúy Nga phần mềm tại Công ty TNHH AloApp - Lỗi cú pháp: là những từ sai chính tả hay ngữ pháp câu không chính xác và rất rõ ràng trong khi kiểm thử thử giao diện phần mềm (sai chính tả về phương diện giao diện hiển thị trong phần mềm) - Lỗi lỗi xử lý: bất kỳ lỗi nào xảy ra khi người dùng đang tương tác với các phần mềm cần phải xử lý một cách rõ ràng và ý nghĩa. Nếu không, nó được gọi là một lỗi Xử lý lỗi. Ví dụ nếu phần mềm có xác thực những trường bắt buộc cần phải được nhập trước khi lưu thông tin trên một form, các thông báo xác thực phải rõ ràng và chỉ ra những hành động cần thiết cho người dùng - Lỗi tính toán: thường xảy ra có thể do logic không tốt, công thức tính toán không chính xác, kiểu dữ liệu không phù hợp, lỗi lập trình hoặc các vấn đề gọi chức năng. - Lỗi dòng điều khiển: việc kiểm soát flow (luồng) của một phần mềm mô tả những gì nó sẽ làm gì tiếp theo và dựa trên điều kiện gì.
Ví dụ, hãy xem xét một hệ thống mà người dùng phải điền vào mẫu đơn và các tùy chọn có thể được sử dụng như: Save, Save and Close, Cancel. Nếu người dùng nhấp vào button: “Save and Close”, thông tin người dùng trong form được lưu và đóng form lại. Nếu nhấp vào button “Save and Close” mà không đóng form, thì đó là lỗi dòng điều khiển. Công việc, vai trò, kỹ năng cần có của kiểm thử phần mềm (Tester) Công việc của kiểm thử phần mềm là lên kế hoạch và tiến hành kiểm tra phần mềm, phân tích các kết quả và báo cáo các lỗi tìm ra trong quá trình kiểm tra để báo cho bên phát triển phần mềm khắc phục lỗi.
Để trở thành một người kiểm thử giỏi thì cần phải am hiểu những kiến thức về kiểm thử, ngôn ngữ lập trình, cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên, những kiến thức về kiểm thử, khả năng lên kế hoạch, lên kịch bản kiểm thử vẫn là quan trọng nhất. Ngoài ra, công việc phần mềm cũng cần đến khả năng giao tiếp, viết báo cáo để tester có thể viết báo cáo các lỗi một cách dễ hiểu nhất. Tester đóng một vai trò quan trọng trong quy trình phát triển một phần mềm cần có những vai trò sau.
Vai trò quan trọng trong quy trình phát triển một phần mềm cần có những vai trò sau: - Phải xem xét các tài liệu do bên đội ngũ BA cung cấp. Đồng thời, cũng cần phải biết đánh giá tổng quan về ứng dụng sắp kiểm thử. - Tester cần biết lên các kịch bản kiểm thử và thực hiện các bài kiểm tra về khả năng sử dụng phần mềm. - Phân tích các kết quả tìm thấy trong khi trải qua các vòng lặp kiểm thử, các lỗi được tìm thấy ở đơn vị nào, vị trí và chức năng nào trong phần mềm.
- Chuẩn bị và lên các báo cáo liên quan đến lỗi, cơ sở dữ liệu và khả năng sử dụng lại các đoạn mã trong quá trình sửa lỗi. - Trao đổi với khách hàng để khách hàng hiểu hơn về tình hình của phần mềm, nên khắc phục và bổ sung những gì phần mềm hoàn chỉnh hơn. - Tham gia đánh giá phần mềm cùng với bên thiết kế và lập trình để tạo ra một sản phầm có giá trị đến tay người dùng. Kiểm thử phần mềm là công việc liên quan đến máy tính, đến công nghệ.