Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính Về Bồi Thường, Hỗ Trợ Và Tái Định Cư Khi Nhà Nước Thu Hồi Đất

Luận văn thạc sĩ phân tích khiếu nại hành chính và giải quyết khiếu nại trong thu hồi đất tại tỉnh Quảng Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Trường học: Trường Đại Học Quảng Nam
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính Về Bồi Thường, Hỗ Trợ Và Tái Định Cư Tại Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Quảng Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.1.1. Khái niệm khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.1.2. Một số vấn đề về quyền và thực thi quyền khiếu nại hành chính
• 1.1.3. Những đảm bảo đối với quyền khiếu nại, tố cáo của công dân
• 1.1.4. Lịch sử và pháp luật về khiếu nại, tố cáo
• 1.1.5. Quyền khiếu nại theo Luật Khiếu nại năm 2011
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHIẾU NẠI VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. Tình hình khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.2. Tình hình thu hồi đất để thực hiện các dự án
• 2.3. Tình hình khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.4. Nguyên nhân phát sinh khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.5. Thực trạng giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.6. Kết quả thực hiện các quy định của pháp luật khiếu nại, tố cáo và công tác giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 2.7. Nguyên nhân chủ yếu làm hạn chế kết quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 3.2. Tính tất yếu khách quan phải nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại trên lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 3.3. Những nguyên tắc cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại của công dân trên lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 3.4. Những giải pháp cơ bản nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 3.4.1. Hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
• 3.4.2. Sửa đổi, bổ sung pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho phù hợp nhằm giảm phát sinh khiếu nại, nhất là khiếu nại đông người
• 3.4.3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại
• 3.4.4. Nâng cao ý thức pháp luật của cán bộ công chức và nhân dân về khiếu nại và giải quyết khiếu nại
• 3.4.5. Phương hướng và giải pháp giải quyết khiếu nại đông người
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khiếu Nại Hành Chính Tại Quảng Nam 50 60

Để đảm bảo thu hút đầu tư, phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân, tỉnh Quảng Nam đã triển khai nhiều dự án. Điều này dẫn đến việc Nhà nước thu hồi đất, thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tuy nhiên, chính sách, pháp luật về bồi thường hỗ trợ tái định cư còn nhiều bất cập. Công tác quản lý, điều hành của Nhà nước còn yếu kém, chưa tạo được sự đồng thuận cao của người dân. Điều này dẫn đến khiếu nại, thậm chí khiếu nại đông người, kéo dài, gây mất ổn định an ninh chính trị. Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực giải quyết khiếu nại. Tuy nhiên, kết quả còn hạn chế do pháp luật mâu thuẫn, cơ chế rườm rà, cơ quan nhà nước thiếu quan tâm, cán bộ hạn chế về trình độ. Nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính là yêu cầu bức thiết để tăng cường pháp chế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân, ngăn ngừa khiếu nại đông người, tạo sự ổn định.

1.1. Định Nghĩa Khiếu Nại Hành Chính Về Bồi Thường Tái Định Cư

Quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, được ghi nhận trong Hiến pháp và cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật. Điều 74 Hiến pháp năm 1992 quy định công dân có quyền khiếu nại, tố cáo đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật. Thông qua thực hiện quyền khiếu nại, công dân, cơ quan, tổ chức có thể yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính và hành vi hành chính mà họ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, qua việc khiếu nại, công dân đã thực hiện quyền làm chủ của mình, trực tiếp tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội.

1.2. Quyền và Nghĩa Vụ Của Người Khiếu Nại Hành Chính

Bên cạnh việc ghi nhận quyền khiếu nại của công dân, Nhà nước còn không ngừng xây dựng và hoàn thiện hệ thống những đảm bảo đối với quyền khiếu nại của công dân. Theo đó, hệ thống những đảm bảo đối với quyền khiếu nại của công dân bao gồm: Những đảm bảo về kinh tế, những đảm bảo về chính trị - tư tưởng, những đảm bảo về pháp lý và những đảm bảo về xã hội, trong đó những đảm bảo pháp lý là vấn đề mấu chốt để công dân thực hiện quyền khiếu nại của mình trên thực tế. Theo tinh thần của Hiệp định thương mại Việt Nam- Hoa kỳ (BTA) và các văn kiện của WTO thì các bên phải thiết lập một cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính nhanh chóng, khách quan, công bằng và không thiên vị; các khiếu nại hành chính phải được giải quyết cuối cùng bởi Tòa án.

