BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƯỠNG ĐÀO THỊ YẾN PHI HIỆU QUẢ CAN THIỆP TRUYỀN THÔNG VÀ BỔ SUNG CANXI, VITAMIN D, KẼM CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐỘ TUỔI DẬY THÌ THỊ TRẤN CỦ CHI - NĂM HỌC 2012-2013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ DINH DƯỠNG HÀ NỘI, 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ VIỆN DINH DƯỠNG ĐÀO THỊ YẾN PHI HIỆU QUẢ CAN THIỆP TRUYỀN THÔNG VÀ BỔ SUNG CANXI, VITAMIN D, KẼM CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ ĐỘ TUỔI DẬY THÌ THỊ TRẤN CỦ CHI - NĂM HỌC 2012-2013 Chuyên ngành: Dinh dưỡng Mã số : 62.03 LUẬN ÁN TIẾN SỸ DINH DƯỠNG Người hướng dẫn khoa học: 1. LÊ THỊ HỢP 2. PHẠM THUÝ HOÀ HÀ NỘI – 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn và tất cả các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được ghi rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 01 tháng 05 năm 2016 Tác giả luận án ĐÀO THỊ YẾN PHI CHÂN THÀNH CÁM ƠN Tôi xin gửi lời trân trọng cảm ơn đến Ban lãnh đạo Viện Dinh dưỡng, Trung tâm đào tạo Dinh dưỡng và Thực phẩm - Viện dinh dưỡng, Ban Giám Hiệu trường Đại Học Y khoa Phạm N gọc Thạch đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất với GS. Lê Thị Hợp và TS. Phạm Thuý Hoà, những người Thầy tận tâm đã dành thời gian và công sức để hướng dẫn, hỗ trợ, động viên tôi suốt quá trình làm luận án.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Phòng Giáo dục Huyện Củ Chi, Ban Giám Hiệu và các Thầy Cô tại trường Phổ thông Cơ sở Thị Trấn Củ Chi đã tạo điều kiện và cùng tham gia quá trình thực hiện nghiên cứu này. Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, các em sinh viên, các chuyên viên… đã tham gia thu thập số liệu cho nghiên cứu và theo dõi can thiệp, cũng như đã giúp tôi trong quá trình xử lý số liệu và kiểm định kết quả. Cũng xin gởi lời cám ơn đến các đồng nghiệp đang làm việc tại Trung tâm đào tạo Viện Dinh dưỡng đã giúp tôi hoàn thành mọi thủ tục cần thiết cho việc trình luận án. Tôi xin gửi lời cảm ơn đặc biệt tới tất cả các em học sinh của trường Phổ thông Cơ sở Thị trấn Củ Chi năm học 2012-2013 và quý vị phụ huynh đã tham gia cuộc nghiên cứu.
Cuối cùng, tôi xin gửi lòng tri ân đến hai đấng sinh thành và gia đình, người thân, tất cả những bạn bè thân quý đã luôn bên tôi để động viên, hỗ trợ trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu của tôi. Hà Nội, ngày 01 tháng 05 năm 2016 Tác giả luận án ĐÀO THỊ YẾN PHI MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii Danh mục các chữ viết tắt .
x Danh mục các bảng . xii Danh mục các hình và biểu đồ . xvii ĐẶT VẤN ĐỀ . 1 Mục tiêu nghiên cứu .
4 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Các điểm mốc trong độ tuổi dậy thì và các đặc điểm về chiều cao, cân nặng, thành phần cơ thể trong các giai đoạn dậy thì …. Các giai đoạn dậy thì và các chỉ số quan trọng ……. Các giai đoạn của quá trình dậy thì ……………………………….
Các mốc thời điểm quan trọng của quá trình dậy thì …. Sự phát triển thể chất trong độ tuổi dậy thì ………………………. Sự phát triển chiều cao …………………………………………. Sự phát triển cân nặng …………………………………………… 14 1.
Sự thay đổi thành phần cơ thể …………………………………… 15 1. Sự phát triển các đặc tính sinh dục thứ phát ……………………. Các yếu tố ảnh hưởng lên tăng trưởng và vai trò quan trọng của dinh dưỡng giai đoạn dậy thì ……………. Ảnh hưởng của di truyền lên tiềm năng về tầm vóc …………….
