Đặt vấn đề Phát triển kinh tế là mục tiêu của tất cả các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam. Sau hơn 20 năm thực hiện đƣờng lối đổi mới của đảng, nền kinh tế nƣớc ta đã có bƣớc tiến vƣợt bậc. Sang giai đoạn phát triển mới, đẩy mạnh sự CNH – HĐH đất nƣớc, đặc biệt đối với lĩnh vực đƣợc coi là thế mạnh của Việt Nam. Phát triển nông nghiệp, nông thôn là chủ trƣơng lớn của Đảng và Nhà nƣớc ta.
Trải qua một thời gian dài tồn tại và phát triển, hình thức kinh tế HTX trong nông nghiệp ngày càng khẳng định đƣợc vị trí đích thực của nó trong nền kinh tế quốc dân nói chung và nền sản xuất nông nghiệp nói riêng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho ngƣời dân. Tuy nhiên trƣớc sự biến động không ngừng của nền kinh tế, nhu cầu ngày càng cao của thị trƣờng và quan trọng là hình thức và cơ chế hoạt động của các loại hình kinh tế HTX theo luật HTX năm 2003, luật HTX năm 2012 sửa đổi là một tất yếu khách quan. Đặc biệt phát triển HTX có vai trò rất quan trọng là cầu nối giữa các thành viên và bà con nông dân tiếp cận với các chủ trƣơng, đƣờng lối, chính sách phát triển nông nghiệp của Đảng và Nhà nƣớc ta. Đồng thời là nơi tổ chức, hƣớng dẫn, tƣ vấn cung cấp các dịch vụ hỗ trợ sản xuất cho thành viên hộ nông dân nhƣ:Thủy lợi, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật bảo tiêu sản phẩm, thú y,.
Tuy nhiên, để hoàn thành công cuộc CNH – HĐH đất nƣớc mà Đảng và Nhà nƣớc ta đã đề ra chúng ta phải trải qua nhiều thách thức trong đó có nhiều vấn đề liên quan đến phát triển HTX Côn Minh nhƣ: Hiện tại HTX nông nghiệp nƣớc ta phát triển còn chậm, các HTX xã điển hình tiên tiến, làm ăn có lãi trong nông nghiệp còn ít, số HTX hoạt động đáp ứng nhu cầu thiết thực và mang lại hiệu quả thực sự chƣa nhiều, trong đó số HTX xã yếu kém còn chiếm tỷ lệ cao. Trong đó đáng lƣu ý là một số HTX đang hoạt 2 động mang tính chất hình thức, chƣa đƣợc củng cố hoặc giải thể. Tình trạng một số HTX thành lập mới không xuất phát từ nhu cầu thực tiễn mà ra đời với mục đích để hƣởng chính sách vốn ƣu đãi hoặc các trƣơng trình tài trợ của huyện,tỉnh còn khá nhiều. Vì thế, khi phải bƣớc vào hoạt động và hạch toán độc lập thì các HTX này còn tỏ ra lúng túng và bị rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng.
Qua qua đó có nhiều vấn đề lớn cần đặt ra nhƣ: phát triển các doanh nghiệp nông nghiệp, các HTX Côn Minh theo hƣớng nào cho hợp lý, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng, từng thời điểm của Việt Nam. Từ thực tiễn trên tôi lựa chọn Đề tài nghiên cứu “ Hoàn thiện hợp tác xã theo luật HTX năm 2012 tại HTX xã Côn Minh, huyện Nà Rì, tỉnh Bắc Kạn’’ để nghiên cứu nhằm hiểu rõ về thực trạng hoạt động hiện nay của HTX , những hạn chế còn tồn tại, từ đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã để phát triển kinh tế - xã hội cho xã Côn Minh, huyện Nà Rì, tỉnh Bắc Kạn. Mục đích nghiên cứu Tình hình hoạt động của HTX theo luật HTX năm 2012. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển HTX, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của xã Côn Minh, huyện Nà Rì , tỉnh Bắc Kạn.
Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về kinh tế hợp tác và hình thức tổ chức HTX theo luật HTX năm 2012. - Tình hình hoạt động của HTX và phân tích các nguyên nhân ảnh hƣởng tới sự hoàn thiện HTX theo luật HTX năm 2012. - Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy HTX Côn Minh, huyện Nà Rì, tỉnh Bắc Kạn trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Củng cố kiến thức từ cơ sở đến chuyên ngành đã học trong trƣờng, ứng dụng kiến thức đó vào thực tiễn. 3 Rèn luyện kỹ năng thu thập thông tin, xử lý số liệu và viết báo cáo. Là kết quả tham khảo cho việc tìm hiểu về tình hình phát triển kinh tế và các giải pháp nhằm phát triển kinh HTX.Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể đánh giá đƣợc tình hình hoạt động, các khó khăn gặp phải ảnh hƣởng đến sự hoàn thiện HTX theo luật HTX năm 2012. Giúp sinh viên đƣợc tham gia tìm hiểu, nghiên cứu và nâng cao kiến thức về mô hình HTX cũng nhƣ kiến thức chuyên ngành.
