CHƯƠNG 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE QUAN LY VON ĐẦU TƯ XÂY DUNG CƠ BAN TỪ NGUON VON NGAN SÁCH NHÀ NƯỚC. Một sô khái niệm về quan ly von dau tư xây dựng co ban từ nguôn von ngân sách nhà nước. Một sô khái niệm vốn dau tw xây dựng cơ bản từ nguồn von ngân sách nha Hước Vốn đầu tư xây dựng cơ bản được phân tô theo các tiêu thức khác nhau tùy theo từng mục đích nghiên cứu và thực hiện công tác quản lý. Cùng với những phân tổ theo nguồn vốn, khu vực sở hữu và thành phần kinh tế theo từng ngành từng địa phương mà vôn đầu tư XDCB được thé hiện qua nhiều khía cạnh.
Ở nội dung khóa luận, vốn đầu tư XDCB được hiểu “bao gồm chi phí cho việc thăm dò, khảo sát và quy hoạch xây dựng chuẩn bị cho việc đầu tư, chi phí thiết kế công trình, chi phí xây dựng, chi phí mua sắm lắp đặt máy móc, thiết bị và những chi phí khác thuộc nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản; chi phí cho việc sửa chữa lớn nhà cửa, kiến trúc và máy móc thiết bị, sửa chữa lớn các tài sản có định khác được ghi trong tong du toán”. “Vốn đầu tu xây dựng co bản từ ngân sách nha nước là một phan vốn tiền tệ từ nguồn ngân sách nhà nước dé đầu tư xây dựng và phát triển cơ sở vật chất - kỹ thuật, thiết lập và nâng cao hệ thống các công trình thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội mà khả năng thu hồi vốn chậm hoặc thấp, thậm chí không có khả năng thu hồi vốn những cần thiết phục vụ các mục tiêu phát triển, cũng như các khoản chi đầu tư khác theo quy định của Luật ngân sách nhà nước. Gắn với hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản, nguồn vốn nay chủ yếu được sử dụng đề dau tư phát triển tài sản có định trong nền kinh tế”. “Đầu tư XDCB là hoạt động đầu tư vào may móc, thiết bi, nha xưởng, kết cầu ha tầng.
là hoạt động đầu tư phát triển, đầu tư cơ bản và chủ yếu có tính dai hạn”. Gan với hoạt động thu chi NSNN, vốn đầu tư XDCB từ NSNN được quản lý và sử dụng chặt chẽ theo quy trình và tuân thủ theo luật pháp nhà nước. Khác với đầu tư trong kinh doanh với mục đích sinh lời, đầu tư từ NSNN chủ yếu nhằm tạo lập môi trường, điều kiện cho nền kinh tế phát triển, trong nhiều trường hợp không mang tính sinh lãi trực tiếp. Von dau tư được chia ra làm nhiêu loại với các đặc trưng riêng biệt, trong đó vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN cũng vậy: Vốn đầu tư XDCB từ NSNN được sử dụng không nhằm mục đích tại ra lợi nhuận mà được sử dụng với mục tiêu chung vì cộng đồng, vì lợi ích lâu dài của một ngành hay một địa phương.
Vốn đầu tư XDCB từ NSNN phan lớn được ưu tiên cho phát triển cơ sở kết cầu hạ tầng kĩ thuật hoặc những ngành, lĩnh vực mang tính chiến lực đặc thù của từng địa phương. Vốn đầu tư XDCB từ NSNN thường có quy mô khá lớn, có tính chất có định và dài hạn, cùng với đó, sản phẩm của quá trình đầu tư XDCB từ nguồn NSNN mang giá tri sử dụng lâu dai. Nhà nước là chủ thể sở hữu của vốn đầu tư XDCB từ NSNN, do đó VĐT được nhà nước quản lý, sử dụng và giám sát theo các quy định của luật về sử dụng và quyết toán vốn NSNN và các luật liên quan khác. Vốn đầu tư XDCB từ NSNN được quyết định bởi Nhà nước và mang mối quan hệ không tách rời cùng NSNN.
Với mục đích phát triển kinh tế xã hội, vốn đầu tư XDCB được cấp thâm quyền quyết định đầu tư, quản lý từ ban đầu cho đến khi hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng. Một sô khái niệm về quản lý vốn dau tw xây dựng cơ bản từ nguồn von ngân sách nhà nước Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN, là sự tác động qua lại có mục đích của chủ thể quản lý chính như các cơ quan chức năng quản lý nhà nước vào đối tượng quản lý là vốn đầu tư XDCB trong cả một chu trình khép kín gồm các quá trình hoạch định phân bổ vốn, sử dụng vốn và quyết toán vốn, với mục tiêu đạt được hiệu quả sử dụng vốn NSNN một cách cao nhất trong điều kiện thời điểm xác định. Quản lý vốn đầu tư xây dựng hiệu quả chính là nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội, sâu xa hơn là phục vụ đời sống cho người dân, tăng trưởng kinh tế, xã hội giáo dục giúp gia tăng GDP một cách bền vững, 6n định và chuyên dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, khẳng định vị thế đất nước trong khu vực và trên thé giới. Đối với các dự án theo từng quy mô, mức độ là với một số vốn xác định của Nhà nước có thê tạo ra được công trình có chất lượng tốt nhất, thời gian nhanh nhất và chi phí ít nhất cho NSNN.
Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN là một hoạt động mang tính quy trình phức tạp vừa tuân thủ quy định quản lý trong các dự án đầu tư XDCB, vừa đảm bảo các dự án đầu tư XDCB, vừa đảm bảo các quá trình giải ngân của nguồn vốn NSNN. Căn cứ theo Nghị định 99/2021/NĐ-CP của Chính phủ về Quy định quản lý, thanh toán và quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công, có thể khái quát các đặc điểm của hoạt động quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN: Thứ nhất, đối tượng quản lý là nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN, là nguồn vốn được cấp phát theo kế hoạch NSNN với quá trình đảm bảo tính chặt chẽ, thong nhat về co chế các chính sách, lập kế hoạch phân bổ, xác định dự toán, định mức tiêu chuẩn, phương thức kiểm tra báo cáo, phân bổ nguồn vốn và dự toán năm, minh bạch các nguồn thu, nguồn cap phát, báo cáo quyết toán. Quản lý vốn đầu tư XDCB cũng là một van dé quan trong nam trong nội dung quản lý chi NSNN. Vốn đầu tư XDCB thường gan với các dự án đầu tư với quy trình chặt chẽ gồm 5 bước sau: Sơ đồ 1.1: Quy trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng cơ bản Quy u ` Lập dự Triên : Nghiệm ` hoạch chủ và áma.
n và Khai thu BA. bàn , Đánh pms giá chuan bi on giao sử dau tu truong x ` hiện dự x dau tu l dụng dau tư án Nguồn: Giáo trình Lập dự án dau tư Căn cứ theo Nghị định 40/2020/NĐ-CP của Chính Phủ về quy định chỉ tiết thi hành một số điều luật Đầu tư công và Nghị định 59/2015/NĐ-CP về Quản lý dự án đầu tư xây dựng, thì quy trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN cần và phải tuân thủ các quy định và thủ tục. Vốn đầu tư dự án và quy trình thực hiện dự án có mối liên hệ tác động qua lại không tách rời. Chỉ khi được phê duyệt về quy hoạch và chủ trương đầu tư bởi các cấp có thẩm quyền là cơ quan nhà nước UBND Thành phố, UBND huyện thì vốn đầu tư mới được giải ngân và cấp phát cho quá trình thực hiện hoạt động đầu tư.
Các quy tạm ứng, thanh quyết toán vốn đầu tư gắn liền cùng quá trình đầu tư xây dựng từ lúc lập dự án, chuẩn bị đầu tư đến khi triển khai thực hiện. Khi dự án đầu tư hoàn thành sẽ được thực hiện nghiệm thu và bàn giao quyết toán công trình với các bên liên quan. Thứ hai, cơ quan quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm các chủ thê chính gồm: cơ quan chính quyền có thắm quyền, các cơ quan chức năng nhất định được phân cấp quản lý vốn đầu tư từ NSNN. Mỗi cơ quan chức năng thực hiện quản lý riêng biệt phù hợp ở từng khâu trong quy trình quản lý vốn.
Ta xét trực quan sơ đồ sau: So đồ 1.2: Quy trình quản lý và sử dụng vốn dau tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Chủ đầu tư - Quản lý Xây dựng thanh toán cạnh myc Điều hành va tat toán H án Na nguồn vốn tai khoan Ẫ uyết P in " von dau tư toán vên ê > hohoạạc a xây dựng vôn năm ầ cơ bản (cơ (cơ quan uan Tạ quan Kho “nhí Kê hoạch bạc nhà và đâu cưng nước) tư) Nguôn: Tác giả tự tổng hợp * Sở Kế hoạch và Dau tư cấp tinh và thành phố, Phòng Tài chính - Kế hoạch cap huyện có nhiệm vụ quản lý phân bổ kế hoạch vốn đối với ngân sách được cấp theo từng kế hoạch của Nhà nước. * Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm giám sát công tác quản lý vốn và kiểm tra phê duyệt thanh toán nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN. * Sở Tài chính, Phòng Tài chính — Kế hoạch chịu trách nhiệm quản lý phân bồ nguồn vốn và quyết toán vốn đầu tư XDCB. * Chu đầu tư kết nối cùng các co quan liên quan dam bảo hoạt động dau tư đúng mục tiêu và đúng đối tượng.
* Trong quá trình thực hiện dự án đầu tư, nếu xảy ra các trường hợp gây ảnh hưởng đến tông mức đầu tư thì chủ đầu tư cần đệ trình lên Cơ quan kế hoạch và Đầu tư xin giải quyết phê duyệt. Thứ ba, mục tiêu quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN là vừa đảm bảo việc sử dụng đúng kế hoạch, mục đích, vừa phù hợp quy định, đạt hiệu quả tối đa trong nguồn lực xác định. Đối với vốn đầu tư XDCB từ NSNN, hiệu quả không đơn thuần là lợi nhuận hay hiệu quả kinh tế đơn lẻ mà là hiệu quả tổng hợp: hiệu quả kinh tế - xã hội. Trên thực tế, có thể sử dụng một số chỉ tiêu đánh giá hiệu qua sử dụng vốn đầu tư XDCB_ từ nguồn NSNN như: tỷ lệ thay đối tổng mức đầu tư các dự án; tỷ lệ số dự án đã hoàn thành quyết toán và thực hiện đúng kế hoạch tiến độ; tỷ lệ thất thoát vốn đầu tư xây dựng từ nguồn NSNN; mối quan hệ giữa cơ cấu vốn đầu tư xây dựng với chuyên đổi cơ cấu kinh tế địa phương.
Thêm đó sự kết hợp đa dạng các phương pháp phân tích định tính về hiệu quả kinh tế - xã hội trong các bối cảnh biến đổi thực tế cũng như những tác động về môi trường là những nhân tố quan trọng giúp đánh giá hiệu quả đầu tư từ nguồn vốn NSNN chính xác. Vai trò của quản lý vẫn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà Hước.