Nguyên tắc hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID-19: Thực tiễn và bài học

Hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID-19 đã trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh đại… 86 trang · Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh · 2022.

• Tác giả: Đặng Thị Thu Thủy
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Nguyên Tắc Các Quốc Gia Có Nghĩa Vụ Hợp Tác Với Nhau Nhìn Từ Thực Tiễn Phòng, Chống COVID-19
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHẬN THỨC CHUNG VỀ NGUYÊN TẮC CÁC QUỐC GIA CÓ NGHĨA VỤ HỢP TÁC VỚI NHAU
• 1.1. Tổng quan về các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế
• 1.2. Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau
• 1.2.1. Sự hình thành nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau
• 1.2.2. Nội dung của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau
• 1.2.3. Đặc điểm của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau
• 1.2.4. Vai trò của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau
• 1.2.5. Cơ sở lý luận về nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau
• 1.3. Cơ chế hợp tác quốc tế
• 1.3.1. Hợp tác theo quy mô khu vực địa lý
• 1.3.2. Hợp tác theo lĩnh vực, mục đích
• 1.3.3. Đánh giá chung về cơ chế hợp tác quốc tế
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC CÁC QUỐC GIA CÓ NGHĨA VỤ HỢP TÁC VỚI NHAU TRONG PHÒNG, CHỐNG COVID-19 – BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 2.1. Tầm quan trọng của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau trong bối cảnh đại dịch COVID-19
• 2.1.1. Các đại dịch bệnh trong lịch sử thế giới
• 2.1.2. Các giải pháp đối phó với dịch bệnh
• 2.1.3. COVID-19 và sức ảnh hưởng
• 2.2. Cơ chế hợp tác nhìn từ thực tiễn phòng, chống COVID-19 hiện nay
• 2.2.1. Hợp tác song phương trong phòng, chống COVID-19
• 2.2.2. Hợp tác đa phương toàn cầu trong phòng, chống COVID-19
• 2.3. Thực tiễn vận dụng nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau trong bối cảnh COVID-19
• 2.3.1. Tại Việt Nam
• 2.3.2. Tại một số quốc gia khác
• 2.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2.5. Kết luận Chương 2
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID 19

Hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID-19 đã trở thành một chủ đề nóng hổi trong bối cảnh đại dịch toàn cầu. Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau được khẳng định qua nhiều văn bản pháp lý quốc tế. Điều này không chỉ thể hiện sự cần thiết trong việc chia sẻ thông tin mà còn trong việc phát triển và phân phối vaccine COVID-19. Sự hợp tác này không chỉ giúp các quốc gia đối phó với dịch bệnh mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc cho các thách thức y tế trong tương lai.

1.1. Nguyên tắc hợp tác quốc tế trong phòng chống dịch bệnh

Nguyên tắc hợp tác quốc tế được quy định trong nhiều văn bản pháp lý, bao gồm Hiến chương Liên Hợp Quốc. Nguyên tắc này yêu cầu các quốc gia phải có trách nhiệm hợp tác để bảo vệ sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Việc chia sẻ thông tin và nguồn lực là rất quan trọng trong bối cảnh dịch bệnh.

1.2. Vai trò của vaccine COVID 19 trong hợp tác quốc tế

Vaccine COVID-19 đã trở thành một công cụ quan trọng trong việc kiểm soát dịch bệnh. Sự hợp tác giữa các quốc gia trong việc phát triển và phân phối vaccine đã giúp nhiều quốc gia nhanh chóng đạt được miễn dịch cộng đồng. Các tổ chức như COVAX đã đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự công bằng trong tiếp cận vaccine.

II. Thách thức trong hợp tác quốc tế phòng chống COVID 19

Mặc dù có nhiều nỗ lực hợp tác, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc phòng chống COVID-19. Các vấn đề như sự thiếu hụt vaccine, sự không đồng nhất trong chính sách y tế và sự phân chia không công bằng về nguồn lực đã gây khó khăn cho nhiều quốc gia. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo hiệu quả của hợp tác quốc tế.

2.1. Thiếu hụt vaccine và nguồn lực y tế

Nhiều quốc gia đang phát triển gặp khó khăn trong việc tiếp cận vaccine COVID-19. Sự thiếu hụt này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng phòng chống dịch mà còn làm gia tăng sự bất bình đẳng trong hệ thống y tế toàn cầu.

2.2. Sự không đồng nhất trong chính sách y tế

Các quốc gia có chính sách y tế khác nhau, dẫn đến sự không đồng nhất trong việc ứng phó với dịch bệnh. Điều này gây khó khăn cho việc phối hợp và hợp tác giữa các quốc gia trong việc phòng chống COVID-19.

III. Phương pháp hợp tác quốc tế hiệu quả trong phòng chống COVID 19

Để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID-19, cần áp dụng các phương pháp hợp tác đa dạng. Các phương pháp này bao gồm hợp tác song phương, đa phương và chia sẻ thông tin. Việc xây dựng các cơ chế hợp tác chặt chẽ sẽ giúp các quốc gia ứng phó tốt hơn với dịch bệnh.

3.1. Hợp tác song phương trong phòng chống COVID 19

Hợp tác song phương giữa các quốc gia đã cho thấy hiệu quả trong việc chia sẻ thông tin và nguồn lực. Nhiều quốc gia đã ký kết các thỏa thuận hợp tác để hỗ trợ lẫn nhau trong việc phát triển vaccine và điều trị bệnh nhân.

