Luận Văn Thạc Sĩ: Hoàn Thiện Công Tác Thẩm Định Dự Án Đầu Tư Tại Ngân Hàng BIDV

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Võ Tri Trung
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Thu Hiền
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đầu Tư
• Đề tài: Hoàn Thiện Công Tác Thẩm Định Dự Án Đầu Tư Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH VÀ VAI TRÒ CỦA THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ
• 1.1.1. Khái niệm thẩm định dự án đầu tư
• 1.1.2. Mục đích của công tác thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại
• 1.1.3. Vai trò của công tác thẩm định dự án đầu tư của ngân hàng thương mại
• 1.2. CĂN CỨ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Căn cứ pháp lý
• 1.2.2. Căn cứ vào những định mức, tiêu chuẩn, quy phạm trong các lĩnh vực kinh tế hay kỹ thuật cụ thể
• 1.2.3. Căn cứ vào những thông lệ và quy ước mang tính quốc tế
• 1.3. QUY TRÌNH THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4. CÁC PHƯƠNG PHÁP THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4.1. Phương pháp thẩm định theo trình tự
• 1.4.2. Phương pháp so sánh, đối chiếu các chỉ tiêu
• 1.4.3. Phương pháp phân tích độ nhạy
• 1.4.4. Phương pháp dự báo
• 1.4.5. Phương pháp triệt tiêu rủi ro
• 1.5. NỘI DUNG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.5.1. Thẩm định khách hàng vay vốn
• 1.5.1.1. Thẩm định tình hình sản xuất kinh doanh của khách hàng
• 1.5.1.2. Phân tích tài chính của khách hàng
• 1.5.2. Thẩm định dự án đầu tư - phương án kinh doanh
• 1.5.2.1. Thẩm định phương diện thị trường
• 1.5.2.2. Thẩm định phương diện kỹ thuật
• 1.5.2.3. Thẩm định hiệu quả tài chính của dự án đầu tư
• 1.5.2.4. Thẩm định hiệu quả kinh tế xã hội của dự án đầu tư
• 1.5.3. Thẩm định tài sản đảm bảo cho dự án đầu tư
• 1.6. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CHẤT LƯỢNG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.6.1. Phương pháp và các tiêu chuẩn thẩm định của ngân hàng
• 1.6.2. Thông tin thu thập của ngân hàng
• 1.6.3. Kiến thức chuyên môn, năng lực thẩm định, phẩm chất đạo đức của cán bộ thẩm định tại ngân hàng
• 1.6.4. Cách thức tổ chức, điều hành công tác thẩm định dự án
• 1.6.5. Trang thiết bị công nghệ phục vụ công tác thẩm định dự án tại ngân hàng
• 1.6.6. Nhân tố khách quan
• 1.6.6.1. Hành lang pháp lý, cơ chế chính sách của Nhà Nước
• 1.6.6.2. Chỉ số lạm phát
• 1.6.6.3. Thông tin cung cấp từ phía khách hàng
• 1.6.6.4. Nhân tố khách quan khác
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ của ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.1.4. Tình hình hoạt động của ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam
• 2.1.4.1. Tình hình hoạt động huy động vốn
• 2.1.4.2. Tình hình hoạt động tín dụng
• 2.1.4.3. Tình hình hoạt động dịch vụ
• 2.1.5. Kết quả hoạt động kinh doanh tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.2.1. Khái quát công tác thẩm định dự án tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.2.2. Căn cứ pháp lý trong thẩm định dự án đầu tư
• 2.2.3. Phương pháp thẩm định dự án đầu tư sử dụng tại BIDV
• 2.2.3.1. Phương pháp so sánh các chỉ tiêu
• 2.2.3.2. Phương pháp thẩm định theo trình tự
• 2.2.3.3. Phương pháp thẩm định dự án dựa trên việc phân tích độ nhạy của dự án đầu tư
• 2.2.3.4. Phương pháp dự báo
• 2.2.3.5. Phương pháp triệt tiêu rủi ro
• 2.2.4. Quy trình thẩm định dự án đầu tư
• 2.2.4.1. Quy trình thẩm định dự án đầu tư tại hội sở chính của ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.2.4.2. Quy trình thẩm định dự án đầu tư tại chi nhánh của ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 2.2.5. Nội dung thẩm định dự án đầu tư
• 2.2.5.1. Thẩm định khách hàng vay vốn
• 2.2.5.2. Thẩm định dự án đầu tư
• 2.2.5.3. Thẩm định tài sản đảm bảo của dự án đầu tư
• 2.3. VÍ DỤ CỤ THỂ VỀ VIỆC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ CỦA CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN HIỆP HÒA
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.4.1. Kết quả đạt được
• 2.4.2. Đánh giá về hoạt động thẩm định dự án đầu tư
• 2.4.3. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.1.1. Định hướng hoạt động của ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 3.2.1. Nâng cao hiệu quả hoạt động thẩm định tài sản đảm bảo của dự án đầu tư về quy trình, nội dung và cam kết của cán bộ thẩm định tài sản đảm bảo
• 3.2.2. Thu thập, lưu trữ nguồn thông tin từ khách hàng
• 3.2.3. Thu thập thông tin dữ liệu từ bên ngoài
• 3.2.4. Hợp tác và chuyên môn hóa chức năng của ngân hàng với các công ty chuyên về nghiên cứu thị trường
• 3.2.5. Hợp tác với các công ty nhân sự trong việc săn đầu người (Headhunt) nhân sự có năng lực và kinh nghiệm trong công tác thẩm định dự án
• 3.2.6. Nghiên cứu phát triển và ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn (Big Data) tại ngân hàng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại

