Luận văn thạc sĩ về hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu vnu ls hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở việt nam hiện nay, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện

• Tác giả: Vương Vân Huyền
• Người hướng dẫn: GS. Hoàng Thị Kim Quế
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN PHỤ NỮ Ở VIỆT NAM
• 1.1. Cơ sở lý luận về quyền phụ nữ và bảo vệ quyền phụ nữ
• 1.1.1. Quyền phụ nữ là một nội dung của quyền con người
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ QUYỀN PHỤ NỮ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng quy định pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở việt nam
• 2.2. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh vực chính trị
• 2.3. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh vực kinh tế
• 2.4. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh vực lao động, việc làm
• 2.5. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo
• 2.6. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh vực chăm sóc y tế
• 2.7. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình
• 2.8. Bảo vệ quyền phụ nữ trong lĩnh văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, khoa học và công nghệ
• 2.9. Những Ưu điểm, tồn tại, hạn chế trong pháp luật, thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay và giải pháp hoàn thiện
• 2.9.1. Những ưu điểm của pháp luật, thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam
• 2.9.2. Những tồn tại, hạn chế trong pháp luật, thực hiện pháp luật về bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam và nguyên nhân của chúng
• 2.9.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam

Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ quyền phụ nữ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Pháp luật hiện hành đã ghi nhận quyền của phụ nữ, nhưng việc thực thi và giám sát còn nhiều hạn chế. Cần có những giải pháp cụ thể để hoàn thiện hệ thống pháp luật này, nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ một cách hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quyền phụ nữ trong xã hội

Quyền phụ nữ không chỉ là một phần của quyền con người mà còn là yếu tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của xã hội. Quyền này bao gồm quyền bình đẳng trong mọi lĩnh vực như chính trị, kinh tế, và xã hội.

1.2. Lịch sử phát triển pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam

Từ khi đất nước giành độc lập, pháp luật Việt Nam đã dần dần ghi nhận và bảo vệ quyền của phụ nữ. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa đồng bộ và còn nhiều bất cập.

II. Những thách thức trong việc bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam hiện nay

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như bạo lực gia đình, phân biệt giới tính trong công việc, và thiếu sự tham gia của phụ nữ trong các quyết định chính trị vẫn còn phổ biến.

2.1. Tình trạng bạo lực gia đình và ảnh hưởng đến quyền phụ nữ

Bạo lực gia đình là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến quyền phụ nữ. Nhiều phụ nữ vẫn phải chịu đựng bạo lực mà không có sự hỗ trợ từ pháp luật.

2.2. Phân biệt giới tính trong lĩnh vực lao động

Phụ nữ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ hội việc làm và thăng tiến trong sự nghiệp. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân mà còn tác động đến sự phát triển kinh tế của đất nước.

III. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ ở Việt Nam

Để bảo vệ quyền phụ nữ hiệu quả hơn, cần có những giải pháp pháp lý cụ thể. Các giải pháp này bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành và tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về quyền phụ nữ.

3.1. Sửa đổi bổ sung các quy định pháp luật hiện hành

Cần xem xét lại các quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc bảo vệ quyền phụ nữ. Việc này bao gồm cả việc cập nhật các quy định phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

3.2. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục

Giáo dục cộng đồng về quyền phụ nữ là rất quan trọng. Cần có các chương trình tuyên truyền để nâng cao nhận thức của xã hội về quyền và nghĩa vụ của phụ nữ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quyền phụ nữ

Nghiên cứu về quyền phụ nữ không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà cần được áp dụng vào thực tiễn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện các chính sách bảo vệ quyền phụ nữ đã mang lại nhiều lợi ích cho xã hội.

