Giáo Trình Sản Xuất Sạch Hơn Năm 2012: Khái Niệm và Ứng Dụng

Giáo trình sản xuất sạch hơn năm 2012 cung cấp kiến thức và phương pháp cải tiến quy trình sản xuất, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

• Trường học: Trường đại học khoa học Huế
• Chuyên ngành: Sản xuất sạch hơn
• Đề tài: Sản xuất sạch hơn - Tư duy mới về bảo vệ môi trường
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA Ý TƯỞNG SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 1.1.1. Phớt lờ ô nhiễm (Ignorance of pollution)
• 1.1.2. Pha loãng và phát tán (Dilute and disperse)
• 1.1.3. Xử lý cuối đường ống (EOP = end-of-pipe treatment)
• 1.1.4. Phòng ngừa phát sinh chất thải (Waste prevention)
• 1.2. ĐỊNH NGHĨA SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 1.3. CÁC KHÁI NIỆM VÀ THUẬT NGỮ LIÊN QUAN
• 1.3.1. Công nghệ sạch (Clean technology)
• 1.3.2. Công nghệ tốt nhất hiện có (Best Available Technology - BAT)
• 1.3.3. Hiệu quả sinh thái (Eco-efficiency)
• 1.3.4. Phòng ngừa ô nhiễm (Pollution prevention)
• 1.3.5. Giảm thiểu chất thải (Waste minimisation)
• 1.3.6. Năng suất xanh (Green productivity)
• 1.3.7. Kiểm soát ô nhiễm (Pollution control)
• 1.3.8. Sinh thái công nghiệp (Industrial ecology)
• 1.3.8.1. Case study: Mô hình sinh thái công nghiệp Kalundborg (Đan Mạch)
• 1.3.8.2. Mối quan hệ giữa SXSH và STCN
• 1.3.8.3. Các lợi ích của STCN
• 1.3.8.4. Các mặt hạn chế của STCN
• 1.4. CÁC NHÓM GIẢI PHÁP SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 1.4.1. Quản lý nội vi tốt (Good housekeeping)
• 1.4.2. Thay thế nguyên vật liệu (Raw material substitution)
• 1.4.3. Tối ưu hóa quá trình sản xuất (Process optimization)
• 1.4.4. Bổ sung thiết bị (Equipment modification)
• 1.4.5. Thu hồi và tái sử dụng tại chỗ (On-site recovery and reuse)
• 1.4.6. Sản xuất các sản phẩm phụ hữu ích (Production of useful by-products)
• 1.4.7. Thiết kế sản phẩm mới (New product design)
• 1.4.8. Thay đổi công nghệ (Technology change)
• 1.5. CÁC LỢI ÍCH CỦA SẢN XUẤT SẠCH HƠN
• 1.5.1. SXSH và phát triển bền vững

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Sản Xuất Sạch Hơn 2012

Giáo trình Sản xuất sạch hơn 2012 là một tài liệu quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành cho các doanh nghiệp trong việc áp dụng các phương pháp sản xuất thân thiện với môi trường. Sản xuất sạch hơn (SXSH) không chỉ là một xu hướng mà còn là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay.

1.1. Định Nghĩa Sản Xuất Sạch Hơn

Theo Chương trình Môi trường LHQ (UNEP, 1994), sản xuất sạch hơn là sự áp dụng liên tục một chiến lược phòng ngừa môi trường tổng hợp đối với các quá trình sản xuất, sản phẩm và dịch vụ nhằm làm giảm tác động xấu đến con người và môi trường.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Của Sản Xuất Sạch Hơn

Sự phát triển của sản xuất sạch hơn bắt đầu từ những năm 1980, khi các doanh nghiệp nhận ra rằng việc xử lý ô nhiễm không thể chỉ dựa vào các biện pháp cuối đường ống. Thay vào đó, cần có một cách tiếp cận chủ động hơn để ngăn ngừa ô nhiễm ngay từ nguồn.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Trong Sản Xuất

Các quá trình sản xuất công nghiệp thường gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Khí thải, nước thải và chất thải rắn là những vấn đề chính mà các doanh nghiệp phải đối mặt. Việc không kiểm soát ô nhiễm có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe con người và hệ sinh thái.

2.1. Các Loại Chất Thải Trong Sản Xuất

Chất thải trong sản xuất bao gồm khí thải, nước thải và chất thải rắn. Mỗi loại chất thải đều có những tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người nếu không được xử lý đúng cách.