3.2. Hợp tác đa phương và chia sẻ thông tin

Hợp tác đa phương thông qua các tổ chức quốc tế như WHO và COVAX đã giúp các quốc gia phối hợp tốt hơn trong việc ứng phó với dịch bệnh. Việc chia sẻ thông tin kịp thời và chính xác là rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của virus.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID 19

Hợp tác quốc tế đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc phòng chống COVID-19. Các quốc gia đã học hỏi lẫn nhau về các biện pháp phòng ngừa và điều trị. Những bài học từ thực tiễn này sẽ là nền tảng cho các nỗ lực hợp tác trong tương lai.

4.1. Kinh nghiệm từ các quốc gia thành công

Nhiều quốc gia đã thành công trong việc kiểm soát dịch bệnh nhờ vào sự hợp tác quốc tế. Họ đã áp dụng các biện pháp hiệu quả và chia sẻ kinh nghiệm với các quốc gia khác để cùng nhau vượt qua đại dịch.

4.2. Bài học cho Việt Nam trong phòng chống dịch

Việt Nam có thể học hỏi từ các quốc gia khác về cách thức hợp tác và ứng phó với dịch bệnh. Việc áp dụng các bài học này sẽ giúp Việt Nam nâng cao khả năng phòng chống dịch trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID 19

Hợp tác quốc tế trong phòng chống COVID-19 đã chứng minh được tầm quan trọng của nó trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng toàn cầu. Tương lai của hợp tác này sẽ phụ thuộc vào khả năng các quốc gia duy trì và phát triển các mối quan hệ hợp tác bền vững. Việc xây dựng các cơ chế hợp tác hiệu quả sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong việc đối phó với các dịch bệnh trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của hợp tác bền vững

Hợp tác bền vững giữa các quốc gia sẽ giúp tăng cường khả năng ứng phó với dịch bệnh. Các quốc gia cần xây dựng các cơ chế hợp tác lâu dài để đảm bảo sức khỏe cộng đồng.

5.2. Hướng đi cho tương lai trong phòng chống dịch bệnh

Tương lai của hợp tác quốc tế trong phòng chống dịch bệnh sẽ cần sự đổi mới và sáng tạo. Các quốc gia cần hợp tác chặt chẽ hơn trong việc nghiên cứu và phát triển các giải pháp y tế hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong trật tự quốc tế đương đại, các quốc gia là những thực thể độc lập, bình đẳng về chủ quyền và không chịu sự can thiệp từ các chủ thể khác. Tuy nhiên, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ nhằm giải quyết các thách thức an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu. Sự bùng phát của đại dịch COVID-19 từ cuối năm 2019 đã tác động sâu sắc đến hệ thống y tế công cộng, tăng trưởng kinh tế, trật tự xã hội và việc bảo đảm quyền con người trên phạm vi toàn thế giới. Trước bối cảnh đó, sự hợp tác giữa các quốc gia không chỉ dừng lại ở quyền tự định đoạt ngoại giao mà trở thành một nghĩa vụ pháp lý quốc tế quan trọng để ứng phó với khủng hoảng. Đề tài khóa luận tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của nguyên tắc nghĩa vụ hợp tác trong bối cảnh đại dịch, qua đó rút ra các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận bao gồm ba nội dung chính:

1. Tìm hiểu sự hình thành, nội dung, đặc điểm, vai trò, cơ sở lý luận của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau và cơ chế hợp tác hiện nay.
2. Nhìn nhận, đánh giá tầm quan trọng của việc vận dụng nguyên tắc hợp tác trên cơ sở thực tiễn phòng, chống COVID-19 tại Việt Nam và trên thế giới.
3. Rút ra một số bài học kinh nghiệm từ thực tiễn phù hợp trong việc dự phòng, ứng phó với dịch bệnh nói riêng và những vấn đề về hợp tác quốc tế nói chung của Việt Nam hiện nay.

Đối tượng nghiên cứu của công trình là hệ thống các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, trọng tâm là sự hình thành, cơ sở lý luận và cơ chế thực thi của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau; cùng với đó là thực tiễn phòng, chống đại dịch COVID-19 thông qua việc vận dụng nguyên tắc này.

Phạm vi nghiên cứu được xác định cụ thể:

• Về mặt pháp lý: Tập trung vào Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945, Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (Nghị quyết 2625 (XXV)) và các văn kiện quốc tế liên quan về nhân quyền, môi trường.
• Về mặt không gian: Nghiên cứu thực tiễn tại Việt Nam và một số quốc gia tiêu biểu trên thế giới gồm Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản cùng trường hợp đặc thù của Triều Tiên.
• Về mặt thời gian: Khảo cứu diễn tiến các chính sách ứng phó dịch bệnh từ khi đại dịch bùng phát đến mốc tháng 5 năm 2022, kết hợp đối chiếu với lịch sử các đại dịch lớn của nhân loại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và khung pháp lý của đề tài dựa trên hệ thống các quy phạm pháp luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia, bao gồm:

• Hiến chương Liên Hợp Quốc (1945): Khoản 3 Điều 1 (mục đích hợp tác quốc tế), Điều 13, Điều 49, Điều 55 (thúc đẩy kinh tế, xã hội, nhân quyền) và Điều 56 (cam kết hành động chung và riêng rẽ trong hợp tác).
• Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc (Nghị quyết 2625 (XXV)): Văn bản pháp điển hóa 7 nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, khẳng định nghĩa vụ hợp tác không phân biệt chế độ chính trị, kinh tế, xã hội.
• Công ước Viên năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế: Đặc biệt là Điều 53 xác định tính chất quy phạm mệnh lệnh chung (jus cogens).
• Các văn kiện quốc tế về nhân quyền và môi trường: Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR 1948 - Điều 1, 28, 29), Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR 1966), Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (ICESCR 1966), Tuyên bố về Quyền Phát triển (1986 - Điều 3.3), Công ước khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC 1992), Nghị định thư Kyoto, Thỏa thuận Paris và Tuyên bố Rio về Môi trường và Phát triển (1992 - Nguyên tắc 27).

