UBND TỈNH KON TUM TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG KON TUM GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TỔ CHỨC VẬN TẢI HÀNG HÓA NGHỀ: KINH DOANH VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ TRÌNH ĐỘ: SƠ CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số /QĐ-CĐCĐ ngày 24/02/ 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Kon Tum) Kon Tum, năm 2021 ii MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU. 1 Bài 1: HÀNG HOÁ VÀ LUỒNG HÀNG TRONG VẬN TẢI. Khái niệm và phân loại. Một số loại hàng chủ yếu và yêu cầu trong quá trình vận tải.
Luồng hàng trong vận tải. Tính chất của hàng hoá trong quá trình vận tải. 11 Bài 2: HÀNH TRÌNH CHẠY XE TRONG VẬN TẢI HÀNG HOÁ. Phân loại và các chỉ tiêu của hành trình vận chuyển.
Hành trình con thoi. Hành trình đường vòng. 25 CÂU HỎI ÔN TẬP. 27 Bài 3: CÔNG TÁC TỔ CHỨC VẬN TẢI HÀNG HÓA.
Điều tra xác minh và ký kết hợp đồng vận chuyển hàng hoá. Hợp đồng vận chuyển hàng hóa. Hàng hóa vận chuyển. Một số quy định về giao nhận hàng hoá.
Tổ chức vận chuyển hàng hóa bao gửi. Lập hành trình vận chuyển. Nội dung các bước lập hành trình vận chuyển hàng hoá (hàng khối lượng lớn) 35 2. Nội dung các bước lập hành trình vận chuyển hàng hoá (hàng lẻ).
Lựa chọn phương tiện và bố trí phương tiện vào hành trình. Lựa chọn sơ bộ phương tiện. Lựa chọn chi tiết phương tiện. Phối hợp hoạt động giữa vận tải và xếp dỡ.
Xác định các chỉ tiêu trên hành trình vận chuyển. Biểu đồ và thời gian biểu chạy xe trong vận tải hàng hoá. Mục đích tác dụng của thời gian biểu và biểu đồ chạy xe. Xây dựng biểu đồ và thời gian biểu chạy xe.
45 CÂU HỎI ÔN TẬP. 47 Bài 4: MỘT SỐ HÌNH THỨC VẬN CHUYỂN HÀNG HOÁ BẰNG Ô TÔ. Tổ chức vận tải hàng hóa bằng container. Khái niệm và phân loại container.
Cơ sở vật chất kỹ thuật của hệ thống vận tải container. Hiệu quả của vận tải container. Tổ chức chuyên chở hàng hoá bằng Container. Vận chuyển đa phương thức.
Khái niệm và đặc điểm của vận tải đa phương thức (viết tắt là VTĐPT). Các hình thức của VTĐPT. Hiệu quả của vận tải đa phương thức. Tổ chức chuyên chở hàng hoá bằng VTĐPT - người kinh doanh VTĐPT59 3.
Tổ chức vận tải kéo moóc. Mục đích và điều kiện kéo moóc. Các hình thức kéo moóc:. 65 CÂU HỎI ÔN TẬP.
67 Bài 5: VẬN TẢI ĐƯỜNG DÀI. Các hình thức tổ chức vận tải đường dài. Vận chuyển suốt. Vận chuyển phân đoạn.
75 CÂU HỎI ÔN TẬP. 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 80 Phụ lục II. 90 Phụ lục III.
91 Phụ lục IV. 98 v TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Trong nền kinh tế hiện nay Giao thông vận tải đóng vai trò rất quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa và hành khách, đáp ứng nhu cầu vận tải của toàn xã hội.
