PHẦN MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Bình Dƣơng nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có tốc độ tăng trƣởng kinh tế cao, phát triển công nghiệp năng động của cả nƣớc. Với vị trí thuận lợi, Bình Dƣơng có điều kiện giao lƣu kinh tế, văn hóa với các tỉnh và cả nƣớc, thu hút đầu tƣ, tiếp nhận các thông tin và công nghệ tiên tiến để hình thành các khu công nghiệp và đô thị lớn, có tiềm năng lớn và nhiều lợi thế để tham gia vào quá trình liên kết, hợp tác và phát triển với các địa phƣơng trong nƣớc quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ. Bên cạnh đó làm tăng nhu cầu khai thác sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên từ đó nảy sinh hàng loạt các vấn đề về môi trƣờng.
Vì lý do trên ngân sách nhà nƣớc bố trí kinh phí chi thƣờng xuyên hàng năm cho Sở Tài nguyên và Môi trƣờng luôn đƣợc quan tâm thể hiện kinh phí năm nay đƣợc giao cao hơn năm trƣớc phục vụ cho sự phát triển của nền kinh tế và bảo vệ môi trƣờng. Tuy nhiên công tác quản lý và điều hành quản lý chi ngân sách nhà nƣớc của Sở Tài nguyên và Môi trƣờng cũng còn một số hạn chế nhất định. Theo Thông báo duyệt quyết toán 2016 và 2017 thì quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc còn nhiểu hạn chế nhƣ: phải điều chỉnh dự toán nhiều lần, hủy dự toán, chi sai chế độ, chi sai nguồn kinh phí…. Quy trình kiểm soát chi theo TCVN ISO 9001:2008 của Sở còn nhiều hạn chế và chƣa thực sự hiệu quả.
Vì vậy việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lƣợng công tác lập dự toán, điều hành dự toán và thanh quyết toán nhằm ngăn chặn rủi ro, sai sót là vấn đề đặt ra cho Sở Tài nguyên và Môi trƣờng Bình Dƣơng vừa hoàn thành nhiệm vụ chính trị về bảo vệ môi trƣờng và điều hành kinh phí vừa tiết kiệm và hiệu quả. Xuất phát từ những vấn đề trên việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc tại Sở Tài nguyên và Môi trƣờng Bình Dƣơng với mong muốn nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý chi ngân sách từ lập dự toán, thực hiện dự toán và thanh quyết toán kinh phí ngân sách nhà nƣớc tiết kiệm, hiệu qua, đúng mục đích và đúng chế độ. Do đó tôi chọn vấn đề “Hoàn thiện kiểm 1 soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương” làm đề tài luận văn Thạc sĩ ngành kế toán của mình 2. CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Trong quá trình điều hành ngân sách nhà nƣớc thì việc kiểm soát nội bộ trong đơn vị công nhằm mục đích kiểm tra, kiểm soát các khoản chi tiêu ngân sách nhà nƣớc theo đúng chế độ, đúng tiêu chuẩn, định mức quy định nhằm phát hiện những sai sót gian lận trong quá trình hoạt động của đơn vị do đó kiểm soát nội bộ đƣợc rất nhiều tác giả nghiên cứu về lĩnh vực kiểm soát nội bộ.
Sau đây là các công trình nghiên cứu mà tác gia thu thập đƣợc trong quá trình thực hiện luận văn. Nguyễn Thị Thu Hậu (2014) “ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại trường Đại học Bạc Liêu” Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận về KSNB của INTOSAI khu vực công và năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát. Tác giả đã sử dụng phƣơng pháp khảo sát để đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát tại trƣờng những mặt chƣa làm đƣợc và tìm ra nguyên nhân và giải pháp cụ thể áp dụng thực tế tại trƣờng. Huỳnh Quang Minh (2015) “ Hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ chi ngân sách tại huyện Trảng Bom “ Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận về KSNB của INTOSAI năm 1992 cập nhật COCO (2013) và năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát và nội dung của chi NSNN và KSNN chi NSNN.
Tác giả khảo sát 2 đối tƣợng là đơn vị quản lý ngân sách và đơn vị sử dụng ngân sách về năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát với phƣơng pháp thống kê mô nhằm xử lý số liệu. Trên cơ sở đó đánh giá ƣu điểm và hạn chế của HTKSNB tại huyện Trảng Bom từ đó đƣa ra giải pháp hoàn thiện công tác KSNN chi NSNN tại địa phƣơng. Nguyễn Đức Thọ (2015)” Đổi mới hoạt động kiểm soát nội bộ về sử dụng ngân sách, tài sản nhà nước tại cơ quan hành chính sự nghiệp thuộc Bộ tài chính” tác giả khái quát nội dung, phƣơng pháp, tiêu chí đánh giá, nhân tố ảnh hƣởng hoạt 2 động kiểm soát nội bộ về sử dụng ngân sách nhà nƣớc tại cơ quan hành chính sự nghiệp; đƣa ra thực trạng hoạt động kiểm soát nội bộ về sử dụng ngân sách, tài sản nhà nƣớc tại cơ quan hành chính sự nghiệp thuộc Bộ Tài chính. Tác giả khảo sát 355 cán bộ về hoạt động kiểm soát nội bộ sử dụng ngân sách và tài sản tại các đơn vị hành chính.