4.1. Các mô hình thành công trong bảo vệ quyền phụ nữ

Một số mô hình bảo vệ quyền phụ nữ đã được triển khai thành công tại các địa phương, giúp nâng cao nhận thức và bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các chính sách hiện hành

Cần có các nghiên cứu đánh giá hiệu quả của các chính sách bảo vệ quyền phụ nữ để từ đó có những điều chỉnh phù hợp.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quyền phụ nữ ở Việt Nam

Việc hoàn thiện pháp luật bảo vệ quyền phụ nữ là một nhiệm vụ cấp thiết. Cần có sự đồng lòng từ cả xã hội và chính phủ để đảm bảo quyền lợi cho phụ nữ được thực thi một cách hiệu quả.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền phụ nữ trong phát triển bền vững

Bảo vệ quyền phụ nữ không chỉ là trách nhiệm của nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

5.2. Định hướng tương lai cho quyền phụ nữ ở Việt Nam

Cần có những chính sách và hành động cụ thể để đảm bảo quyền phụ nữ được bảo vệ và phát triển trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phụ nữ hiện chiếm hơn 50% dân số và đóng góp tới 48,5% lực lượng lao động xã hội tại Việt Nam, giữ vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Chỉ số phát triển giới của Việt Nam đã ghi nhận bước tăng trưởng tích cực từ mức 0,668 vào năm 1998 lên 0,708 vào năm 2004, giúp quốc gia xếp hạng 80 trên tổng số 136 quốc gia được khảo sát trên toàn cầu. Tuy nhiên, Báo cáo số 1346/BC-UBXH12 của Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội đã chỉ ra nhiều rào cản mang tính cơ cấu trong việc thực thi quyền phụ nữ, bắt nguồn từ những khoảng trống và bất cập của hệ thống pháp luật hiện hành.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa cam kết pháp lý tiến bộ với thực tiễn bảo đảm quyền của phụ nữ trong giai đoạn xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Luận văn xác định mục tiêu cụ thể gồm: làm rõ nền tảng lý luận về quyền phụ nữ dưới góc độ quyền con người; đánh giá toàn diện thực trạng các quy phạm pháp luật điều chỉnh quyền phụ nữ trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, lao động, hôn nhân và gia đình; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp khả thi. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống pháp luật Việt Nam từ thời kỳ Đổi mới đến năm 2014, với trọng tâm là Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2001), Hiến pháp năm 2013 và Luật Bình đẳng giới năm 2006. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ phụ nữ tham gia lãnh đạo cơ quan dân cử đạt trên 30% và xóa bỏ 100% các rào cản bất bình đẳng giới trong văn bản quy phạm pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng con người, trong đó giải phóng phụ nữ được khẳng định là giải phóng phân nửa xã hội. Luận văn kết hợp lý thuyết phát triển dựa trên quyền con người của Amartya Sen với 5 nhóm quyền tự do căn bản và luận điểm xã hội học của Charles Fourier khẳng định trình độ giải phóng phụ nữ là thước đo sự giải phóng chung của toàn xã hội. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp các tiêu chuẩn pháp lý quốc tế từ Công ước CEDAW năm 1979 dựa trên 3 nguyên tắc nền tảng: bình đẳng thực chất, không phân biệt đối xử và trách nhiệm của quốc gia thành viên.

Các khái niệm chính được xây dựng trong mô hình nghiên cứu bao gồm:

• Quyền con người: Các quyền tự nhiên, vốn có, phổ biến và không thể chuyển nhượng của mỗi cá nhân trong tương quan pháp lý với quyền lực công.
• Quyền phụ nữ: Cấu phần hữu cơ của quyền con người, bao gồm các quyền bình đẳng với nam giới và các quyền đặc thù gắn liền với chức năng làm mẹ và bảo vệ sức khỏe sinh sản.
• Cơ chế bảo vệ quyền phụ nữ: Hệ thống thể chế pháp lý và thiết chế bộ máy nhà nước nhằm tôn trọng, bảo đảm và khôi phục quyền khi có hành vi xâm phạm.
• Bình đẳng giới thực chất: Việc nam và nữ có cơ hội ngang nhau, điều kiện tương đồng để cống hiến và thụ hưởng thành quả phát triển kinh tế - xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn mực gồm 120 văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, các điều ước quốc tế, cùng 5 báo cáo giám sát quốc gia của Quốc hội và dữ liệu đánh giá giới từ Ngân hàng Thế giới. Nghiên cứu thực hiện phương pháp chọn mẫu chỉ định có mục đích, rà soát toàn bộ các đạo luật nòng cốt tác động trực tiếp đến quyền phụ nữ trong giai đoạn 2000-2014.

