ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH BẠC LIÊU TRƯỜNG CĐ KINH TẾ – KỸ THUẬT GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: SẢN XUẤT GIỐNG VÀ NUÔI CUA BIỂN NGHỀ: NUÔI TRỒNG THỦY SẢN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Lưu hành nội bộ) Ban hành kèm theo Quyết định Số:…/QĐ….ngày…tháng…năm……của………………. NĂM 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách bài giảng nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm LỜI GIỚI THIỆU Cua biển có thể nói là một trong những loài thủy sản có giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao. Trong những năm gần đây mô hình sản xuất giống cua biển ở tỉnh Bạc Liêu nói riêng và các tỉnh có mô hình nuôi cua biển nói chung chủ yếu được nuôi theo hình thức nuôi quãng canh cải tiến kết hợp tôm sú - cua - cá. Ở mô hình này cua biển được thả nuôi với mật độ thấp (khoảng 1con/10 m2), tỷ lệ sống của cua biển theo thống kê hàng năm chỉ đạt khoảng từ 5 - 10%, chính vì vậy nên năng suất và hiệu quả kinh tế của mô hình nuôi cua biển thương phẩm này chưa cao và chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường.
Để giúp cho người dân nuôi cua biển có thể áp dụng những tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất giống và những người dân nuôi tôm sú, cá kèo công nghiệp - bán công nghiệp (CN- BCN) không hiệu quả có thể chuyển sang đối tượng nuôi mới nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của gia đình cũng như sản lượng cua biển thương phẩm chúng tôi xin giới thiệu về quy trình sản xuất giống và nuôi cua biển. Bài giảng này cung cấp cho các em một số lý luận về sản xuất giống và nuôi cua biển để từ đó các em phát triển tư duy trong nghiên cứu các tài liệu và thực tế sản xuất về nuôi cua cũng như trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản khác. Bài giảng này được viết thông qua quá trình tham khảo một số tài liệu của đại học Nha Trang, đại học Cần Thơ cũng như các đồng nghiệp đang trực tiếp tham gia sản xuất trong và ngoài tỉnh Bạc Liêu và thực tế sản xuất của bản thân. Lần đầu tiên tôi viết tài liệu nên cũng không tránh được những sai sót, mong nhận được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp và các em học sinh để tài liệu này được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn! Ngày … tháng … năm 20…. Chủ biên: Bùi Thị Thanh Hà MỤC LỤC Phần I: SẢN XUẤT GIỐNG CUA BIỂN Bài 1: Chuẩn bị công trình, trang thiết bị và dụng cụ sản xuất. Chọn địa điểm. Thiết kế, xây dựng công trình 3.
Chuẩn bị trang thiết bị và dụng cụ Bài 2: Vệ sinh trại giống và xử lý nước 1. Vệ sinh trại giống 2. Xử lý nước phục vụ cho trại giống Bài 3: Nuôi tôm thành thục và cho tôm đẻ 1. Một số đặc điểm sinh học về cua mẹ 2.
Chuẩn bị bể, phương tiện nuôi cua mẹ thành thục 3. Chọn cua đưa vào nuôi thành thục 4. Chăm sóc và quản lý cua mẹ 5. Cắt cuống mắt 6.
Quản lý trứng Bài 4: Ương nuôi ấu trùng cua 1. Một số đặc điểm sinh học về ấu trùng 2. Chuẩn bị bể, môi trường nuôi ấu trùng 3. Vớt, định lượng và thả ấu trùng 4.
Chăm sóc và quản lý ấu trùng 5. Thu hoạch và vận chuyển giống PHẦN II: NUÔI CUA BIỂN Bài 1: Xây dựng ao nuôi 1. Lựa chọn địa điểm 2. Thiết kế ao nuôi 3.
Đào kênh trú ấn 4. Đắp gò nổi Bài 2: Cải tạo ao nuôi 1. Làm cạn ao 2. Tu sửa bờ ao và san phẳng đáy ao 3.
