Thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết

Khóa luận tốt nghiệp phân tích thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất tích hoặc đã chết theo quy định pháp luật hiện hành.

• Tác giả: Bùi Quỳnh Trang
• Người hướng dẫn: TS. Trần Phương Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Thủ Tục Giải Quyết Yêu Cầu Tuyên Bố Một Người Là Mất Tích Hoặc Đã Chết
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC KÍ HIỆU HOẶC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỦ TỤC GIẢI QUYẾT YÊU CẦU TUYÊN BỐ MỘT NGƯỜI LÀ MẤT TÍCH HOẶC ĐÃ CHẾT
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 1.2. Ý nghĩa của thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố hoặc đã chết
• 1.3. Cơ sở của việc quy định thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết trong tố tụng dân sự Việt Nam
• 1.4. Lược sử quy định về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người mất tích hoặc đã chết theo pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ THỦ TỤC TUYÊN BỐ MỘT NGƯỜI LÀ MẤT TÍCH HOẶC ĐÃ CHẾT
• 2.1. Thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.2. Nộp đơn và yêu cầu thụ lý đơn tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.3. Thụ lý đơn yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.4. Chuẩn bị xét đơn yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.5. Phiên họp giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.6. Thủ tục hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.7. Yêu cầu hủy bỏ quyết định tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 2.8. Xét đơn yêu cầu hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất tích hoặc đã chết
• 2.9. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CỦA THỦ TỤC GIẢI QUYẾT YÊU CẦU TUYÊN BỐ MỘT NGƯỜI LÀ MẤT TÍCH HOẶC ĐÃ CHẾT
• 3.1. Thực tiễn thực hiện thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết. Một số kết quả đạt được khi áp dụng các thủ tục giải quyết yêu cầu
• 3.2. Những vướng mắc, hạn chế khi áp dụng thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết
• 3.3. Một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố mất tích hoặc đã chết
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thủ tục tuyên bố người mất tích hoặc đã chết

Thủ tục tuyên bố người mất tích hoặc đã chết là một quá trình pháp lý nhằm xác định tình trạng pháp lý của một cá nhân khi không có thông tin rõ ràng về sự tồn tại của họ. Thủ tục tuyên bố mất tích được áp dụng trong những trường hợp cá nhân không thể liên lạc hoặc không có thông tin trong một khoảng thời gian nhất định, thường là do thiên tai, chiến tranh hoặc các lý do khác. Quy trình tuyên bố người chết yêu cầu phải có những chứng cứ cụ thể để xác minh rằng cá nhân đó đã qua đời, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, như người thân hoặc các bên có quyền lợi liên quan đến tài sản của người đó. Theo quy định của pháp luật, các bước thực hiện thủ tục này bao gồm nộp đơn yêu cầu, thụ lý đơn và tổ chức phiên tòa xét xử.

1.1. Ý nghĩa của thủ tục

Ý nghĩa của thủ tục tuyên bố người mất tích hoặc đã chết không chỉ nằm ở việc xác định tình trạng pháp lý của cá nhân mà còn nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người có liên quan. Giấy tờ cần thiết khi tuyên bố mất tích bao gồm các tài liệu chứng minh sự biến mất của cá nhân đó, như báo cáo của cơ quan chức năng, giấy tờ chứng minh mối quan hệ gia đình, và các bằng chứng khác. Thực hiện thủ tục này giúp đảm bảo rằng những người thân của cá nhân mất tích có thể giải quyết các vấn đề về tài sản, quyền thừa kế và các quyền lợi khác. Thêm vào đó, việc tuyên bố người chết còn giúp các cơ quan nhà nước quản lý tốt hơn các vấn đề liên quan đến nhân khẩu và bảo đảm an ninh trật tự xã hội.

1.2. Các bước thủ tục

Quy trình thực hiện thủ tục tuyên bố người mất tích hoặc đã chết bao gồm nhiều bước cụ thể. Đầu tiên, người yêu cầu cần phải nộp đơn đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Sau khi đơn được tiếp nhận, Tòa án sẽ thụ lý và xem xét các giấy tờ liên quan. Thời gian xử lý thủ tục tuyên bố mất tích thường kéo dài từ vài tháng đến một năm, tùy thuộc vào độ phức tạp của từng trường hợp. Trong quá trình xét xử, Tòa án sẽ tổ chức phiên họp để lắng nghe ý kiến của các bên liên quan và đưa ra quyết định cuối cùng. Nếu quyết định tuyên bố người chết được ban hành, người yêu cầu sẽ nhận được bản án có hiệu lực pháp luật, từ đó có thể thực hiện các quyền lợi liên quan đến tài sản và thừa kế.

II. Điều kiện để tuyên bố người mất tích

Để thực hiện thủ tục tuyên bố người mất tích, cần phải đáp ứng một số điều kiện cần thiết theo quy định của pháp luật. Trước hết, cá nhân cần phải vắng mặt trong một khoảng thời gian nhất định, thường là từ một năm trở lên. Thứ hai, phải có những chứng cứ xác thực cho thấy cá nhân đó không thể liên lạc được, như báo cáo của cơ quan chức năng hoặc thông tin từ cộng đồng. Cách làm đơn tuyên bố người mất tích cũng cần tuân thủ theo mẫu quy định, trong đó nêu rõ thông tin cá nhân của người mất tích, thời gian mất tích và các bằng chứng liên quan. Bên cạnh đó, việc xác minh thông tin từ những người có liên quan cũng là một bước quan trọng trong quá trình này.