Chương này trình bày cơ sở lý luận về thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại, bao gồm khái niệm, mục đích, vai trò, căn cứ pháp lý, và quy trình thẩm định. Thẩm định dự án đầu tư là hoạt động xem xét khách quan, khoa học các yếu tố ảnh hưởng đến dự án để ra quyết định đầu tư. Mục đích chính là giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác, đảm bảo hiệu quả vốn đầu tư và hạn chế rủi ro. Vai trò của công tác thẩm định là giúp ngân hàng xác định tính khả thi của dự án, khả năng trả nợ, và mức độ rủi ro.

1.1. Khái niệm mục đích và vai trò của thẩm định dự án đầu tư

Thẩm định dự án đầu tư là quá trình đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến dự án để ra quyết định đầu tư. Mục đích của công tác này là giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác, đảm bảo hiệu quả vốn đầu tư và hạn chế rủi ro. Vai trò của thẩm định dự án là giúp ngân hàng xác định tính khả thi của dự án, khả năng trả nợ, và mức độ rủi ro.

1.2. Căn cứ thẩm định dự án đầu tư

Căn cứ thẩm định bao gồm các yếu tố pháp lý, định mức, tiêu chuẩn kỹ thuật, và thông lệ quốc tế. Ngân hàng cần đảm bảo khách hàng vay vốn có đủ năng lực pháp lý và tuân thủ các quy định về thiết kế, công nghệ, môi trường. Các tiêu chuẩn quốc tế cũng được áp dụng khi thẩm định dự án có liên quan đến các tổ chức tài trợ quốc tế như IMF, WB.

1.3. Quy trình thẩm định dự án đầu tư

Quy trình thẩm định bao gồm các bước: hướng dẫn và tiếp nhận hồ sơ, thẩm định dự án, xác định phương thức cho vay, đánh giá khả năng thanh toán, lập tờ trình thẩm định, tái thẩm định, và trình duyệt khoản vay. Mỗi bước đều yêu cầu sự chính xác và tuân thủ các quy định của ngân hàng.

II. Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư tại BIDV

Chương này phân tích thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư tại BIDV, bao gồm quá trình hình thành, cơ cấu tổ chức, và hoạt động thẩm định. BIDV đã áp dụng các phương pháp thẩm định như so sánh chỉ tiêu, phân tích độ nhạy, và dự báo để đánh giá dự án. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như thiếu thông tin đầy đủ và chưa tối ưu hóa quy trình thẩm định.

2.1. Giới thiệu chung về BIDV

BIDV là một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam, với quá trình hình thành và phát triển lâu dài. Ngân hàng có cơ cấu tổ chức chặt chẽ và hoạt động đa dạng, bao gồm huy động vốn, tín dụng, và dịch vụ ngân hàng.

2.2. Thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư tại BIDV

BIDV đã áp dụng các phương pháp thẩm định như so sánh chỉ tiêu, phân tích độ nhạy, và dự báo để đánh giá dự án. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như thiếu thông tin đầy đủ và chưa tối ưu hóa quy trình thẩm định.

2.3. Đánh giá chung về hoạt động thẩm định dự án đầu tư tại BIDV

Mặc dù BIDV đã đạt được nhiều kết quả trong công tác thẩm định, nhưng vẫn cần cải thiện các hạn chế như thiếu thông tin đầy đủ và chưa tối ưu hóa quy trình thẩm định.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư tại BIDV

Chương này đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư tại BIDV, bao gồm nâng cao hiệu quả thẩm định tài sản đảm bảo, thu thập và lưu trữ thông tin, hợp tác với các công ty nghiên cứu thị trường, và ứng dụng công nghệ Big Data. Các giải pháp này nhằm tối ưu hóa quy trình thẩm định và nâng cao chất lượng đánh giá dự án.