Rào lưới chắn 4. Bón vôi đáy ao nuôi 5. Điều chỉnh môi trường Bài 3: Chọn và thả giống 1. Thả cua giống Bài 4.
Chăm sóc và quản lý môi trường ao nuôi 1. Chuẩn bị thức ăn và cho ăn 2. Quản lý môi trường nuôi 3. Phòng và trị bệnh Bài 5.
Thu hoạch cua thịt 1. Xác định thời điểm thu hoạch 2. Xác định cỡ cua thu hoạch 3. Phương pháp thu hoạch DANH MỤC BẢNG Bảng 1.
Khẩu phần cho 10.000 cua nuôi ăn thức ăn công nghiệp cho ăn từ 1 - 40 ngày tuổi. Khẩu phần cho 10.000 cua nuôi ăn cá tạp cho ăn từ 40 - 70 ngày tuổi. Khẩu phần cho 10.000 cua nuôi ăn cá tạp cho ăn từ 70 - 100 ngày tuổi. Ghi nhận hằng ngày về các thông số chất lượng nước Bảng 5.
Các thông số môi trường DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1: Cua biển (Scylla paramamosain) Hình 2: Lựa chọn vị trí nuôi cua biển Hình 3. Cải tạo ao, sên vét bùn đáy ao Hình 4. Bờ ao nuôi cua biển Hình 5. Chọn nguồn giống cua thả có uy tín chất lượng Hình 6: Cua giống chọn thả nuôi Hình 7: Cua giống chọn thả nuôi Hình 8: Cua giống chọn thả nuôi Hình 9: Thu hoạch cua CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Sản xuất giống và nuôi cua biển Mã mô đun: MĐ17 Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ (Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành: 57 giờ, Kiểm tra: 03 giờ) I.
Vị trí, tính chất củ:a mô đun: - Vị trí: Mô đun sản xuất giống nhân tạo và cua biển là mô đun chuyên môn nghề được dạy sau các môn học/mô đun kỹ thuật cơ sở nghề. Nuôi cua biển là một mô đun chuyên môn nghề, là mô đun bắt buộc của chương trình khung trình độ cao đẳng nghề nuôi trồng thủy sản nước mặn, nước lợ, được giảng dạy cho người học sau khi đã học các môn học / mô đun kỹ thuật cơ sở. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghiên cứu về sinh sản và ương nuôi ấu trùng, nuôi thương phẩm cua biển. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: Nêu được một số vấn đề lựa chọn địa điểm và mô tả các bước thiết kế xây dựng trại sản xuất, ao nuôi.
Mô tả được các bước kỹ thuật về nuôi cua mẹ thành thục và ương ấu trùng cua. Mô tả được các bước kỹ thuật về nuôi cua biển - Kỹ năng: Thiết kế được trại sản xuất giống cua biển, ao nuôi cua biển. Thực hiện được các thao tác sản xuất ra cua giống. Chuẩn bị được ao nuôi cua biển đúng kỹ thuật nuôi; Thực hiện được biện pháp kỹ thuật chọn giống, sử dụng thức ăn, quản lý môi trường, bệnh, thu hoạch và quản lý sản phẩm.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Năng lực tự chủ: xây dựng được kế hoạch và tổ chức sản xuất được giống và nuôi cua biển. + Năng lực trách nhiệm: có trách nhiệm về chất lượng của giống cua biển được sản xuất do tuân thủ đúng các khâu kỹ thuật trong quy trình nuôi cua biển thành thục và ương nuôi cua biển giống. Nội dung của môđun: PHẦN I: SẢN XUẤT GIỐNG CUA BIỂN BÀI 1: CHUẨN BỊ CÔNG TRÌNH, TRANG THIẾT BỊ VÀ DỤNG CỤ SẢN XUẤT Mục tiêu của bài: - Giải quyết những kiến thức cơ bản về chọn địa điểm phù hợp, các bước thiết kế, xây dựng công trình sản xuất giống. - Vẽ được sơ đồ cắt ngang công trình trại sản xuất giống - Phân biệt được các loại trang thiết bị, dụng cụ để sản xuất giống - Nhận biết được tầm quan trọng của của quá trình chuẩn bị trại đến quá trình sản xuất.