Khóa luận kế thừa và đối thoại học thuật với các công trình nghiên cứu lý luận Luật quốc tế của TS. Ngô Hữu Phước (2013), TS. Trần Văn Thắng và ThS. Lê Mai Anh (2001), nghiên cứu dịch tễ lịch sử của Lư Vĩ An (2020), các bài viết của Laurence Boisson de Chazournes & Jason Rudall (2020), Diane Desierto (2020, 2021) và Sách trắng Hợp tác Phát triển năm 2020 của Bộ Ngoại giao Nhật Bản.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Làm rõ nội dung các điều khoản trong văn bản pháp lý quốc tế, hệ thống hóa đặc điểm và bản chất lý luận của nguyên tắc hợp tác.
• Phương pháp so sánh, đối chiếu: Đối chiếu các quan điểm học thuật về tính chất bắt buộc của nguyên tắc; so sánh mô hình ứng phó và chính sách phòng chống dịch bệnh giữa các quốc gia.
• Phương pháp thống kê, liệt kê: Thu thập và xử lý số liệu về ca nhiễm, ca tử vong, tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ thất nghiệp và tiến trình phát triển vắc-xin.
• Phương pháp bình luận, đánh giá: Phân tích tính hiệu quả của các cơ chế song phương và đa phương trong khủng hoảng y tế công cộng.

Nguồn dữ liệu thực chứng được trích xuất từ các công bố chính thức của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS), Bộ Y tế Việt Nam, Cổng thông tin điện tử Chính phủ và các cơ quan thông tấn báo chí chính thống.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Nhận thức chung về nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau

Chương 1 xây dựng nền tảng lý luận toàn diện về các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế nói chung và nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau nói riêng. Căn cứ Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, hệ thống Luật quốc tế được xây dựng trên 7 nguyên tắc cơ bản:

1. Nguyên tắc không dùng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực;
2. Nguyên tắc hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế;
3. Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau;
4. Nguyên tắc quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau;
5. Nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết của các dân tộc;
6. Nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia;
7. Nguyên tắc tuân thủ các cam kết quốc tế (pacta sunt servanda).

Hệ thống nguyên tắc này mang các đặc điểm: là cơ sở của toàn bộ hệ thống Luật quốc tế; mang tính phổ quát áp dụng toàn cầu; có giá trị pháp lý cao nhất với tính chất mệnh lệnh (jus cogens theo Điều 53 Công ước Viên 1969); có phạm vi bao trùm mọi lĩnh vực quan hệ quốc tế; và tồn tại trong mối quan hệ tương hỗ, thống nhất hữu cơ.

Về quá trình hình thành, tinh thần hợp tác được ghi nhận ban đầu tại khoản 3 Điều 1 Hiến chương Liên Hợp Quốc năm 1945 và chính thức được pháp điển hóa thành một nguyên tắc độc lập qua Nghị quyết 2625 (XXV) ngày 24/10/1970. Nội dung của nguyên tắc hợp tác theo Tuyên bố 1970 bao gồm ba nhóm nghĩa vụ:

• Nghĩa vụ hợp tác duy trì hòa bình, an ninh quốc tế, thúc đẩy sự ổn định và tiến bộ kinh tế - xã hội mà không phân biệt chế độ chính trị, kinh tế hay văn hóa;
• Nghĩa vụ hành động tập thể hoặc riêng rẽ trong mối quan hệ phối hợp với Liên Hợp Quốc (thực thi quy định tại Điều 55 và Điều 56 Hiến chương);
• Nghĩa vụ hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu, đặc biệt hỗ trợ các quốc gia đang phát triển.

Về mặt lý luận, khóa luận phân tích sâu sắc cuộc tranh luận pháp lý xoay quanh việc hợp tác là "quyền" hay "nghĩa vụ bắt buộc". Từ phiên họp của Ủy ban Đặc biệt năm 1966 đến các diễn đàn học thuật quốc tế, các học giả đã chỉ ra rằng trong một thế giới phụ thuộc lẫn nhau, đứng trước các hiểm họa vượt tầm kiểm soát của từng quốc gia đơn lẻ (như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, khủng hoảng kinh tế), hợp tác đã chuyển hóa từ nhu cầu tự nguyện sang nghĩa vụ pháp lý bắt buộc gắn liền với trách nhiệm bảo vệ quyền con người.