2.2. Hệ Lụy Của Ô Nhiễm Môi Trường

Ô nhiễm môi trường không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà còn gây thiệt hại cho hệ sinh thái. Các kim loại nặng và hóa chất độc hại có thể tích tụ trong môi trường, dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe và môi trường.

III. Phương Pháp Sản Xuất Sạch Hơn Hiệu Quả

Để giảm thiểu ô nhiễm, các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp sản xuất sạch hơn. Những phương pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.

3.1. Quản Lý Nội Vi Tốt

Quản lý nội vi là một trong những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất trong sản xuất sạch hơn. Việc cải tiến quy trình làm việc và giám sát vận hành có thể giúp giảm thiểu chất thải mà không cần đầu tư lớn.

3.2. Thay Thế Nguyên Vật Liệu

Thay thế các nguyên liệu độc hại bằng các nguyên liệu thân thiện với môi trường là một trong những cách hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Sản Xuất Sạch Hơn

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công các phương pháp sản xuất sạch hơn và đạt được những kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Các Mô Hình Thành Công

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng mô hình sản xuất sạch hơn và đạt được những kết quả ấn tượng. Ví dụ, một nhà máy sản xuất bia đã giảm thiểu lượng nước tiêu thụ và chất thải nhờ vào việc tối ưu hóa quy trình sản xuất.

4.2. Lợi Ích Kinh Tế Từ Sản Xuất Sạch Hơn

Áp dụng sản xuất sạch hơn không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. Việc tiết kiệm nguyên liệu và năng lượng có thể giảm chi phí sản xuất và nâng cao lợi nhuận.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Sản Xuất Sạch Hơn

Sản xuất sạch hơn là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và áp dụng các phương pháp sản xuất bền vững.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Sản Xuất Sạch Hơn

Sản xuất sạch hơn không chỉ là một chiến lược bảo vệ môi trường mà còn là một yêu cầu cần thiết để phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cần phải tích cực tham gia vào quá trình này.

5.2. Hướng Đi Tương Lai

Tương lai của sản xuất sạch hơn phụ thuộc vào sự hợp tác giữa các doanh nghiệp, chính phủ và cộng đồng. Cần có những chính sách hỗ trợ và khuyến khích để thúc đẩy việc áp dụng các phương pháp sản xuất bền vững.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH SẢN XUẤT SẠCH HƠN (CLEANER PRODUCTION) – ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Sản xuất sạch hơn (Cleaner Production) do Khoa Môi trường – Trường Đại học Khoa học Huế biên soạn và xuất bản năm 2012, là tài liệu giảng dạy chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cử nhân và Kỹ sư thuộc các ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Quản lý Môi trường. Tài liệu cung cấp hệ thống cơ sở lý luận, phương pháp luận thực hành và các trường hợp nghiên cứu điển hình nhằm chuyển đổi phương thức quản lý môi trường công nghiệp từ xử lý bị động sang phòng ngừa chủ động tại nguồn.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến việc trang bị cho người học: (1) Khả năng nhận diện và phân tích dòng thải, thất thoát nguyên liệu - năng lượng trong các quy trình sản xuất; (2) Phương pháp luận thực hiện một chu trình Đánh giá Sản xuất sạch hơn (Cleaner Production Assessment - CPA) gồm 6 giai đoạn và 18 nhiệm vụ kỹ thuật; (3) Năng lực tính toán cân bằng vật chất, cân bằng năng lượng và thẩm định tính khả thi về mặt kỹ thuật, kinh tế, môi trường của các giải pháp cải tiến; (4) Khả năng xây dựng và triển khai các giải pháp sản xuất sạch hơn (SXSH) cho các ngành công nghiệp chế biến, dịch vụ lưu trú và cải tiến sản phẩm.

Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương logic: Chương 1 thiết lập cơ sở lý thuyết và các khái niệm quản lý môi trường liên quan; Chương 2 chuẩn hóa quy trình đánh giá và công cụ tính toán định lượng; Chương 3 phân tích ứng dụng thực tế theo từng ngành. Điểm đặc thù của giáo trình là gắn kết chặt chẽ các chỉ số định mức kỹ thuật quốc tế (BAT), quy chuẩn môi trường Việt Nam (TCVN 5945-1995) với các bài toán tài chính chiết khấu dòng tiền trong doanh nghiệp.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

• Chương 1: Mở đầu: Trình bày tiến trình lịch sử ứng phó ô nhiễm công nghiệp qua 4 giai đoạn: (1) Phớt lờ ô nhiễm; (2) Pha loãng và phát tán; (3) Xử lý cuối đường ống (End-of-Pipe - EOP); (4) Phòng ngừa phát sinh chất thải (SXSH). Phân tích định nghĩa SXSH theo UNEP (1994) áp dụng cho quá trình sản xuất, sản phẩm và dịch vụ. Khái quát 8 nhóm giải pháp SXSH: Quản lý nội vi tốt, Thay thế nguyên vật liệu, Tối ưu hóa quá trình sản xuất, Bổ sung/cải tiến thiết bị, Thu hồi và tái sử dụng tại chỗ, Sản xuất sản phẩm phụ hữu ích, Thiết kế sản phẩm mới, và Thay đổi công nghệ. Trình bày mô hình Sinh thái công nghiệp (Industrial Ecology) với ví dụ khu công nghiệp Kalundborg (Đan Mạch).
• Chương 2: Phương pháp luận đánh giá SXSH: Hệ thống hóa quy trình kiểm toán 6 giai đoạn (18 nhiệm vụ) kế thừa từ phương pháp DESIRE (Ấn Độ, 1994) và các cẩm nang của UNEP/UNIDO, US EPA, PREPARE: Khởi động $\rightarrow$ Phân tích các công đoạn $\rightarrow$ Đề xuất giải pháp $\rightarrow$ Lựa chọn giải pháp $\rightarrow$ Thực hiện $\rightarrow$ Duy trì. Hướng dẫn lập sơ đồ dòng, cân bằng vật chất - năng lượng, xác định chi phí dòng thải, phân tích nguyên nhân bằng sơ đồ nguyên nhân - kết quả. Thiết lập phương pháp đánh giá tài chính qua các chỉ số dòng tiền, thời gian hoàn vốn giản đơn, thời gian hoàn vốn chiết khấu, NPV, IRR và BCR.
• Chương 3: Áp dụng sản xuất sạch hơn trong một số lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ và sản phẩm: Đi sâu vào công nghệ sản xuất, định mức tiêu thụ, dòng thải và giải pháp SXSH cho: (1) Công nghiệp sản xuất bia; (2) Công nghiệp dệt nhuộm sợi bông/nhân tạo; (3) Dịch vụ khách sạn (nghiên cứu điển hình InterContinental Sydney, Le Sport, Apple Farm); (4) Tối ưu hóa vòng đời sản phẩm (bột giặt compact của P&G).

[Chương 1: Cơ sở lý thuyết & 8 Nhóm giải pháp] 

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết quản lý môi trường dự phòng: Nguyên lý tiếp cận "nhìn xa, tiên liệu và phòng ngừa" gắn với nguyên tắc 3P (Polluter Pays Principle) và 3R (Reduce, Reuse, Recycle). So sánh bản chất giữa kiểm soát ô nhiễm truyền thống (EOP) và SXSH.
• Nguyên lý cân bằng vật chất và năng lượng: Thiết lập phương trình cân bằng tổng thể và cấu tử thành phần cho hệ thống sản xuất ($\sum \text{Dòng vào} = \sum \text{Dòng ra} + \sum \text{Tổn thất/Tích lũy}$), xác định hiệu suất nhiệt thiết bị (ví dụ cân bằng nhiệt nồi hơi: hiệu suất 88,3%, tổn thất 11,7%).
• Mô hình toán kinh tế môi trường: Tính toán chiết khấu dòng tiền $PV = \frac{FV_t}{(1+r)^t}$, thẩm định giá trị hiện tại ròng ($NPV = \sum_{t=1}^{n} \frac{B_t - C_t}{(1+r)^t} - C_0 > 0$), tỷ số hoàn vốn nội tại ($IRR > r$), tỷ số lợi ích - chi phí ($BCR > 1$).
• Khung phân tích sinh thái công nghiệp: Cơ chế chuyển đổi đầu ra (chất thải/nhiệt thừa) của cơ sở sản xuất này thành đầu vào của cơ sở sản xuất khác trong một chu trình khép kín.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Đo đạc và xây dựng chỉ số benchmark tiêu thụ nguyên vật liệu, nước, năng lượng ($m^3\text{ nước/tấn sản phẩm}$, $kWh/\text{đơn vị sản phẩm}$); lập sơ đồ dòng công nghệ; thiết lập bảng cân bằng khối lượng cho các dòng thải phức tạp (hóa chất nhuộm, dung dịch thuộc da, bã bia, bùn thải).
• Kỹ năng phân tích: Nhận diện điểm nghẽn gây lãng phí; truy nguyên nguyên nhân gốc rễ sinh dòng thải bằng cây câu hỏi "Tại sao?"; tính toán chi phí thực sự ẩn chứa trong dòng thải; phân tích ma trận kỹ thuật - môi trường - kinh tế bằng phương pháp lấy tổng có trọng số.
• Kỹ năng thực thi thực tế: Thành lập và điều hành nhóm công tác SXSH đa phòng ban trong nhà máy; lập kế hoạch hành động kỹ thuật (Action Plan); xây dựng hệ thống quan trắc, kiểm soát nội vi và thiết lập cơ chế duy trì cải tiến liên tục.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm kỹ thuật kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết hệ thống và thực hành giải quyết bài toán kỹ thuật thông qua dữ liệu định lượng. Khung giảng dạy dẫn dắt người học đi từ việc tiếp cận các khái niệm quản lý môi trường tổng quát, nắm vững các công thức toán học và phương pháp kiểm toán, đến việc vận dụng trực tiếp vào các dây chuyền sản xuất công nghiệp thực tế.

