Chương 1 NHỮNG KHÁI NIỆM cơ BẢN 1.1 DU LỊCH VÀ VỊ TRÍ CỨA HOẠT ĐỘNG HƯỚNG DAN DU LỊCH 1. Lược sử ra đời của hoạt động du lịch Cũng như nhiều ngành khoa học. kỹ thuật, nghệ thuật, san xuât. ngành Du lịch được hình thành rất sớm trong bôi cành lịch sứ nhất định.
Thời cô đại. các quốc gia chiếm hữu nô lệ với các nền vãn minh rực rỡ ở Ai Cập. An Độ, Trung Hoa, Hy Lạp. La Mà được hình thành.
Con người đã có quá trình giao lưu kình tê và văn hóa. Nhu cầu tìm hiểu, tham quan và cá nghi ngơi đã xuất hiện trước hết ó giai cấp quý tộc chù nô rồi tới các thương gia, các nhà tu hành, nhà khoa học. Các nhà sử học cho rằng, từ 5000 năm trước đây. những chuyên vượt biến đã được bắt đầu ở Ai Cập.
Trong những chuyên đi ấy. người ta kết hợp các mục đích, trong đó cớ cả mục đích du lịch - dù những khái niệm "du lịch”, "hoạt động du lịch" chưa ra đời. Theo những miêu tả được ghi trên tường của đền thờ Deit E1 Bahari ở Luxor, vào năm 1490 trước Công nguyên, vua Ai Cập đã tổ chức một chuyên đi vì ĐINH TRƯNG KIÊN • 5 mục đích du lịch đến miền Punt (có thế là Sômali ngà) nay). Những người đi du lịch đó thực sự là những người dùng cám trong điểu kiện di chuyển ở những chặng đường dài như vậy.
Những ngưòi Sumers vùng Lưỡng Hà đã sáng tạo ra tiền và dùng nó trong hoạt động vận chuyển và kinh doanh cùng với bánh xe cách -đây gần 6.000 nám được xem là cái mốc quan trọng đánh dấu sự hình thành ngành du lịch. Các nhà khoa học Mỹ (Robert w. Me’ Wtosh và Charles R. Goeldner) cho rằng họ là người sáng lập Ngành Du lịch của nhân loại vì ngươi ta có thế trả tiền cho việc vận chuyên và lưu trú.
Hàng nghìn năm trước Công nguyên cư dân ở Ai Cập, Lưỡng Hà, Ân Độ, Trung Quôc đã thực hiện những chuyên hành hương tới các đền đài. chùa miếu, lăng tẩm. trong những lễ hội tôn giáo. Những chuyên đi kéo dài nhiều ngày, thậm chí hàng tháng và cách xa nơi ở của họ đã dẫn tới việc xuất hiện những nơi ăn ở dành cho người hành hương.
Dó chính là những dịch vụ sơ khai cho loại hình du lịch được gọi Ịà du lịch tôn giáo, nói rộng ra là du lịch văn hóa sau này. Một sô nhà tư tưởng, nhà khoa học cùng đã thực hiện những chuyên du lịch dài ngày trên lãnh thổ quôc gia rộng lớn như Khổng Tử (551 - 479 trước Công nguyên) đà đến nhiều vùng của Trung Hoa; như Herodote (480 - 420 trước Công nguyên) đã thực hiện những chuyến lữ hành dài ngày từ Hy Lạp tới Ai Cập, Ba Tư, Lưỡng Hà. Những chuyến đi trong thòi cố’ đại còn được tiếp tục và ngày càng có nhiều người tham gia. Từ thế kỷ IV trước Công nguyên, Hy Lạp đã phát triển cường thịnh.
Việc đi đến các vùng đất ở Địa Trung Hải với các mục đích nghỉ dưỡng, chữa bệnh, tham quan nghiên cứu ngày càng thu hút đông đảo giai câp chủ nô Hy Lạp. 6 • Nghiệp Vụ Hương dẫn Du Lịch Năm 776 trước Công nguyên, đại hội thế thao Oìimpic đau tiên đã tô chức tại Hy Lạp, thu hút nhiêu người tham dự đau thê thao, (cá người thi đấu và người thương ngoạn). Đo đó các cơ sở phục vụ ăn. ó cho vận động viên và khán giả cùng các dịch vụ khác đã náy sinh xung quanh khu vực thi đấu.
