MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Để đáp ứng yêu cầu về con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hóa, với sự thách thức trước nguy cơ tụt hậu trên con đường hoà nhập khu vực và thế giới bằng sự cạnh tranh trí tuệ, sự thích ứng với kinh tế thị trường, chúng ta cần tạo chuyển biến cơ bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Đó là “Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trong thực hành thực nghiệm, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay. Đổi mới và thực hiện nghiêm minh chế độ thi cử” ( Trích “ Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2001 – 2010” – Báo cáo của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ IX ) Muốn nâng cao chất lượng giáo dục, chúng ta phải đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các môn học ở các cấp học, bậc học.
Trong đó việc đổi mới phương pháp kiểm tra - đánh giá kiến thức, kĩ năng của học sinh là một khâu quan trọng. Thông qua kiểm tra - đánh giá, giáo viên có thể xác định được những thay đổi về nhận thức, kĩ năng và tình cảm của học sinh, cũng như việc kiểm tra - đánh giá giúp giáo viên rút kinh nghiệm, điều chỉnh lại mục tiêu, lựa chọn phương pháp và nội dung trong tâm trong quá trình dạy học. Trên thực tế, việc kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học môn Hoá học vẫn được tiến hành chủ yếu theo phương pháp tự luận, thiếu tính khách quan, lượng kiến thức kiểm tra được ít, không sử dụng được các phương tiện hiện đại trong việc chấm bài. Để khắc phục những nhược điểm của phương pháp kiểm tra truyền thống, việc nghiên cứu sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra - đánh giá là một vấn đề cần thiết và phù hợp với định hướng đổi mới nội dung và phương pháp dạy và học ở các cấp học, bậc học của Bộ GD - ĐT.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi nghiên cứu đề tài: “Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan dùng trong dạy học chương trình Hoá học lớp12 (nâng cao) trường trung học phổ thông”. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khách thể nghiên cứu và đối tƣợng nghiên cứu 2. Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học và kiểm tra – đánh giá kết quả học tập môn Hoá học của học sinh lớp 12(nâng cao) trường trung học phổ thông.
Đối tượng nghiên cứu Hệ thống bài tập TNKQ dùng cho dạy học chương trình Hoá học lớp 12(nâng cao) trường TNKQ. Mục đích và nhiệm vụ 3. Mục đích của đề tài Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan dùng trong dạy học chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT nhằm góp phần đổi mới phương pháp KT - ĐG kết quả dạy học. Nhiệm vụ của đề tài + Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến KT - ĐG bằng TNKQ.
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận của qui trình xây dựng câu(bài tập) TNKQ. + Tuyển chọn, xây dựng hệ thống bài tập TNKQ theo dạng câu nhiều lựa chọn. + Nghiên cứu việc sử dụng bài tập TNKQ trong KT - ĐG kết quả học tập của học sinh. + Tiến hành thực nghiệm sư phạm ở 3 trường: THPT Hồng Bàng, THPT Lê Hồng Phong và THPT Đồ Sơn (Thành phố Hải Phòng) để xác định hiệu quả của đề tài.
+ Đề xuất việc sử dụng hệ thống bài tập TNKQ trong KT - ĐG học sinh lớp 12 (nâng cao) trường TNKQ. Giả thuyết khoa học Nếu sử dụng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan trong dạy học chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT thì sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phương pháp kiểm tra – đánh giá kết quả dạy học 5. Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Nghiên cứu lý luận 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nghiên cứu các vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài + Các tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến phương pháp KT - ĐG.
+ Lý luận về phương pháp KT-ĐG, đi sâu về phương pháp KT-ĐG bằng TNKQ. + Qui trình kiểm tra – đánh giá và phương pháp xây dựng bài tập TNKQ. Nội dung, cấu trúc chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT. Điều tra thực tiễn Tìm hiểu thực tiễn kiểm tra – đánh giá kết quả học tập chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT trên địa bàn Hải Phòng.
Trao đổi kinh nghiệm Trao đổi với những giáo viên có nhiều kinh nghiệm về xây dựng và sử dụng phương pháp TNKQ trong KT - ĐG. Thực nghiệm sư phạm + Xác định những mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ tình cảm cần KT - ĐG, từ đó tuyển chọn, xây dựng hệ thống bài tập TNKQ dùng trong dạy học chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT. + Thực nghiệm sư phạm, đánh giá chất lượng hệ thống bài tập TNKQ + Xử lí kết quả bằng phương pháp thống kê toán học trong KHGD. Những điểm mới của luận văn + Tuyển chọn và xây dựng hệ thống bài tập TNKQ dùng cho dạy học chương trình Hoá học lớp 12 (nâng cao) trường THPT.
+ Sử dụng hệ thống bài tập trắc nghiệm khách quan vào việc KT - ĐG kết quả học tập của học sinh lớp 12 (nâng cao) trường THPT. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận về kiểm tra - đánh giá 1. Khái niệm, chức năng của kiểm tra-đánh giá 1.
