CHƯƠNG 1 ĐẶC ĐIỂM SẢN PHẨM, TỔ CHỨC SẢN XUẤT VÀ QUẢN LÝ CHI PHÍ TẠI CÔNG TY CP BẾN XE HÀ NộI 1. Đặc điểm sản phẩm của Công ty CP Bến xe Hà Nội Vận tải là ngành sản xuất đặc biệt, sản phẩm vận tải là quá trình di chuyển hàng hóa, hành khách từ nơi này đến nơi khác và được đo bằng các chỉ tiêu: Tấn/km hàng hóa vận chuyển và Người/km. Chỉ tiêu chung của ngành vận tải là Tấn/km hoặc Hành khách/km tính đổi. Ngành vận tải gồm nhiều loại hình hoạt động như vận tải đường bộ, vận tải đường biển, đường sông, vận tải hàng không,.
Công ty CP Bến xe Hà Nội với ngành nghề kinh doanh vận tải đa dạng. Kết hợp với việc kinh doanh chủ yếu là vận chuyển hành khách bằng ô tô trên tuyến đường cố định, Công ty còn mở thêm một số dịch vụ khách nhằm phục vụ hành khách tốt hơn, giảm chi phí vận tải và tăng doanh thu như: nhận các hợp đồng vận chuyển du lịch, lễ hội, cưới hỏi, tham quan,.Chính vì vậy, kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành được phân loại cho từng đối tượng riêng nhằm thuận tiện cho việc theo dõi và quản lý. Những năm gần đây, nền kinh tế nước ta đang chuyển sang nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp vận tải nói chung được quyền tự chủ về tài chính, tiến hành hoạt động kinh doanh theo chế độ hạch toán kinh tế và chịu sự tác động của các quy luật trong nền kinh tế thị trường như: quy luật cung cầu, quy luật lưu thông tiền tệ,. Các loại hình doanh nghiệp vận tải thuộc các thành phần kinh tế ngày càng phát triển đa dạng, phong phú tạo nên sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp.
Khối lượng hành khách vận chuyển ngày càng SVTH: Nguyễn Thị Bích Ngọc 3 Lớp: Kế toán-K43 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán tăng, tốc độ phát triển vận tải ngày càng cao, chất lượng phục vụ ngày càng tốt hơn. Tuy nhiên, sự phát triển của các doanh nghiệp vận tải ô tô hành khách hiện nay vẫn còn rất khiêm tốn. Thực tế, giá thành vận tải vẫn còn cao, làm cho giá cước vận tải cũng phải tăng cao tương ứng đã làm hạn chế sự phát triển của vận tải. Để dịch vụ vận tải phát triển, tạo ra nhiều sản phẩm với thời gian ngắn nhất, giá thành thấp nhất và kết quả hoạt động kinh doanh tương đối lớn về số phương tiện hiện đại, phản ánh thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ dể lập và chọn phương án tổ chức vận chuyển ngày một tối ưu nhất.
Doanh nghiệp vận tải là một doanh nghiệp sản xuất đặc biệt, không sản xuất ra những sản phẩm có hình thái vật chất. Đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm của Công ty CP Bến xe Hà Nội Công ty CP Bến xe Hà Nội hoạt động với một số ngành nghề kinh doanh nhưng chủ yếu là về lĩnh vực vận tải. Công ty CP Bến xe Hà Nội là một trong những Công ty chuyên về lĩnh vực vận tải hành khách có uy tín và chất lượng hàng đầu trên thị trường thủ đô Hà Nội. Cho đến nay, Công ty CP Bến xe Hà Nội đã chiếm lĩnh được thị phần đáng kể cả khu vực nội và ngoại thành cũng như các tỉnh lân cận.
SVTH: Nguyễn Thị Bích Ngọc 4 Lớp: Kế toán-K43 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán Sơ đồ 1.1: Quy trình kinh doanh dịch vụ của Công ty Khách hàng ký hợp đồng sử dụng dịch vụ Cung cấp dịch vụ Thu ngân thu tiền và thẻ Tập hợp thẻ (tại phòng kế toán) Tổng hợp doanh thu (cuối tháng) Xuất hoá đơn dịch vụ Thanh toán tiền (Nguồn: Phòng Kế toán Tài chính) Bước 1: Khách hàng ký hợp đồng sử dụng dịch vụ của Công ty. Phòng kinh doanh tiếp thị chịu trách nhiệm tìm hiểu và tiếp thị cho khách hàng biết và sử dụng dịch vụ của Công ty. Bước 2: Khi khách hàng có nhu cầu, gọi điện thoại đến yêu cầu Công ty cung cấp dịch vụ. SVTH: Nguyễn Thị Bích Ngọc 5 Lớp: Kế toán-K43 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán Bước 3: Lái xe sẽ thu tiền và thẻ đi của khách sau đó nộp tiền cho Thu ngân.
Bước 4: Sau đó Thu ngân lại nộp tiền và thẻ về phòng kế toán. Bước 5: Cuối tháng, phòng kế toán tập hợp thẻ đã đi của khách hàng theo từng công ty. Bước 6: Kế toán xuất hoá đơn để giao cho phòng kinh doanh tiếp thị thu tiền của khách hàng. Bước 7: Từ ngày 01-10 hàng tháng, phòng kinh doanh tiếp thị sẽ nhận hoá đơn, giao cho khách và khách hàng sẽ thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.
