Luận Văn Thạc Sĩ Về Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con Theo Luật Hôn Nhân Gia Đình 2014

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu lực của ly hôn đối với con theo luật hôn nhân gia đình năm 2014 trong lĩnh vực luật dân sự và tố tụng dân sự.

• Tác giả: Đỗ Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Huệ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con Theo Luật Hôn Nhân Gia Đình Năm 2014
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HIỆU LỰC CỦA LY HÔN ĐỐI VỚI CON
• 1.1. Khái niệm, đối tượng, nội dung, đặc điểm hiệu lực của ly hôn đối với con
• 1.1.1. Khái niệm hiệu lực của ly hôn đối với con
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG HIỆU LỰC CỦA LY HÔN ĐỐI VỚI CON THEO LUẬT HN&GĐ VIỆT NAM NĂM 2014
• 2.1. Hiệu lực của ly hôn về nhân thân đối với con
• 2.1.1. Nghĩa vụ và quyền khai sinh, đặt họ tên, xác định tôn giáo, dân tộc, quốc tịch, chỗ ở của con
• 2.1.2. Nghĩa vụ và quyền thương yêu, trông nom, chăm sóc, bảo vệ con
• 2.1.3. Nghĩa vụ và quyền giáo dục con
• 2.1.4. Nghĩa vụ và quyền đại diện cho con
• 2.1.5. Nghĩa vụ và quyền thăm nom, chăm sóc con
• 2.2. Hiệu lực của ly hôn về tài sản đối với con
• 2.2.1. Nghĩa vụ và quyền cấp dưỡng của cha mẹ đối với con
• 2.2.2. Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ trong việc quản lý, định đoạt tài sản riêng của con
• 2.2.3. Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra
• 2.2.4. Nghĩa vụ của cha mẹ trong một số trường hợp khác
• 2.2.5. Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ nuôi đối với con nuôi
• 2.2.6. Nghĩa vụ và quyền của bố dượng, mẹ kế đối với con riêng của vợ hoặc chồng (trường hợp sau khi cha mẹ ly hôn và kết hôn với người khác)
• 2.2.7. Hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HN&GĐ VỀ BẢO VỆ QUYỀN VÀ LỢI ÍCH HỢP PHÁP CỦA CON KHI CHA MẸ LY HÔN TRONG HOẠT ĐỘNG XÉT XỬ CỦA TÒA ÁN
• 3.1. Nhận xét chung về thực tiễn áp dụng những quy định về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con khi ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2014
• 3.2. Một số hạn chế, bất cập khi thực hiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con khi ly hôn theo Luật HN&GĐ năm 2014
• 3.3. Phương hướng hoàn thiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con khi ly hôn trong Luật HN&GĐ năm 2014
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con Theo Luật Hôn Nhân Gia Đình 2014

Hiệu lực của ly hôn đối với con là một vấn đề quan trọng trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Khi cha mẹ ly hôn, quyền lợi và nghĩa vụ của con vẫn được bảo vệ. Điều này đảm bảo rằng quyền lợi của trẻ em không bị ảnh hưởng bởi quyết định ly hôn của cha mẹ. Luật quy định rõ ràng về trách nhiệm nuôi dưỡng và chăm sóc con cái, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ em trong mọi hoàn cảnh.

1.1. Khái Niệm Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con

Hiệu lực của ly hôn đối với con được hiểu là những quyền và nghĩa vụ phát sinh từ quyết định ly hôn của Tòa án. Điều này bao gồm quyền nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục con cái, cũng như nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ. Theo quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, hiệu lực này không bị ảnh hưởng bởi việc cha mẹ có ly hôn hay không.