II. Quy Trình Giải Quyết Khiếu Nại Bồi Thường Tại Quảng Nam 50 60

Năm 1991, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh khiếu nại, tố cáo của công dân. Pháp lệnh này được thay thế bằng Luật khiếu nại tố cáo năm 1998. Năm 2004 Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo và tiếp đó, năm 2005 Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo. Để triển khai thi hành Luật khiếu nại, tố cáo, Chính phủ đã ban hành nhiều Nghị định hướng dẫn. Ngày 11 tháng 11 năm 2011, Quốc hội đã thông qua Luật Khiếu nại - Luật số 02/2011/QH13. Theo đó, trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại, quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu sẽ gây hậu quả khó khắc phục thì người giải quyết khiếu nại lần hai phải ra quyết định hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó.

2.1. Thẩm Quyền Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính Về Đất Đai

Trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, người giải quyết khiếu nại có thể gặp gỡ, đối thoại trực tiếp với người khiếu nại, người bị khiếu nại để làm rõ nội dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và hướng giải quyết khiếu nại. Trong trường hợp người khiếu nại nhờ luật sư giúp đỡ về pháp luật thì luật sư có quyền tham gia trong quá trình giải quyết khiếu nại. Để thể chế hóa quyền khiếu nại của công dân, Luật Khiếu nại năm 2011 đã thay thế Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998, được sửa đổi, bổ sung năm 2004 và 2005 ghi nhận quyền khiếu nại ngay tại Điều 2.

2.2. Thời Hiệu Khiếu Nại Quyết Định Hành Chính Tại Quảng Nam

Theo Điều 12 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định, người khiếu nại có các quyền sau đây: Tự mình khiếu nại. Trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại; Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại; Nhờ luật sư tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

III. Thực Trạng Khiếu Nại Bồi Thường Hỗ Trợ Ở Quảng Nam 50 60

Tình hình khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Quảng Nam diễn biến phức tạp. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư còn nhiều bất cập. Công tác quản lý, điều hành của Nhà nước trong việc thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn nhiều yếu kém, chưa tạo được sự đồng thuận cao của người dân. Điều này dẫn đến khiếu nại, thậm chí khiếu nại đông người, kéo dài, gây mất ổn định về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến niềm tin của quần chúng nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý, điều hành của Nhà nước.

3.1. Các Dạng Khiếu Nại Thường Gặp Về Bồi Thường Đất Đai

Trước thực trạng khiếu nại, nhất là khiếu nại đông người, vượt cấp liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ngày càng tăng và diễn biến phức tạp, trong những năm qua, Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực trong công tác giải quyết khiếu nại của công dân. Tuy nhiên kết quả giải quyết khiếu nại vẫn còn hạn chế và những hạn chế đó xuất phát từ nguyên nhân chủ yếu như: Pháp luật về khiếu nại và các luật chuyên ngành còn mâu thuẫn; cơ chế giải quyết khiếu nại còn rườm rà, phức tạp, chưa đảm bảo tính hiệu quả; cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết khiếu nại thiếu quan tâm giải quyết khiếu nại của người dân; đội ngũ cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại còn hạn chế về trình độ, năng lực.

3.2. Nguyên Nhân Phát Sinh Khiếu Nại Về Tái Định Cư Tại Quảng Nam

Vấn đề nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là yêu cầu bức thiết đặt ra trong giai đoạn hiện nay nhằm góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân được pháp luật bảo vệ, ngăn ngừa và hạn chế tình trạng khiếu nại đông người, vượt cấp, tạo sự ổn định về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Giải Quyết Khiếu Nại 50 60

Để nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại Quảng Nam, cần có những giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này tập trung vào hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật và giải quyết khiếu nại kịp thời, đúng pháp luật. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành để giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tránh tình trạng kéo dài, gây bức xúc trong nhân dân.