Phương pháp phân tích chuẩn tắc kết hợp so sánh luật học được lựa chọn nhằm bóc tách mức độ tương thích giữa luật quốc gia với các điều ước quốc tế mà 189 quốc gia thành viên Liên hợp quốc cùng tham gia cam kết. Phương pháp thống kê - xã hội học hỗ trợ đo lường tác động thực tế của chính sách đến các chỉ số giới. Lộ trình nghiên cứu được triển khai đồng bộ trong thời gian 24 tháng, bảo đảm tính logic từ khảo cứu lý luận đến phân tích thực tiễn và thiết kế giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hệ thống pháp luật Việt Nam đã từng bước tiếp cận chuẩn mực quốc tế thông qua việc nội luật hóa toàn diện Công ước CEDAW, ghi nhận nguyên tắc bình đẳng giới sâu sắc tại Điều 26 Hiến pháp năm 2013, tạo động lực giúp chỉ số phát triển giới tăng trưởng ổn định 6,0% qua các giai đoạn đánh giá.

Thứ hai, tồn tại khoảng cách lớn giữa quy định pháp luật và thực tiễn thực thi quyền chính trị của phụ nữ. Dù phụ nữ chiếm hơn 50% dân số, tỷ lệ nữ tham gia vào các vị trí lãnh đạo chủ chốt ở cấp cơ sở chỉ đạt dưới 20%. Cơ chế bảo đảm tỷ lệ ứng cử viên nữ trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp còn mang tính định hướng, thiếu chế tài pháp lý bắt buộc khiến tỷ lệ nữ đại biểu chưa tương xứng với tiềm năng thực tế.

Thứ ba, sự thiếu đồng bộ và chồng chéo giữa các đạo luật chuyên ngành làm suy giảm hiệu lực bảo vệ quyền tài sản của phụ nữ. Mặc dù Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 cùng Điều 48 Luật Đất đai năm 2003 quy định giấy chứng nhận quyền sở hữu phải ghi tên cả vợ và chồng, trên 65% phương tiện giao thông và tài sản nhà đất trong thực tế vẫn chỉ đứng tên nam giới do thiếu văn bản hướng dẫn xử lý đồng bộ tại các cơ quan đăng ký hành chính.

Thứ tư, chế tài xử lý vi phạm pháp luật về bình đẳng giới còn yếu và thiếu tính răn đe. Khoảng 70% các hành vi phân biệt đối xử tinh vi trong tuyển dụng lao động và bạo lực gia đình chưa được lượng hóa thành các cấu thành vi phạm cụ thể trong pháp luật xử lý vi phạm hành chính và pháp luật hình sự.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm có thể được hệ thống hóa rõ nét thông qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa tỷ lệ đại biểu nữ và nam trong các cơ quan dân cử qua từng nhiệm kỳ, kết hợp bảng ma trận đối chiếu mức độ tương thích giữa 8 lĩnh vực của Luật Bình đẳng giới năm 2006 với các văn bản dưới luật. Sự đối lập trên biểu đồ phản ánh rõ nét thực trạng chính sách dù tiến bộ nhưng cơ chế thực thi tại 63 tỉnh thành vẫn còn mang nặng tính hình thức.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ thói quen trọng nam khinh nữ ăn sâu trong đời sống xã hội, nơi chuẩn mực đạo lý lạc hậu chi phối mạnh mẽ quy tắc ứng xử hàng ngày. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của nhiều chuyên gia luật học hàng đầu khi nhận định rằng pháp luật về quyền phụ nữ thường bị giảm sút hiệu lực khi đối mặt với văn hóa gia trưởng truyền thống. Điều này đòi hỏi công tác xây dựng nhà nước pháp quyền phải gắn liền với quá trình chuyển hóa nhận thức văn hóa của đội ngũ cán bộ hành chính cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, rà soát và sửa đổi 100% các văn bản quy phạm pháp luật dưới luật có dấu hiệu phân biệt đối xử gián tiếp. Quốc hội và Bộ Tư pháp cần hoàn thành việc bãi bỏ các quy định hạn chế cơ hội đào tạo, quy hoạch cán bộ nữ trong độ tuổi nuôi con nhỏ trước năm 2016, thiết lập cơ chế bình đẳng thực chất trong tuyển dụng và bổ nhiệm.

Thứ tư, chuẩn hóa và bắt buộc thi hành quy trình đăng ký quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản chung đứng tên cả hai vợ chồng trên phạm vi cả nước. Bộ Tài nguyên và Môi trường cần phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải ban hành thông tư liên tịch trước năm 2017, nâng tỷ lệ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên cả vợ và chồng đạt trên 80% tại khu vực nông thôn.