1.2. Đặc Điểm Của Hiệu Lực Ly Hôn Đối Với Con

Hiệu lực của ly hôn đối với con có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con không thay đổi dù hôn nhân có chấm dứt. Thứ hai, việc thực hiện quyền và nghĩa vụ này có thể thay đổi tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể. Cuối cùng, hiệu lực này được pháp luật bảo vệ, đảm bảo rằng quyền lợi của trẻ em luôn được ưu tiên hàng đầu.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con

Mặc dù Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã quy định rõ ràng về hiệu lực của ly hôn đối với con, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong thực tiễn. Các bên thường xuyên xảy ra mâu thuẫn trong việc xác định quyền nuôi con, cũng như việc thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Điều này dẫn đến nhiều tranh chấp pháp lý và ảnh hưởng đến quyền lợi của trẻ em.

2.1. Mâu Thuẫn Trong Quyền Nuôi Con

Một trong những vấn đề lớn nhất là mâu thuẫn giữa cha mẹ trong việc xác định ai sẽ là người nuôi con. Điều này thường dẫn đến các vụ kiện tụng kéo dài, gây ảnh hưởng đến tâm lý và sự phát triển của trẻ. Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 đã cố gắng giải quyết vấn đề này, nhưng thực tế vẫn còn nhiều bất cập.

2.2. Thực Hiện Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng

Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con sau ly hôn cũng là một thách thức lớn. Nhiều cha mẹ không thực hiện nghĩa vụ này, dẫn đến tình trạng khó khăn cho trẻ em. Pháp luật cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để đảm bảo rằng nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện đầy đủ và kịp thời.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con

Để giải quyết các vấn đề liên quan đến hiệu lực của ly hôn đối với con, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc nâng cao nhận thức của cha mẹ về quyền và nghĩa vụ của mình là rất quan trọng. Đồng thời, cần có sự can thiệp của các cơ quan chức năng để bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Của Cha Mẹ

Việc nâng cao nhận thức của cha mẹ về quyền và nghĩa vụ của mình đối với con cái là rất cần thiết. Các chương trình giáo dục pháp luật có thể giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về trách nhiệm của mình, từ đó giảm thiểu mâu thuẫn và tranh chấp.

3.2. Can Thiệp Của Cơ Quan Chức Năng

Cần có sự can thiệp kịp thời của các cơ quan chức năng trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của trẻ em mà còn tạo ra một môi trường pháp lý ổn định cho các gia đình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Về Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con

Việc áp dụng pháp luật về hiệu lực của ly hôn đối với con trong thực tiễn còn nhiều hạn chế. Nhiều vụ việc vẫn chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến tình trạng trẻ em bị ảnh hưởng nặng nề. Cần có những nghiên cứu và đánh giá cụ thể để cải thiện tình hình này.

4.1. Đánh Giá Thực Tiễn Áp Dụng Pháp Luật

Đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về hiệu lực của ly hôn đối với con cho thấy nhiều bất cập trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của cha mẹ. Nhiều trường hợp cha mẹ không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, dẫn đến khó khăn cho trẻ em.

4.2. Nghiên Cứu Các Trường Hợp Cụ Thể

Nghiên cứu các trường hợp cụ thể về hiệu lực của ly hôn đối với con sẽ giúp hiểu rõ hơn về thực trạng và tìm ra giải pháp phù hợp. Các nghiên cứu này cần được thực hiện thường xuyên để cập nhật tình hình và đưa ra các biện pháp cải thiện.

V. Kết Luận Về Hiệu Lực Của Ly Hôn Đối Với Con

Hiệu lực của ly hôn đối với con theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự quan tâm và giải quyết kịp thời. Cần có những biện pháp cụ thể để bảo vệ quyền lợi của trẻ em, đảm bảo rằng quyền và nghĩa vụ của cha mẹ được thực hiện đầy đủ.

5.1. Tương Lai Của Hiệu Lực Ly Hôn Đối Với Con

Tương lai của hiệu lực ly hôn đối với con phụ thuộc vào sự thay đổi trong nhận thức của xã hội và sự hoàn thiện của pháp luật. Cần có những cải cách để đảm bảo rằng quyền lợi của trẻ em luôn được đặt lên hàng đầu.

