Chương 1. Khái quát chung về hau quả pháp lý của giao dich dân sự vô Chương 2. Thực trang pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về hậu quả pháp lý của giao dich dan sự vô hiệu. Thực tiễn áp dung va một sô kiến nghị nhăm hoản thiên phâp luật về hau quả pháp lý của giao dich dân sự vô hiệu CHƯƠNG1 KHÁI QUÁT CHUNG VE HẬU QUA PHÁP LY CUA GIAO DỊCH DAN SỰ VÔ HIỆU 1.
Khái niệm, đặc điểm giao dịch dân sự vô hiệu 1. Khái niệm giao dich dân sự vô hiệu Mặc du thuật ngữ “giao dich đân sự vô hiệu” được sử dụng rông rãi nhưng chưa có khái niệm cụ thể. Để tìm đến một khái niệm hoàn chỉnh về giao dịch dân sự vô hiệu, trước hết ta cân hiểu: “giao dich” theo nghia thông thường co nghĩa là có quan hệ gặp gỡ, tiếp xúc với nhau trong công viéc!, còn “vô hiện” là không có hiệu lực, không mang lại kết quả? Giao dịch vô hiệu là những giao dịch không được pháp luật thửa nhận. Có thể tiếp cận khái niệm day đủ qua những định nghĩa của một số nha nghiên cứu như Nguyễn Vii Hường cho rằng: “Giao dich dân sự vô hiệu id giao dich dân sự mà khi xác lập các chủ thé đã cô vi phạm ít nhất một trong các điều kiên có hiệu lực của giao dich dan sự theo quy đinh của pháp luật.
do vay không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bén"3. Con tac giả Tran Trung Trực! định nghĩa “giao dich dân sự vô hiệu là loại giao dich vi phạm một hoặc các điều kiện về chủ thể, nôi dung hoặc hình thức của giao dịch dân sự được pháp luật quy định”. Khi viết khóa luận nảy, tác giả đã nghiên cứu nhiêu tài liệu khác nhau để tìm định nghĩa khái quát nhất của giao dich dan sự vô hiệu va thay đông tình với quan điểm của nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Hường. Bởi quan điểm đưa ra một cách đây đủ thé nào 1a giao dịch dân sự vô hiệu và chỉ ra hậu quả khi giao dịch dân sự vô hiệu là không phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên.
! Hải An 014), Từ đến Tiếng Việt, Nxb Từ diin Bích khoa tr 476 ? Phạm Lê Lần chủ biên (2015), Từ đền Tiếng Việt thong ding, Nxb. Hồng Đức ,tr.1052 ` Nguyễn Vũ Hường(2016), Bão vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tinh khủ gio dich din sự vô hiệu, Luận. văn thạc sĩ, Trường Daihoc Luật Hà Nội,tr 12 33 Nguyễn Ngoc Hòa (chủ biên) (1999), Từ điển gi thich thuật ngit luật hoc, Nxb Công an nhân din, Daihoc Luật Hà Nội, Hi Nội,tr 62 Dưới góc độ pháp lý, trên thé giới hiện nay, phân lớn các nha lập pháp không đưa ra các khái niệm chung vẻ giao dich dân sự vô hiệu ma chủ yêu di sâu quy định các tiêu chi để xác đình một giao dich dan sư vô hiệu. Tại Điêu 113 BLDS và thương mai Thai Lan quy định: “M6t hành vi pháp If bi vô hiện néu mục tiêu cña nó rố ràng bị pháp luật ngăn cắm hoặc không thé thực hiên duoc, hoặc trái với trật tự công công hoặc trái với dao đức.