Từ đó đƣa ra những giải pháp dựa trên kết quả khảo sát đánh giá thực nghiệm bằng mô hình phân tích phƣơng pháp nhân tố (Factor Analysis, FA). Trần Thị Thu (2015) “Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Hòa Vang, Thành phố Đà Nẵng” tác giả khái quát cơ sở lý thuyết về khái niệm chi NSNN, đặc điểm chi NSNN, những nội dung chi NSNN gồm chi thƣờng xuyên, chi đầu tƣ XDCB bên cạnh đó khái quát nội dung chi ngân sách nhà nƣớc cấp huyện nhƣ công tác phân cấp nguồn chi, công tác lập dự toán, phân bổ và giao dự toán, chấp hàng dự toán, thanh quyết toán và thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi NS và tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội, thực trạng công tác quản lý chi NSNN cấp huyện gồm chi thƣờng xuyên và chi đầu tƣ phát triển từ lập kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch, cấp phát và thanh quyết toán tại huyện Hòa Vang. Điểm hạn chế của luận văn chƣa đi nghiên cứu sâu cụ thể vào vấn đề sử dụng phƣơng pháp so sánh, thống kê, phân tích để giải quyết vấn đề căn cứ số liệu thứ cấp chƣa đƣa ra đƣợc phƣơng pháp, thiết kế nghiên cứu (tiếp cận nghiên cứu, phƣơng pháp chọn mẫu, dữ liệu, công cụ phân tích dữ liệu) vì vậy ít, nhiều ảnh hƣởng đến chất lƣợng nghiên cứu theo ý chủ quan. Nguyễn Ngọc Oanh (2016) “ Hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi ngân sách tại phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Vĩnh cửu tỉnh Đồng Nai” tác giả định nghĩa về kiểm soát nội bộ khu vực công, sự hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ, sự cần thiết của nó và những hạn chế của nó theo hệ thống kiểm soát nội bộ và năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát và tổng quát về chi NSNN, kiểm soát chi NSNN.
Để đi sâu nghiên cứu về thực trạng HTKSNB tại phòng KHTC huyện Vĩnh cửu với 100 phiếu khảo sát về năm 5 thành phần cầu thành HTKSNB với phƣơng pháp nghiên cứu thống kê mô tả để xử lý nhằm đánh giá những mặt làm đƣợc và chƣa làm đƣợc tại phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Vĩnh cửu. 3 Nguyễn Thị Thu Trang (2016) “ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại trường đại học phòng cháy chữa cháy” Luận văn đã trình bày sự ra đời và phát triển của INTOSAI (1992), INTOSAI (2004), INTOSAI (2013) và vai trò, mục tiêu của kiểm soát nội bộ khu vực công và 5 thành phần cấu thành của hệ thống kiểm soát nội bộ gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát đồng thời khái quát quá trình hình thành và phát triển trƣờng đại học phòng cháy chữa cháy qua đó hệ thống thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ của trƣờng với phƣơng pháp nghiên cứu định tính thống kê mô tả với 62 phiếu đánh điều tra xoay quanh 5 thành phần cấu thành của hệ thống kiểm soát nội bộ gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát bên cạnh những mặt đạt đƣợc của 5 thành phần kiểm soát nội bộ tại trƣờng thì nhà trƣờng cần xây dựng bộ phận chức năng kiểm soát hoạt động và định kỳ phải kiểm tra đánh giá vận hành của hệ thống Lƣơng Thế Phong (2017)” Hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Chư Păn- Gia Lai” tác giả khái quát cơ sở lý thuyết về lịch sử hình thành và phát triển HTKSNB và năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trƣờng kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát và tổng quát về chi NSNN, kiểm soát chi NSNN. Luận văn sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu và tổng hợp dữ liệu thu thập nhằm đƣa ra giải pháp hoàn thiện HTKSNB chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc qua kho bạc nhà nƣớc Chƣ Păn dựa trên 5 thành phần cầu thành HTKSNB. Để tìm hiểu thực trạng kiểm soát chi thƣờng xuyên tại KBNN tác giả khảo 2 bảng khảo sát với 102 phiếu về nhận định môi trƣờng kiểm soát tại KBNN, đánh giá rủi ro tại KBNN, nhận định hoạt động kiểm soát tại KBNN, nhận định thông tin và truyền thông trong đó khảo sát tại Kho bạc nhà nƣớc Chƣ Păn và dành cho đơn vị sử dụng ngân sách.
Qua đó tác giả phân tích các ƣu điểm, hạn chế và nguyên nhân và hạn chế theo các thành phần của HTKSNB tại kho bạc nhà nƣớc Chƣ Păn Nhận xét: Những nghiên cứu trên đều nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ trong lĩnh vực công nói chung và chi thƣờng xuyên nói riêng cho đến nay vẫn 4 chƣa có công trình nghiên cứu nào nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Sở Tài nguyên và Môi trƣờng Bình Dƣơng do đó để góp phần quản lý tốt công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên tại Sở Tài nguyên và Môi trƣờng tác giả chọn nghiên cứu đề tài ”Hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương” 3.