Thứ ba, nâng mức xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm Luật Bình đẳng giới và Luật Phòng, chống bạo lực gia đình lên mức tăng tối thiểu 200% so với quy định hiện hành. Chính phủ và Bộ Công an cần bổ sung các chế tài xử phạt bổ sung nghiêm khắc trong giai đoạn 2015-2018 nhằm triệt tiêu các hành vi bạo lực trên cơ sở giới.

Thứ tư, nghiên cứu thành lập cơ quan chuyên trách độc lập về bảo vệ quyền con người và quyền phụ nữ trực thuộc Chính phủ trước năm 2020. Thiết chế này có thẩm quyền thanh tra, điều tra độc lập và tiếp nhận khiếu nại về các vụ việc vi phạm quyền phụ nữ tại 100% các địa phương trên toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan lập pháp và hoạch định chính sách: Các đại biểu Quốc hội, chuyên viên các Ủy ban chuyên môn của Quốc hội và Bộ Tư pháp có thể sử dụng luận văn như nguồn tài liệu tham khảo để xây dựng, thẩm tra các dự án luật chuyên ngành và rà soát tính tương thích của văn bản pháp luật với Hiến pháp năm 2013 và Công ước CEDAW.

Nhóm nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành Luật: Giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật, Luật Nhân quyền có thể khai thác khung lý thuyết, phương pháp tiếp cận đa ngành và hệ thống dữ liệu so sánh chuẩn mực để phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Nhóm cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ và các tổ chức xã hội: Cán bộ phụ nữ các cấp có thể sử dụng các kết quả nghiên cứu làm cơ sở lý luận vững chắc trong công tác giám sát, phản biện xã hội và đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho hơn 50% lực lượng cử tri nữ.

Nhóm thẩm phán, kiểm sát viên và luật sư: Đội ngũ hành nghề tư pháp có thể tham khảo luận văn để nâng cao kỹ năng viện dẫn Hiến pháp và các nguyên tắc bình đẳng giới trong quá trình giải quyết các vụ án hôn nhân gia đình, tranh chấp tài sản thừa kế và bảo vệ nạn nhân bị bạo lực.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao cần tiếp cận việc bảo vệ quyền phụ nữ dưới góc độ quyền con người?

Quyền phụ nữ là một bộ phận hữu cơ không thể tách rời của quyền con người mang tính phổ biến và không thể chuyển nhượng. Việc tiếp cận này nâng tầm nghĩa vụ của Nhà nước từ hỗ trợ đạo đức đơn thuần thành trách nhiệm pháp lý quốc tế bắt buộc theo các công ước nhân quyền toàn cầu.

Hiến pháp năm 2013 có những điểm mới đột phá nào về bảo vệ quyền phụ nữ?

Điều 26 Hiến pháp năm 2013 lần đầu tiên hiến định nguyên tắc: Công dân nam, nữ bình đẳng về mọi mặt; Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới; đồng thời nghiêm cấm tuyệt đối mọi hành vi phân biệt đối xử về giới trong mọi lĩnh vực đời sống.

Đâu là nguyên nhân chính khiến phụ nữ gặp trở ngại khi tham gia chính trị tại cơ sở?

Rào cản lớn nhất là định kiến giới truyền thống kết hợp với các quy định pháp luật mang tính bảo vệ thụ động nhưng vô tình giới hạn độ tuổi quy hoạch, đào tạo của cán bộ nữ trong giai đoạn thai sản, làm giảm khả năng cạnh tranh so với nam giới.

Công ước CEDAW đóng vai trò như thế nào trong hoàn thiện pháp luật Việt Nam?

Công ước CEDAW là khuôn khổ pháp lý quốc tế chuẩn mực mà Việt Nam đã phê chuẩn từ năm 1982. Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp để Việt Nam nội luật hóa các tiêu chuẩn bình đẳng giới vào Luật Bình đẳng giới năm 2006 và Hiến pháp năm 2013.

Làm thế nào để giải quyết xung đột giữa quy định pháp luật và tập quán lạc hậu tại địa phương?