Khóa luận cũng phân loại và đánh giá các cơ chế hợp tác quốc tế:

• Theo quy mô khu vực địa lý:
  • Hợp tác song phương: Thiết lập quan hệ ngoại giao, ký kết các hiệp định thương mại, kinh tế (như các hiệp định giữa Việt Nam với Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Lào).
  • Hợp tác khu vực: Các liên kết địa chính trị như ASEAN, APEC, EU, AU, Liên đoàn Ả Rập, EAEU,... Trong đó ASEAN với Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA 1992) thể hiện sự gắn kết khu vực hiệu quả.
  • Hợp tác đa phương toàn cầu: Hoạt động của Liên Hợp Quốc (gồm 6 cơ quan chính, 20 tổ chức chuyên môn, 5 ủy ban kinh tế - xã hội khu vực) cùng các cơ chế hợp tác nhóm như G7, G20.
• Theo lĩnh vực và mục đích: Phân tích các cơ chế hợp tác chuyên biệt về nhân quyền (theo UDHR, ICCPR, ICESCR), y tế và khoa học (WHO thành lập ngày 07/4/1948, liên minh GAVI, CEPI, cơ chế COVAX), chống biến đổi khí hậu (UNFCCC, Thỏa thuận Paris), kinh tế - xã hội (WTO, OECD, ECOSOC) và mục đích nhân đạo (UNICEF thành lập ngày 11/12/1946).

Chương 2: Thực trạng áp dụng nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau trong phòng, chống COVID-19 – Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Chương 2 tập trung phân tích thực tiễn áp dụng nguyên tắc hợp tác trong khủng hoảng dịch bệnh. Tác giả khái quát lịch sử các đại dịch lớn của nhân loại nhằm khẳng định tính tất yếu của việc hợp tác:

• Đại dịch Cái Chết Đen (thế kỷ XIV, 1346–1351): Gây tử vong khoảng 75 đến 200 triệu người tại châu Á và châu Âu.
• Đại dịch Cúm Tây Ban Nha (1918–1919) và Cúm mùa năm 1928.
• Đại dịch HIV/AIDS: Đến năm 2020 thế giới có khoảng 37,7 triệu người sống chung với HIV (1,8 triệu trẻ em dưới 15 tuổi) và cướp đi sinh mạng khoảng 38 triệu người (khu vực châu Phi chiếm hơn 2/3 tổng số ca). Tại Việt Nam, tính đến 30/9/2021 có 212.769 người nhiễm còn sống và 108.849 ca tử vong lũy tích.
• Hội chứng hô hấp cấp tính nặng (SARS 2002): Do vi-rút SARS-CoV khởi phát từ miền nam Trung Quốc tháng 11/2002.

Về diễn tiến các giải pháp đối phó dịch bệnh, lịch sử ghi nhận sự chuyển dịch từ các phản ứng mang tính niềm tin tôn giáo (như phong trào dùng roi da "flagellum" tại châu Âu hay lễ cầu đảo tại phương Đông thời trung đại) sang các biện pháp khoa học:

• Biện pháp ứng phó: Giãn cách xã hội và cách ly y tế;
• Biện pháp phòng ngừa: Phát triển vắc-xin bắt đầu từ năm 1796 (bác sĩ Edward Jenner phát minh vắc-xin đậu mùa), theo sau là ho gà (1912), lao (1927), sốt vàng da (1935), sởi (1964), quai bị (1967), rubella (1970) và viêm gan B (1981);
• Giải pháp trong kỷ nguyên COVID-19: Công bố trình tự gen SARS-CoV-2 trên Genbank vào ngày 11/01/2020; chế tạo thành công vắc-xin mRNA của Pfizer/BioNTech sau gần 11 tháng với hiệu quả bảo vệ 95%, tiếp nối bởi Moderna, AstraZeneca, Johnson & Johnson;
• Giải pháp quản trị mới: Ứng dụng "hộ chiếu vắc-xin" nhằm tạo điều kiện tự do hóa đi lại và phục hồi kinh tế quốc tế.

Tác giả cung cấp dữ liệu phân tích tác động đa chiều của COVID-19 tính đến tháng 5 năm 2022:

• Tác động sức khỏe: Toàn cầu ghi nhận hơn 500 triệu ca nhiễm, trên 6 triệu ca tử vong.
• Tác động kinh tế: Báo cáo IMF ghi nhận tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2020 giảm 4,4%; Báo cáo sơ bộ của ILO dự báo khủng hoảng có thể làm tăng thêm 25 triệu người thất nghiệp trên toàn cầu so với mức 188 triệu người của năm 2019.
• Tác động quyền con người: Ảnh hưởng tiêu cực đến ba quyền cơ bản gồm quyền được sống, quyền tự do (do lệnh phong tỏa, hạn chế đi lại) và quyền mưu cầu hạnh phúc (do giảm thu nhập, nghèo đói).

Về cơ chế hợp tác thực tế:

• Cấp độ đa phương: Ngày 02/4/2020, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết kêu gọi hợp tác quốc tế và chủ nghĩa đa phương trong chống dịch (do 6 nước Thụy Sĩ, Indonesia, Singapore, Na Uy, Liechtenstein, Ghana đệ trình, được 188/193 quốc gia phê chuẩn). Đặc biệt, ngày 07/12/2020, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 75 đã đồng thuận thông qua Nghị quyết do Việt Nam chủ trì đề xuất (cùng 5 nước đồng tác giả Canada, Niger, Saint Vincent & Grenadines, Senegal, Tây Ban Nha và 107 nước đồng bảo trợ), lấy ngày 27/12 hàng năm là "Ngày Quốc tế sẵn sàng chống dịch bệnh".
• Cấp độ song phương và đối ngoại Việt Nam: Việt Nam đẩy mạnh ngoại giao y tế, ngoại giao vắc-xin với các đối tác lớn (Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Lào, Cuba); tính đến thời điểm nghiên cứu, Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 189/193 quốc gia Liên Hợp Quốc, có quan hệ Đối tác chiến lược và Đối tác toàn diện với 30 nước. Khóa luận cũng chỉ ra thách thức từ sự thiếu vắng hợp tác qua trường hợp Triều Tiên (công bố ca nhiễm đầu tiên ngày 12/5/2022 nhưng từ chối các hỗ trợ y tế quốc tế).