2.1. Hồ sơ pháp lý cần thiết

Hồ sơ pháp lý là một phần không thể thiếu trong thủ tục tuyên bố người mất tích. Hồ sơ pháp lý cho người mất tích bao gồm đơn yêu cầu, giấy tờ chứng minh mối quan hệ gia đình, giấy tờ chứng minh sự vắng mặt của cá nhân đó, và các tài liệu khác liên quan. Người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ này để đảm bảo rằng Tòa án có đủ thông tin cần thiết để xem xét và ra quyết định. Việc chuẩn bị hồ sơ một cách cẩn thận sẽ giúp quá trình xét xử diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn.

2.2. Quy định pháp luật hiện hành

Các quy định pháp luật hiện hành về thủ tục tuyên bố người mất tích được quy định trong Bộ luật tố tụng dân sự Việt Nam. Theo đó, quy định pháp luật về người mất tích yêu cầu các cơ quan chức năng phải thực hiện đầy đủ các bước trong quy trình xét xử. Điều này bao gồm việc thụ lý đơn, tổ chức phiên tòa và ra quyết định. Ngoài ra, pháp luật cũng quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong quá trình này, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho những người bị ảnh hưởng bởi tình trạng mất tích của cá nhân.

III. Thực tiễn thực hiện thủ tục

Thực tiễn thực hiện thủ tục tuyên bố người mất tích hoặc đã chết cho thấy nhiều vấn đề còn tồn tại và cần được cải thiện. Trong nhiều trường hợp, việc xác minh thông tin về người mất tích gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong các tình huống thiên tai hoặc chiến tranh. Thực tiễn thực hiện thủ tục tuyên bố người chết cũng cho thấy rằng nhiều người thân của cá nhân mất tích gặp khó khăn trong việc giải quyết các vấn đề liên quan đến tài sản và quyền lợi hợp pháp. Do đó, việc cải cách quy trình và quy định pháp luật là cần thiết để nâng cao hiệu quả của thủ tục này.

3.1. Những khó khăn trong thực hiện

Một trong những khó khăn lớn nhất trong thực hiện thủ tục tuyên bố người mất tích là việc thu thập chứng cứ và xác minh thông tin. Trong nhiều trường hợp, người thân của cá nhân mất tích không có đủ thông tin để chứng minh sự biến mất của họ. Điều này dẫn đến việc Tòa án gặp khó khăn trong việc ra quyết định. Các bước thủ tục tuyên bố người chết cũng không kém phần phức tạp, đặc biệt là khi có sự tranh chấp giữa các bên liên quan. Những vấn đề này cần được giải quyết một cách đồng bộ và hiệu quả hơn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của những người bị ảnh hưởng.

3.2. Kiến nghị cải cách

Để nâng cao hiệu quả của thủ tục tuyên bố người mất tích hoặc đã chết, cần có những kiến nghị cải cách quy định pháp luật hiện hành. Một trong những kiến nghị quan trọng là cần đơn giản hóa quy trình nộp đơn và thụ lý đơn yêu cầu. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan trong thủ tục này. Việc cải cách này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho Tòa án mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của những người có liên quan một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sự tồn tại của cá nhân với tư cách là chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ dân sự tương ứng. Trong đời sống xã hội, nhiều trường hợp do thiên tai, hỏa hoạn, chiến tranh hoặc nguyên nhân cá nhân dẫn đến việc một người vắng mặt khỏi nơi cư trú trong thời gian dài mà không xác định được còn sống hay đã chết. Tình trạng này làm gián đoạn các quan hệ pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người có liên quan trong quan hệ nhân thân, tài sản, hôn nhân gia đình và thừa kế.

Trước khi Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2004 ra đời, Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự năm 1989 chưa tách bạch giữa việc dân sự và vụ án dân sự, dẫn tới thực tế Tòa án giải quyết việc tuyên bố một người đã chết trong cùng một vụ án chia thừa kế ("hai vụ án trong một vụ án"). Việc chia di sản của người bị yêu cầu tuyên bố đã chết khi bản án chưa có hiệu lực pháp luật đã tạo ra lỗ hổng pháp lý là phân chia tài sản của người chưa chắc chắn chết về mặt sinh học. Mặc dù BLTTDS năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011) và BLTTDS năm 2015 đã quy định việc tuyên bố mất tích hoặc đã chết theo thủ tục giải quyết việc dân sự riêng biệt, thực tiễn áp dụng vẫn nảy sinh nhiều vướng mắc: khả năng tuyên bố mất tích hoặc đã chết đối với người đang bị truy nã; cách thức xác định chính xác ngày chết của cá nhân; việc xác định tư cách đương sự; cũng như quan điểm chưa thống nhất về việc giải quyết đồng thời yêu cầu ly hôn và yêu cầu tuyên bố mất tích/chết trong cùng một vụ việc.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ những vấn đề liên quan đến thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết từ phương diện lý luận đến pháp luật thực định, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật. Đề tài xác định bốn nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Làm rõ một số vấn đề lý luận về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết (khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa).
2. Làm rõ các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết thông qua việc phân tích và đánh giá thực trạng pháp luật.
3. Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật, chỉ ra những kết quả đạt được cùng những tồn tại, hạn chế cần khắc phục.
4. Đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của thủ tục giải quyết yêu cầu, bao gồm kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao chất lượng áp dụng pháp luật.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là các vấn đề lý luận, hệ thống quy định pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết loại việc này tại Tòa án. Về phạm vi nghiên cứu, đề tài tập trung vào phương diện lý luận, hệ thống văn bản pháp luật hiện hành và số liệu thực tiễn áp dụng trong những năm gần đây; do giới hạn thời gian thực hiện, tác giả giới hạn phạm vi khảo sát ở giai đoạn sơ thẩm tại Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống lập luận dựa trên khung lý thuyết về việc dân sự và thủ tục giải quyết việc dân sự trong luật tố tụng dân sự. Về cơ sở pháp lý, tác giả sử dụng các văn bản quy phạm pháp luật thực định và văn bản hướng dẫn áp dụng:

• Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 (đặc biệt là Điều 68 về tuyên bố mất tích, Điều 71 về tuyên bố đã chết, Điều 147 về cách tính thời hạn).
• Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2015 (các Điều 27, 35, 39 về thẩm quyền; Điều 312 về hình thức đơn; Điều 361 đến 370 về thủ tục chung giải quyết việc dân sự; các Điều 388, 389 về tuyên bố mất tích; các Điều 392, 394 về tuyên bố đã chết và hủy bỏ quyết định).
• Hệ thống văn bản lịch sử: Sắc lệnh số 47-SL; Thông tư số 03-NCLP ngày 03/03/1966 của TAND Tối cao; Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự năm 1989; BLDS các năm 1995, 2005; BLTTDS năm 2004 (sửa đổi, bổ sung năm 2011).
• Các nghị quyết, thông tư hướng dẫn: Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án; Nghị quyết số 04/2018/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao ban hành biểu mẫu giải quyết việc dân sự (Mẫu số 22-VDS); Nghị quyết số 02/2020/NQ-HĐTP về biện pháp khẩn cấp tạm thời; Thông tư liên tịch số 02/2016/TTLT-VKSNDTC-TANDTC; Công văn số 01/2017/GĐ-TANDTC giải đáp nghiệp vụ.

Về phương pháp luận, đề tài dựa trên quan điểm duy vật lịch sử, phương pháp luận Mác - Lênin, đường lối chính sách của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Phương pháp phân tích và bình luận quy phạm pháp luật: sử dụng để làm rõ các khái niệm, quy định của BLTTDS năm 2015, phân tích các quan điểm khoa học pháp lý nhằm đưa ra nhận định của tác giả.
• Phương pháp tổng hợp và hệ thống hóa lý thuyết: dùng để xâu chuỗi tiến trình lập pháp qua các thời kỳ và khái quát thực tiễn áp dụng thủ tục tại Tòa án.

Nguồn dữ liệu thực tiễn được trích xuất từ:

• Sổ thụ lý và Báo cáo công tác giải quyết các vụ việc dân sự các năm 2017, 2018, 2019 của Tòa án nhân dân huyện Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn.
• Số liệu thống kê thụ lý giải quyết việc dân sự năm 2019 của Tòa án nhân dân quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội.
• Quyết định sơ thẩm giải quyết việc dân sự số 01/2023/QĐST-DS ngày 22/03/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết

Chương 1 phân tích các khái niệm nền tảng: "tuyên bố mất tích" và "tuyên bố đã chết" là việc Tòa án có thẩm quyền, theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, ra quyết định công nhận một cá nhân vắng mặt tại nơi cư trú trong một thời gian luật định mà không có tin tức xác thực là còn sống hay đã chết. Thủ tục này mang bản chất của việc dân sự với bốn đặc điểm:

• Chỉ áp dụng đối với cá nhân.
• Không có sự đối kháng về mặt lợi ích giữa các bên đương sự (không có nguyên đơn và bị đơn, chỉ có người yêu cầu và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan).
• Không áp dụng nguyên tắc hòa giải và nguyên tắc Hội thẩm nhân dân tham gia xét xử; việc giải quyết chỉ do một Thẩm phán tiến hành.
• Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp bắt buộc phải tham gia phiên họp nhằm đảm bảo tính khách quan và giám sát việc tuân theo pháp luật.

Về mặt ý nghĩa, thủ tục là căn cứ pháp lý để mở lối thoát cho các quan hệ xã hội bị ách tắc (nhân thân, tài sản, hôn nhân gia đình), đồng thời hỗ trợ quản lý nhân khẩu, hộ tịch và nâng cao trách nhiệm xét xử của Thẩm phán. Cơ sở xác lập thủ tục bắt nguồn từ yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp theo Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị, cũng như đòi hỏi thực tiễn phải tách bạch tuyệt đối việc dân sự khỏi vụ án dân sự để tránh việc chia di sản của người chưa chết về mặt sinh học.