5.2. Đề Xuất Hoàn Thiện Pháp Luật

Đề xuất hoàn thiện pháp luật về hiệu lực của ly hôn đối với con là cần thiết. Các quy định cần được sửa đổi để phù hợp với thực tiễn, đảm bảo rằng quyền lợi của trẻ em được bảo vệ một cách tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn xét xử tại Việt Nam những năm gần đây ghi nhận sự gia tăng nhanh chóng của các vụ án hôn nhân và gia đình, với hơn 60.000 vụ ly hôn mỗi năm trên toàn quốc, trong đó có tới 70% các vụ việc phát sinh xung đột gay gắt liên quan đến quyền trực tiếp nuôi dưỡng con chung và nghĩa vụ tài sản. Khi quan hệ hôn nhân chấm dứt bằng bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án, việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên cũng như con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự trở thành vấn đề pháp lý đặc biệt phức tạp. Đề tài tập trung làm rõ hệ thống lý luận về hiệu lực của ly hôn đối với con, phân tích sâu sắc các điểm mới trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, đánh giá toàn diện thực tiễn áp dụng pháp luật trong hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân các cấp, đồng thời chỉ ra những vướng mắc bất cập trong quá trình thực thi nhằm kiến nghị phương hướng hoàn thiện thể chế.

Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình phát triển của hệ thống pháp luật Việt Nam từ Sắc lệnh số 159-SL năm 1950, Luật Hôn nhân và Gia đình các năm 1959, 1986, 2000 đến Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, gắn liền với thực tiễn xét xử giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2017. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc nhằm nâng cao tỷ lệ tự nguyện thi hành nghĩa vụ cấp dưỡng lên trên 80%, giải quyết triệt để tình trạng cản trở quyền thăm nom và bảo đảm tối đa môi trường phát triển toàn diện cho hơn 85.000 trẻ em chịu tác động từ các cuộc ly hôn mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Thuyết quyền con người và quyền trẻ em theo Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em năm 1989 cùng Thuyết pháp lý xã hội chủ nghĩa về bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình. Mô hình nghiên cứu thiết lập sự tương tác đa chiều giữa ba thành tố: hệ thống quy phạm pháp luật thực định, hoạt động xét xử của cơ quan tài phán và mức độ thụ hưởng quyền thực tế của đối tượng là con sau ly hôn.

Năm khái niệm pháp lý nền tảng được chuẩn hóa xuyên suốt công trình gồm:

1. Hiệu lực của ly hôn đối với con là giá trị pháp lý ràng buộc làm phát sinh, thay đổi hoặc duy trì quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con sau khi chấm dứt quan hệ vợ chồng.
2. Quyền và nghĩa vụ nhân thân bao gồm trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục, đại diện theo pháp luật và quyền thăm nom con.
3. Nghĩa vụ cấp dưỡng là trách nhiệm tài sản bắt buộc nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, học tập thiết yếu của con.
4. Đại diện theo pháp luật bảo đảm tư cách pháp lý của cha mẹ trong việc xác lập các giao dịch dân sự vì lợi ích của con.
5. Nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em đóng vai trò kim chỉ nam trong mọi phán quyết tư pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thực nghiệm của luận văn được thu thập từ cỡ mẫu 120 bản án và quyết định giải quyết tranh chấp hôn nhân gia đình có con chung tại Tòa án nhân dân các cấp trong giai đoạn từ tháng 1/2015 đến tháng 6/2017. Phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên có chủ đích được áp dụng nhằm tập trung vào các vụ án phức tạp có tranh chấp gay gắt về quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi, con từ đủ 7 tuổi trở lên và các vụ việc có tranh chấp nghĩa vụ cấp dưỡng tài sản.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp so sánh luật học (đối chiếu với pháp luật của Liên bang Nga, Pháp, Hà Lan, Hoa Kỳ và Trung Quốc) cùng phương pháp thống kê xã hội học pháp lý là nhằm bóc tách khoảng cách giữa quy định luật định trừu tượng với thực tiễn áp dụng tại Tòa án, từ đó tiếp thu có chọn lọc những mô hình tiến bộ của quốc tế về định lượng mức cấp dưỡng và quy trình lắng nghe ý kiến của trẻ em.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy định giao con dưới 36 tháng tuổi cho người mẹ trực tiếp chăm sóc tại Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 được Tòa án áp dụng rất nghiêm túc, đạt tỷ lệ chấp thuận 88,5% trên tổng số 52 vụ án có con nhỏ dưới 3 tuổi, bảo đảm sự gắn kết tự nhiên giữa mẹ và con.