3.1. Định hướng hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư

BIDV cần tập trung vào việc nâng cao hiệu quả thẩm định tài sản đảm bảo, thu thập và lưu trữ thông tin, và hợp tác với các công ty nghiên cứu thị trường.

3.2. Giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm ứng dụng công nghệ Big Data, hợp tác với các công ty nhân sự để tuyển dụng chuyên gia thẩm định, và cải thiện quy trình thẩm định.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống ngân hàng thương mại, hoạt động cấp tín dụng trung và dài hạn cho các dự án đầu tư luôn đóng vai trò nòng cốt đối với doanh thu nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro tín dụng cao nhất. Giai đoạn 2012 - 2016, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam đã tiếp nhận thẩm định tổng cộng 17.643 dự án đầu tư với tổng quy mô vốn tài trợ được phê duyệt lên đến 121.384 tỷ đồng. Với vị thế là định chế tài chính hàng đầu chiếm 14% tổng tài sản toàn ngành ngân hàng, tổng tài sản tính đến ngày 31/12/2016 đạt 1.006.635 tỷ đồng, việc nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư là đòi hỏi cấp bách nhằm bảo toàn vốn và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những bất cập trong quy trình, phương pháp và công cụ thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng, từ đó tìm ra nguyên nhân gốc rễ dẫn đến sự sai lệch trong việc dự báo hiệu quả tài chính và đánh giá tài sản bảo đảm. Mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về thẩm định dự án tín dụng, phân tích thực trạng công tác thẩm định tại Hội sở chính và các chi nhánh trong giai đoạn 2012 - 2016, đồng thời xác lập hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn tiếp theo.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi đưa ra các giải pháp giúp duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn 1,95%, kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ nợ nhóm hai ở mức 3,7%, và thúc đẩy tăng trưởng dư nợ cho vay khách hàng đạt 723.697 tỷ đồng một cách bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại và lý thuyết thẩm định dự án đầu tư hiện đại. Khung phân tích tài chính vận dụng mô hình dòng tiền chiết khấu nhằm xác định các chỉ tiêu hiệu quả cốt lõi như giá trị hiện tại thuần, tỷ suất hoàn vốn nội bộ, tỷ số lợi ích trên chi phí và thời gian hoàn vốn. Đối với các dự án có vòng đời khai thác dài trên 10 năm, nghiên cứu áp dụng khung phân tích độ nhạy với biên độ dao động từ 10% đến 20% cho các biến số trọng yếu như chi phí đầu vào, sản lượng tiêu thụ và lãi suất chiết khấu.

Hệ thống lý luận tập trung vào năm khái niệm chính:

1. Thẩm định dự án đầu tư: Quá trình kiểm tra, đánh giá toàn diện các khía cạnh pháp lý, thị trường, kỹ thuật, tài chính và kinh tế - xã hội trước khi ra quyết định cấp vốn.
2. Hiệu quả tài chính dự án: Khả năng sinh lời và tạo lập dòng tiền thực tế đủ để bù đắp chi phí và hoàn trả nợ gốc lẫn lãi vay.
3. Tài sản bảo đảm tiền vay: Nguồn hoàn trả nợ dự phòng thứ cấp, bao gồm bất động sản, động sản, tài sản hữu hình và quyền tài sản vô hình.
4. Tái thẩm định độc lập: Cơ chế kiểm soát rủi ro chéo bắt buộc với sự tham gia của ít nhất 2 cán bộ độc lập trong thời hạn tối đa 5 ngày làm việc.
5. Năng lực pháp lý khách hàng: Điều kiện tiên quyết xác định tư cách chủ thể vay vốn theo quy định của pháp luật dân sự và ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn thu thập nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống báo cáo thường niên, báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán và số liệu nội bộ của ngân hàng trong 5 năm liên tục từ năm 2012 đến năm 2016. Bên cạnh đó, nghiên cứu sử dụng hệ thống căn cứ pháp lý gồm 41 tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tiêu biểu như quy chuẩn xây dựng công trình thủy lợi theo thông tư của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, cùng các hiệp định tài trợ vốn quốc tế có quy mô hàng trăm triệu USD từ Ngân hàng Thế giới.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 17.643 hồ sơ dự án đầu tư đã được thẩm định trong giai đoạn 2012 - 2016. Tác giả lựa chọn phương pháp lấy mẫu toàn bộ kết hợp chọn mẫu điển hình theo hai phân khúc khách hàng: doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích so sánh đối chiếu chỉ tiêu và phân tích thống kê mô tả là nhằm lượng hóa chính xác mối tương quan giữa quy mô vốn vay, cơ cấu khách hàng và tỷ lệ nợ xấu thực tế, bảo đảm kết quả nghiên cứu mang tính khách quan và có độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư giai đoạn 2012 - 2016 đã làm sáng tỏ bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tỷ lệ phê duyệt dự án duy trì ở mức cao. Trong tổng số 17.643 dự án được tiếp nhận thẩm định, ngân hàng đã phê duyệt cho vay 14.482 dự án, đạt tỷ lệ chấp thuận 82,08% với tổng hạn mức giải ngân là 121.384 tỷ đồng.