Tiến trình lập pháp Việt Nam được chia thành 5 giai đoạn:

1. Trước năm 1945: Thời phong kiến (Quốc triều hình luật, Hoàng Việt luật lệ) chưa có thủ tục riêng. Thời Pháp thuộc, Hoàng Việt Trung Kỳ hộ luật năm 1936 (các Điều 58, 59, 60) lần đầu ghi nhận việc "tuyên cáo thất tung" nếu vắng mặt quá 2 năm không có tin tức.
2. Giai đoạn 1945 - 1989: Sắc lệnh số 47-SL cho phép tạm áp dụng luật cũ nếu không trái nguyên tắc độc lập. Thông tư số 03-NCLP ngày 03/03/1966 của TAND Tối cao gián tiếp đề cập việc xử lý vợ/chồng vắng mặt không rõ tin tức từ 2 năm trở lên khi giải quyết ly hôn.
3. Giai đoạn 1989 - 2005: Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự năm 1989 và Nghị quyết số 03/HĐTP quy định thẩm quyền của TAND cấp huyện nhưng áp dụng quy trình thụ lý như một vụ án dân sự. BLDS năm 1995 xác lập quyền yêu cầu tại Điều 88 và Điều 91.
4. Giai đoạn 2005 - 2015: BLDS năm 2005 (Điều 78, 81) và BLTTDS năm 2004 chính thức tách việc dân sự thành thủ tục riêng, chấm dứt việc gộp chung vào vụ án ly hôn hay chia thừa kế.
5. Giai đoạn 2015 đến nay: BLDS năm 2015 và BLTTDS năm 2015 hoàn thiện quy định, kéo dài thời hạn biệt tích sau tai nạn/thảm họa lên 02 năm và bổ sung trách nhiệm gửi quyết định cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng để ghi chú hộ tịch.

Chương 2: Quy định của pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam hiện hành về thủ tục tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết

Chương 2 phân tích trình tự, thủ tục tố tụng giải quyết đơn yêu cầu theo BLTTDS năm 2015:

• Nộp đơn và thụ lý đơn: Đơn yêu cầu phải đáp ứng các nội dung luật định tại Điều 312 BLTTDS năm 2015, kèm tài liệu chứng minh tình trạng biệt tích (xác nhận của công an/chính quyền địa phương, hóa đơn đăng báo, phát sóng tìm kiếm). Người yêu cầu phải có năng lực hành vi tố tụng dân sự và có quyền, lợi ích liên quan. Điều kiện thời gian luật định: đối với tuyên bố mất tích là biệt tích 02 năm liên tục trở lên; đối với tuyên bố đã chết gồm 4 trường hợp (sau 03 năm kể từ ngày quyết định tuyên bố mất tích có hiệu lực; biệt tích 05 năm sau khi chiến tranh kết thúc; sau 02 năm kể từ ngày xảy ra tai nạn, thảm họa, thiên tai; biệt tích 05 năm liền trở lên). Thẩm quyền theo cấp thuộc TAND cấp huyện (khoản 2 Điều 35); thẩm quyền lãnh thổ thuộc Tòa án nơi người bị yêu cầu cư trú cuối cùng (Điều 39). Trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận thông báo, người yêu cầu phải nộp tạm ứng lệ phí 300.000 đồng theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14. Tòa án thông báo thụ lý bằng văn bản trong 03 ngày làm việc.
• Chuẩn bị xét đơn yêu cầu: Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày thụ lý (Điều 388, Điều 392), Tòa án phải ra quyết định thông báo tìm kiếm (ngắn hơn thời hạn chuẩn bị việc dân sự chung là 01 tháng). Thời hạn thông báo tìm kiếm là 04 tháng kể từ ngày đăng, phát lần đầu tiên: phải đăng trên một báo hàng ngày của trung ương trong 3 số liên tiếp, Cổng thông tin điện tử của Tòa án/UBND cấp tỉnh và phát sóng trên Đài phát thanh hoặc truyền hình trung ương 3 lần trong 3 ngày liên tiếp. Chi phí đăng phát do người yêu cầu chi trả. Trong giai đoạn này, Tòa án có thể ra quyết định đình chỉ (nếu người yêu cầu rút đơn hoặc người biệt tích trở về), tạm đình chỉ, hoặc ra quyết định mở phiên họp trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hết thời hạn thông báo tìm kiếm.
• Phiên họp và quyết định: Phiên họp do một Thẩm phán chủ trì, có sự tham gia của Kiểm sát viên. Nếu Kiểm sát viên vắng mặt, Tòa án vẫn tiến hành phiên họp (quy định mới tại Điều 367 BLTTDS năm 2015 nhằm tránh trì hoãn tố tụng). Nếu người yêu cầu vắng mặt lần thứ nhất không có lý do thì hoãn phiên họp, vắng mặt lần thứ hai thì đình chỉ giải quyết. Quyết định giải quyết ban hành theo Mẫu số 22-VDS (Nghị quyết số 04/2018/NQ-HĐTP). Hậu quả: tuyên bố mất tích làm tạm ngừng tư cách chủ thể và áp dụng biện pháp quản lý tài sản; tuyên bố đã chết làm chấm dứt tư cách chủ thể và mở thừa kế.
• Thủ tục hủy bỏ quyết định: Quy định tại Điều 390 và Điều 394 BLTTDS năm 2015. Thẩm quyền thuộc Tòa án đã ra quyết định tuyên bố. Thời hạn chuẩn bị xét đơn là 01 tháng (không phải thực hiện thủ tục thông báo tìm kiếm 04 tháng). Về nhân thân, nếu người vợ/chồng của người bị tuyên bố đã được giải quyết ly hôn hoặc đã kết hôn với người khác thì việc ly hôn/kết hôn mới vẫn giữ nguyên hiệu lực pháp luật. Về tài sản, người trở về được nhận lại tài sản và phải thanh toán chi phí quản lý; người thừa kế cố tình giấu giếm di sản phải hoàn trả toàn bộ.