Loại hình du lịch công vụ. thể thao, tham quan nghiên cứu đã xuất hiện và tồn tại lâu dài trên bán đảo này. Dê quốc La Mã ra đời và phát triển cực thịnh từ thê kỷ I trước Cóng nguyên đến thê kỷ I sau Công nguyên, đã đánh dâu sự phát triển cùa các hoạt động du lịch ở Địa Trung Hái. Sự phát triển của đường giao thông, việc xây dựng các công trình kiến trúc đồ sộ và hoành tráng như các đền thò, dinh thự.
quáng trường ớ các thành thị cổ đại La Mã (đặc biệt là đấu trường Colise’e, nhà tắm Cara Cala và đển Athe’na) đã thôi thúc con người từ nhiêu vùng đố vê du ngoạn. Người La Mã đã lập ra một hệ thông trạm dừng chân cho khách với các dịch vụ nghi trọ. ăn uổng, bán cỏ khô cho ngựa hay đôi xe, thay ngựa cho khách. Trong các trạm này, mà ngày nay có tên gọi là các lữ quán (Hostelry) có cả những phòng đặc biệt dành cho quý tộc chủ nô, quan chức và phòng bình thường cho các khách lữ hành.
Cũng từ bán đảo La Mã, nhiêu người đã đi du lịch tới các vùng Địa Trung Hải như thăm các Kim Tự Tháp ở Ai Cập, vườn treo Babylon ở Lưỡng Hà, các đền đài ở Hy Lạp. Những CCỈ sở chữa bệnh, nghỉ mát, nơi có các lễ hội, thi đấu thể thao. được lựa chọn, được giói thiệu và ở đó mọc lên các dinh thự làm nơi nghi dưỡng, các dịch vụ giải trí, chữa bệnh và sử dụng thời gian rảnh rỗi cho các hoạt động thể thao. Đó là những yếu tô' cơ bán dẫn tới sự hình thành các loại hình du lịch và các khu du lịch ở Địa Trung Hải.
ĐINH TRUNG KIÊN • 7 Vùng Tiểu Á trên Địa Trung Hai ('ủng la noi (liền ra C.IC hoạt động khá rám rộ vào các thê kỳ IV - I trước Công nguyên. Tài liệu thành văn cho thấy, năm 334 trước ('ông nguyên ớ Ephesus (thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay) vào (lịp lễ hội đã có khoảng 700.000 khách du lịch tập trung để thướng thức các hoạt động vui chơi, biểu diễn. Đó là thời kỳ vên ôn và thịnh vượng của các quốc gia cô đại với những thành tựu văn minh rực rỡ. Con người vừa có điêu kiện thời gian và tiền bạc.
vừa được đảm bảo an toàn khi đi du lịch. Sự suy tàn của các quốc gia cô đại trong đó có đế quôc ha Mã từ thế kỷ IV. và từ khi đê quốc Tây La Mã diệt vong (nám 476) kéo theo sự suy tàn của hoạt động du lịch. Người ta goi dó là “thời kỳ đen tối” với các cuộc xung đột.
thôn tính lẫn nhau giữa các quốc gia phong kiến châu Au đang trong quá trình hình thành và phát triển thịnh đạt. Ngoài ra cuộc hành quan chinh phạt, xám lăng mà đáng kê nhất là các cuộc Thập tự chinh (có 8 cuộc Thập tự chinh lớn từ phương Tây sang phương Đông; 1096 - 1270). chí có các cuộc hành hương tôn giáo đên các thánh địa là đáng kế. Những chuyên du lịch rất ít ói và củng khá mạo hiếm.
Ngoài sự mất an toàn, người ta còn gập trở ngại vê sự xuống cấp của đường sá. cùa các dịch vụ du lịch và trở ngại lởn nhất là sự “ngăn sông cách chợ” mà ché dộ phong kiến đà tạo ra ỏ cả phương Đông và phương Tây. Sự ra đời các lãnh địa phong kiến rộng lốn thời Trung cố đã làm suy sụp các hoạt động du lịch thịnh hành thời cổ đại. cùng có những nhà du lịch mạo hiểm và dũng cảm với khao khát tìm hiểu thê giới rộng lớn.