4.1. Hoàn Thiện Pháp Luật Về Bồi Thường Hỗ Trợ Tái Định Cư

Cần hoàn thiện pháp luật về khiếu nại và pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Sửa đổi, bổ sung pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho phù hợp nhằm giảm phát sinh khiếu nại, nhất là khiếu nại đông người. Cần có quy định cụ thể, rõ ràng về giá đất bồi thường, chính sách hỗ trợ và các điều kiện tái định cư để đảm bảo quyền lợi của người dân bị thu hồi đất.

4.2. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Giải Quyết Khiếu Nại Đất Đai

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại. Cán bộ cần có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thần trách nhiệm cao và có khả năng đối thoại, thuyết phục người dân. Cần thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác giải quyết khiếu nại.

4.3. Tăng Cường Tuyên Truyền Pháp Luật Về Khiếu Nại Hành Chính

Nâng cao ý thức pháp luật của cán bộ công chức và nhân dân về khiếu nại và giải quyết khiếu nại. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khiếu nại, đặc biệt là các quy định về quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại. Cần có các hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú, phù hợp với từng đối tượng.

V. Kinh Nghiệm Giải Quyết Khiếu Nại Thành Công Tại Quảng Nam 50 60

Để giải quyết khiếu nại thành công, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, sự tham gia tích cực của người dân và sự hỗ trợ của các tổ chức xã hội. Cần giải quyết khiếu nại kịp thời, đúng pháp luật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân. Đồng thời, cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

5.1. Bài Học Từ Các Vụ Khiếu Nại Được Giải Quyết Thấu Đáo

Phương hướng và giải pháp giải quyết khiếu nại đông người. Cần có sự chỉ đạo sát sao của các cấp ủy đảng, chính quyền, sự vào cuộc của các ban, ngành, đoàn thể. Cần nắm chắc tình hình, phân loại các vụ việc, xác định rõ nguyên nhân và có giải pháp phù hợp. Cần đối thoại, vận động, thuyết phục người dân, đồng thời xử lý nghiêm các đối tượng cầm đầu, kích động.

5.2. Vai Trò Của Luật Sư Trong Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính

Luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân trong quá trình giải quyết khiếu nại. Người dân nên tìm đến luật sư để được tư vấn và hỗ trợ pháp lý khi có khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

VI. Tương Lai Của Công Tác Giải Quyết Khiếu Nại Tại Quảng Nam 50 60

Trong tương lai, công tác giải quyết khiếu nại tại Quảng Nam cần tiếp tục được đổi mới, nâng cao hiệu quả. Cần xây dựng cơ chế giải quyết khiếu nại nhanh chóng, hiệu quả, minh bạch, công khai. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giải quyết khiếu nại. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ giải quyết khiếu nại chuyên nghiệp, tận tâm, trách nhiệm.

6.1. Xu Hướng Ứng Dụng Công Nghệ Trong Giải Quyết Khiếu Nại

Ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tiếp nhận, xử lý, giải quyết khiếu nại sẽ giúp giảm thiểu thời gian, chi phí, nâng cao hiệu quả và tính minh bạch. Cần xây dựng hệ thống thông tin quản lý khiếu nại thống nhất, đồng bộ, kết nối giữa các cấp, các ngành.

6.2. Hoàn Thiện Cơ Chế Giám Sát Giải Quyết Khiếu Nại Hành Chính

Cần có cơ chế giám sát chặt chẽ quá trình giải quyết khiếu nại để đảm bảo tính khách quan, công bằng, đúng pháp luật. Cần tăng cường vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức xã hội trong công tác giải quyết khiếu nại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA KHIẾU NẠI HÀNH CHÍNH VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1. Khái niệm khiếu nại hành chính về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 1. Một số vấn đề về quyền và thực thi quyền khiếu nại hành chính Quyền khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân, được ghi nhận trong Hiến pháp và cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật.