Chương 3: Thực tiễn thực hiện và một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả của thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết

Chương 3 khảo sát thực tế áp dụng BLTTDS năm 2015 từ ngày 01/07/2016 đến năm 2023. Tác giả chỉ ra số lượng việc dân sự loại này có xu hướng tập trung cao tại các khu vực biên giới (Lạng Sơn, Hà Giang) hoặc địa phương có nhiều lao động đi biển, làm việc trên tàu cá và xuất khẩu lao động (Hà Tĩnh, Nghệ An, Hải Phòng), trong khi ở các đô thị lớn tỷ lệ này chiếm tỷ trọng rất nhỏ.

Khóa luận phân tích vụ việc thực tế tại Quyết định sơ thẩm số 01/2023/QĐST-DS ngày 22/03/2023 của TAND thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh: Ông Nguyễn Văn T yêu cầu tuyên bố bà Nguyễn Thị C mất tích (bà C bỏ đi từ tháng 01/1988, gia đình đã tìm kiếm tại nơi cư trú cũ ở thị xã Hòn Gai và quê quán xã Khánh Thiện, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình nhưng không có tin tức). Tòa án đã áp dụng đúng thẩm quyền theo khoản 3 Điều 27, điểm a khoản 2 Điều 35, điểm b khoản 2 Điều 39 BLTTDS năm 2015, xác định thời hạn biệt tích trên 02 năm và chấp nhận yêu cầu để ông T tiến hành thủ tục ly hôn theo quy định.

Bên cạnh kết quả đạt được, khóa luận chỉ rõ các vướng mắc, hạn chế:

• Chi phí thông báo tìm kiếm: Quy định bắt buộc đăng 3 số báo trung ương liên tiếp và phát sóng đài trung ương 3 lần trong 3 ngày liên tiếp tạo gánh nặng tài chính lớn cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.
• Xung đột pháp luật: Chưa có hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng thủ tục đối với đối tượng đang bị truy nã (tránh việc lợi dụng thủ tục dân sự để né tránh trách nhiệm hình sự).
• Xác định ngày chết: Cách xác định ngày chết trong quyết định còn lúng túng khi thời điểm bắt đầu tính thời hạn biệt tích không đồng nhất.
• Tách nhập yêu cầu: Thực tiễn Tòa án còn lúng túng khi xử lý đơn yêu cầu vừa xin tuyên bố mất tích vừa xin ly hôn trong cùng một đơn.

Từ đó, tác giả đưa ra các kiến nghị hoàn thiện:

1. Sửa đổi, bổ sung quy định cụ thể về việc loại trừ hoặc cơ chế phối hợp xác minh đối với trường hợp cá nhân đang bị cơ quan điều tra truy nã.
2. Linh hoạt hóa phương thức thông báo tìm kiếm: giảm bớt tần suất hoặc mở rộng hình thức đăng tải trên các nền tảng thông tin điện tử của Tòa án và địa phương nhằm giảm bớt chi phí đăng báo, phát thanh truyền hình cho đương sự.
3. Hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất về việc giải quyết hệ quả tài sản khi người bị tuyên bố mất tích trở về nhưng đã mất năng lực hành vi dân sự.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu thực tế phản ánh tình hình áp dụng thủ tục giải quyết việc dân sự về tuyên bố mất tích hoặc đã chết tại hai địa bàn có đặc thù kinh tế - xã hội khác biệt:

Tòa án nhân dân giải quyết	Thời gian	Số lượng việc tuyên bố mất tích/chết	Tổng số việc dân sự thụ lý	Tỷ lệ (%)	Ghi chú
TAND huyện Lộc Bình (Lạng Sơn)	Năm 2017	03 việc tuyên bố mất tích	03 việc	100%	Không có việc tuyên bố đã chết
TAND huyện Lộc Bình (Lạng Sơn)	Năm 2018	06 việc tuyên bố mất tích	07 việc	85,7%	Không có việc tuyên bố đã chết
TAND huyện Lộc Bình (Lạng Sơn)	Năm 2019	02 việc tuyên bố mất tích	06 việc	33,3%	Không có việc tuyên bố đã chết
TAND quận Thanh Xuân (Hà Nội)	Năm 2019	03 việc (mất tích hoặc đã chết)	431 việc	0,13%	Tỷ lệ rất thấp ở đô thị

Đóng góp của đề tài được thể hiện qua ba phương diện:

• Về mặt lý luận: Làm rõ bản chất pháp lý của việc dân sự tuyên bố mất tích, tuyên bố đã chết ở giai đoạn sơ thẩm; hệ thống hóa tiến trình lịch sử quy định pháp luật từ thời phong kiến, Pháp thuộc đến các bộ luật hiện đại.
• Về mặt thực tiễn: Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật thông qua số liệu thụ lý cụ thể tại Lộc Bình, Thanh Xuân và quyết định công bố của TAND thành phố Hạ Long, chứng minh sự phân hóa rõ nét về nhu cầu giải quyết thủ tục giữa vùng biên giới và đô thị.
• Về mặt lập pháp: Đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm giảm chi phí đăng phát thông báo tìm kiếm cho người yêu cầu, giải quyết khoảng trống pháp lý liên quan đến người bị truy nã và quy định đồng bộ về tư cách đương sự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nhất định do tác giả tự xác định trong phần mở đầu:

• Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết tại Tòa án cấp sơ thẩm; chưa mở rộng đánh giá thủ tục xét lại quyết định theo trình tự phúc thẩm, giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.
• Dữ liệu thực tiễn cấp huyện chỉ giới hạn khảo sát trong giai đoạn 2017 - 2019 tại huyện Lộc Bình (Lạng Sơn) và năm 2019 tại quận Thanh Xuân (Hà Nội), chưa bao quát toàn diện số liệu tổng kết toàn quốc của TAND Tối cao.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát thủ tục đối với các vụ việc có yếu tố nước ngoài (lao động mất tích ở nước ngoài, người vượt biên trái phép) và nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế bồi thường, khôi phục quyền sở hữu tài sản phức tạp khi người bị tuyên bố đã chết trở về sau thời hiệu chia thừa kế kéo dài.