Nội dung bài giảng: 1. Chọn địa điểm Chọn địa điểm xây dựng trại giống là khâu cơ bản trong sản xuất giống cua, trong đó, việc lựa chọn địa điểm thích hợp là vô cùng quan trọng. Một số tiêu chuẩn quan trọng cần lưu tâm khi chọn địa điểm xây dựng trại giống như sau: .Nước biển Nước biển dùng cho trại giống nên trong, sạch và hạn chế phù sa. Chất lượng nước ổn định, độ mặn dao động ít.
Vùng ven biển có đáy cát hay đá với nước tốt và đầy đủ quanh năm được xem là rất lý tưởng. Trại xây dựng ven bờ biển đáy cát hay đá này cũng hạn chế chi phí bơm nước và xử lý nước. Ngược lại, những nơi đầm lầy cửa sông với nhiều phù sa, độ mặn thấp và biến động lớn về chất lượng nước và chịu ảnh hưởng của nước thải, chất độc từ trong nội địa thì thường không thích hợp cho trại giống. Cũng cần tránh xây dựng trại tôm nơi đông đúc cư dân sinh sống hay gần các nhà máy, xăng dầu, hóa chất vì nguồn nước rất dễ bị ô nhiễm.
Nước thích hợp cho trại giống cần đảm bảo như sau: - Độ mặn: 28-32 ‰ - Nhiệt độ nước: 28-32 oC - pH: 7,5-8,3 - Oxy hòa tan: 5-10 mg/l - Ammonia: <0,1 mg/l - - N-NO2 : <0,02 mg/l + - N-NH4 : <0,1 mg/l - Kim loại nặng: <0,01 mg/l Nguồn cua mẹ Chọn địa điểm với nguồn cua mẹ dồi dào, dễ tìm và quanh năm là yếu tố quan trọng cần xem xét khi xây dựng trại giống. Điều này sẽ giúp trại chủ động hoạt động được quanh năm, giảm chi phí cua mẹ và chi phí vận chuyển. Ngoài nguồn cua biển tự nhiên, nguồn cua nuôi có kích cỡ lớn từ các ao đầm cũng có thể xem như một nguồn quan trọng. Năng lượng Trong sản xuất giống cua, điện là yêu cầu rất quan trọng cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của trại.
Nếu trại được xây dựng nơi có điện lưới quốc gia sẽ rất tiện lợi và có hiệu quả kinh tế cao. Nước ngọt Nước ngọt cũng là yếu tố cần xem xét. Nước ngọt dùng để điều chỉnh độ mặn, rửa dụng cụ, và sinh hoạt khác. Vùng có nước ngọt từ nhà máy nước công cộng sẽ rất tiện lợi.
Nếu dùng nước giếng cũng phải xét đến châtú lượng nước. Nước ngọt thích hợp để sử dụng trong trại tôm cần đảm bảo các yếu tố sau: - Nhiệt độ: 28-31oC - pH: 7-8,5 - Oxy hòa tan: >5 mg/l - Độ cứng: >20 mg/l - Fe tổng: <1 mg/l - Mn: <0.1 mg/l - - N-NO 2 : <0,02 mg/l .Hoạt động nuôi cua Lý tưởng nhất là trại cua được đặt ở vùng có nghề nuôi cua thịt phát triển vì đây sẽ gần nguồn tiêu thụ sản phẩm và dễ dàng vận chuyển. Yếu tố giao thông cũng quan trọng cần được đảm bảo thuận tiện. Tuy nhiên, ngày nay kỹ thuật vận chuyển cua rất phát triển nên cũng các trại sản xuất giống cua không nhất thiết phải ở ngay khu vực nuôi cua.
Điều kiện thời tiết, khí hậu và địa thế Trại cua có thể xây dựng ở bất kỳ nơi nào có điều kiện thời tiết đảm bảo cho môi trường ương nuôi.