” Ở Việt Nam, để xác định giao dịch dan sự vô hiệu cần căn cứ vào quy định tại Điêu 122 B ô luật Dân sự 2015 (Giao dịch dân sự không có một trong các điều kiện được quy định tại Điều 117 của Bộ luật nay thi vô hiệu, trừ trường hợp Bộ luật này co quy định khác). Theo đó, các điều kiện tại Điều 117 là: chủ thể có năng lực pháp luật dân sự chủ thé tham gia giao dich tự nguyên; mục đích và nội dung của giao dịch dan sự không vi phạm điều cam của luật va không trai đạo đức xã hội; hinh thức của giao dich la điều kiên trong trường hop luật có quy định. Chỉ cần thiểu một trong các điêu kiện trên thì giao dich dân sự đã xác lap sẽ trở thanh giao dich dân sự vô hiệu ma không phụ thuộc vào y chí của các bên. Từ những phân tích trên, tác giả đưa ra khái niệm của giao địch dân sự vô hiệu: Giao dich dan sự vô hiệu là những giao dich không có gid tri pháp iy hoặc không được pháp luật thừa nhân do ngay từ Rhi xác lap đã vi phạm một trong các điều kiện có hiệu lực của giao dich đân sự về chủ thể, muc dich, nội dung và hình tức, vi vay không làm phát sinh quyền và ngiữa vụ của các bên tham gia giao dich Vi du: Do tai nạn từ tháng 9/2015 nên anh A bi tâm than (có quyết định tuyên bồ mật năng lực hành vi dan sự của Toa án).
Ngày 15/10/2019, biết anh A có sử hữu một mảnh dat ngay trung tâm thành phó nên anh B (bạn anh A) đã lợi dụng và dụ dé anh A ký vào hợp đông mua bán mãnh dat đó. Biết được sự việc, gia định anh A đến gặp anh B để nói chuyện nhưng anh B không những không hủy hop đồng mà còn doa sẽ kiện lại gia đình anh A. Trong trường hợp nảy, mặc dù hợp đồng mua bán quyền sử dụng đất có chữ ký của chủ sở hữu lả anh A, nhưng anh A 1a người mat năng lực hành vi dân sự nên hợp đông vô hiệu. Manh dat vẫn thuộc quyên sử hữu của anh A.
Khi xác định giao dịch dân sự vô hiệu, cần phân biệt sự khác nhau giữa giao dịch dân sự vô hiệu với giao dich dan sự mat hiệu lực. Giao dich dan sự vô hiệu là giao địch không có hiệu lực ở ngay thời điểm giao kết, còn giao dịch dân sự bi mat hiệu lực 1a giao dich có hiệu lực tại thời điểm ký kết nhưng giao dịch bị cham đứt hiệu lực 1a đo rơi vào tình trang không thể thực hiện được”. Tinh trạng mat hiệu lực của giao dịch dan sự có thé do một bên vi phạm, dẫn đến bên bị vi phạm yêu cầu hủy giao dịch hoặc các bên tự thỏa thuận với nhau châm ditt hiệu lực của giao dich hoặc do một trở ngại khách quan nào khác. Vi du: Năm 2000, hai công ty ký kết một hop đông quảng cáo mặt hàng thuốc lá, thời điểm nay Nhà nước không cam quãng cáo đối với loại mặt hang này, nhưng trong khi hai bên đang thực hiện hop dong, Quốc hội ban hành Luật Quảng cáo 2012 trong đó có quy định cam quảng cáo thuốc 1a°, dẫn đến hợp đông không thé thực hiện được va mat hiệu lực.
Đặc điểm của giao dịch dân sự vô hiệu Thứ nhất, giao dich dân sự vô hiệu có sự vi phạm điều kiện có hiệu lực bắt buộc tử khi giao kết, xác lập giao dịch (kế cả giao dich là hành vi pháp ly đơn phương). Đó có thể là sự vi phạm điều kiện về chủ th định pháp luật, đô tuổi, đặc điểm sinh học của chủ thể (đối với cá nhân), phạm vi, lĩnh vực đăng ký hoạt động,. Cũng có thé la do mục đích và nội dung của giao dịch không đáp ứng day đủ yêu cau của pháp luật hoặc trái với đạo đức xã hội. Trong giao dịch dân sự, yếu tó thể hiện ý chi la một trong các nguyên tắc chủ yếu vả đắc trưng của giao dich dan sự.