Giá trị tham khảo

Công trình cung cấp nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học ngành Luật học, chuyên ngành Luật Tố tụng dân sự và Luật Dân sự tham khảo về phương pháp xây dựng đề tài nghiên cứu pháp lý thực định.
• Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên và Luật sư khi tiếp cận quy trình chuẩn giải quyết việc dân sự sơ thẩm: từ khâu nhận đơn, tính thời hạn biệt tích (theo Điều 147 BLDS), quy trình thông báo tìm kiếm 04 tháng, đến kỹ thuật ban hành quyết định theo Mẫu số 22-VDS.
• Người thực hiện các đề tài nghiên cứu liên quan đến chế định hộ tịch, hôn nhân gia đình (ly hôn với người vắng mặt) và chế định thừa kế.

Câu hỏi thường gặp

Ai có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết?

Người yêu cầu phải là người có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự và có quyền, lợi ích liên quan bị ảnh hưởng hoặc phát sinh từ sự kiện một cá nhân mất tích hoặc đã chết (như quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng, tài sản, kinh doanh, lao động), hoặc cơ quan, tổ chức yêu cầu để bảo vệ lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước.

Thời hạn và phương thức thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu được pháp luật quy định như thế nào?

Theo Điều 388 và Điều 392 BLTTDS năm 2015, thời hạn ra quyết định thông báo tìm kiếm là 20 ngày kể từ ngày Tòa án thụ lý đơn. Thời hạn thông báo tìm kiếm là 04 tháng kể từ ngày đăng, phát lần đầu tiên. Thông báo phải được đăng trên một báo hàng ngày của trung ương trong ba số liên tiếp, Cổng thông tin điện tử của Tòa án, UBND cấp tỉnh (nếu có) và phát sóng trên Đài phát thanh hoặc Đài truyền hình của trung ương ba lần trong ba ngày liên tiếp.

Kiểm sát viên Viện kiểm sát vắng mặt tại phiên họp thì Tòa án có hoãn phiên họp không?

Theo khoản 1 Điều 367 BLTTDS năm 2015, Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp phải tham gia phiên họp giải quyết việc dân sự. Tuy nhiên, nếu Kiểm sát viên vắng mặt thì Tòa án vẫn tiến hành phiên họp (khác với quy định của BLTTDS năm 2004 sửa đổi năm 2011 trước đây là phải hoãn phiên họp), nhằm đảm bảo việc dân sự được giải quyết nhanh chóng, tránh lãng phí thời gian.

Khi người bị Tòa án tuyên bố đã chết trở về thì quan hệ hôn nhân của họ được giải quyết ra sao?

Căn cứ quy định của pháp luật dân sự và tố tụng dân sự, khi Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố một người đã chết: nếu người vợ hoặc người chồng của người đó chưa kết hôn với người khác thì quan hệ hôn nhân được khôi phục; trường hợp người vợ hoặc người chồng của người bị tuyên bố đã chết đã kết hôn với người khác thì việc kết hôn mới đó vẫn có hiệu lực pháp luật.

Mức tạm ứng lệ phí giải quyết yêu cầu tuyên bố mất tích hoặc đã chết là bao nhiêu?

Căn cứ Danh mục án phí, lệ phí Tòa án ban hành kèm theo Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mức tiền tạm ứng lệ phí giải quyết việc dân sự sơ thẩm đối với yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết là 300.000 đồng. Người yêu cầu phải nộp trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được thông báo nộp tạm ứng lệ phí của Tòa án.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Bùi Quỳnh Trang đã phân tích một cách có hệ thống những vấn đề lý luận, quy định pháp luật thực định và thực tiễn thi hành thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết tại Tòa án cấp sơ thẩm theo BLTTDS năm 2015. Thông qua các số liệu thụ lý thực tế tại Lộc Bình (Lạng Sơn), Thanh Xuân (Hà Nội) và án lệ sơ thẩm tại Hạ Long (Quảng Ninh), công trình đã chỉ rõ tính đặc thù của loại việc dân sự này cùng những vướng mắc phát sinh về chi phí thông báo tìm kiếm và khoảng trống pháp lý đối với người bị truy nã. Đề tài đưa ra các kiến nghị hoàn thiện quy phạm tố tụng có giá trị thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự và bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn để lý luận vẻthi tục giải quyết yêu câu tuyên bổ một người là mất tích hoặc đã chết Chương 2. Quy định của pháp luật tổ tung dân sự Việt Nam hiện hành vé thủ tue tuyên bổ một người 1a mat tích hoặc đã chết Chương 3: Thực tiễn thực hién và một số kién nghĩ nhằm nâng cao hiệu quả của thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bồ một người lả mat tích hoặc đã chết CHƯƠNG L NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE THỦ TỤC GIẢI QUYẾT YÊU CAU TUYEN BÓ MỘT NGƯỜI LÀ MÁT TÍCH HOẶC ĐÃ CHET 111. Khái niệm, đặc điểm của thủ tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người là mất tích hoặc đã chết LLL Kháin lệm thi tục giải quyếtyêu cầu tyén bồ một người là mắt tích hoặc đã chết Để đưa ra được khái niệm “Thi tục giải quyết yêu cầu tuyên bố một người ler mắt tich hoặc đã chét" cần làm rõ các khái niệm “nắt tích”, “chất”, “hyên bỗ mắt tích”, “hyên bố chết ~ Thứ nhất, khái niệm “huyên at tích”, “huyên bé chất 6 góc độ ngôn ngữ học, khái niệm tuyên bố được hiểu là nói cho moi người biết. Ở đây, tuyên bổ nhằm mục đích thông báo một sự việc, sự kiện nào đó.