Ngành vận tải bao gồm nhiều phương thức vận tải khác nhau như vận tải đường sắt, vận tải đường thủy (bao gồm vận tải đường sông và đường biển), vận tải ô tô, vận tải hàng không, vận tải đường ống, các phương thức vận tải hợp thành hệ thống vận tải thống nhất và có liên quan mật thiết với nhau. Tổ chức vận tải hàng hóa là một trong những môn học không thể thiếu của nghề Kinh doanh vận tải đường bộ. Thông qua môn học, học sinh, sinh viên sẽ được tiếp cận những kiến thức cơ bản về tổ chức vận tải hàng hoá bằng đường bộ để vận dụng thiết kế tổ chức vận tải hàng hoá bằng ô tô công cộng trên một hành trình cụ thể của một vùng hoặc trong thành phố. Nội dung học phần gồm những kiến thức về tổ chức vận tải hàng hóa bằng ô tô và phương tiện công cộng khác.
Nhằm mục đích từng bước chuẩn hóa giáo trình giảng dạy cho học sinh, sinh viên nghề Kinh doanh vận tải đường bộ, chúng tôi đã biên soạn cuốn giáo trình “Tổ chức vận tải hàng hóa” không những làm tài liệu giảng dạy cho giáo viên khi lên lớp và dùng làm tài liệu tham khảo cho học sinh, sinh viên. Vì thời gian biên soạn tương đối ngắn, thời lượng chương trình đào tạo có giới hạn và kinh nghiệm nên giáo trình không tránh khỏi thiếu sót. Ban biên soạn kính mong nhận được những ý kiến đóng góp để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn!.
Kon Tum, ngày 30 tháng 11 năm 2021 Biên soạn K.S Nguyễn Khắc Vinh 2 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TÊN MÔ ĐUN: TỔ CHỨC VẬN TẢI HÀNG HÓA Mã mô đun: 43152013 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Là mô đun được bố trí giảng dạy sau mô đun Kinh tế vận tải trong chương trình đào tạo trình độ sơ cấp nghề Kinh doanh vận tải đường bộ. - Tính chất: Là mô đun bắt buộc trong chương trình đào tạo trình độ sơ cấp nghề Kinh doanh vận tải đường bộ, nhằm cung cấp các kiến thức cơ bản về tổ chức quá trình vận tải hàng hóa bằng đường bộ, sự tác động của các điều kiện khai thác đến quá trình vận tải, từ đó xây dựng các phương án vận tải hợp lý và có hiệu quả cao. Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: Trình bày được các kiến thức cơ bản trong tổ chức vận tải hàng hóa: Hàng hóa và luồng hàng trong vận tải; hành trình chạy xe trong vận tải hàng hóa; công tác tổ chức vận tải hàng hóa; các hình thức tổ chức vận tải hàng hóa bằng ô tô. - Kỹ năng: + Xây dựng các bước lập hành trình vận chuyển hàng hóa; + Lựa chọn được phương tiện và bố trí phương tiện vào hành trình phù hợp với phương tiện và các điều kiện khai thác cụ thể; + Xây dựng biểu đồ và thời gian biểu trong vận tải hàng hóa.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Nâng cao tinh thần trách nhiệm nhằm tổ chức vận tải hàng hóa đảm bảo an toàn, hiệu quả. Nội dung của mô đun: 3 BÀI 1: HÀNG HOÁ VÀ LUỒNG HÀNG TRONG VẬN TẢI Giới thiệu: Bài học Hàng hóa và luồng hàng trong vận tải nhằm cung cấp các kiến thức cơ bản về hàng hóa như khái niệm hàng hóa, luồng hàng hóa, phân loại hoàng hóa, sơ đồ luồng hàng, giúp người học hiểu khái quát về công tác vận tải hành hóa trong các doanh nghiệp vận tải. Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm hàng hóa và luồng hàng trong vận tải; - Liệt kê và phân loại được các loại hàng hóa trong vận tải đường bộ; - Xác định được sơ đồ luồng hàng trong kỳ nhiệm vụ vận tải; - Phân tích được tính chất hàng hóa trong quá trình vận tải; Nội dung chính: 1. Khái niệm và phân loại 1.