Giải pháp căn bản là nâng cao năng lực thực thi pháp luật của đội ngũ cán bộ cơ sở, kết hợp đồng bộ giữa biện pháp tuyên truyền giáo dục chuẩn mực pháp lý với các chế tài hành chính nghiêm minh để từng bước thay thế các hủ tục trái pháp luật.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quyền phụ nữ như một bộ phận cốt lõi của quyền con người và mục tiêu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Đánh giá xác đáng thực trạng hệ thống pháp luật Việt Nam dựa trên 5 tiêu chí chuẩn mực: tính toàn diện, tính đồng bộ, tính phù hợp, tính khả thi và tính tương thích quốc tế.
• Nhận diện chính xác 4 điểm nghẽn lớn trong cơ chế thực thi quyền chính trị, quyền tài sản và bảo vệ phụ nữ trước bạo lực giới tại cơ sở.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp lập pháp và hoàn thiện thiết chế tư pháp có tính ứng dụng cao, gắn liền với việc thi hành Hiến pháp năm 2013.
• Định hình khung phân tích khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo về lồng ghép vấn đề giới trong chính sách công giai đoạn 2015-2020.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là luận giải mối quan hệ hữu cơ giữa lý luận quyền con người với các giải pháp kỹ thuật lập pháp cụ thể nhằm thúc đẩy bình đẳng giới thực chất. Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã hội dân chủ, công bằng và văn minh, các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý và các tổ chức xã hội hãy chủ động nghiên cứu, tham khảo và ứng dụng toàn diện các luận cứ khoa học từ công trình này vào thực tiễn xây dựng và thực thi chính sách pháp luật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu mà 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nếu dịch chính xác về mặt chữ nghĩa phải là: “Tất cả nam giới đều sinh ra bình đẳng…”. Chỉ có Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhãn quan của một danh nhân văn hóa luôn quan tâm tới quyền bình đẳng nam nữ và gắn quyền con người với quyền dân tộc mới có thể dịch chữ “All men” thành “Tất cả mọi người” tức là cả nam và nữ chứ không phải “tất cả nam giới” đều sinh ra có quyền bình đẳng. Chỉ bằng một từ chuyển dịch như vậy thôi mà Bác Hồ đã thể hiện được toàn bộ tư tưởng về quyền bình đẳng nam nữ của cả một thời đại đấu tranh vì nam nữ bình quyền ở Việt Nam và trên thế giới. Trong thời gian qua, một số tác giả đã phân loại các quyền con người nói chung và quyền phụ nữ nói riêng thành các loại như quyền áp đặt đối với người khác, quyền lực cá nhân, quyền lực chung của nhóm, quyền lực tự thân [56, tr.

Quyền lực áp đặt: quyền cưỡng chế người khác thực thi mục tiêu của mình bất chấp sự chống đối của họ. Quyền lực này chủ yếu được sử dụng để áp đặt, trấn áp những hành vi xấu từ phía các phần tử tiêu cực trong xã hội. Ví dụ, quyền lực trấn áp mọi mưu toan của thế lực phản động hay quyền lực trấn áp các hành vi tội phạm gây mất trật tự, mất an ninh xã hội. Quyền lực cá nhân: đây là quyền lực của cá nhân trong việc ra quyết định, thực hiện quyết định.

Quyền lực này gắn với trách nhiệm của cá nhân và đòi hỏi cá nhân phải tự chủ, độc lập và sáng tạo trong giải quyết các vấn đề đặt ra. Quyền lực chung: thực chất đây là loại quyền lực của nhóm với tư cách là một tập hợp người có chung mục đích và cùng hoạt động để thực hiện mục đích chung đó. Quyền lực tự thân: đây là loại quyền lực xuất phát từ khả năng của cá nhân tự nhận biết vấn đề, tự phân tích tình huống vấn đề và tự đưa ra quyết định cần thiết để giải quyết vấn đề. Quyền lực này gắn với sự tự tin, quyết đoán của chủ thể.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Các loại quyền lực này khác nhau và không loại trừ nhau bởi vì chúng không dựa trên cùng một tiêu chí để phân loại. Ví dụ quyền lực áp đặt có thể là quyền lực cá nhân hoặc quyền lực chung hay quyền lực tự thân. Đồng thời, quyền lực tự thân có thể là quyền lực của cá nhân hoặc quyền lực chung. Cách phân biệt các loại quyền lực này có giá trị thực tiễn là chỉ ra được sự cần thiết phải chú ý tới nguồn gốc bên trong và nguồn gốc bên ngoài của quyền lực.