Vai trò quan trọng của dinh dưỡng với tăng trưởng …………… 19 1. Thiếu dinh dưỡng và ảnh hưởng đến tăng trưởng ………. Thừa dinh dưỡng và những ảnh hưởng trên tuổi dậy thì . Các chất dinh dưỡng cần cho tăng trưởng và các nghiên cứu can thiệp bổ sung dưỡng chất ………………………………………….
Các yếu tố môi trường khác ảnh hưởng trên tăng trưởng ………. Hoạt động thể lực …………………………………. Các chất hoá học trong môi trường ……………………………. Vai trò của các chương trình hoạt động dinh dưỡng với tăng trưởng trong giai đoạn tiền dậy thì – dậy thì của học sinh ……………….
Xây dựng và triển khai Kế hoạch Hành động Quốc gia về Dinh dưỡng, trong đó có mục tiêu quan trọng liên quan đến sự phát triển thể chất của trẻ em và tầm vóc dân tộc ………………………………. Các hoạt động truyền thông ……………. Các can thiệo bổ sung chất dinh dưỡng …………………………. 37 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.
Đối tượng nghiên cứu . Thời gian nghiên cứu . Địa điểm nghiên cứu . Thiết kế nghiên cứu .
Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu. Các biến số chính trong nghiên cứu . Phương pháp và kỹ thuật thu thập số liệu . Các biện pháp khống chế sai số .
Xử lý số liệu, phân tích và kiểm định . Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu . 69 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3. Đặc điểm phân bố mẫu và tình trạng dinh dưỡng chung .
Tuổi dậy thì trung bình và các đặc điểm về chiều cao, cân nặng và thành phần cơ thể . Tỉ lệ dậy thì ở các giai đoạn theo Tanner. Tuổi trung bình của các mốc thời điểm dậy thì …………………. Chiều cao, cân nặng, thành phần cơ thể ở các giai đoạn dậy thì.
Tầm vóc ở các nhóm trẻ đã và chưa có biểu hiện xuất tinh lần đầu hoặc hành kinh lần đầu …………………………. Các biểu hiện thứ phát của dậy thì ngoài cơ quan sinh dục ……. Hiệu quả can thiệp truyền thông lên kiến thức, thái độ, thực hành và bổ sung canxi, vitamin D, kẽm lên tăng trưởng trong thời gian dậy thì ………………………………………………………………………. Đánh giá hiệu qủa can thiệp truyền thông lên kiến thức, thái độ, thực hành liên quan đến dậy thì ……………………………………….
Kiến thức, thái độ, thực hành tại thời điểm điều tra ban đầu ……. Sự thay đổi kiến thức, thái độ, thực hành ở học sinh sau can thiệp truyền thông ………………………………………………. Đánh giá hiệu quả can thiệp bổ sung canxi, vitamin D, kẽm lên sự thay đổi chiều cao, cân nặng, thành phần cơ thể …………………… 101 3. Hiệu quả của can thiệp bổ sung canxi, vitamin D, kẽm lên sự thay đổi chiều cao, cân nặng và thành phần cơ thể ……………………………102 3.
Các đỉnh tăng trưởng chiều cao (PHV), cân nặng (PWV) và mối liên quan đến can thiệp bổ sung canxi, vitamin D, kẽm ……………………. 110 Chương 4: BÀN LUẬN 4. Tuổi dậy thì trung bình và đặc điểm về chiều cao, cân nặng và thành phần cơ thể trong các giai đoạn dậy thì ………………………. Phân bố tình trạng dậy thì trong nhóm trẻ nghiên cứu.
Tuổi trung bình của các mốc thời điểm trong dậy thì …. Các đặc điểm về chiều cao, cân nặng, thành phần cơ thể giai đoạn tiền dậy thì – dậy thì …………………………………………………… 122 4. Đặc điểm về biểu hiện sinh dục thứ phát ngoài hệ sinh dục …… 132 4. Hiệu quả can thiệp truyền thông lên kiến thức, thái độ, thực hành và bổ sung canxi, vitamin D, kẽm lên tăng trưởng trong thời gian dậy thì ……………………………………………………………………….
Đánh giá hiệu quả can thiệp truyền thông lên kiến thức, thái độ, thực hành liên quan đến dậy thì. Đánh giá hiệu quả bổ sung canxi, vitamin D, kẽm lên sự thay đổi chiều cao, cân nặng và thành phần cơ thể . Bàn luận về phương pháp nghiên cứu …………………………… 150 KẾT LUẬN .