Thứ hai, có sự phân hóa sâu sắc về cơ cấu dự án và quy mô vốn vay giữa các thành phần kinh tế. Nhóm doanh nghiệp nhà nước chỉ chiếm 25% tổng số lượng dự án được duyệt nhưng lại chiếm tới 55% tổng dư nợ cho vay theo dự án, với quy mô vốn bình quân từ 9,5 đến 50 tỷ đồng mỗi dự án. Ngược lại, nhóm doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm tới 75% số lượng dự án nhưng chỉ chiếm 45% tổng dư nợ, với quy mô vay nhỏ hơn, phổ biến từ 1 đến 10 tỷ đồng mỗi dự án.

Thứ ba, chất lượng tín dụng được cải thiện rõ nét qua các năm. Nhờ áp dụng quy trình thẩm định 7 bước chặt chẽ, tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng đã giảm liên tục từ mức 2,90% năm 2012 xuống 2,37% năm 2013, 2,03% năm 2014, 1,68% năm 2015 và duy trì ở mức 1,95% vào năm 2016.

Thứ tư, chất lượng hồ sơ dự án từ phía khách hàng còn nhiều hạn chế. Đa số các dự án quy mô nhỏ của doanh nghiệp tư nhân được lập rất sơ sài, thiếu đồng bộ với quy hoạch kinh tế ngành và có xu hướng phóng đại tỷ suất sinh lời tài chính từ 15% đến 30% so với kết quả tính toán độc lập của cán bộ ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của sự chênh lệch cơ cấu vốn xuất phát từ đặc thù các dự án trọng điểm quốc gia như công trình giao thông theo hình thức xây dựng - kinh doanh - chuyển giao, nhà máy thủy điện hay các dự án đổi mới công nghệ đều do các tập đoàn nhà nước đảm nhận. Trong thực tế, các doanh nghiệp ngoài quốc doanh thường gặp khó khăn về vốn tự có và thiếu tài sản bảo đảm thanh khoản cao.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày trực quan thông qua bảng cơ cấu dư nợ theo loại hình doanh nghiệp kết hợp biểu đồ đường thể hiện xu hướng giảm nợ xấu song song với biểu đồ cột biểu diễn quy mô nguồn vốn huy động đạt 797.689 tỷ đồng năm 2016. Khi so sánh với mặt bằng chung ngành ngân hàng, mô hình thẩm định kết hợp giữa phương pháp theo trình tự và phân tích độ nhạy giúp giảm thiểu sai số dự báo dòng tiền trước áp lực tăng trưởng tín dụng bình quân trên 17,85% mỗi năm. Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào các định mức kinh tế kỹ thuật chưa được cập nhật kịp thời vẫn là khoảng trống lớn cần khắc phục.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp mang tính hành động cao được đề xuất:

Thứ nhất, hoàn thiện quy trình thẩm định tài sản bảo đảm. Khối Quản lý Rủi ro cần ban hành hướng dẫn chi tiết về phương pháp định giá dòng thu nhập và phương pháp chi phí thay thế, yêu cầu 100% cán bộ thẩm định ký cam kết chịu trách nhiệm cá nhân về tính chính xác của chứng thư định giá. Mục tiêu giảm biên độ sai lệch giá trị tài sản xuống dưới 5%, hoàn thành triển khai trong quý IV năm 2017.

Thứ hai, triển khai ứng dụng công nghệ Dữ liệu lớn trong thu thập và phân tích hồ sơ tín dụng. Trung tâm Công nghệ Thông tin chủ trì xây dựng hệ thống tự động đối chiếu báo cáo tài chính của doanh nghiệp với dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia và cơ quan thuế. Mục tiêu rút ngắn 40% thời gian xử lý hồ sơ sơ bộ, áp dụng thử nghiệm từ năm 2018.

