Chương 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGHỀ HƯỚNG DẪN DU LỊCH 1. Lịch sử hình thành và phát triển của nghề hướng dẫn du lịch 1. Lịch sử du lịch trên thế giới Ngày xưa, du lịch chỉ xuất hiện ở tầng lớp giàu có. Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội, du lịch đã trở thành một hiện tượng, một nhu cầu phổ biến và ngày càng giữ vai trò quan trọng của mọi cá nhân, mọi đoàn thể … trong thời đại công nghiệp.
Ngày trước, khách du lịch thường đi tự phát và tự thỏa mãn những nhu cầu bình thường trong suốt chuyến đi của mình. Càng về sau, những nhu cầu đi lại, lưu trú, ăn uống, giải trí … của du khách đã trở thành những cơ hội kinh doanh của nhiều cá nhân, nhiều tổ chức. Ngành kinh doanh du lịch ra đời nhằm thỏa mãn nhu cầu của du khách. Theo thời gian, nhu cầu của khách du lịch cũng ngày càng cao, càng phong phú và đa dạng hơn.
Vì thế, kinh doanh du lịch cũng dần nâng lên thành kỹ nghệ và ngày càng được xã hội nhìn nhận đúng hơn. Năm 1971, Hội nghị quốc tế về du lịch khẳng định: “Ngành du lịch như là người đại diện cho tập hợp các hoạt động công nghiệp và thương mại cung ứng toàn bộ hay chủ yếu các hàng hóa và dịch vụ của khách du lịch quốc tế và nội địa”. Vì vậy, du lịch có thể xem là ngành kinh tế tổng hợp cung ứng các hàng hóa và dịch vụ trên cơ sở kết hợp giá trị các tài nguyên du lịch nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch. Lịch sử du lịch ở Việt Nam -Hướng dẫn viên du lịch đầu tiên tại Việt Nam: có lẻ là công chúa Lương Linh (em vua Thành Thái).
-Nhà văn Thanh Tịnh là một trong những người được xem là hướng dẫn viên du lịch đầu tiên của Việt Nam. -Nghề hướng dẫn viên du lịch có ở Việt Nam khoảng sau năm 1975 1. Một số quan niệm về nghề hướng dẫn du lịch và hướng dẫn viên du lịch -Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề hấp dẫn, thú vị -Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề có thu nhập cao -Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề có nhiều cơ hội du lịch khắp nơi -Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”. -Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề được giao thiệp rộng rãi và tăng cường mối quan hệ.
-Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề có cơ hội trao dồi ngoại ngữ tốt -Nghề hướng dẫn viên du lịch là một nghề “Làm dâu trăm họ” (Thực ra chỉ đúng một phần. Vì nếu gặp đoàn khó chúng ta cứ quy đoàn vào khuôn khổ của chương trình) Tuy nhiên vẫn có một số ít người vẫn chưa hiểu đúng về nghề cao quý này. Chính chúng ta đánh mất chúng ta chứ không phải nghề nghiệp đánh mất chúng ta. Những khó khăn và hạn chế của nghề hướng dẫn du lịch: -Không có giờ giấc ổn định -Không có điều kiện học tập so với người làm việc ở văn phòng 8 giờ/ ngày -Không có kiến thức chuyên sâu (do không có điều kiện nghiên cứu, nhưng đó chỉ là khó khăn nhất thời và có thể cải thiện được) -Yêu cầu có nhiều kiến thức ở nhiều lĩnh vực.
Sau đó, tìm cho mình kiến thức chuyên sâu -Vì thu nhập cao nên không ít hướng dẫn viên du lịch có tâm lý chi tiêu quá sang và kén chọn, có tâm lý tự mãn v.v dễ làm cho con người biến chất. -Không ít người trọng đồng tiền, đặt đồng tiền lên hàng đầu, lên trên nghề nghiệp cao quý của mình. Vai trò và trách nhiệm của hướng dẫn viên du lịch 1. Vai trò của hướng dẫn viên du lịch 1.