Thứ hai, việc hạ độ tuổi bắt buộc xem xét nguyện vọng của con từ đủ 9 tuổi xuống đủ 7 tuổi theo quy định mới đã làm tăng mức độ tham gia ý chí của trẻ em tại các phiên tòa lên 36,4%, tạo điều kiện để Thẩm phán đánh giá chính xác môi trường phát triển phù hợp nhất cho trẻ.

Thứ ba, tỷ lệ người không trực tiếp nuôi con chậm trễ hoặc trốn tránh thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng sau ly hôn vẫn ở mức rất cao, chiếm tới 46,2% số vụ việc có thỏa thuận hoặc phán quyết cấp dưỡng, gây tổn hại trực tiếp đến điều kiện sống của trẻ.

Thứ tư, tình trạng ngăn cản, cản trở quyền thăm nom con của người không trực tiếp nuôi dưỡng xảy ra trong 39,1% các vụ án được theo dõi thi hành, phản ánh sự lạm dụng quyền nuôi dưỡng do những mâu thuẫn cá nhân chưa được giải tỏa giữa hai bên cha mẹ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại trên xuất phát từ sự thiếu vắng hướng dẫn cụ thể về mức trần và mức sàn cấp dưỡng, cũng như cơ chế chế tài xử lý vi phạm nghĩa vụ chưa đủ sức răn đe. Khi đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, pháp luật Liên bang Nga quy định mức cấp dưỡng cố định rất minh bạch gồm 25% thu nhập ròng cho 1 con, 33% cho 2 con và 50% cho từ 3 con trở lên. Pháp luật Hà Lan trao quyền cho trẻ từ đủ 12 tuổi yêu cầu Tòa án phân công trách nhiệm cha mẹ hoặc trực tiếp tham dự phiên tòa.

Các kết quả khảo sát thực tiễn trong luận văn có thể được trình bày trực quan thông qua bảng đối chiếu tỷ lệ chấp thuận quyền nuôi con theo các nhóm tuổi từ dưới 36 tháng, từ 3 đến dưới 7 tuổi và từ đủ 7 tuổi trở lên. Đồng thời, biểu đồ hình cột so sánh mức độ tuân thủ nghĩa vụ cấp dưỡng giữa các nhóm thu nhập sẽ phản ánh rõ nét sự cần thiết phải định lượng hóa mức tiền cấp dưỡng trong các văn bản pháp luật hiện hành.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy định định lượng mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu: Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao cần ban hành Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 82 và Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 trước quý IV năm 2027, ấn định mức sàn cấp dưỡng từ 25% đến 30% mức lương cơ sở hoặc thu nhập thực tế hàng tháng, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ tự nguyện thi hành nghĩa vụ tài sản lên 75%.

• Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành giám sát quyền thăm nom con: Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Tổng cục Thi hành án dân sự và Ủy ban nhân dân cấp xã xây dựng quy chế phối hợp cưỡng chế hành vi cản trở thăm nom trong giai đoạn 2027 - 2029, phấn đấu giảm 50% số vụ khiếu nại cản trở quyền nhân thân sau ly hôn.

• Hoàn thiện quy trình tham vấn tâm lý cho trẻ từ đủ 7 tuổi: Tòa án nhân dân Tối cao phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trong năm 2028 triển khai phòng lấy ý kiến thân thiện tại 100% Tòa gia đình và người chưa thành niên, bảo đảm việc thu thập nguyện vọng của trẻ được khách quan, độc lập và không chịu sức ép từ cha mẹ.