Điều 74 Hiến pháp năm 1992, được sửa đổi, bổ sung năm 2001 (sau đây gọi chung là Hiến pháp năm 1992) quy định: Công dân có quyền khiếu nại, tố cáo đối với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất kỳ cá nhân nào. Việc khiếu nại, tố cáo phải được cơ quan nhà nước xem xét và giải quyết trong thời hạn pháp luật quy định… Nghiêm cấm việc trả thù người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác [23]. Thông qua thực hiện quyền khiếu nại, công dân, cơ quan, tổ chức có thể yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại các quyết định hành chính và hành vi hành chính mà họ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Đồng thời, qua việc khiếu nại, công dân đã thực hiện quyền làm chủ của mình, trực tiếp tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội.

Về phía Nhà nước, thông qua 13 z việc giải quyết các vụ việc khiếu nại của công dân đã giúp cho Nhà nước biết và kiểm tra tính đúng đắn của đường lối, chính sách, pháp luật; thấy được khi thực hiện quyền Nhà nước giao, các cơ quan nhà nước, cán bộ công chức có sử dụng pháp luật đúng hay không, để điều chỉnh kịp thời, nhằm đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân và nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước. Vì vậy: Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân là một quyền quan trọng và có ý nghĩa kép (Điều 74 Hiến pháp năm 1992 sửa đổi, bổ sung năm 2001, Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998, sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005), vì quyền này không chỉ là phương tiện để đảm bảo các quyền, tự do cá nhân không bị xâm hại, mà còn góp phần quan trọng vào việc hoàn thiện, nâng cao chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước… [50]. Bên cạnh việc ghi nhận quyền khiếu nại của công dân, Nhà nước còn không ngừng xây dựng và hoàn thiện hệ thống những đảm bảo đối với quyền khiếu nại của công dân. "Những đảm bảo đối với quyền khiếu nại, tố cáo của công dân là những điều kiện khách quan của sự phát triển xã hội và những phương tiện do nhà nước và xã hội tạo ra, nhằm đảm bảo cho công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo, bảo vệ họ khi thực hiện các quyền đó" [29].

Theo đó, hệ thống những đảm bảo đối với quyền khiếu nại của công dân bao gồm: Những đảm bảo về kinh tế, những đảm bảo về chính trị - tư tưởng, những đảm bảo về pháp lý và những đảm bảo về xã hội, trong đó những đảm bảo pháp lý là vấn đề mấu chốt để công dân thực hiện quyền khiếu nại của mình trên thực tế. Theo tinh thần của Hiệp định thương mại Việt Nam- Hoa kỳ (BTA) và các văn kiện của WTO thì các bên phải thiết lập một cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính nhanh chóng, khách quan, công bằng và không thiên vị; các khiếu nại hành chính phải được giải quyết cuối cùng bởi Tòa án; trong hoàn cảnh và điều kiện cho phép thiết lập cơ quan tài phán hành chính để giải quyết các khiếu nại hành chính. 14 z Năm 1991, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh khiếu nại, tố cáo của công dân. Pháp lệnh này được thay thế bằng Luật khiếu nại tố cáo năm 1998.

Năm 2004 Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo và tiếp đó, năm 2005 Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo. Để triển khai thi hành Luật khiếu nại, tố cáo, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 67/1999/NĐ-CP ngày 07 tháng 8 năm 1999 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại, tố cáo; Nghị định số 62/2002/NĐ-CP ngày 14 tháng 6 năm 2002 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 67/1999/NĐ-CP ngày 07 tháng 8 năm 1999; Nghị định số 53/2005/NĐ-CP ngày 19 tháng 4 năm 2005 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại, tố cáo và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2004; Nghị định số 136/2006/NĐ-CP ngày 14 tháng 11 năm 2006 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo. Ngày 15/6/2004, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo - Luật số 26/2004/QH11, có hiệu lực kể từ ngày 01/10/2004 (sau đây gọi là Luật năm 2004). Ngày 29/11/2005, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo - Luật số 58/2005/QH11 (sau đây gọi là Luật năm 2005).