Vào năm 1271, một người Italia là Marco Polo đả từ Vinese đi Trung Quôc và nhiêu nơi ó phương Đông. Ong cùng từng đặt chân lên thương cảng Đại 8 • Nghiệp Vụ HrƠNG Dán 1)1! Lích ('h (‘111 (nay la Hội All Quang Nam. Việt Nam) Marco Polo trớ vé 'hâu All nám 1292 va viẽt cuori sách “Marco Polo (lu ký", ('um sách (lã gợi long ham hiếu biêt cua nhiều thó hệ ngươi cháu Au sau nay. Uuói thê ký XV.
(lâu thê ký XVI. những lìiéu biêt vế (lịa ly. hai dương va kỷ thuật (ti biên (lã giúp con người co ihủng phát kiến (lịa lý lớn. Christophe Columb đã tiến hành l cuộc hành trinh thám hiêm sang một liiedịa mói mà sau na\ dược gọi là cháu Mỹ.
Dó là một phát kiéi (lịa lý lừng (lanh. Phat kiên lớn tiếp theo la chuyên đi Vorg quanh châu Phi. vuột qua An Độ Duong (len An Độ (năm 1 lí 7 I 199) cua Vasco (le (iama người Bó Dao Nhu. Chuyên đi vong quanh thê giói trẽn biên cua đoàn tham hièm do Fernand Ma ellan dẫn dầu (trong những năm 1519 - 1522) la phat kiên raì quan trọng, có ý nghía nhiều mặt.
Nhưng chuyên di ấy dẫu khéng phái vì đi du lịch, nhung trên ý nghía nhất dinh, đã mò' hu'cng cho hoạt động lừ hành quốc tê trên phương tiện vận tải tliu^. Mặt khác, nhung chuyên đi ây co thê coi là những chuvẻn du lịch tham hiếm, nghiên cứu lớn cùa con người với the giới rộng lớn. Từ thê kỷ XVI trớ di. những chuyên lữ hành của con nguời đén các châu lục trớ nén phô biên hơn.
(’ác thương gia. nhá ngoại giao, nhà khoa học, nhà truyền giao. từ châu Au dèncháu A. đã được coi là những “chuyên lũ lành vĩ đai", gop phẩn giao lưu giữa các nến văn hóa thê giới và dĩ nhiên tăng ciường sự hiếu biết cùa con người về các vùn< dàì lạ.
thóa mán tám lý “chuộng lạ" cua du khách, mà đó là nọt t rong những lý do chú yếu đê người ta di du lịch. Tât nhiên, trong lịch sii cũng có những chuyên lũ hành từ châu Á, ĐINH TRUNG KIÊN • 9 châu Mỹ tói các châu lục khác làm cho hoạt động du lịch ngày càng mở rộng hon như một thực tê đòi hói. Các cuộc cách mạng tư sản, bắt đầu từ cách mạng tư sán Netherland (1564 - 1609) đến cách mạng tư sản Anh (1642 - 1660), cách mạng tư sản Mỹ (1776 - 1783), cách mạng tư san Pháp (1789 - 1794). đã mở ra cho con người sự giao lưu mới với thiết chê tự do tư sản.
Nhu cầu tích tụ tư bản thúc đây giai cấp tư sản cho xây dựng mạng lưới giao thông lớn cùng với các phương tiện vận chuyển ngày càng hiện đại và mở rộng các dịch vụ ỏ nhiều nơi trên thê giới. Phương tiện thông tin liên lạc cùng được mở rộng phục vụ cho sản xuất, kinh doanh và cả cướp bóc, xâm lược. Nhưng, những cơ sở hạ tang đó vê khách quan cũng tạo ra sự thuận lợi cho các chuyên lử hành xuyên quốc gia. Nhiều người có nhu cầu tham quan, nghi dưỡng, chữa bệnh, thê thao.
ơ những vùng có khí hậu trong lành, phù hợp, có các điểu kiện thiên nhiên lý tướng hay có các tài nguyên nhân văn độc đáo hấp dẫn. Từ đó, một sô trung tâm du lịch, khu du lịch được hình thành.