Vì vậy, việc nâng cao quyền lực của phụ nữ đòi hỏi phải phát huy nội lực của cá nhân, của nhóm và cộng đồng, trong đó sự tự thân vận động của người phụ nữ rất quan trọng. Bảng phân loại quyền con người nêu trên có thể áp dụng để tìm hiểu quyền phụ nữ, tuy nhiên, cách phân loại như vậy chỉ có thể mang tính chất tham khảo, cần có những cách phân loại quyền cụ thể hơn, thiết thực hơn cho việc thực hiện quyền phụ nữ. Theo quan niệm về sự phát triển dựa vào quyền con người, Amartya Sen, nhấn mạnh năm loại quyền cơ bản cần để bảo đảm sự phát triển lâu bền [1]. Đó là, quyền tự do sản xuất, kinh doanh những gì mà Nhà nước không cấm; quyền học tập và tiếp cận thông tin; quyền chăm sóc, bảo vệ sức khỏe và tiếp cận các dịch vụ y tế; quyền tham gia vào quá trình ra quyết định đối với các hoạt động của đời sống cộng đồng; quyền bầu cử và có tiếng nói đối với những vấn đề quản lý xã hội.

Tuy nhiên, đúng như Amartya Sen đã nhận định, để sự phát triển trở thành hiện thực thì việc công nhận các quyền nêu trên là chưa đủ, điều cần thiết là phải tạo năng lực và điều kiện để phụ nữ và nam giới thực hiện được các quyền đó. Do đó, thực chất của vấn đề thực hiện quyền phụ nữ là tạo ra khung khổ pháp lý và đạo lý khẳng định các quyền được đối xử công bằng, bình đẳng xã hội của phụ nữ và tạo điều kiện, cơ hội để phụ nữ có đủ năng lực thực hiện các quyền đó. Trên cơ sở bảng phân loại quyền trên cùng với quan niệm quyền phụ 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nữ là một bộ phận tất yếu của quyền con người, quyền phụ nữ là quyền mà phụ nữ được hưởng theo quy định của pháp luật và đạo lý của cộng đồng xã hội nhất định. Có thể khái quát thành ba loại quyền phụ nữ như sau: - Những quyền của “tất cả mọi người” không phân biệt nam, nữ đã được xác định trong pháp luật và đạo lý của xã hội; - Những quyền phụ nữ bình đẳng với nam giới mà phụ nữ được hưởng theo quy định của pháp luật và đạo lý của xã hội cụ thể.

Ví dụ, Điều 4 Luật Chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em năm 2004 quy định: Trẻ em, không phân biệt gái, trai. đều được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục, được hưởng các quyền theo quy định của pháp luật. Điều 10 Luật Giáo dục năm 2005 quy định: mọi công dân không phân biệt nam nữ đều bình đẳng về cơ hội học tập; - Những quyền mà chỉ phụ nữ được hưởng theo quy định của pháp luật và đạo lý của một cộng đồng xã hội cụ thể. Ví dụ, quyền được nghỉ sau khi sinh đẻ, nuôi con.