Từ thực tiễn trên, tác giả đúc kết các bài học kinh nghiệm cho Việt Nam về việc hoàn thiện hệ thống thể chế pháp lý, chủ động dự phòng y tế công cộng và nâng cao hiệu quả ngoại giao đa phương trong tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các số liệu thực chứng về tình hình dịch bệnh và tác động kinh tế - xã hội được ghi nhận trong văn bản:

Chỉ số / Nội dung	Số liệu thống kê trong văn bản	Nguồn trích dẫn / Thời điểm
Tổng ca nhiễm COVID-19 toàn cầu	Hơn 500 triệu ca	WHO (Tính đến tháng 5/2022)
Tổng ca tử vong COVID-19 toàn cầu	Hơn 6 triệu ca	WHO (Tính đến tháng 5/2022)
Tỷ lệ phân bố ca nhiễm COVID-19	Châu Âu: >200 triệu (~40%); Châu Mỹ: >150 triệu (~30%); ĐNA: >57 triệu (>10%)	WHO (Tính đến tháng 5/2022)
Số liệu COVID-19 tại Hoa Kỳ	Hơn 80 triệu ca nhiễm; gần 1 triệu ca tử vong (~15% toàn cầu)	Thống kê đến tháng 5/2022
Số liệu COVID-19 tại Ấn Độ	Hơn 40 triệu ca nhiễm; hơn 500 nghìn ca tử vong	Thống kê đến tháng 5/2022
Số liệu COVID-19 tại Brazil	Hơn 30 triệu ca nhiễm; hơn 600 nghìn ca tử vong	Thống kê đến tháng 5/2022
Số liệu COVID-19 tại Việt Nam	Thứ 12/227 quốc gia/vùng lãnh thổ; >10 triệu ca nhiễm; >43 nghìn ca tử vong	Bộ Y tế (Đến tháng 5/2022)
Số liệu COVID-19 tại Trung Quốc	Hơn 1 triệu ca nhiễm; hơn 5 nghìn ca tử vong	Thống kê đến tháng 5/2022
Tăng trưởng kinh tế toàn cầu 2020	Sụt giảm 4,4%	Báo cáo của IMF
Lao động - Việc làm toàn cầu	Nguy cơ tăng thêm 25 triệu người thất nghiệp (nền 188 triệu năm 2019)	Báo cáo sơ bộ của ILO (2020)
Số liệu dịch bệnh HIV/AIDS	Toàn cầu (2020): 37,7 triệu ca nhiễm (1,8 triệu trẻ em), 38 triệu ca tử vong; VN (30/9/2021): 212.769 ca còn sống, 108.849 ca tử vong	Báo cáo UNAIDS / Cục Phòng chống HIV/AIDS Việt Nam
Mạng lưới ngoại giao Việt Nam	189/193 thành viên LHQ; Đối tác chiến lược/toàn diện với 30 nước; 247 chính đảng/111 nước; quan hệ với QH >140 nước	Báo điện tử Chính phủ (14/12/2021)
Nghị quyết chống dịch tại ĐHĐ LHQ	188/193 nước phê chuẩn nghị quyết đa phương (02/4/2020); 107 nước đồng bảo trợ Nghị quyết ngày 27/12 (07/12/2020)	Đại hội đồng Liên Hợp Quốc

Các đóng góp chính của đề tài:

• Về mặt lý luận: Hệ thống hóa cơ sở pháp lý và khẳng định vị trí của nguyên tắc hợp tác như một quy phạm nền tảng có tính bắt buộc trong Luật quốc tế hiện đại. Phân tích rõ mối liên hệ giữa nghĩa vụ hợp tác của quốc gia với việc thực thi các cam kết nhân quyền quốc tế và luật môi trường.
• Về mặt thực tiễn: Đánh giá toàn diện các cơ chế can thiệp song phương và đa phương (COVAX, WHO, UNICEF, ASEAN, G7, G20) trong cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Làm rõ vai trò chủ động, tích cực của ngoại giao Việt Nam tại Hội đồng Bảo an và Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua sáng kiến thiết lập Ngày Quốc tế sẵn sàng chống dịch bệnh (27/12).
• Về mặt chính sách: Đề xuất các nhóm giải pháp nhằm nâng cao năng lực ứng phó dịch bệnh, đẩy mạnh đàm phán chuyển giao công nghệ sản xuất sinh phẩm y tế và hoàn thiện cơ chế pháp lý về hộ chiếu vắc-xin.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với bối cảnh nghiên cứu:

• Đề tài được hoàn thành vào năm 2022, thời điểm dịch bệnh COVID-19 vừa bước qua giai đoạn khẩn cấp và các quốc gia đang bắt đầu thiết lập trạng thái "bình thường mới", do đó một số chính sách hậu đại dịch và tác động dài hạn của các hiệp định quốc tế chưa thể được lượng hóa toàn diện.
• Nguồn tài liệu chuyên khảo về việc vận dụng nguyên tắc hợp tác trong bối cảnh đại dịch còn hạn chế tại thời điểm tác giả thực hiện khóa luận, dẫn đến việc khảo sát thực tiễn quốc tế chủ yếu tập trung vào các quốc gia tiêu biểu (Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên).

