§¹i häc quèc gia Hµ Néi tr−êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n khoa du lÞch häc *********** GI¸O TR×NH Qu¶n trÞ kinh doanh l÷ hµnh (3 tÝn chØ) Ng−êi biªn so¹n: NguyÔn Quang Vinh Hµ Néi, 2014 1. §èi t−îng: Sinh viªn chuyªn ngµnh du lÞch 2. Thêi l−îng: 3 tÝn chỉ 3. M«n häc tiªn quyÕt: C¬ së Kinh tÕ du lÞch 4.
Môc tiªu m«n häc: - Trang bÞ cho sinh viªn nh÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ néi dung, ph−¬ng ph¸p trong kinh doanh l÷ hµnh. - T¹o lËp cho sinh viªn nh÷ng c¬ së vÒ mÆt lý luËn, thùc tiÔn vµ ph¸t triÓn nh÷ng kü n¨ng thùc hµnh, gióp hä nhanh chãng n¾m b¾t ®−îc c¸c yªu cÇu cña c¸c c¬ së kinh doanh l÷ hµnh du lÞch. Tõ ®ã cã thÓ thùc hiÖn tèt nh÷ng chøc n¨ng cña m×nh t¹i c¸c vÞ trÝ kh¸c nhau t¹i c¸c c¬ së kinh doanh l÷ hµnh. - RÌn luyÖn cho sinh viªn kh¶ n¨ng suy nghÜ ®éc lËp, kÕt hîp gi÷a lý luËn víi thùc tÕ ViÖt Nam ®Ó cã thÓ gãp phÇn x©y dùng nh÷ng s¶n phÈm du lÞch hoµn chØnh trong hÖ thèng c¸c ®¬n vÞ kinh doanh l÷ hµnh ViÖt Nam.
- T¹o ®iÒu kiÖn cho sinh viªn n¾m b¾t ®−îc nh÷ng kiÕn thøc míi, hiÖn ®¹i vÒ qu¶n trÞ kinh doanh nãi chung vµ kinh doanh l÷ hµnh nãi riªng. Yªu cÇu: - Sinh viªn ph¶i n¾m ®−îc c¬ së ra ®êi vµ tån t¹i cña c«ng ty l÷ hµnh còng nh− c¸c ®Æc ®iÓm cña s¶n phÈm l÷ hµnh ®Ó vËn dông vµo c¸c ho¹t ®éng qu¶n trÞ cña doanh nghiÖp l÷ hµnh - N¾m ®−îc ®Çy ®ñ c¸c néi dung cña ho¹t ®éng qu¶n trÞ kinh doanh nãi chung vµ qu¶n trÞ kinh doanh l÷ hµnh nãi riªng - Sö dông thµnh th¹o c¸c ph−¬ng ph¸p vµ c«ng cô qu¶n trÞ kinh doanh - Cã kh¶ n¨ng x©y dùng vµ thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh du lÞch - N¾m ®−îc ®iÒu kiÖn vµ thùc tÕ ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh t¹i ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay. NguyÔn quang vinh – GI¸O TR×NH qu¶n trÞ kinh doanh l÷ hµnh 1 Ch−¬ng 1. kinh doanh l÷ hµnh vµ c«ng ty l÷ hµnh I.
Kinh doanh l÷ hµnh: 1. Kh¸i niÖm: Trong giai ®o¹n hiÖn nay, kinh doanh l÷ hµnh ®· trë thµnh mét ho¹t ®éng kh«ng thÓ thiÕu trong viÖc ph¸t triÓn du lÞch. Do vËy, ®Ó cã mét c¸i nh×n chÝnh x¸c vµ toµn diÖn vÒ ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh, chóng ta ph¶i xuÊt ph¸t tõ ho¹t ®éng du lÞch. Ho¹t ®éng Du lÞch: Ngµy nay, du lÞch lµ mét nhu cÇu quan träng trong ®êi sèng v¨n ho¸ - x· héi cña con ng−êi.
Nã ®· ®−îc x· héi ho¸ vµ trë thµnh mét ngµnh kinh tÕ quan träng cña nhiÒu quèc gia trªn thÕ giíi. Cho ®Õn nay, kh¸i niÖm du lÞch vÉn cßn ch−a ®−îc ®Þnh nghÜa mét c¸ch râ rµng, dï thuËt ng÷ du lÞch ®· trë nªn th«ng dông trªn thÕ giíi. Do vËy, cã rÊt nhiÒu ®Þnh nghÜa vÒ du lÞch do nh÷ng hoµn c¶nh (thêi gian, khu vùc) kh¸c nhau vµ d−íi nh÷ng gãc ®é nghiªn cøu kh¸c nhau. Tæ chøc du lÞch thÕ giíi (WTO - World Tourism Organization) ®· ®−a ra ®Þnh nghÜa: “Du lÞch lµ tæng thÓ c¸c hiÖn t−îng vµ c¸c mèi quan hÖ xuÊt ph¸t tõ sù giao l−u gi÷a du kh¸ch, c¸c nhµ kinh doanh, chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng vµ céng ®ång d©n c− trong qu¸ tr×nh thu hót vµ tiÕp ®ãn du kh¸ch”.