Theo nguyên tắc nay, chủ thé tham gia giao dich có quyên tư do thé hiện ý chí của mình, tự do trong việc quyết định nội dung, hình thức của giao dịch, tu do lựa chon đối tac, tu do thỏa thuận nội dung của giao Š Lậ Minh Tuần (2018), Hau quá pháp B° giao dich dim sự vô liệu từ tinec tiến xét xứ của Tòa cn cấp luyễn Đhiộc tinh Dang Nai, Luận văn Thạc sĩ, Viên Hàn Lim Khoa học sổ hội Vit Nam,tr 36 * Khoản2 Điều 7 Luật Quảng cáo 2012 số 16/2012/QH13 10 dịch, hình thức giao kết. Nhưng sự tự do đó không mang tính tuyệt đôi ma bị rang buôc trong khuôn. khổ pháp luật cho phép cu thé là: các thỏa thuận muôn được pháp luật công nhân thì phải không vi pham điều cam của luật, không trái đạo đức xã hội. Ngoài ra, giao địch dân sự vô hiệu có thể có lý do chủ thể tham gia giao dich không tự nguyện.
Sư tự nguyện tham gia giao dich là một yêu tô cơ bản và không thể thiếu được trong giao dịch dân sự. Vi vậy, các chủ thé tham gia giao dịch phải thể hiện ý chí đích thực của mình. Ngoải ra, trong một số trường hợp, giao dich dân sự có thé vô hiệu do vi phạm yêu câu về hình thức của giao dịch. Để bao vệ cho trật tự an toàn xã hội, lợi ích của Nha nước vả sự an toản của người tham gia giao dich, ngoai việc thể hiện ý chí đích thực của mình một cách tư nguyên, các chủ thể còn phải tuân theo quy định của pháp luật về hình thức đối với một số giao dich nhật định Thứ hai, các bên tham gia giao địch phải gánh chịu hâu quả pháp lý.
Khi giao dich dan sự vô hiệu các bên sẽ phải gánh chịu những hậu quả pháp lý nhất định. Một giao địch bị tuyên bồ là vô hiệu thi mọi thỏa thuận giữa các bên không có hiệu lực thi hành, không làm phát sinh quyên, nghĩa vu với các chủ thể. Các bên phải cham đứt ngay việc thực hiện giao dich đó, quay lại tình trang ban dau, hoan lại cho nhau những gì đã nhận. Về mặt lý thuyết thì đây là sự tôn thất của các bên, vì các bên không đạt được mục đích như đã mong muôn đó là xác lập giao dịch dé đáp ứng nhu cau hoặc vật chất của minh ma phải quay lai tinh trang như trước khi tham gia giao dịch Tuy nhiên, về mặt thực tế có trường hợp khi tuyên bô giao dịch vô hiệu có bên được hưởng lợi, có bên bị thiệt hại, có thé nói đây 1a van dé phức tạp nhật khi giải quyết hậu quả pháp ly giao dich dân sự vô hiệu trong thực tế Đối với một giao dich dân sự vô hiéu thi cho dù các bên tham gia giao kết đã thực hiện hoặc thực hiện một phân của giao dich theo cam kết của các bên thì van không được công nhận vé mặt pháp lý va mọi cam kết không có giá trị bắt buộc đôi với các bên kế từ thời điểm các bên xác lập giao dịch đó.
1 Thứ ba, việc quy định giao dich dân sự vô hiệu thể hiện ý chí của Nha nước trong việc kiểm soát các giao dich dân sự nhật định néu thay can thiết vi lợi ích của Nhà nước, lợi ích cộng đông. Khái niệm, đặc điểm về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô 1.