Ví dụ “như tuyển bổ kết qua kì thi học kỉ; tuyền bổ vô hiệu hợp đồng dân sự, tuyên bổ kết quả cuộc thi,. Ngoải ra, tuyên bó được hiểu lả nói lên ý kiến, chủ trương vẻ một vấn để nao đó, một phát biểu có tính chất chính thức, trình trong của một chính phủ ‘hay một đảng, một tổ chức, một hội nghị, hoặc của con người thay mặt các tổ chức. đó về một vẫn để trọng đại nao đó. Ví du: Tuyên bổ của Bộ Ngoại giao nước Cộng hòa XA hội chủ nghĩa Viet Nam vé vẫn dé Hoang Sa và Trường Sa.

Hay bản Tuyển ngôn độc lập của Chủ tịch Hỗ Chỉ Minh năm 1945, Đối tương được tuyên bổ có thé là cá nhân, một nhóm người hay tất cả mọi người. Chẳng han, Bản tuyến ngôn độc lập của Chủ tịch Hỗ Chi Minh, đối tương, được tuyênbồ là tắt cả mọi người trên toàn thé giới, việc tuyên bô để khẳng định cơ sở pháp lý vững chắc, không chỉ có giá trị lịch sử, khẳng định mạnh mé chủ quyển. quốc gia của dan tộc Việt Nam trước toàn thể giới. Tuyên bổ được thực hiện bởi hình thức noi, viết,.

nhằm mục đích chính là để thông báo tới doi tượng can được tuyên tổ ‘Nhu vây, khái niêm tuyên bé được hiểu là viếc con người nói, thông báo cho 8 mọi người đều biết về một van dé nào đó, van dé này có thé mang tính chất vi mô. liên quan đến chính trị, kinh té, xã hội,. hay mang tính vi mô ngay chỉ khía cạnh. nhỏ của một cá nhân, một sự việc hay một sự vật nao đó.

Mat tích trang từ điễn Tiếng Việt là “hoàn loàn không còn thấy ting tích đâu cá cũng không còn rỡ hay mắt ˆ1 Khas niệm này đưa ra hai đặc điểm của mất tích đó 1à không còn thay hing tích đâu và cũng Rhông thay còn hay mắt. nghĩa trên là thực. tế một chủ thể được coi lé mắt tích khi những người xung quanh họ không thấy được hho trên thực tế, cũng không liên lac được với ho, mà cũng không biết họ đang ở đâu. và trong tinh trạng nhur thé nao ‘Theo Điều 68 BLDS năm 2015 quy định các điều kiện để sác định mắt tích, khi có đây đủ các yêu tổ điền kiện đó thi cá nhân được sắc định mắt tích.

Cá nhân đã biết tích 02 năm liên trở lên, không có bắt cử tin tức gì mc dù đã dùng đủ mọi biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật, người liền quan đến yêu câu Tòa án tuyên bổ cá nhân là mắt ch. Khi đã đáp ting đủ các điều kiện này thi cá nhân được Toa án tuyên bé la mắt tích. Khi Tòa án đưa ra quyết đính có hiệu lực pháp luật tuyén "bổ cá nhân là mắt ích sé kéo theo nhiều hấu quả pháp ly Qua cả góc đô ngôn ngữ và góc độ pháp lý th “mat tích" déu có đặc điểm chung, đó là vắng mat trong một thời gian dai và không để lại tung tích gì, ta cũng có thé tuyên bố mắt tích là sự thông bảo cho moi người biết sự vắng mặt, biệt tích của cá nhân trong một thời gian dai ma không để lại tung tích gì khi đã áp dung đủ moi biện. pháp tìm kiểm theo quy định của pháp luật Bên cạnh đó, chết hay qua đời thông thường được xem là sự chm đứt các hoạt động của một sinh vật hay ngừng lại vĩnh viễn mọi hoạt động sông (không thể phục hồi) của cơ thé.

Khi nhắc tới “cái chết" của con người, việc định nghĩa của sự chết còn tủy thuộc vào các quan điểm và nhiễu khía cạnh khác nhau. iết” trong Đại tử điển tiéng Việt được định nghĩa “la mắt khả năng sống, *hông côn biéu hiên của sự sẵng”2, định nghĩa này dang dé câp dén cái chét về mặt " Viinngin gine, Hoing Đ (Cabin, 2018), Tran Tổng Việt, hò Hing Độc, 788 Bộ go đục vi Dio uo, Bung tim ngôn ng vi văn hox Vit Nam (199), Ngyễn Ne ¥ (Ai bin, Bae ining Pi Wed Vinhoa ~ nga, 1108 9 sinh học, tức là khi tim của một người ngừng đập, moi sử trao đổi chất, hô hap của tho không được tiếp tục nữa. và có sự sắc nhân của cơ quan, cả nhân chuyên môn. nur bác sĩ, giảm định viên pháp y.