Pirojnik cã quan niÖm: “Du lÞch lµ mét d¹ng ho¹t ®éng cña d©n c− trong thêi gian nhµn rçi cã liªn quan ®Õn sù di c− vµ l−u tró t¹m thêi ngoµi n¬i ë th−êng xuyªn nh»m môc ®Ých ph¸t triÓn vÒ thÓ chÊt, tinh thÇn, n©ng cao tr×nh ®é nhËn thøc v¨n ho¸ hay ho¹t ®éng thÓ thao kÌm theo viÖc tiªu thô nh÷ng gi¸ trÞ vÒ tù nhiªn, kinh tÕ, v¨n ho¸ vµ gi¸o dôc.” Tuyªn ng«n Manila vÒ du lÞch n¨m 1980 cã viÕt: “Du lÞch ®−îc hiÓu nh− ho¹t ®éng chñ yÕu trong ®êi sèng cña c¸c quèc gia vµ trong quan hÖ quèc tÕ trªn thÕ giíi. Sù ph¸t triÓn cña du lÞch g¾n víi sù ph¸t triÓn cña x· héi – NguyÔn quang vinh – GI¸O TR×NH qu¶n trÞ kinh doanh l÷ hµnh 2 kinh tÕ cña c¸c quèc gia vµ phô thuéc vµo viÖc con ng−êi tham gia vµ viÖc nghØ ng¬i (cã s¸ng t¹o) vµ vµo kú nghØ, vµo tù do ®i du lÞch, trong khu«n khæ thêi gian tù do vµ thêi gian nhµn rçi mµ du lÞch nhÊn m¹nh tÝnh chÊt nh©n v¨n s©u s¾c. ChÝnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña du lÞch g¾n chÆt víi tr¹ng th¸i hoµ b×nh, v÷ng bÒn, ®ßi hái vÒ phÇn m×nh du lÞch còng ph¶i gãp phÇn vµo.” LuËt du lÞch ViÖt Nam ®Þnh nghÜa: “Du lÞch vµ ho¹t ®éng cña con ng−êi ngoµi n¬i c− tró th−êng xuyªn cña m×nh nh»m tho¶ m·n nhu cÇu tham quan, gi¶i trÝ, nghØ d−ìng trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh.” Nh− vËy cã thÓ thÊy, ho¹t ®éng du lÞch cã mét sè ®Æc ®iÓm chÝnh sau: - Ho¹t ®éng du lÞch chØ bao gåm nh÷ng ho¹t ®éng cña du kh¸ch ngoµi n¬i ë, n¬i lµm viÖc th−êng xuyªn cña hä vµ nhÊt thiÕt ph¶i quay trë l¹i ®iÓm xuÊt ph¸t. - Ho¹t ®éng du lÞch lu«n lu«n g¾n liÒn víi ho¹t ®éng vËn chuyÓn.
GÇn nh− tÊt c¶ c¸c tr−êng hîp ®i du lÞch ®Òu cã sù tham gia cña mét hay mét vµi h×nh thøc giao th«ng nµo ®ã. - Ho¹t ®éng du lÞch chÝnh lµ ho¹t ®éng t¹i ®iÓm ®Õn cña kh¸ch vµ ho¹t ®éng vËn hµnh c¸c c¬ së vËt chÊt kü thuËt kh¸c nh¨m tho¶ m·n c¸c nhu cÇu trong chuyÕn du lÞch cña kh¸ch du lÞch. Ho¹t ®éng l÷ hµnh: Ngµy nay, thuËt ng÷ l÷ hµnh (travel) ®· trë nªn rÊt quen thuéc trong ®êi sèng x· héi. §ã lµ c¸c ho¹t ®éng nh»m thùc hiÖn mét chuyÕn ®i tõ n¬i nµy ®Õn n¬i kh¸c b»ng nhiÒu lo¹i ph−¬ng tiÖn kh¸c nhau víi nhiÒu lý do vµ môc ®Ých kh¸c nhau vµ kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i quay trë l¹i ®iÓm xuÊt ph¸t.