Ngày 11 tháng 11 năm 2011, Quốc hội đã thông qua Luật Khiếu nại - Luật số 02/2011/QH13 (sau đây gọi là Luật năm 2011). Theo đó, trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, nếu xét thấy việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại, quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu sẽ gây hậu quả khó khắc phục thì người giải quyết khiếu nại lần hai phải ra quyết định hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ việc thi hành quyết định đó. Trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, người giải quyết khiếu nại có thể gặp gỡ, đối thoại trực tiếp với người khiếu nại, người bị khiếu nại để làm rõ nội dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và hướng giải 15 z quyết khiếu nại. Trong trường hợp người khiếu nại nhờ luật sư giúp đỡ về pháp luật thì luật sư có quyền tham gia trong quá trình giải quyết khiếu nại.

Để thể chế hóa quyền khiếu nại của công dân, Luật Khiếu nại năm 2011 đã thay thế Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998, được sửa đổi, bổ sung năm 2004 và 2005 ghi nhận quyền khiếu nại ngay tại Điều 2: Công dân, cơ quan, tổ chức có quyền khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình [26]. Theo Điều 12 Luật Khiếu nại năm 2011 quy định, người khiếu nại có các quyền sau đây: a) Tự mình khiếu nại. Trường hợp người khiếu nại là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự thì người đại diện theo pháp luật của họ thực hiện việc khiếu nại; Trường hợp người khiếu nại ốm đau, già yếu, có nhược điểm về thể chất hoặc vì lý do khách quan khác mà không thể tự mình khiếu nại thì được ủy quyền cho cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em ruột, con đã thành niên hoặc người khác có năng lực hành vi dân sự đầy đủ để thực hiện việc khiếu nại; b) Nhờ luật sư tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho luật sư khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Trường hợp người khiếu nại là người được trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật thì được nhờ trợ giúp viên pháp lý tư vấn về pháp luật hoặc ủy quyền cho trợ giúp viên pháp lý khiếu nại để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; 16 z c) Tham gia đối thoại hoặc ủy quyền cho người đại diện hợp pháp tham gia đối thoại; d) Được biết, đọc, sao chụp, sao chép, tài liệu, chứng cứ do người giải quyết khiếu nại thu thập để giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước; đ) Yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài liệu đó cho mình trong thời hạn 07 ngày, kể từ ngày có yêu cầu để giao nộp cho người giải quyết khiếu nại, trừ thông tin, tài liệu thuộc bí mật nhà nước; e) Được yêu cầu người giải quyết khiếu nại áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra do việc thi hành quyết định hành chính bị khiếu nại; g) Đưa ra chứng cứ về việc khiếu nại và giải trình ý kiến của mình về chứng cứ đó; h) Nhận văn bản trả lời về việc thụ lý giải quyết khiếu nại, nhận quyết định giải quyết khiếu nại; i) Được khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm phạm; được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật; k) Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính; l) Rút khiếu nại [26].

Trong nhiều năm qua, tình hình khiếu nại diễn ra ngày càng phức tạp, số vụ việc khiếu nại tăng nhanh và ngày càng gay gắt; khiếu nại đông người, vượt cấp ngày càng gia tăng. Các khiếu nại thường tập trung vào các quyết định hành chính trên lĩnh vực giải phóng mặt bằng, tái định cư; đất đai, nhà cửa, hải quan, thuế vụ, cấp phép kinh doanh, đầu tư. Đối tượng bị kiện là tất cả các 17 z cơ quan công quyền từ cấp xã, huyện đến tỉnh, kể cả các bộ, ngành, nhưng chủ yếu là cấp xã và huyện. Đặc biệt, có những trường hợp khiếu nại rồi sau đó là khiếu kiện (kiện ra tòa án hành chính) với sự tham gia của hàng trăm người dân là nguyên đơn kiện ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố liên quan đến quyết định cấp đất và có những vụ kiện kéo dài nhiều năm, qua nhiều cấp xét xử.