Quản lý chi phí sản xuất của Công ty CP Bến xe Hà Nội Nền kinh tế nước ta hiện nay là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhưng để tiết kiệm chi phí, nâng cao tính chủ động trong kinh doanh, nhằm đạt được lợi nhuận cao nhất với chi phí thấp nhất thì cơ chế quản lý trong Công ty kinh doanh vận tải thực hiện theo “chế độ khoán” như sau: - Khoán chi phí nhiên liệu theo từng phương tiện: Khoán chi phí nhiên liệu theo từng phương tiện vận tải Công ty đã vận tải định mức nhiên liệu cho từng loại phương tiện hoạt động trên những tuyến đường khác nhau. Phương án này, tạo điều kiện khuyến khích được lái xe tiết kiệm nhiên liệu, giảm chi phí nhiên liệu trong giá thành sản phẩm. - Khoán doanh thu, chi phí và kết quả: Khoán doanh thu, chi phí và kết quả là hình thức khoán tiên tiến.
Công ty định mức doanh thu, chi phí và kết quả cho từng phương tiện. Các khoản chi phí do lái xe chi ra như chi phí nhiên liệu, chi phí săm lốp, chi phí sửa chữa phương tiện,. được định mức trên cơ sở tiêu chuẩn định mức kinh tế kỹ thuật do ngành vận tải, có tính đặc trưng của doanh nghiệp, SVTH: Nguyễn Thị Bích Ngọc 6 Lớp: Kế toán-K43 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán tuyến đường hoạt động của phương tiện. Doanh thu được định mức dựa trên tuyến đường hoạt động, số km xe lăn bánh và giá cước vận tải.
Trên cơ sở định mức doanh thu, chi phí sẽ định mức kết quả hoạt động của từng phương tiện. Việc tính toán để tiết kiệm chi phí sản xuất và làm sao hạ được giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định sự sống còn của Công ty. Ngoài ra, để đảm bảo cho mỗi hợp đồng vận chuyển phải mang lại một mức lợi nhuận tối thiểu thì yêu cầu đặt ra với công tác quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm vận tải do Ban giám đốc đặt ra cho các hợp đồng vận chuyển: - Phải phân loại được các khoản chi phí theo từng tiêu thức hợp lý như phân loại theo yếu tố chi phí kết hợp với phân loại theo khoản mục trong giá thành để nắm được nguyên nhân tăng giảm của từng yếu tố trong các khoản mục và có kế hoạch điều chỉnh; - Mỗi hợp đồng vận chuyển đều phải được lập dự toán chi tiết theo từng khoản mục, từng yêu tố chi phí, theo từng loại công cụ dụng cụ, nguyên vật liệu; - Thường xuyên theo dõi và đối chiếu các khoản mục chi phí sản xuất thực tế với dự toán chi phí sản xuất để tìm nguyên nhân tăng, giảm so với dự toán chi phí để từ đó có hướng khắc phục và điều chỉnh kịp thời. Bên cạnh đó, thì việc thực hiện các mục tiêu như tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm vận tải, nâng cao lợi nhuận, vận tải giá hợp lý thì phòng Kế toán Tài chính còn có nhiệm vụ chính như sau: - Xác định đúng các đối tượng hạch toán chi phí là các hợp đồng vận chuyển để từ đó xác định phương pháp hạch toán chi phí cho thích hợp theo đúng các khoản mục đã quy định và kỳ tính giá thành đã xác định; SVTH: Nguyễn Thị Bích Ngọc 7 Lớp: Kế toán-K43 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán - Xác định một cách chính xác các đối tượng tính giá thành là các hợp đồng vận chuyển.
Trên cơ sở đó xác định được phương pháp tính giá thành sản phẩm vận tải hợp lý; - Tổ chức, sắp xếp tập hợp chi phí và phân bổ chi phí theo đúng đối tượng, cung cấp kịp thời đầy đủ các thông tin, số liệu chi tiết và tổng hợp về các khoản mục chi phí sản xuất và các yếu tố chi phí quy định, xác định đúng đắn chi phí phân bổ cho các sản phẩm dở dang cuối kỳ; - Thực hiện ghi chép tính toán phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm của hoạt động vận tải, xác định hiệu quả sản xuất kinh doanh của từng phần và toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty; - Định kỳ có trách nhiệm cung cấp các báo cáo về tình hình chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cho Ban giám đốc công ty để từ đó Ban giám đốc tiến hành phân tích các định mức chi phí sản xuất, dự toán, tình hình thực hiện kế hoạch chi phí sản xuất và giá thành vận tải. Phòng Kỹ thuật cơ điện có nhiệm vụ lập kế hoạch tiến độ sản xuất cho toàn công ty, quản lý kỹ thuật, lập hồ sơ, lập phương án hoạt động cho các đội xe, điều động xe, máy móc, ô tô, thiết bị phục vụ cho các đội xe. Như vậy, phòng Kỹ thuật cơ điện này có nhiệm vụ vô cùng quan trọng trong việc điều phối, sử dụng và kiểm soát chi phí vận tải của các đơn đặt hàng. SVTH: Nguyễn Thị Bích Ngọc 8 Lớp: Kế toán-K43 Chuyên đề thực tập chuyên ngành Viện Kế toán - Kiểm toán CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CP BếN XE HÀ NộI Trong một kỳ tính giá thành, Công ty CP Bến xe Hà Nội có rất nhiều hợp đồng vận chuyển được hoàn thành.
Do điều kiện không cho phép nên trong chuyên đề thực tập chuyên ngành em xin đề cập đến hợp đồng vận chuyển hành khách tham quan du lịch số 05110037/HĐVC từ Hà Nội – Vĩnh Phúc (Tam Đảo) trị giá 8. Kế toán chi phí sản xuất tại Công ty CP Bến xe Hà Nội 2. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp 2.