Hệ thống bài tập và nghiên cứu tình huống (case study) được tích hợp xuyên suốt các chương học:

• Case study mô hình tuần hoàn: Phân tích mạng lưới trao đổi phụ phẩm tại Khu công nghiệp Kalundborg (Đan Mạch) giữa nhà máy điện than Asnaes, nhà máy lọc dầu Statoil, nhà máy sản xuất insulin Novo Nordisk, nhà máy tấm thạch cao Gyproc và các trang trại nông nghiệp.
• Case study dịch vụ khách sạn: Phân tích chương trình kiểm toán môi trường tại khách sạn InterContinental Sydney (quản lý 12 lĩnh vực ưu tiên, lắp máy ép carton 5.000 USD giúp tiết kiệm 25.000 USD/năm, hạ nhiệt độ giặt tẩy từ 96°C xuống 60°C nhờ bột giặt super compact, giảm lưu lượng vòi sen từ 22 xuống 12 lít/phút).
• Bài toán kỹ thuật và tài chính: Thực hành tính cân bằng vật chất sản xuất 1 kg xi măng (1150g nguyên liệu, 63g nhiên liệu $\rightarrow$ 1000g xi măng, phát thải 600g $CO_2$); bài toán cân bằng 100 lít bia (sử dụng 500L nước, sinh ra 350L nước thải, 14kg bã bia); bài toán thẩm định đầu tư máy ép bia cặn 306.000 USD với thời gian hoàn vốn giản đơn 2,9 năm và hoàn vốn chiết khấu 4 năm (lãi suất $r = 12%$).

Phương pháp đánh giá kết quả học tập bao gồm: kiểm tra lý thuyết về các bước đánh giá CPA, bài tập lớn về tính toán cân bằng vật chất - năng lượng cho một quy trình công nghệ cụ thể, bài toán thẩm định hiệu quả tài chính các phương án đầu tư công nghệ, và báo cáo chuyên đề đề xuất cơ hội SXSH cho một doanh nghiệp thực tế. Sinh viên được định hướng tự học thông qua việc đối chiếu số liệu vận hành với bảng định mức BAT quốc tế và nghiên cứu các tài liệu kỹ thuật chuyên ngành bổ trợ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Chuyển đổi phương thức tiếp cận môi trường: Giáo trình phân tích sự chuyển dịch từ cách ứng phó truyền thống (pha loãng, xử lý cuối đường ống EOP vốn làm tăng chi phí sản xuất và dễ tạo ô nhiễm thứ cấp) sang chiến lược SXSH chủ động nhằm đạt được kết quả kép "một mũi tên trúng hai đích" (win-win outcome) về kinh tế và môi trường.
• Cập nhật các cam kết pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật:
  • Tuyên ngôn Quốc tế về Sản xuất sạch hơn (UNEP, 1998; Việt Nam ký kết năm 1999).
  • Chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia của Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 (chương trình hành động ưu tiên số 28).
  • Quy chuẩn xả thải công nghiệp TCVN 5945-1995 (phân loại giới hạn A, B, C đối với các thông số $pH, BOD_5, COD, SS, PO_4^{3-}, NH_3-N$).
• Tích hợp định mức Công nghệ tốt nhất hiện có (BAT): Cung cấp bảng dữ liệu so sánh định mức tiêu thụ giữa công nghệ trung bình tại Việt Nam và công nghệ BAT (UNIDO/UNDP): ngành bia tiêu thụ nước $16-24\text{ m}^3/\text{m}^3$ bia so với BAT là $4-6\text{ m}^3/\text{m}^3$; ngành dệt nhuộm tiêu thụ $50-300\text{ lít/kg}$ vải so với BAT là $50-100\text{ lít/kg}$ vải.
• Ứng dụng công nghệ sạch chuyên sâu: Đưa vào các giải pháp kỹ thuật như thay thế hóa chất tẩy clo ($NaOCl, NaClO_2$) bằng $H_2O_2$ hoặc peracetic acid kết hợp enzyme catalase; thay thế chất tẩy giũ hồ bằng enzyme amylase; ứng dụng màng siêu lọc thu hồi $40-80%$ hồ tổng hợp; ứng dụng đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) trên sản phẩm bột giặt compact.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình Sản xuất sạch hơn được biên soạn cho các đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục đại học và hoạt động kỹ thuật thực tiễn:

• Sinh viên đại học và học viên cao học: Dành cho sinh viên từ năm thứ 3 thuộc các ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Quản lý Tài nguyên & Môi trường, Công nghệ Hóa học, Công nghệ Thực phẩm. Tài liệu cũng được sử dụng trong các chương trình đào tạo thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Môi trường và Kỹ thuật Môi trường.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng: Hóa học Môi trường, Quá trình và Thiết bị Công nghệ Môi trường, Vi sinh vật Môi trường, và Kinh tế Môi trường cơ bản.
• Giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Dùng làm khung giáo trình giảng dạy học phần Sản xuất sạch hơn, cung cấp dữ liệu định mức kỹ thuật, hệ thống sơ đồ dòng công nghệ chuẩn và ngân hàng bài tập tình huống phục vụ thảo luận chuyên đề và hướng dẫn khóa luận tốt nghiệp.
• Kỹ sư và cán bộ quản lý môi trường tại doanh nghiệp: Dùng làm tài liệu tham khảo kỹ thuật cho các kỹ sư vận hành, kiểm toán viên năng lượng, cán bộ an toàn - môi trường (HSE) trong việc thiết lập quy trình kiểm toán dòng thải, tính toán kinh tế các phương án thay thế thiết bị và tối ưu hóa vận hành nhà xưởng.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình phục vụ sinh viên năm 3-4, học viên cao học các khối ngành Môi trường, Công nghệ Hóa học, Công nghệ Thực phẩm, cùng các kỹ sư môi trường, kiểm toán viên sản xuất tại doanh nghiệp.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần có kiến thức cơ bản về Hóa học đại cương, các quá trình công nghệ sản xuất, phương pháp tính cân bằng vật chất - năng lượng và các chỉ số tài chính doanh nghiệp cơ bản (chiết khấu dòng tiền, thời gian hoàn vốn).

3. Điểm khác biệt cốt lõi giữa SXSH và Xử lý cuối đường ống (EOP) là gì?

Xử lý EOP là biện pháp thụ động xử lý chất thải sau khi đã phát sinh ở cuối quy trình, làm tăng thêm chi phí vận hành; trong khi SXSH là chiến lược phòng ngừa liên tục tại nguồn thông qua bảo toàn nguyên liệu, năng lượng, mang lại lợi ích giảm chi phí sản xuất và giảm tải lượng ô nhiễm.

4. Làm thế nào để tự học giáo trình hiệu quả?

Người học nên kết hợp học lý thuyết với việc thực hành vẽ sơ đồ dòng công nghệ, tự giải các bài toán cân bằng vật chất - năng lượng cho các quy trình mẫu (thuộc da, sản xuất bia, dệt nhuộm) và thực hành tính toán chỉ số NPV, IRR, BCR trên dữ liệu tài chính giả định.