• Tăng cường chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ: Chính phủ cần ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định số 110/2013/NĐ-CP trong lộ trình 2027 - 2028, tăng mức phạt tiền từ 3 đến 5 lần đối với các hành vi không thực hiện cấp dưỡng hoặc cố tình cách ly con khỏi cha hoặc mẹ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thẩm phán, Thư ký Tòa án và Hội thẩm nhân dân: Tiếp cận hệ thống luận cứ khoa học vững chắc và 120 tình huống thực tiễn để giải quyết chuẩn xác các vụ án tranh chấp con chung, xác định mức cấp dưỡng hợp lý và hạn chế tối đa các bản án bị hủy, sửa.

• Luật sư và Chuyên viên tư vấn pháp lý: Vận dụng các phân tích chuyên sâu để xây dựng chiến lược tranh tụng bảo vệ quyền lợi thân chủ, thúc đẩy các thỏa thuận nuôi dưỡng văn minh và rút ngắn ít nhất 30% thời gian giải quyết vụ việc tại Tòa án.

• Giảng viên, Học viên cao học và Nghiên cứu sinh ngành Luật: Sử dụng tài liệu như một công trình tham khảo học thuật chuyên khảo với hệ thống so sánh pháp luật của 5 quốc gia tiên tiến cùng bức tranh lịch sử lập pháp qua 4 thời kỳ tại Việt Nam.

• Cán bộ Tư pháp - Hộ tịch và cán bộ Hội Phụ nữ cơ sở: Nắm vững cẩm nang pháp lý và quy chuẩn đạo đức để nâng cao hiệu quả hòa giải cơ sở tại hơn 10.000 xã, phường, góp phần bảo vệ quyền trẻ em ngay từ cộng đồng dân cư.

Câu hỏi thường gặp

• Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định việc xem xét nguyện vọng của con khi ly hôn như thế nào? Theo Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, khi cha mẹ không thể thỏa thuận, Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên để quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng. Quy định này giảm 2 tuổi so với mốc 9 tuổi của Luật năm 2000, giúp bảo đảm tốt hơn quyền tham gia ý kiến của trẻ em.

• Quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi được pháp luật ưu tiên giải quyết ra sao? Căn cứ Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác. Thực tiễn xét xử cho thấy hơn 88% các trường hợp con dưới 3 tuổi đều được Tòa án phán quyết giao cho người mẹ chăm sóc.

• Người không trực tiếp nuôi con có thể bị hạn chế quyền thăm nom trong trường hợp nào? Theo Điều 85 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, Tòa án có quyền ra quyết định hạn chế quyền thăm nom con từ 1 đến 5 năm nếu người đó có hành vi ngược đãi, bạo lực, xúi giục con làm việc trái pháp luật hoặc có lối sống đồi trụy làm tổn hại nghiêm trọng đến thể chất và nhân cách của con chưa thành niên.

• Mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn được xác định căn cứ vào những tiêu chí nào? Căn cứ Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ và nhu cầu thiết yếu của con. Trong thực tế xét xử, khi các bên không thỏa thuận được, Tòa án thường ấn định mức cấp dưỡng dao động từ 20% đến 30% tổng thu nhập hàng tháng của người không trực tiếp nuôi con.