Khái niệm - Hàng hoá: Hàng hoá là sản phẩm của nền kinh tế quốc dân được đưa ra trao đổi và mua bán trên thị trường. - Hàng hoá vận tải: Hàng hoá trong vận tải là tất cả các loại nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm tiếp nhận sự di chuyển từ nơi này đến nơi khác. Nói như vậy ta hiểu hàng hoá trong vận tải rất đa dạng về giá trị, tính chất, kích thước, trọng lượng thậm chí về ý nghĩa của chúng đối với nền kinh tế của đất nước cũng khác nhau. Phân loại hàng hóa vận tải Phân loại hàng hoá là công việc cần thiết đối với công tác tổ chức vận tải, lựa chọn kiểu phương tiện và bảo quản trong kho.
4 Có nhiều cách phân loại hàng hoá: * Phân loại theo bao bì: Tất cả các loại hàng được chia thành hàng có bao gói và hàng không có bao gói. Bao bì cần thiết để bảo quản hàng hoá trong quá trình vận chuyển. Có thể có bao mềm như bao vải, bao tải để đựng các loại hàng hạt nhỏ như gạo, đỗ, ngô.; bao cứng bằng gỗ, kim loại để đựng những loại hàng nặng, hàng cái lớn hoặc nhỏ nhưng cần bảo quản tốt trong quá trình vận tải. Hàng không cần bao gói chủ yếu là các loại hàng đổ đống.
* Phân loại theo kích thước: Chia ra hàng bình thường và hàng quá khổ. Hàng bình thường là hàng có kích thước vừa với kích thước thùng xe. Hàng quá khổ là hàng mà kích thước của nó vượt quá kích thước cơ bản của thùng xe (rộng quá 2,5 mét; cao quá 3,8 mét khi xếp hàng lên phương tiện; dài quá mép sau thùng xe hơn 2 mét). Hàng quá khổ còn bao gồm cả hàng quá dài khi vận chuyển nó phải dùng xe chuyên dùng như: Gỗ dài, cột điện, đường ray, thép bó.
* Phân loại theo tính chất hàng hoá Theo tính chất hàng hoá khi vận chuyển được phân theo các nhóm sau: - Nhóm 1: Bao gồm các loại hàng hoá dễ cháy, dễ vỡ, chất nổ, nguy hiểm. - Nhóm 2: Hàng chống hỏng, hàng chống hỏng là những hàng thực phẩm tươi sống, chóng hư theo thời gian và nhiệt độ không khí. - Nhóm 3: Hàng lỏng là những loại hàng chất lỏng như: xăng dầu và các chất lỏng khác. - Nhóm 4: Hàng có kích thước và trọng lượng lớn đó là những loại hàng dài và những loại hàng có trọng lượng lớn, kích thước quá khổ.
- Nhóm 5: Hàng rời là những hàng hoá rời không có bao bì được đổ đống như cát, đá, sỏi. - Nhóm 6: Hàng thông dụng là hàng bao gồm những loại hàng còn lại không thuộc 5 nhóm hàng đã nêu trên. 5 * Phân loại theo tính chất nguy hiểm chia hàng hoá ra làm 7 loại: - Loại 1: Hàng ít nguy hiểm như vật liệu xây dựng, hàng bách hoá, hàng thương nghiệp. - Loại 2: Hàng dễ cháy như xăng, đồ nhựa.
- Loại 3: Xi măng, nhựa đường, vôi. - Loại 4: Chất lỏng dễ gây bỏng như a xít, kiềm, xút. - Loại 5: Khí đốt trong các bình chứa vừa dễ cháy, dễ nổ. - Loại 6: Hàng nguy hiểm về kích thước, trọng lượng (quá dài, quá nặng, quá rộng, quá cao).
- Loại 7: Chất độc, chất phóng xạ, chất nổ. Khi vận chuyển các loại hàng nguy hiểm phải có những quy định cụ thể. * Phân loại theo tính chất vật lý hàng hoá chia ra 3 loại: Hàng thể rắn, thể lỏng, thể khí.