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở từ phạm vi đề tài:

• Tiếp tục theo dõi và đánh giá cơ chế hợp tác quốc tế trong giai đoạn phục hồi kinh tế hậu COVID-19;
• Nghiên cứu cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn quốc tế chung trong việc công nhận hộ chiếu vắc-xin và tự do hóa đi lại giữa các nước;
• Hoàn thiện khung khổ pháp lý quốc tế mang tính ràng buộc cao hơn trong việc chia sẻ dữ liệu mầm bệnh, bản quyền dược phẩm và phân phối công bằng trang thiết bị y tế toàn cầu khi xuất hiện các đại dịch mới trong tương lai.

Giá trị tham khảo

Công trình là nguồn tài liệu tham khảo phù hợp cho:

• Sinh viên, học viên và giảng viên ngành Luật: Đặc biệt thuộc các chuyên ngành Luật quốc tế, Luật Nhân quyền quốc tế, Công pháp quốc tế khi nghiên cứu về hệ thống 7 nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế theo Tuyên bố 1970 và tính chất mệnh lệnh jus cogens.
• Sinh viên và nhà nghiên cứu ngành Quan hệ quốc tế, Ngoại giao: Tham khảo mô hình phân tích cơ chế hợp tác song phương, tiểu đa phương và đa phương toàn cầu; đánh giá các hoạt động ngoại giao đa phương của Việt Nam tại Liên Hợp Quốc.
• Cán bộ hoạch định chính sách y tế và ngoại giao: Tham khảo các bài học kinh nghiệm về ngoại giao vắc-xin, quy trình thông qua nghị quyết tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc và khung pháp lý quản trị y tế công cộng khẩn cấp.

Hạng mục giá trị nhất để tham khảo trong khóa luận là hệ thống lập luận về tính chất bắt buộc của nguyên tắc hợp tác tại Chương 1 cùng bức tranh tổng hợp số liệu thực chứng dịch tễ - kinh tế quốc tế và các sáng kiến đa phương của Việt Nam tại Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảy nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế được xác định theo Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc gồm những nguyên tắc nào? Theo Tuyên bố năm 1970 (Nghị quyết 2625 (XXV)), 7 nguyên tắc cơ bản gồm: (1) Không dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực; (2) Hòa bình giải quyết tranh chấp quốc tế; (3) Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; (4) Các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau; (5) Tôn trọng quyền tự quyết của các dân tộc; (6) Bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia; và (7) Tận tâm thực hiện các cam kết quốc tế (pacta sunt servanda).

2. Vì sao nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác từng gây nhiều tranh cãi về mặt pháp lý? Tranh cãi nảy sinh từ việc các quốc gia là những chủ thể có chủ quyền độc lập, do đó việc áp đặt một nghĩa vụ hành động cụ thể gặp nhiều rào cản hơn so với nghĩa vụ mang tính kiềm chế (như không can thiệp hay không dùng vũ lực). Tại Ủy ban Đặc biệt năm 1966, các nước từng tranh luận về việc phạm vi áp dụng theo Điều 56 Hiến chương có ràng buộc quốc gia ngoài Liên Hợp Quốc hay không. Tuy nhiên, trước các thách thức toàn cầu như dịch bệnh và nhân quyền, sự hợp tác đã được thừa nhận là một nghĩa vụ pháp lý bắt buộc để duy trì trật tự quốc tế và bảo vệ con người.

3. Sáng kiến ngoại giao đa phương nổi bật nhất của Việt Nam tại Liên Hợp Quốc về phòng chống dịch bệnh là gì? Đó là việc Việt Nam chủ trì đề xuất, thương lượng và thúc đẩy Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 75 thông qua Nghị quyết bằng đồng thuận vào ngày 07/12/2020, chính thức chọn ngày 27/12 hàng năm là "Ngày Quốc tế sẵn sàng chống dịch bệnh". Nghị quyết có 5 nước đồng tác giả (Canada, Niger, Saint Vincent & Grenadines, Senegal, Tây Ban Nha) và 107 quốc gia đồng bảo trợ.

4. Dữ liệu trong khóa luận cho thấy đại dịch COVID-19 tác động như thế nào đến kinh tế và lao động toàn cầu? Theo các báo cáo được trích dẫn trong văn bản, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ghi nhận tăng trưởng toàn cầu năm 2020 sụt giảm 4,4%. Về lao động, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) đánh giá cuộc khủng hoảng có thể làm tăng thêm 25 triệu người thất nghiệp trên toàn thế giới so với con số 188 triệu người thất nghiệp sẵn có trong năm 2019.