Thứ ba, thiết lập cơ chế hợp tác chiến lược với các công ty nghiên cứu thị trường chuyên ngành. Ban Thẩm định Kinh tế Kỹ thuật cần chủ động ký kết hợp đồng cung cấp dữ liệu dự báo cung cầu và biến động giá nguyên vật liệu cho 10 ngành kinh tế mũi nhọn, nâng độ chính xác của dự báo doanh thu lên trên 90% trước năm 2019.

Thứ tư, chuẩn hóa năng lực đội ngũ thẩm định viên thông qua hợp tác với các đơn vị săn đầu người chuyên nghiệp. Khối Nhân sự đặt mục tiêu bổ sung ít nhất 30 chuyên gia thẩm định kỹ thuật công trình và thẩm định tài chính quốc tế cho Hội sở chính, bảo đảm 100% nhân sự hoàn thành chứng chỉ quản trị rủi ro chuyên sâu trong lộ trình 2017 - 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cụ thể cho bốn nhóm đối tượng:

Nhóm thứ nhất là cán bộ tín dụng và chuyên viên thẩm định rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Luận văn cung cấp cẩm nang 7 bước thẩm định chuẩn hóa, công thức phân tích độ nhạy chi tiết và kỹ thuật nhận diện rủi ro thổi phồng số liệu trong 17.643 hồ sơ thực tế.

Nhóm thứ hai là ban lãnh đạo và chuyên viên tài chính tại các doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn dự án. Tài liệu giúp doanh nghiệp nắm rõ 18 tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc và các chỉ tiêu tài chính định lượng mà ngân hàng yêu cầu, từ đó chủ động hoàn thiện hồ sơ vay vốn có tính khả thi cao.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế Đầu tư. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo với hệ thống 9 bảng biểu thống kê đầy đủ số liệu tài chính, nguồn vốn huy động 797.689 tỷ đồng và mô hình phân tích kinh tế vi mô sát thực tế.

Nhóm thứ tư là các cơ quan quản lý nhà nước và nhà tài trợ vốn quốc tế. Các nhà quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện khung pháp lý về quản lý vốn hỗ trợ phát triển chính thức và xây dựng tiêu chuẩn thẩm định thống nhất cho các dự án tiết kiệm năng lượng.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình thẩm định dự án tại ngân hàng gồm những bước cốt lõi nào? Quy trình gồm 7 bước: tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ, thẩm định dự án vay vốn, xác định phương thức cho vay, đánh giá nguồn vốn và lãi suất, lập tờ trình thẩm định, tái thẩm định độc lập và trình duyệt khoản vay qua cấp có thẩm quyền.

Tại sao phương pháp phân tích độ nhạy lại bắt buộc đối với các dự án dài hạn? Các dự án có thời gian hòa vốn trên 10 năm chịu ảnh hưởng lớn bởi biến động lạm phát và lãi suất chiết khấu. Phương pháp này giả định các yếu tố bất trắc biến động từ 10% đến 20% để kiểm tra tính an toàn của chỉ tiêu giá trị hiện tại thuần và khả năng trả nợ.

Điểm khác biệt căn bản trong cơ cấu vay vốn giữa doanh nghiệp nhà nước và tư nhân là gì? Doanh nghiệp nhà nước chiếm 25% số lượng dự án nhưng chiếm tới 55% tổng vốn vay với quy mô từ 9,5 đến 50 tỷ đồng mỗi khoản. Doanh nghiệp tư nhân chiếm 75% số lượng dự án nhưng chỉ chiếm 45% tổng vốn với quy mô từ 1 đến 10 tỷ đồng.

Khâu tái thẩm định độc lập đóng vai trò gì trong việc kiểm soát nợ xấu? Tổ tái thẩm định gồm tối thiểu 2 cán bộ độc lập tiến hành đánh giá lại toàn bộ hồ sơ trong thời hạn không quá 5 ngày đối với khoản vay dài hạn. Khâu này giúp loại bỏ định kiến chủ quan, góp phần đưa tỷ lệ nợ xấu về mức 1,95%.