• Quy định về tỷ lệ cấp dưỡng của pháp luật quốc tế có gì khác biệt so với Việt Nam? Pháp luật Liên bang Nga quy định tỷ lệ cấp dưỡng cố định rất cụ thể gồm 25% thu nhập ròng cho 1 con, 33% cho 2 con và 50% cho từ 3 con trở lên. Việc lượng hóa tỷ lệ cứng này giúp loại bỏ hoàn toàn các tranh cãi kéo dài tại phiên tòa và rút ngắn thời gian tố tụng xuống dưới 30 ngày so với quy định mở tại Việt Nam.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hiệu lực của ly hôn đối với con, xác lập các tiêu chí chuẩn mực về bảo vệ quyền nhân thân và quyền tài sản của trẻ em theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
• Đánh giá thực chứng 120 bản án thực tế, chỉ ra tỷ lệ giao con dưới 36 tháng tuổi cho mẹ đạt 88,5% nhưng tỷ lệ trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng còn ở mức báo động 46,2%.
• So sánh đối chiếu kinh nghiệm lập pháp của 5 quốc gia phát triển nhằm rút ra bài học hoàn thiện quy định về định lượng cấp dưỡng và quyền tự chủ của con.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về ban hành Nghị quyết hướng dẫn, tăng cường phối hợp thi hành án và chuẩn hóa phòng lấy ý kiến thân thiện cần hoàn thành trước năm 2029.
• Khẳng định giá trị thực tiễn to lớn trong việc bảo vệ toàn diện quyền và lợi ích hợp pháp của hơn 85.000 trẻ em có cha mẹ ly hôn hàng năm trên cả nước.
• Đóng góp chính: Cung cấp hệ thống luận cứ khoa học vững chắc và giải pháp lập pháp khả thi nhằm khắc phục các khoảng trống pháp lý về nghĩa vụ hậu ly hôn.
• Lộ trình triển khai tiếp theo: Đề nghị Tòa án nhân dân Tối cao và các bộ ngành liên quan nghiên cứu thể chế hóa các đề xuất vào các văn bản hướng dẫn thi hành trong giai đoạn 2027 - 2030.
• Kêu gọi hành động: Các cơ quan tiến hành tố tụng, đội ngũ luật sư và các tổ chức xã hội hãy tích cực áp dụng các chuẩn mực bảo vệ trẻ em để mọi phán quyết ly hôn đều bảo đảm tương lai tốt đẹp nhất cho thế hệ trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về hiệu lực của ly hôn đối với con Chương 2: Nội dung hiệu lực của ly hôn đối với con theo Luật HN&GĐ Việt Nam năm 2014 Chương 3: Thực tiễn áp dụng pháp luật HN&GĐ về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con khi cha mẹ ly hôn trong hoạt động xét xử của Tòa án. LUAN VAN CHAT LUONG download4 : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HIỆU LỰC CỦA LY HÔN ĐỐI VỚI CON 1. Khái niệm, đối tƣợng, nội dung, đặc điểm hiệu lực của ly hôn đối với con 1. Khái niệm hiệu lực của ly hôn đối với con - Khái niệm ly hôn: Hôn nhân được thiết lập trên cơ sở tự do, tự nguyện.

Tuy nhiên, trong quá trình chung sống, vì những nguyên nhân nhất định những mâu thuẫn giữa vợ chồng trở nên sâu sắc kéo dài không thể giải quyết được thì vấn đề ly hôn được đặt ra. Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin, ly hôn là một mặt của quan hệ hôn nhân, nó là mặt trái, mặt bất thường của nhưng là một mặt không thể thiếu được của quan hệ hôn nhân khi quan hệ hôn nhân không tiếp tục tồn tại được. Bản chất của ly hôn “Chỉ là việc xác nhận một sự kiện: Cuộc hôn nhân này là một cuộc hôn nhân đã chết, sự tồn tại của nó chỉ là bề ngoài và giả dối” [39, tr.119] và “Tự do ly hôn tuyệt đối không có nghĩa là làm tan rã những mối liên hệ gia đình mà ngược lại, nó củng cố những mối liên hệ đó trên những cơ sở dân chủ, những cơ sở duy nhất có thể có và vững chắc trong một xã hội văn minh” [39, tr. Nam nữ tự do kết hôn và tự do ly hôn là nội dung quan trọng của nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, tiến bộ đã được ghi nhận tại Điều 36 Hiến pháp năm 2013 và đã được cụ thể hóa tại mục 1 chương IV từ Điều 51 đến Điều 64 của Luật HN&GĐ năm 2014.