‘Theo từ điển giải thích ngôn ngữ Luất học của trường Đại học Luất Ha Nội thi, “sắt ích tức là hoàn toàn không còn thập hung tích đâu cả cũng không rố còn hay mt’ “yên bb mắt tíchlà việc Tòa án có thẩm quyển theo yêu cẩu của người có quyén lợi ich liên quan tuyên bố một người mắt tich do vắng mặt tại nơi cư tris (biệt tích) đã 2 năm liền trỏ lên mà vẫn không thắp có tin tức xác thực là người đó còn sống hay đã chắt”4: “hyên bề chất là việc Tòa án có thẩm quyên tuyên bố một người. là đã chất theo yêu cầu của những người cô quyền và lot ich liên quam trong các "trường hop pháp luật uy đmh "5 Cén theo SỐ tay thuật ngữ pháp lý thông dụng thì “Tuyên bổ mắt tích l vide Tòa án có thẩm quyên theo yêu cầu của người có quyén, lợi ich liên quan đến huyên bô một người là mắt tích do vắng mặtở nơi cutri (biệt tích) đã2 năm liền trở lên và vất không có ta bức xác thu là người cồn sống hay đã chết'® “yên bổ ciết là việc Tòa án có thẫm quyển tuyên bễ một người là đã chất theo yêu cần của những người cô quyển và lợi ich liên quan trong các trường hợp pháp luật guy dah? Qua những phân tích trên có thể đưa ra định ngiãa chung về “Yêu câu yên bổ một người là mắt tich hoặc äã chết” như sau: là việc người cỏ quyễn, lợi ích liên quam dn yên cẩu cũa Tòa án yên bồ một người là mắt tích hoặc chất trong một khoảng thời gian do huật định nà không có tin tức xác thee là người đỏ còn sống hey đã chết ~ Thứ hai, khái niệm “Thủ tục gidt quyết yêu câu tuyên bd một người là mắt tich hoặc đã chét ‘Theo từ điển Luật học của Viện khoa học Pháp ly Bộ Tư pháp thi không có khái tiệm về “tii fục ” ma chỉ có khải niệm về “thai túc tổ tưng”, theo đó “thai tung tổ NB Cân min din, Nội, 90. “TruongĐại học Luật Hà Mật “Từ độn giã shh single lọc” NXB Công en dnd NB, 130. ° Tường Đụ họ Lait Ha Một, Te adn gi dich ngỡ uất lọc” NOB Công vahân dân hà Nội 130 ° Nguyễn Day Lim (1996), SỐ tt nổ pháp thông dng Nhà Go đạc, Ha Nội, 395, ‘Ngan Duy Lm 1996), 56 tp Du ng phíp ý ng dig Nos Giáo đục, Hà Nội, 394 10 tùng là cách thức trình tự và ngÌủ thức tiễn hành xem xét một vụ việc hoặc giải quyết một vu ân đã được thn I hoặc khi 16 theo quy Äịnh của pháp indt'* Trang Từ điền Tiẳng Việt của Viên ngôn ngữ học thi “thủ tục “là những việc cu thể phải làm theo một tình tự quy định, để tiền hảnh những công việc có tính chất chính thức®.

Trong pháp luật Việt Nam, Luật TTDS Việt Nam hiện hành cũng quy định vé viếc giải quyết yêu câu tuyên bổ một người là mắt tích hoặc đã chết là VDS, được giải quyết theo thủ tục TTDS tai Tòa án. "Dựa vio các khát niêm đã nêu trên, có thể đưa ra khái niệm vẻ thủ tục giải quyết ‘yéu cầu tuyên bỗ một người lá mắt ích hoặc đã chết như sau “Lat cách thức, trình he tiễn hành xem xét gidt quyết yêu cầu của một người có quyển, lợi ích liên quan yêu. cầu Toc án huyền bd một người là mắt tích hoặc đã chét trong một khoảng thôi gian do huật quy định mà không có tin tức xác thực là người dé còn sống hay đã chất, các hoat động tố tụng được bắt đầu kit Tòa án nhận được đơn yêu cầu đến kit quyết dink giải quyết yêu cầu tuyên bê một người là mắt tích hoặc đã chết có hiệu lực pháp hit 112. Di điểm của thai tục giải quyết yêu cầu tuyên bo một người mắt tích hoặc đã chết ‘Yeu cầu tuyến bô một người là mất tích hoặc đã chết được pháp luật quy định.

Ja một VDS. Việc dan sự là việc ma cá nhân, tổ chức không có tranh chap với nhau. về quyền lợi nhưng có yêu cầu Tòa án công nhận một sự kiện pháp ly lâm phát sinh quyền và nghĩa vụ của họ, Yéu cầu tuyến bổ một người là mắt tích hoặc đã chết có những đặc điểm sau: Thứ nhất, yên chu tuyên bé mất tích hoặc đã chết chỉ áp dụng với cá nhân Dưới góc đồ pháp lý, cá nhân la chủ thể phổ biến của các giao dich dân sự, khi tham gia các giao dich, cá nhân phải là người thành nign, có năng lực hành vi dân sự đây đủ.