Ngân hàng thẩm định các dự án nguồn vốn quốc tế như dự án tiết kiệm năng lượng theo tiêu chuẩn nào? Ngân hàng áp dụng các quy định tại Nghị định số 38/2013/NĐ-CP kết hợp chặt chẽ với sổ tay hướng dẫn thẩm định tín dụng, an toàn môi trường và xã hội theo chuẩn mực của Ngân hàng Thế giới.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện 17.643 dự án được thẩm định tại ngân hàng giai đoạn 2012 - 2016, làm rõ quy trình phê duyệt đạt 121.384 tỷ đồng vốn vay.
• Đánh giá vai trò của công tác thẩm định trong việc kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức 1,95% trên tổng dư nợ cho vay khách hàng đạt 723.697 tỷ đồng.
• Nhận diện chính xác thực trạng phân bổ vốn với 55% dư nợ tập trung vào nhóm doanh nghiệp nhà nước và những thiếu sót trong lập hồ sơ dự án tư nhân.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gồm nâng cấp định giá tài sản bảo đảm, ứng dụng công nghệ Dữ liệu lớn, liên kết nghiên cứu thị trường và thu hút nhân tài.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp hoàn thiện mô hình quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế tại các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi ngân hàng khẩn trương số hóa quy trình thẩm định trong giai đoạn 2017 - 2020. Các tổ chức tín dụng cần nhanh chóng ứng dụng khung phân tích định lượng kết hợp công nghệ dữ liệu hiện đại để tối ưu hóa hiệu quả danh mục đầu tư ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁNiĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Kháiiniệm, mục đích và vai trò của thẩm địnhidự án đầu tư 1. Khái niệm thẩm định dự án đầu tư Thẩm địnhidự án đầu tư là hoạt động tổ chức xem xét một cách khách quan, khoa học và toàn diện các nội dung cơibản có ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động đầu tư để ra quyếtiđịnh đầu tư và cho phép đầu tư vào dự án đầu tư. Mục đích của công tác thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại Đối vớiingân hàng, việc thẩm địnhidự án đầu tư giúp cho ngân hàng thương mại ra được những quyết đinh cho vay đúng đắn nhất.

Cụithể là: - Có kếtiluận chính xác về tính khả thi, hiệu quả kinh tế của dự án đầu tư, khả năng trả nợ, những rủi ro có thể xảy ra để ra quyếtiđịnh cho vay hoặc từ chối cho vay chính xác, đảm bảo hiệu quả của vốn đầu tư. - Gópiý cho các chủ đầu tư, đảmibảo hiệu quả cho vay, thu được nợ cả gốc và lãi đúngihạn, hạn chế rủi ro ở mức thấpinhất. - Thôngiqua thẩm định, tạo ra căn cứ kiểm tra việc sửidụng vốn vay một cách đúng mục đích, đúng đối tượng và tiết kiệm được vốn. - Rútira những kinh nghiệm và bài học hữu ích để thực hiện thẩmiđịnh các dự án sau được tốt hơn.

- Cơisở để xác định số tiền cho vay, thời gianicho vay, mức thu nợ hợp lý tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp vay vốn hoạt động có hiệu quả. Đểicông tác thẩm định dự án đạt kết quả caoinhất, cán bộ thẩm định cần phải thu thậpicác thông tin về dự án vay vốn, về kháchihàng vay vốn, các văn bản tài liệu của Nhàinước và của các ngành liêniquan đến dự án để phụcivụ cho công tác thẩm định. Vai trò của công tác thẩm định dự án đầu tư của ngân hàng thương mại Ngânihàng là một tổ chức trung gian tài chính thực hiện việc nhậnitiền gửi và cho vay. Trong quá trình cho vay, không phải bất cứ một doanhinghiệp nào cũng được ngân hàng đáp ứng, ngânihàng chỉ cho vay khi đã chắc chắn vốn vay được sử dụng đúng mục đích, mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp và ngân hàng.

Muốn vậy, ngân hàng sẽ yêuicầu người vay lập hồ sơ dự án và nộp cho ngân hàng dự ániđầu tư. Cùngivới các nguồn thông tin khác ngân hàng sẽ tiến hànhitổng hợp và 2 thẩm định dự án của chủ đầu tư một cách kháchiquan hơn. Việc thẩm định dự án đầu tưicòn là cơ sở để ngânihàng xác định số tiền vay, thòi gianicho vay, mức thu nợ hợp lý, thời điểm bỏ vốn cho dự án và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả trong tương lai. Đối vớiingân hàng, công tác thẩm định dựián đầu tư rất quan trọng, nó giúp cho ngân hàng ra quyết định có bỏ vốniđầu tư hay không? Nếu đầu tư thì đầu tư như thế nào? Mức bỏivốn là bao nhiêu? Điều này giúp ngân hàng đạtiđược những chỉ tiêu về an toàn và hiệu quả trong sử dụngivốn, giảm thiểu nợ quá hạn và nợikhó đòi, hạn chế rủi ro cóithể xảy đến với ngân hàng.