Hoặc, theo quy tắc sinh hoạt thường ngày, phụ nữ nhất là phụ nữ mang thai, phụ nữ cao tuổi và trẻ em gái được nhường chỗ ngồi trên các phương tiện giao thông công cộng. Khung phân tích quyền phụ nữ Có thể dựa vào khung phân tích dưới đây để đánh giá và đề xuất các giải pháp tạo quyền cho phụ nữ. Khung phân tích quyền phụ nữ đòi hỏi phải tìm hiểu các cơ chế và mức độ thực hiện các quyền của phụ nữ trong việc hưởng thụ, tiếp cận, nhận thức, tham gia và kiểm soát các nguồn lực của xã hội, cụ thể là phân tích những nội dung sau đây của quyền phụ nữ: - Hưởng thụ bình đẳng các quyền cơ bản trong kinh tế, chính trị, xã hội và các lĩnh vực của đời sống sinh hoạt; - Tiếp cận bình đẳng các nguồn lực trong sản xuất, kinh doanh, y tế, giáo dục, thông tin và các lĩnh vực khác; - Nhận thức được sự khác biệt giới trong nhu cầu và vai trò của nam, nữ; 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Kiểm soát và điều chỉnh việc thực hiện các quyết định. Tóm lại, về nguyên tắc, nội dung của quyền con người cũng là nội dung của quyền phụ nữ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh còn phổ biến tình trạng bất bình đẳng nam nữ thì việc nhấn mạnh quyền bình đẳng của nữ với nam giới sẽ là nội dung chủ yếu của khái niệm quyền phụ nữ. Nội dung của quyền phụ nữ Căn cứ vào các lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội, có thể phân biệt các nội dung cơ bản của quyền phụ nữ như sau: - Quyền kinh tế: phụ nữ có những quyền bình đẳng với nam giới trong sản xuất, kinh doanh và sở hữu tài sản. Hiến pháp và các bộ luật đều có những quy định cụ thể về quyền bình đẳng của phụ nữ với nam giới trong việc làm, thu nhập. Ví dụ, nữ và nam, làm việc như nhau thì theo quy định pháp luật sẽ được hưởng lương ngang bằng nhau.

Ngoài ra, phụ nữ có những quyền khác với nam giới, ví dụ theo Bộ luật Lao động, nữ lao động 55 tuổi thì được nghỉ hưu trong khi nam giới 60 tuổi mới được nghỉ hưu. - Quyền chính trị: Pháp luật quốc gia quy định, phụ nữ có quyền bình đẳng với nam giới trong ứng cử và bầu cử cũng như tham gia vào quá trình lãnh đạo, quản lý xã hội. Nhưng trên thực tế, tỷ lệ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý còn rất thấp so với nam giới. Điều đó chứng tỏ là quyền bình đẳng của phụ nữ với nam giới về mặt chính trị còn chưa được thực hiện đầy đủ trên thực tế, mặc dù về mặt hình thức pháp luật là có sự bình đẳng.

- Quyền hôn nhân và gia đình: phụ nữ được hưởng các quyền bình đẳng với nam giới trong đời sống hôn nhân và gia đình theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình. Tuy nhiên, có một số quyền liên quan tới sinh đẻ mà chỉ phụ nữ mới được hưởng theo quy định của pháp luật. Trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, mặc dù có pháp luật, nhưng nhiều hành vi của phụ nữ bị các hệ giá trị và chuẩn mực đạo lý, thói quen, nếp nghĩ kiểu 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trọng nam khinh nữ điều chỉnh theo hướng gây bất bình đẳng đối với phụ nữ. Ví dụ, phụ nữ ít được hưởng quyền bình đẳng với nam giới trong các công việc gia đình và nghỉ ngơi.

- Quyền giáo dục: tương tự như các lĩnh vực kinh tế và chính trị, phụ nữ có các quyền bình đẳng với nam giới về cơ hội học tập, cơ hội đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn. Mặc dù trên thực tế, phụ nữ không được thực hiện đầy đủ các quyền này mà kết quả là tỷ lệ nữ có trình độ sau đại học luôn thấp hơn so với nam giới; và trong một số lĩnh vực giáo dục và đào tạo, tỷ lệ nữ cũng ít hơn so với nam giới. - Quyền bảo vệ và chăm sóc sức khỏe: phụ nữ có tất cả các quyền mà nam giới được hưởng trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Đồng thời, phụ nữ có những quyền riêng được pháp luật quy định liên quan tới chăm sóc sức khỏe sinh sản.

- Quyền phụ nữ trong các lĩnh vực khác: có thể kéo dài danh sách nội dung các quyền phụ nữ bằng cách liệt kê các lĩnh vực của đời sống xã hội, ví dụ quyền tự do tín ngưỡng, quyền thông tin, quyền đi lại, quyền cư trú… Điều quan trọng là, xã hội càng phát triển thì quyền phụ nữ càng được mở rộng bởi vì nhu cầu và phương tiện đáp ứng nhu cầu của con người ngày một tăng lên. - Những quyền phụ nữ đặc thù: trong từng lĩnh vực của đời sống xã hội, phụ nữ cũng có những quyền đặc thù do yêu cầu phải thực hiện quyền bình đẳng giới đòi hỏi một cách khách quan mà xã hội có thể nhận thức được.