4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài 2. Cơ sở khoa học Trong lịch sử phát triển của xã hội loài ngƣời, con ngƣời trải các hình thái kinh tế xã hội khác nhau và ở mỗi hình thái kinh tế xã hội đó sự phát triển của lực lƣợng sản xuất luôn đi cùng là một quan hệ sản xuất phù hợp. Chính vì vậy sự hợp tác giữa con ngƣời với con ngƣời trong quá trình sản xuất là một tất yếu khách quan xuất phát từ nhu cầu của sản xuất, từ nhu cầu của cuộc sống để nƣơng tựa lẫn nhau, hỗ trợ nhau và bảo vệ nhau trong cuộc sống cũng nhƣ trong sản xuất [1].
Bởi lẽ, thông qua hợp tác sức lực của các cá nhân sẽ kết hợp lại lớn mạnh hơn để nhằm thực hiện các công việc mà mỗi cá nhân, đơn vị hoạt động riêng rẽ rất khó khăn mà thậm trí là không thể làm đƣợc. Chính vì vậy, cùng với tiến trình phát triển của xã hội loài ngƣời, quá trình phân công lao động và chuyên môn hoá trong sản xuất cả về chiều sâu lẫn bề rộng đã thúc đẩy quá trình hợp tác ngày càng tăng. Sự hợp tác không chỉ đƣợc giới hạn ở phạm vi vùng, quốc gia mà còn đƣợc mở rộng ra phạm vi toàn cầu. Minh chứng cụ thể cho quá trình hợp tác tất yếu phải diễn ra trên phạm vi thế giới đó là quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng của các quốc gia trên tất cả các lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội… đã làm cho sức cạnh tranh ngày càng gay gắt không chỉ diễn ra ở phạm vi quốc gia mà còn diễn ra trên phạm vi toàn cầu khiến cho các HTX đều phải thay đổi chiến lƣợc sản xuất kinh doanh của mình cho phù hợp với xu thế mới [1].
Có thể nói kinh tế hợp tác là phƣơng thức hoạt động kinh tế, tồn tại khách quan và có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Do vậy, Kinh tế hợp tác là một quan hệ kinh tế tự nguyện, phối hợp, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau giữa các chủ thể kinh tế, kết hợp sức mạnh của từng thành viên với ưu 5 thế sức mạnh tập thể giải quyết tốt hơn những vấn đề của sản xuất, kinh doanh và đời sống kinh tế, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và lợi ích của mỗi thành viên [11]. Khái niệm về hợp tác xã Ngày 23 tháng 9 năm 1945, Đại hội liên minh hợp tác xã quốc tế (ICA) lần thứ 31 tổ chức tại Manchester - Vƣơng quốc Anh đã định nghĩa về hợp tác xã nhƣ sau: "Hợp tác xã là hiệp hội hay là tổ chức tự chủ của cá nhân liên kết với nhau một cách tự nguyện nhằm đáp ứng các nhu cầu và nguyện vọng chung về kinh tế, xã hội và văn hóa thông qua một tổ chức kinh tế cùng nhau làm chủ chung và kiểm tra dân chủ"[5] Ở Việt Nam, Luật hợp tác xã năm 1996 định nghĩa về hợp tác xã nhƣ sau: "Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tự chủ do những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung, tự nguyện cùng góp vốn, góp sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước”[6]. Luật hợp tác xã năm 2003 đã kế thừa quy định của Luật hợp tác xã năm 1996, tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế hợp tác xã, là một tổ chức kinh tế mang tính cộng đồng và xã hội sâu sắc.
Việc thành lập nên hợp tác xã dựa trên nhu cầu, lợi ích chung của các thành viên nhằm phát huy sức mạnh tập thể, cùng giúp nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao đời sống vật chất cho xã viên và góp phần phát triển kinh tế - xã hội đất nƣớc. Tuy nhiên, so với Luật hợp tác xã năm 1996, thì ở Luật hợp tác xã năm 2003 đã mở rộng hơn về đối tƣợng tham gia hợp tác xã đó là cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân và đƣợc coi nhƣ một loại hình doanh nghiệp, có tƣ cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích luỹ và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật. Điều này cũng tạo điều kiện cho kinh tế HTX phát triển về số lƣợng và 6 mở rộng thêm nguồn vốn đầu tƣ, tham gia vào hợp tác xã Luật Hợp tác xã 2012 đã khẳng định rõ hợp tác xã không phải là doanh nghiệp, điều này cũng đã có những tranh luận gay gắt giữa các nhà làm Luật Việt Nam với các chuyên gia trong và ngoài nƣớc trƣớc khi Luật đƣợc thông qua. Nhƣ vậy ta có thể hiểu: “Hợp tác xã nông nghiệp là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã” [7] Vai trò Hợp tác xã trong phát triển nông thôn Ở những nƣớc nông nghiệp nhƣ nƣớc ta thì HTX là tổ chức kinh tế hợp tác của các hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất kinh doanh, các dịch vụ cung ứng đầu vào, đầu ra phục vụ sản xuất trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp, diêm nghiệp.
Vì vậy hoạt động của HTX Côn Minh có tác động to lớn, tích cực đến hoạt động sản xuất của hộ nông nghiệp, nông dân.