5. Lịch sử phát triển vắc-xin phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm được tác giả liệt kê gồm những mốc thời gian nào? Văn bản liệt kê các mốc chế tạo vắc-xin thành công: Bệnh đậu mùa (1796 - bác sĩ Edward Jenner), ho gà (1912), bệnh lao (1927), sốt vàng da (1935), sởi (1964), quai bị (1967), rubella (1970), viêm gan B (1981) và vắc-xin ngừa COVID-19 đầu tiên của Pfizer/BioNTech ra đời cuối năm 2020 sau khi trình tự gen SARS-CoV-2 được công bố ngày 11/01/2020.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đặng Thị Thu Thuỷ đã phân tích hệ thống và sâu sắc cơ sở lý luận của nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau như một quy phạm nền tảng của Luật quốc tế hiện đại. Thông qua việc phân tích thực trạng ứng phó đại dịch COVID-19 trên phạm vi toàn cầu và tại Việt Nam, công trình chứng minh tính cấp thiết của các cơ chế hợp tác song phương và đa phương trong quản trị an ninh phi truyền thống. Nghiên cứu đồng thời nêu bật những đóng góp ngoại giao thực tiễn của Việt Nam tại Liên Hợp Quốc và cung cấp các bài học kinh nghiệm giá trị cho công tác dự phòng y tế và đối ngoại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHẬN THỨC CHUNG VỀ NGUYÊN TẮC CÁC QUỐC GIA CÓ NGHĨA VỤ HỢP TÁC VỚI NHAU 1. Tổng quan về các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế Nhìn từ phương diện pháp lý, bất cứ một ngành, hệ thống pháp luật nào cũng bao gồm hệ thống quy phạm pháp luật nhất định và luôn có những quy phạm được xem là nguyên tắc của cả ngành hay hệ thống pháp luật ấy. Theo đó, những nguyên tắc của Luật quốc tế là những tư tưởng chính trị pháp lý quan trọng, thể hiện cô đọng các quy phạm Luật quốc tế. Và trong số đó có một số nguyên tắc được xem là nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế 3.

Căn cứ theo Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc có bảy nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, bao gồm: (1) Nguyên tắc không dùng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực; (2) Nguyên tắc hoà bình giải quyết tranh chấp quốc tế; (3) Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau; (4) Nguyên tắc quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau; (5) Nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết của các dân tộc; (6) Nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia; và (7) Nguyên tắc tuân thủ các cam kết quốc tế. Nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế tồn tại chủ yếu dưới dạng các quy phạm pháp luật thể hiện trong các điều ước và tập quán quốc tế. Quy phạm Luật quốc tế là những quy tắc xử sự do các quốc gia và chủ thể khác của Luật quốc tế thỏa thuận xây dựng hoặc cùng nhau thừa nhận giá trị pháp lý ràng buộc của chúng khi tham gia vào quan hệ pháp luật quốc tế4. Nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế bao gồm những đặc điểm sau: Thứ nhất, các nguyên tắc cơ bản là cơ sở của Luật quốc tế.

Dựa vào các nguyên tắc đó, các chủ thể Luật quốc tế có thể dễ dàng xây dựng và áp dụng các quy phạm pháp luật một cách thống nhất. Các quốc gia là chủ thể của Luật quốc tế khi ban hành bất kỳ một quy phạm pháp luật nào đều phải dựa trên các nguyên tắc cơ bản, khi đó quy phạm pháp luật này mới được xem là có hiệu lực thi hành. 3 Trường Đại học Huế (2018), Giáo trình Luật quốc tế, Nxb. Công an Nhân dân, tr.

4 Trường Đại học Luật TP. Hồng Đức, tr. 7 Thứ hai, các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế là những quy phạm mang tính chất phổ biến, phổ cập. Đặc trưng này thể hiện ở việc các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế được áp dụng trong phạm vi toàn cầu, trong quan hệ giữa tất cả các quốc gia với nhau không phân biệt chế độ chính trị, kinh tế, vai trò và vị trí của quốc gia đó trong quan hệ quốc tế.

Các nguyên tắc được ghi nhận trong nhiều văn bản pháp lý quốc tế quan trọng như Hiến chương Liên Hợp Quốc (1945), Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc,… Thứ ba, các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế là các quy phạm mang tính chất mệnh lệnh, có giá trị pháp lý cao nhất. Tính chất mệnh lệnh của các nguyên tắc được xác định trong Công ước Viên năm 1969 về Luật Điều ước quốc tế, theo đó tại Điều 53 đã chỉ rõ các nguyên tắc này được coi là “quy phạm mệnh lệnh của Luật quốc tế chung, được cả cộng đồng quốc tế công nhận và áp dụng”. Cũng như hệ thống pháp luật quốc gia, bất cứ một quy định pháp luật nào khi ban hành đều phải tuân thủ Hiến pháp – văn bản pháp luật cao nhất do quốc gia ban hành. Là những quy phạm mang tính chất mệnh lệnh, các nguyên tắc cơ bản là cơ sở của toàn hệ thống Luật quốc tế, đảm bảo sự ổn định của trật tự pháp lý quốc tế.

Mọi điều ước quốc tế dù là đa phương hay song phương, toàn cầu hay khu vực đều phải được xây dựng trên cơ sở phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế. Thứ tư, các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế có tính chất bao trùm nhất. Bởi chúng được thực hiện trong tất cả các lĩnh vực của quan hệ quốc tế. Có thể dễ dàng nhận thấy điều này khi nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia là nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt trong quan hệ giữa các chủ thể Luật quốc tế.

Hay nguyên tắc hợp tác đặt ra yêu cầu các quốc gia không chỉ đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu mà còn phải hoà bình, hợp tác với nhau để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền và lợi ích của quốc gia khác như các vấn đề về biến đổi khí hậu toàn cầu, y tế, dịch bệnh, quyền con người,… Đây là những vấn đề mà bất kể quốc gia nào gặp phải cũng trải qua khó khăn, thậm chí không thể giải quyết nếu không có sự hợp tác với các quốc gia khác. Bởi thế, việc tuân thủ nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế là hết sức hợp lý và cần thiết. 8 Thứ năm, các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế có mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau trong một chỉnh thể thống nhất. Việc giải thích và áp dụng những nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế là có sự tương quan với nhau và mỗi nguyên tắc sẽ được hiểu trong mối quan hệ với những nguyên tắc khác5.