Đối với đất nước: -Là đại sứ tại chỗ +Biết ngoại ngữ, ngoại giao, hiểu văn hóa của người mình đang quan hệ. +Khách đến Việt Nam, hướng dẫn du lịch như là chủ nhà đại diện đất nước tiếp đón khách. -Đón khách với tác phong hòa nhã. -Xuất hiện với trang phục nghiêm chỉnh và lịch sự.
-Sứ giả văn hóa +Giới thiệu những tinh hoa văn hóa, văn minh của dân tộc mình cho du khách. +Giải thích hiện tượng người bán xăng lẻ để cục gạch ven đường, nhiều người đeo khẩu trang che nắng, che bụi, việc mặc áo dài tiếp khách… -Người lính biên phòng +Người lính biên phòng có nhiệm vụ canh giữ và bảo vệ tổ quốc (trước khi tổ quốc bị xâm chiếm) +Các khu quân sự thường cấm chụp ảnh 1. Đối với công ty -Người tiếp thị – marketing +Thông qua công việc giới thiệu, quảng bá sản phẩm dịch vụ du lịch cho công ty, quốc gia mình nhằm nâng cao uy tín, thương hiệu du lịch cho doanh nghiệp và quốc gia trên trường quốc tế. +Là người bán sản phẩm dịch vụ bổ sung và gia tăng cho công ty -Người kinh doanh + Là người bán sản phẩm dịch vụ cho công ty trong quá trình thực hiện dịch vụ và sau đó.
+Uy tín tăng làm doanh thu của doanh nghiệp lữ hành cũng tăng lên 1. Đối với khách -Người thầy: +Yêu cầu HDV uyên bác như các quyển từ điển Bách Khoa toàn thư để có thể hiểu và lý giải nhiều thứ như rồng nhà Lý khác rồng nhà Nguyễn thế nào?; Múa rối nước xuất hiện thế kỷ 11?; Vì sao?; Âm dương ngũ hành, phong thủy v.v ảnh hưởng đến đời sống văn hóa người Việt Nam như thế nào…v.v) +HDV phải có trách nhiệm và tâm trong sáng khi thuyết minh, giải thích v.v 4 -Người bạn: +Cuộc sống có nhiều điều căng thẳng, bức xúc mà không ít du khách cần tâm sự với người khác những điều mà họ không thể tâm sự, không thể thổ lộ với những người thân trong gia đình. +Hướng dẫn phải có tâm lý để nghe họ nói, chia sẻ với họ, đồng cảm với họ và vui vẻ với họ v.v -Người bảo vệ +Cung cấp những thông tin cần thiết cho du khách để du khách tự bảo vệ mình.(Ví dụ: để giấy tờ, hộ chiếu …trong khách sạn) +Dắt người già qua đường, xuống tàu, chăm sóc khách có bệnh đặc biệt v.v -Người tổ chức: +Hướng dẫn du lịch là người tổ chức và thực hiện chương trình +Linh hoạt trong khâu tổ chức, bố trí chương trình tham quan +Làm thay đổi không khí cho du khách +Nhắc nhở du khách -Người phục vụ: +Chuyến đi của du khách có liên quan đến nhiều vấn đề: bệnh, tai nạn, ngủ không được … +Làm cầu nối truyền đạt nhu cầu của khách đến nhà hàng, khách sạn …(Mời bác sỹ đến khám bệnh cho khách v.v) +Phương châm: “Chúng tôi có mặt là để phục vụ quý khách”. -Người hoạt náo: +Khách đi du lịch là cần những phút giây thư giãn nên HDV phải biết mua vui như: kể chuyện vui, biết hát v.v khi cần thiết.