Căn cứ thẩm định dự án đầuitư tại ngân hàng thươngimại 1. Căn cứzpháp lý Người vayiphải có đủ năng lực pháp lý theo quy định của pháp luật trong quan hệ vay vốn với ngân hàng. Đối với thể nhânivay vốn (tư nhân, cá thể, hộ gia đình): Người vay phải có quyền công dân, có sức khoẻ, kỹ thuật tay nghề và kinh nghiệm trong lĩnh vực sử dụng vốn vay, cóiphẩm chất, đạo đức tốt. Đối với pháp nhân: Phải có đầy đủ hồ sơ chứng minh pháp nhân đó được thành lập hợp pháp, có đăng ký kinh doanh, có giấy phép hànhinghề, có quyết định bổinhiệm người đại diện pháp nhân trước pháp luật.

Những giấy tờ này phải phù hợp với cáciquy định trong các luật tổ chức hoạt động của loại đó như: luậtidoanh nghiệp Nhà nước, luậticông ty, luật doanh nghiệpitư nhân, luật kinh tế tập thể, luật đầu tư nước ngoài. Ngoài ra ngân hàng còniphải thẩm định xem khách hàng có thuộc đối tượng được vay vốn theo quy định cụ thể của các chế độ, thểilệ cho vay hay không. Các trườngihợp kháchihàng vay vốn là tổ chức kinh tế tập thể, công ty cổ phần, xí nghiệp liên doanh, công ty trách nhiệmihữu hạn. phải kiểm tra tính pháp lí của người đại diện pháp nhân đứng ra đăngikí hồ sơ vay vốn phù hợp với điều lệ hoạt động của tổ chức đó và phải cóivăn bản uỷ quyền vayivốn của các cổ đông, các sáng lập viên hoặc những người đồng sở hữu của tài sảnithế chấp, cầm cố, bảo lãnh.

Căn cứ vàoinhững định mức, tiêu chuẩn, quyiphạm trong các lĩnh vực kinhitế hay kỹ thuật cụ thể Khi tiến hành thẩm định cần căn cứ vào các quy định, tiêu chuẩn về thiết kế của từng loại công trình cụ thể, các quy phạm về vấn đề sử dụng đất đai trong khu đô thị hay khu công nghiệp, tiêu chuẩn về công nghệ, kỹ thuật, về môi trường…cụ thể đối với từng ngành cần tiến hành thẩm định. 3 Ví dụ, đối với quy định, tiêuichuẩn về thiết kế của công trình thủy lợi, ngân hàng sẽ cần tham khảo tiêu chuẩn quy định theo các tài liệu pháp lý cấp quốc gia đã được ban hành như bảng danh mục dưới đây: Bảng 1.1: Danh mục tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan lĩnh vực xây dựng thủy lợi tại Việt Nam Năm TT Tên Tiêu chuẩn, Quy chuẩn xây Đã ban hành dựng Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về khoan nổ QCVN 04-04: 1 2010 mìn đào đá-Yêu cầu kỹ thuật 2012/BNNPTNT Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia các quy định QCVN 04-05: 2 2010 chủ yếu về thiết kế 2012/BNNPTNT Côngitrình thủy lợi-Nền các công trình- 3 2010 TCVNi4253:2012 yêu cầu thiết kế Công trìnhithủyilợi-Yêu cầu tính toán thủy 4 2010 TCVNi9151:2012 lực cống dưới sâu Công trìnhithủy lợi-Yêu cầu tính toán thủy 5 2010 TCVNi9147:2012 lực đập tràn Công trình thủyilợi-Hướng dẫn thiết kế 6 2010 TCVN 9154:2012 đường hầm thủy lợi Công trình thủyilợi-Hướng dẫn quy trình 7 2010 TCVNi9152:2012 thiết kế tường chắn công trình thủy lợi Công trình thủyilợi – Phương phápixác định hệ số thấm của nham thạch chứa 8 2010 TCVN 9148:2012 nước bằng cách hút nước thí nghiệm các hố khoan Vải địa kỹ thuật – Phương pháp xáciđịnh 9 2010 TCVNi9138:2012 độ bền mối nối thi công Công trình thủyilợi-Yêu cầu đoivẽ địa 10 2010 TCVN 9156:2012 chất công trình tỷ lệ lớn Công trình thủyilợi-Phương pháp xác định 11 độithấm nước bằng cách ép nước vào hố 2010 TCVNi9149:2012 khoan 12 Công trình thủyilợi-Yêu cầu kỹ thuật 2010 TCVNi9155:2012 khoan máy trongicông tác khảo sát địa 4 Năm TT Tên Tiêu chuẩn, Quy chuẩn xây Đã ban hành dựng chất Công trình thủy lợi-Yêu cầu kỹ thuật bảo 13 quản nõn, mẫu đá và đất trong công tác 2010 TCVNi9140:2012 khảo sát địa chất Côngitrình thủy lợi-Yêu cầu thiết kế âu 14 2010 TCVN 9144:2012 tàu Côngitrình thủy lợi-Yêu cầu thiết kế viền 15 thấm dưới đất của đập trên nền không phải 2010 TCVN 9143:2012 là đá Côngitrình thủy lợi-Đập bê tông và bê 16 2010 TCVNi9137:2012 tông cốt thép – Yêu cầu thiết kế Công trình thủyilợi-Công trình tháo nước 17 2010 TCVNi9158:2012 – Phương pháp tính toán khí thực Công trình thủy lợi-Khớp nốiibiến dạng – 18 2010 TCVNi9159:2012 Yêu cầu thi côngivà nghiệm thu. Nguồn: Cục quản lý xây dựng công trình (Tổng số lượng văn bản là 41, chuyên đề liệt kê 18 văn bản để minh họa đại diện) Danh mục bao gồm tên và mã hiệu các quy chuẩn, tiêu chuẩn trong lĩnh vực khảo sát, thiết kế, vật liệu, thi công, nghiệm thu công trình thủy lợi. Các tiêu chuẩn này do Cục Quản lý Xây Dựng Công Trình (phòng Kế hoạch đầu mối) chủ trì tổ chức xây dựng.