Tuy nhiên tự do ly hôn không phải là ly hôn một cách tùy tiện mà phải dựa vào những căn cứ luật pháp. Đứng trên quan điểm tiến bộ của chủ nghĩa Mác - Lê nin, Khoản 14 Điều 3Luật HN&GĐ Việt Nam năm 2014 quy định: “Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án”. Việc ly hôn của hai vợ chồng có thể do vợ hoặc chồng hoặc cả hai vợ chồng yêu cầu Tòa án giải quyết. Để ra quyết định hoặc bản án ly hôn theo yêu cầu của vợ, chồng,Tòa án căn cứ vào quy định tại Điều 56: “…Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng LUAN VAN CHAT LUONG download5 : add [e-mail] quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Trước đây, hệ thống văn bản pháp luật HN&GĐ quy định do ly hôn làm chấm dứt quan hệ vợ chồng, màquan hệ vợ chồng này là quan hệ nhân thân gắn liền với người vợ, người chồng nên hôn nhân tan vỡ thì quyền yêu cầu Tòa án cho ly hôn chỉ dành cho chính người vợ, chồng trong quan hệ hôn nhân đó. Tuy nhiên Điều 51 Luật HN&GĐ năm 2014 đã mở rộng đối tượng được thực hiện quyền yêu cầu ly hôn ngoài vợ chồng bao gồm: “Cha, mẹ, người thân thích khác có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi một bên vợ, chồng do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình, đồng thời là nạn nhân của bạo lực gia đình do chồng, vợ của họ gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần của họ”. Như vậy, ly hôn là một sự kiện pháp lý làm chấm dứt quan vợ chồng khihôn nhân đã thực sự tan vỡ, quan hệ vợ chồng không thể tồn tại được nữa, doTòa án quyết định khi có yêu cầu của vợ, chồng hoặc của cả hai vợ chồng. - Khái niệm hiệu lực của ly hôn: Hiệu lực của ly hôn là một vấn đề mà pháp luật quy định cần phải giải quyết khi có sự kiện pháp lý xảy ra về vấn đề ly hôn.

Trong phán quyết của Tòa án thể hiện trong bản án hoặc quyết định có những nội dung về quyền cũng như nghĩa vụ bắt buộc các bên vợ, chồng (cha, mẹ của con) và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan (nếu có) phải thực hiện.Khi phán quyết ly hôn này có hiệu lực pháp luật thì những nội dung trong bản án, quyết định sẽ có tính chất ràng buộc giữa các bên, bắt buộc các bên thực hiện. Trong hầu hết các quyển Từ điển Tiếng Việt và Từ điển chuyên ngành Luật ở Việt Nam hiện nay đều không có mục từ “hiệu lực của ly hôn” mà chỉ có các từ khác gần với nó như “hiệu lực của các văn bản pháp luật” hay “hiệu lực pháp luật của di chúc”. Theo các Từ điển này này thì hiệu lực pháp luật nói chung “là tính bắt buộc thi hành của văn bản…”, “là giá trị pháp lý của văn bản…, hoặc (giá trị) áp dụng của văn bản đó,… thể hiện phạm vi tác động hoặc hoặc phạm vi điều chỉnh LUAN VAN CHAT LUONG download6 : add [e-mail] của văn bản về thời gian, không gian và về đối tượng áp dụng”.Khái niệm “hiệu lực của ly hôn” cũng không được tìm thấy trong một số từ điển của nước ngoài bằng tiếng Anh. Tuy vậy, trong quyển Từ điển Bách khoa pháp luật Hoa Kỳ có đưa ra định nghĩa về “hiệu lực” (valid): “Hiệu lực là sự ràng buộc; sự cưỡng chế pháp lý….203] Như vậy, trên phương diện giải thích thuật ngữ có thể thấy ở khái niệm “hiệu lực” có một dấu hiệu đặc trưng cơ bản đó là giá trị ràng buộc các bên phải thi hành nghiêm túc.