+Thể hiện qua cách thuyết minh của HDV +Nên gia nhập, hòa nhập với đám đông (Tránh nói cà lăm, cười tùy tiện, kể chuyện thô tục, thô thiển v.v) -Người giải quyết các tình huống: phải bình tĩnh để giải quyết các vấn đề phát sinh. -Người cung cấp thông tin +HDV phải có nghệ thuật giao tiếp. +HDV phải tìm hiểu rõ về khách như: quốc tịch, nghề nghiệp, giới tính, tuổi tác, sở thích, tâm lý khách… -HDVDL phải nắm nhu cầu khách -HDVDL phải là một quyển từ điển sống để có thể trả lời tất cả những vấn đề khách quan tâm. -Báo cáo thu – chi: Những lưu ý đối với hướng dẫn viên du lịch: -Luôn luôn xác định là phục vụ khách khó tính (vì không phải bao giờ cũng gặp khách dễ tính) -Hướng dẫn viên du lịch phải biết gác lại những chuyện buồn 5 -Hướng dẫn viên du lịch phải biết giữ gìn sức khỏe -Hướng dẫn viên du lịch phải có ý thức và tinh thần trách nhiệm cao và biết khẳng định năng lực của mình.
Kết luận: -Hướng dẫn viên du lịch phải là một quyển sách hướng dẫn du lịch (Guidebook) -Hướng dẫn viên du lịch phải là bộ mặt của đất nước. Thông qua hướng dẫn viên du lịch, du khách đánh giá về đất nước về dân tộc. -Hướng dẫn viên du lịch phải là linh hồn của chuyến đi. Vì thế, hướng dẫn viên du lịch phải thổi một luồng sinh khí vào du khách, vào mỗi chuyến tham quan.
Trách nhiệm của hướng dẫn viên du lịch -Thực hiện chương trình tham quan -Làm cầu nối giữa công ty lữ hành và du khách -Báo cáo và quyết toán đoàn Ngoài ra, hướng dẫn phải: -Biết thích ứng với sự phát triển của các thiết bị trong khách sạn, điểm tham quan… -Hiểu về cơ sở hạ tầng (đường sá, thông tin liên lạc …) -Phải có tâm lý để hiểu khách, chia sẻ với khách. Nhu cầu của du khách -Nhu cầu về du lịch ngày càng cao trên thế giới -Nhu cầu của khách du lịch ngày càng cao, càng phong phú và đa dạng -Số lượng du khách trong và ngoài nước không ngừng tăng cao -Tình hình cạnh tranh về giá cả và chất lượng dịch vụ diễn ra quyết liệt giữa các doanh nghiệp trong nước và khu vực. Các loại hình du lịch Loại hình du lịch rất phong phú và đa dạng. Có nhiều cách phân biệt các loại hình du lịch.
Có thể phân biệt loại hình du lịch theo các căn cứ sau: 1. Theo mục đích chuyến đi Ở mỗi du khách nhu cầu và động cơ đi du lịch có khác nhau. Có thể chia thành các loại hình du lịch phổ biến sau: Du lịch lữ hành: là loại hình du lịch hấp dẫn các du khách thích tham quan nghỉ dưỡng thông qua một cá nhân hoặc một tổ chức có đủ tư cách pháp nhân, được quản lý và tổ chức hoạt động thương mại trực tiếp hoặc gián tiếp đến các loại dịch vụ, hàng hóa du lịch … Du lịch văn hóa: là loại hình du lịch hấp dẫn những du khách thích tìm hiểu, nghiên cứu những giá trị nhân văn, những phong tục tập quán, các giá trị về văn hóa nghệ thuật… của một dân tộc hay một bộ tộc nào đó ở những điểm đến. Các di sản văn hóa vật thể (như đền Angkor ở Campuchia, Phố cổ Hội An, cố đô Huế…) và các di sản văn hóa phi vật thể (như Nhã nhạc cung đình Huế, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, ca trù, các lễ hội truyền thống, các sinh hoạt văn hóa nghệ thuật dân gian của địa phương như ca Huế, đờn ca tài tử Nam Bộ…) là những yếu tố đặc biệt cơ bản để tạo nên những sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo.
Du lịch thiên nhiên: thu hút những du khách thích tìm về với thiên nhiên, say mê phong cảnh đẹp và khám phá thế giới động vật hoang dã.