Ví dụ: nguyên tắc không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực có mối quan hệ tương hỗ, đảm bảo thực hiện nguyên tắc hoà bình giải quyết tranh chấp quốc tế và ngược lại. Các quốc gia cam kết không sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế, hướng đến giải quyết các tranh chấp bằng phương pháp hoà bình. Mặt khác, để tuân thủ nguyên tắc hoà bình giải quyết tranh chấp, các quốc gia cần từ bỏ việc sử dụng vũ lực và đe doạ sử dụng nó, thay vào đó là những biện pháp đàm phán, thoả thuận,… một cách hoà bình, đồng thời đảm bảo các nguyên tắc cơ bản khác của Luật quốc tế. Chính vì vậy, khi giải thích và áp dụng từng nguyên tắc, các chủ thể phải xem xét, so sánh đối chiếu nó trong mối quan hệ với tất cả các nguyên tắc khác vì chúng được xem là một chỉnh thể, một hệ thống pháp lý quan trọng duy trì trật tự pháp lý quốc tế.

Theo tác giả, trong các nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, nguyên tắc nào cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng. Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả sẽ tập trung nghiên cứu nguyên tắc hợp tác với vai trò là một nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 hiện nay. Nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau 1. Sự hình thành nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau Tại khoản 3, Điều 1 Hiến chương Liên Hợp Quốc (1945) lần đầu tiên ghi nhận và cho thấy tinh thần của nguyên tắc hợp tác: “3.

Thực hiện sự hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế về kinh tế, xã hội, văn hoá, nhân đạo và khuyến khích phát triển sự tôn trọng các quyền của con người và các tự do cơ bản cho tất cả mọi người không phân biệt chủng tộc, nam nữ, ngôn ngữ hoặc tôn giáo”. Mặc dù đây chỉ là những quy định liên quan đến mục đích hoạt động của Liên Hợp Quốc (LHQ), nhưng đã cho thấy sự cần thiết của nguyên tắc hợp tác trong quan hệ quốc tế. 5 Điều 2 (Điều khoản chung) Tuyên bố năm 1970 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. 9 Đứng trước những vấn đề mang tính toàn cầu như chiến tranh, hòa bình, y tế, nhân đạo,… các quốc gia dần nhận thức được sự mất mát, tầm nguy hại do các vấn đề này gây ra.

Vì vậy sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nguyên tắc hợp tác trở thành một nguyên tắc quan trọng của Luật quốc tế. Sự ra đời của Nghị quyết số 2625 (XXV) ngày 24/10/1970 của Đại Hội Đồng LHQ đã chính thức ghi nhận một cách rõ ràng “những nguyên tắc của Luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia, phù hợp với Hiến chương LHQ”. Trong Tuyên bố năm 1970, ngoài năm nguyên tắc đã nêu trong Điều 2 Hiến chương, bao gồm: Nguyên tắc bình đẳng chủ quyền của tất cả các quốc gia thành viên; Tận tâm thực hiện cam kết quốc tế; Hoà bình giải quyết tranh chấp quốc tế; Không sử dụng vũ lực hoặc đe doạ bằng vũ lực trong quan hệ quốc tế; Không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác; còn bổ sung thêm hai nguyên tắc đó là nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau và nguyên tắc dân tộc tự quyết. Sự xuất hiện của nguyên tắc hợp tác trong Tuyên bố năm 1970 đã gây ra nhiều quan điểm tranh luận khác nhau.

Có quan điểm cho rằng, nguyên tắc các quốc gia có nghĩa vụ hợp tác với nhau chỉ được nói tới từ sau năm 1945. Trong bảy nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế, nguyên tắc tuân thủ các cam kết quốc tế được hình thành sớm nhất, ngay từ khi Luật quốc tế ra đời. Tuy nhiên trước năm 1945 nó chủ yếu ghi nhận dưới dạng tập quán pháp quốc tế và chưa thể hiện đầy đủ những đặc điểm như đã phân tích tại Mục 1.1 của khoá luận này. Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và nguyên tắc bình đẳng giữa các quốc gia về mặt chủ quyền được xuất hiện từ thời kỳ Cách mạng Tư sản ở phương Tây.

Và phải trải qua một thời kỳ lâu dài, khó khăn, chúng mới được thừa nhận mang tính hạn chế, dưới dạng tập quán pháp quốc tế. Kể từ sau khi Hiến chương LHQ có hiệu lực pháp lý, các nguyên tắc đó đã chính thức trở thành nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế. Nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết của các dân tộc, nguyên tắc không sử dụng vũ lực và đe dọa sử dụng vũ lực và nguyên 10 tắc hòa bình giải quyết các tranh chấp quốc tế đã có mầm mống từ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX6. Quan điểm khác cho rằng, sự liên kết và hợp tác giữa các quốc gia đã được thiết lập từ thời kỳ đầu xuất hiện Nhà nước.

Tuy nhiên lúc bấy giờ, hợp tác giữa các quốc gia chỉ dừng lại ở các lĩnh vực cơ bản như phân định lãnh thổ - biên giới, hợp tác nhằm giải quyết các vấn đề về chiến tranh, hoà bình, về ngoại giao, lãnh sự,… và hợp tác là quyền của các quốc gia.