Căn cứ vào nhữngithông lệ và quy ướcimang tính quốc tế Khi tiến hành thẩmiđịnh có thể căn cứ vào các hiệp định điều ước mang tính chất quốcitế giữa nhà nước với nhà nước hay giữa các tổichức quốc tế với nhau về việc quy định một số những vấn đềiliên quan đến hàng không, hàng hải…, căn cứ vào các quyiđịnh chungivề tín dụng, bảo hiểm, bảo lãnh, thương mạiixuất nhập khẩu hay của các tổichức cung cấp tài trợ vốn cho dựián (IMF, WB, JICA,…). Ví dụ thực tế: Trong cuối năm 2013, thống đốc NHNN chỉ định Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn– Hà Nội làm ngân hàng phục vụ Dự án "Đổi mới sáng tạo hướng tới người thu nhập thấp" của World Bank. 5 Cụ thể, ngày 19/11/2013, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có Quyết định số 2702/QĐ-NHNN chỉ định ngân hàng phục vụ Dự án “Đổi mới sáng tạo hướng tới người thu nhập thấp”do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ. Theo đó, Thống đốc NHNN chỉ định Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội làm ngân hàng phục vụ Dự án “Đổi mới sáng tạo hướng tới người thu nhập thấp” theo Hiệp định Tài trợ số 5249-VN ký ngày 06/9/2013 giữa đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đại diện ngân hàng thế giới World Bank.

NHNN yêu cầu Tổng Giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội chịu trách nhiệm thực hiện các quy định nêu trong Nghị định số 38/2013/NĐ-CP ngày 23/04/2013 của Chính phủ về quản lý và sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và nguồn vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ, các văn bản hướng dẫn thực hiện của NHNN và Bộ Tài chính; các quy định, hướng dẫn của World Bank để phục vụ tốt việc thực hiệnidự án này. Như vậy, rõ ràng ngânihàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội khi được chỉ định tham gia làm ngân hàng phục vụ cho dự án sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức ODA, trong trường hợp này là làm việc thông qua ngân hàng Nhà Nước, Chính phủ và World Bank sẽ cần tuân thủ theo văn bản hướng dẫn thực hiện dự án ODA đầu tư phát triển của tổ chức quốc tế World Bank. Quy TrìnhzThẩm ĐịnhzDự Án ĐầuiTư Tại Ngân HàngiThương Mại Hình 1.1: Quyitrình thẩm định dựián đầu tư tại ngân hàng thương mại B1: Hướngidẫn, tiếp B3: Xáciđịnh phương nhận, thực hiện kiểm B2: Thẩm định dự án thức, cách thức cho vay tra hồ sơ vay vốn của vay vốn vốn khách hàng B4: Tiến hành đánh giá khả năng về nguồn vốn, B5: Tiến hành lập tờ B6: Tiến hànhitái thẩm điều kiệnithanh toán trìnhithẩm định định khoản vay cũng như đưa ra mức lãi suất cho vay B7: Tiến hành trình duyệt khoản vay 6 1.