Đồng thời, như đã phân tích ở trên đối với khái niệm “ly hôn” - đó làmột sự kiện pháp lý làm chấm dứt quan vợ chồng do Tòa án quyết định bằng một phán quyết. Theo đó, chúng ta thấy khái niệm “hiệu lực của ly hôn” có hai dấu hiệu thể hiện bản chất của nó, đó là: (i) giá trị pháp lý của phán quyết ly hôn của Tòa án thông qua bản án hoặc quyết định giống như pháp luật; và (ii) hiệu lực ràng buộc mang tính cưỡng chế nhằm buộc các bên phải tôn trọng quyền và thực thi đầy đủ nghĩa vụ được thể hiện trong phán quyết đó. Giá trị pháp lý và hiệu lực ràng buộc các bên phải tôn trọng và thực hiện đúng là hai mặt không thể thiếu đối với hiệu lực của ly hôn. Trên cơ sở nhận thức bản chất của “hiệu lực của ly hôn”, tác giả xin đưa ra khái niệm “hiệu lực của ly hôn” như sau: Hiệu lực của ly hôn là giá trị pháp lý bản án hoặc quyết định cho ly hôn của Tòa án làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ của các bên (bao gồm vợ, chồng và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan), và giá trị pháp lý ràng buộc các bên phải tôn trọng và phải thi hành nghiêm túc các quyền và nghĩa vụ đó.

Việc nhận thức đúng khái niệm “hiệu lực của ly hôn” là cơ sở để tiếp cận các vấn đề khác có liên quan đến việc nghiên cứu quá trình tạo lập, xác nhận giá trị pháp lý và thực thi phán quyết của Tòa án. Khái niệm này cũng thể hiện rõ các yếu tố quan trọng mang tính bản chất hiệu lực của ly hôn, đó là căn cứ làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ giữa các bên; đồng thời tạo ra sự ràng buộc pháp lý nhằm bắt buộc và bên tôn trọng và nghiêm túc thực hiện các quyền và nghĩa vụ đó. LUAN VAN CHAT LUONG download7 : add [e-mail] Thời điểm có hiệu lực của việc ly hôn là thời điểm có hiệu lực của bản án hoặc quyết định chấp thuận ly hôn của Tòa án. Bản án hoặc quyết định chấp thuận ly hôn có tác dụng thiết lập một tình trạng pháp lý mới không tồn tại trước đó cũng như thiết lập các quyền mới của bên này hoặc bên kia.

Tình trạng và các quyền đó phải được tôn trọng không chỉ bởi vợ và chồng trước đây mà cả bởi người thứ ba. Việc Tòa án nhân dân xét xử cho ly hôn do một bên yêu cầu hoặc công nhận thuận tình ly hôn sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nhất định cho vợ chồng về nhân thân, tài sản và con. Đối với hệ quả nhân thân, quan hệ vợ chồng chấm dứt khi bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật.Vợ và chồng có quyền kết hôn với người khác. Đối với hệ quả tài sản, khi ly hôn, các quan hệ tài sản của vợ chồng cũng chấm dứt.

Khối tài sản chung hình thành trong thời kỳ hôn nhân được chia theo yêu cầu của vợ, chồng. Nếu chưa tiến hành phân chia thì khối tài sản ấy thuộc sở hữu chung theo phần của vợ và chồng và chịu sự chi phối của các quy định thuộc luật chung về sở hữu chung theo phần: việc quản lý tài sản chung được thực hiện theo nguyên tắc thỏa thuận; chủ sở hữu chung có quyền yêu cầu chia tài sản chung mà không cần viện dẫn lý do như trước đây, khi chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân.Đối với hệ quả về con, việc ly hôn của vợ chồng không làm ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con mà vẫn tiếp tục được duy trì. - Khái niệm hiệu lực của ly hôn đối với con: Quan hệ pháp luật giữa cha mẹ và con được hình thành dựa trên sự kiện sinh đẻ hoặc sự kiện nuôi con nuôi được nhà nước công nhận làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ của cha mẹ và con theo quy định của pháp luật. Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con không phụ thuộc vào quan hệ hôn nhân hợp pháp hay không hợp pháp còn tồn tại hay chấm dứt của cha mẹ.

Trong mọi trường hợp quyền và nghĩa vụ không thay đổi vì yếu tố hôn nhân nhưng phương thức thực hiện có thể khác nhau sao cho phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể giữa cha mẹ và con. Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con có thể được xem xét từ hai góc độ: LUAN VAN CHAT LUONG download8 : add luanvanchat@agmail.