5. Giáo trình có những tài liệu đọc thêm nào đi kèm?

Giáo trình giới thiệu các tài liệu tham khảo chuyên sâu gồm: Báo cáo kỹ thuật số 7 của UNEP/UNIDO (1991), Quy trình kiểm toán chất thải DESIRE (Ủy ban Năng suất Quốc gia Ấn Độ, 1994), Sổ tay hướng dẫn SXSH trong các ngành công nghiệp của Bộ Công Thương/VNCPC, và Tổng luận Sản xuất sạch của INFOTERRA Việt Nam (2001).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Sản xuất sạch hơn của Khoa Môi trường – Trường Đại học Khoa học Huế là tài liệu học thuật chuẩn hóa, cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về phương pháp luận và kỹ thuật phòng ngừa ô nhiễm công nghiệp tại nguồn. Giáo trình kết hợp chặt chẽ giữa phân tích công nghệ, cân bằng định lượng vật chất - năng lượng và thẩm định kinh tế dự án.

Lộ trình học tập đề xuất: (1) Nắm vững 8 nhóm giải pháp SXSH và các khái niệm liên quan tại Chương 1; (2) Rèn luyện kỹ năng thực hiện 6 bước/18 nhiệm vụ đánh giá và tính toán tài chính tại Chương 2; (3) Phân tích chuyên sâu và giải quyết các bài toán kỹ thuật trong các ngành bia, dệt nhuộm, khách sạn tại Chương 3. Người học có thể mở rộng kiến thức qua hệ thống cẩm nang kỹ thuật của UNEP/UNIDO và cơ sở dữ liệu BAT của Trung tâm Sản xuất sạch hơn Việt Nam (VNCPC).

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1) 9 Chương 2 PHƯƠNG PHÁP LUẬN ĐÁNH GIÁ SXSH 2. TỔNG QUAN Để áp dụng được SXSH cần phải có phân tích một cách chi tiết về trình tự vận hành của quá trình sản xuất cũng như thiết bị sản xuất hay còn gọi là đánh giá về SXSH (Cleaner Production Assessment: CPA). Đánh giá SXSH là một công cụ hệ thống có thể giúp nhận ra việc sử dụng nguyên liệu không hiệu quả, việc quản lý chất thải kém, và các rủi ro về bệnh nghề nghiệp bằng cách tập trung chú ý vào các khía cạnh môi trường và các tác động của các quá trình sản xuất công nghiệp. Hiện nay, có một số thuật ngữ tương đương hiện đang được sử dụng để thể hiện phương pháp luận SXSH như: Kiểm toán giảm thiểu chất thải (Waste Minimization Audit), Đánh giá giảm thiểu chất thải (Waste Minimization Assessment), Hướng dẫn phòng ngừa ô nhiễm (Pollution Prevention Guide),.

Đã có nhiều cẩm nang, hướng dẫn đánh giá SXSH với các mức độ chi tiết khác nhau được đề xuất và áp dụng bởi các tổ chức quốc tế, quốc gia và cơ sở nghiên cứu. Tuy nhiên, tất cả đều có chung ý nghĩa: đó là "con đường" để đến SXSH; ý tưởng và khái niệm cơ bản là hầu như giống nhau. Dưới đây là một số ví dụ về các cẩm nang, hướng dẫn được sử dụng phổ biến: (1). Đánh giá cơ hội giảm thiểu chất thải, US EPA 1988.

Hướng dẫn phòng ngừa ô nhiễm, US. (Facility Pollution Prevention Guide, US. Tài liệu hướng dẫn cho các Trung tâm Quốc gia SXSH - Cẩm nang đánh giá SXSH. (Guidance Material for the UNEP/UNIDO National Cleaner Production Centres.

Cleaner Production Assessment Manual. Cẩm nang PREPARE cho phòng ngừa chất thải và phát thải. Bộ Kinh tế Hà Lan 1991. Cẩm nang kiểm toán và giảm thiểu các chất thải và phát thải công nghiệp.

Báo cáo kỹ thuật số 7, UNEP/UNIDO 1991. Quy trình kiểm toán chất thải DESIRE. UB Năng suất Quốc gia Ấn Độ, 1994. (DESIRE Procedure for waste audit.

India NPC, 1994) Nhìn chung, các cẩm nang-hướng dẫn tuy khác nhau về thuật ngữ, độ dài ngắn, nội dung cụ thể nhưng có cùng ý tưởng chính: tổng quan toàn bộ quy trình sản xuất của 1 nhà máy để nhận ra những chỗ, những công đoạn có thể làm giảm được sự tiêu thụ tài nguyên, các nguyên liệu độc hại và sự phát sinh chất thải.1 giới thiệu quy trình kiểm toán giảm thiểu chất thải DESIRE.