Khái niệm kiểm tra -đánh giá Trong quá trình dạy học, KT-ĐG là giai đoạn kết thúc một quá trình dạy học, đảm nhận một chức năng lý luận dạy học cơ bản, không thể thiếu được của quá trình này. Kiểm tra là theo dõi, sự tác động của người kiểm tra đối với người học nhằm thu được những thông tin cần thiết cho việc đánh giá. Kiểm tra có 3 chức năng bộ phận liên kết, thống nhất, thâm nhập vào nhau và bổ sung cho nhau đó là: đánh giá, phát hiện lệch lạc và điều chỉnh. Về mặt lý luận dạy học, kiểm tra có vai trò liên hệ nghịch trong quá trình dạy học.
Kiểm tra biết những thông tin, kết quả về quá trình dạy của thầy và quá trình học của trò để từ đó có những quyết định cho sự điều khiển tối ưu của cả thầy lẫn trò. Học sinh sẽ học tốt hơn nếu thường xuyên được kiểm tra và được đánh giá một cách nghiêm túc, công bằng với kỹ thuật cao và đạt kết quả tốt. Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một quá trình phức tạp và công phu. Vì vậy để việc đánh giá kết quả học tập đạt kết quả tốt thì quy trình đánh giá gồm những công đoạn sau: + Phân tích mục tiêu học tập thành các kiến thức, kỹ năng.
+ Đặt ra các yêu cầu về mức độ đạt được các kiến thức, kỹ năng dựa trên những dấu hiệu có thể đo lường hoặc quan sát được. + Tiến hành đo lường các dấu hiệu đó để đánh giá mức độ đạt được về các yêu cầu đặt ra, biểu thị bằng điểm số. + Phân tích, so sánh các thông tin nhận được với các yêu cầu đề ra rồi đánh giá, xem xét kết quả học tập của học sinh, mức độ thành công của phương pháp giảng dạy của giáo viên…, để từ đó có thể cải tiến, khắc phục nhược điểm. + Trong đánh giá phải quán triệt nguyên tắc vừa sức, bám sát yêu cầu của chương trình.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Chức năng của kiểm tra - đánh giá: Kiểm tra gồm 3 chức năng bộ phận liên kết thống nhất với nhau đó là: đánh giá, phát hiện lệch lạc và điều chỉnh. Đánh Phát giá hiện lệch lạc Điều chỉnh Hình 1.1: Cấu trúc chức năng của kiểm tra Mục tiêu Trình độ xuất Nghiên cứu tài KT-ĐG kết quả đào tạo phát của HS liệu mới học tập Hình 1.2: Vị trí của KT-ĐG trong quá trình dạy học Từ đó ta thấy: Nhờ đánh giá sẽ phát hiện ra cả những mặt tốt lẫn mặt chưa tốt trong trình độ đạt tới của học sinh, trên cơ sở đó tìm hiểu kỹ nguyên nhân của những lệch lạc, về phía dạy và phía học, hoặc có thể từ khách quan. Phát hiện ra lệch lạc, tìm ra nguyên nhân là rất quan trọng.
Vì sự thành đạt trong kết quả là điều đã dự kiến trong mục tiêu, còn những lệch lạc thường bị bỏ qua, mà nếu sửa chữa loại trừ chúng thì chất lượng sẽ tốt lên. Ý nghĩa, bản chất của việc kiểm tra-đánh giá: 1. Ý nghĩa của việc kiểm tra-đánh giá: Với học sinh: Việc KT - ĐG có hệ thống sẽ thường xuyên cung cấp kịp thời những thông tin "liên hệ ngược trong" giúp người học tự điều chỉnh hoạt động học. Học sinh kịp thời nhận thấy mức độ đạt được những kiến thức của mình, còn lỗ hổng kiến thức nào cần được bổ sung trước khi bước vào phần mới của chương trình học tập, có cơ hội để nắm chắc những yêu cầu cụ thể đối với từng phần của chương trình.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngoài ra thông qua KT-ĐG học sinh có điều kiện tiến hành các hoạt động trí tuệ như: ghi nhớ, tái hiện, chính xác hoá, khái quát hoá, hệ thống hoá kiến thức, linh hoạt vận dụng kiến thức đã học để giải quyết những tình huống thực tế. Nếu việc KT-ĐG được tổ chức nghiêm túc, công bằng sẽ giúp học sinh nâng cao tinh thần trách nhiệm trong học tập; có ý chí vươn lên đạt kết quả cao hơn, củng cố lòng tin vào khả năng của mình, nâng cao ý thức tự giác, khắc phục tính chủ quan tự mãn. Với giáo viên: Việc KT -ĐG học sinh cung cấp cho giáo viên những thông tin "liên hệ ngược ngoài", qua đó rút kinh nghiệm, điều chỉnh lại mục tiêu, lựa chọn phương pháp và nội dung trọng tâm trong quá trình giảng dạy. `Kiểm tra - đánh giá kết hợp với việc theo dõi thường xuyên giúp cho giáo viên nắm được một cách cụ thể và khá chính xác năng lực và trình độ mỗi học sinh trong lớp, từ đó có biện pháp cụ thể, thích hợp bồi dưỡng riêng cho từng nhóm học sinh, nâng cao chất lượng học tập chung cho cả lớp.