Trong thùc tÕ, ng−êi ta th−êng tiÕp cËn thuËt ng÷ l÷ hµnh d−íi hai c¸ch kh¸c nhau: - Theo nghÜa réng: Ho¹t ®éng l÷ hµnh bao gåm tÊt c¶ nh÷ng ho¹t ®éng di chuyÓn cña con ng−êi còng nh− nh÷ng ho¹t ®éng liªn quan ®Õn sù di NguyÔn quang vinh – GI¸O TR×NH qu¶n trÞ kinh doanh l÷ hµnh 3 chuyÓn ®ã. Víi c¸ch tiÕp cËn nµy th× trong ho¹t ®éng du lÞch cã bao hµm yÕu tè l÷ hµnh nh−ng kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng l÷ hµnh lµ ho¹t ®éng du lÞch. - Theo nghÜa hÑp: §Ó ph©n biÖt ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch trän gãi víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch kh¸c nh− kh¸ch s¹n, vui ch¬i gi¶i trÝ., ng−êi ta giíi h¹n ho¹t ®éng l÷ hµnh chØ bao gåm nh÷ng ho¹t ®éng tæ chøc c¸c ho¹t ®éng du lÞch trän gãi. §iÓm xuÊt ph¸t cña c¸ch tiÕp cËn nµy lµ ng−êi ta cho r»ng ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh chñ yÕu lµ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh c¸c ch−¬ng tr×nh du lÞch trän gãi.
Tiªu biÓu cho c¸ch tiÕp cËn nµy lµ ®Þnh nghÜa vÒ ho¹t ®éng l÷ hµnh nh− sau: + L÷ hµnh lµ viÖc thùc hiÖn chuyÕn ®i du lÞch theo kÕ ho¹ch, lé tr×nh, ch−¬ng tr×nh ®Þnh tr−íc. + Kinh doanh l÷ hµnh (Tour operation Business) lµ viÖc x©y dùng, b¸n vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh du lÞch nh»m môc ®Ých sinh lîi. + C¸c ®¹i lý l÷ hµnh (Travel Subagent Business) lµ tæ chøc, c¸ nh©n b¸n ch−¬ng tr×nh du lÞch cña doanh nghiÖp l÷ hµnh cho kh¸ch du lÞch nh»m h−ëng hoa hång; kh«ng thùc hiÖn ch−¬ng tr×nh du lÞch ®· b¸n. §Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh + Ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm lµ c¸c dÞch vô tån t¹i chñ yÕu d−íi d¹ng v« h×nh.
§©y lµ ®Æc ®iÓm rÊt quan träng, nã ¶nh h−ëng tíi hÇu hÕt c¸c c«ng ®o¹n trong qu¸ tr×nh kinh doanh l÷ hµnh. S¶n phÈm l÷ hµnh bao gåm c¸c ch−¬ng tr×nh du lÞch, c¸c dÞch vô trung gian, c¸c dÞch vô bæ sung vµ c¸c s¶n phÈm tæng hîp. Do c¸c s¶n phÈm nµy ®Òu tån t¹i d−íi d¹ng v« h×nh nªn nã còng mang nh÷ng ®Æc tr−ng chung cña hµng ho¸ dÞch vô nh− tÝnh kh«ng l−u kho, kh«ng nhËn biÕt ®−îc s¶n phÈm tr−íc khi tiªu dïng, kh«ng chuyÓn quyÒn së h÷u. + KÕt qu¶ cña ho¹t ®éng l÷ hµnh phô thuéc vµ nhiÒu nh©n tè vµ kh«ng æn ®Þnh.
Qu¸ tr×nh ho¹t ®éng l÷ hµnh ®Ó t¹o ra s¶n phÈm phô thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè c¶ kh¸ch quan lÉn chñ quan nh− c¸c nhµ cung cÊp, tµi nguyªn du NguyÔn quang vinh – GI¸O TR×NH qu¶n trÞ kinh doanh l÷ hµnh 4 lÞch, ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu, ®iÒu kiÖn giao th«ng. Do vËy, chÊt l−îng cña s¶n phÈm l÷ hµnh th−êng khã x¸c ®Þnh tr−íc vµ kh«ng æn ®Þnh. §iÒu nµy g©y rÊt nhiÒu khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp l÷ hµnh trong viÖc duy tr× vµ ®¶m b¶o chÊt l−îng. + Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ qu¸ tr×nh tiªu dïng trong ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh diÔn ra cïng mét lóc.
C¸c dÞch vô chØ ®−îc thùc hiÖn khi ®· cã kh¸ch hµng, doanh nghiÖp hÇu nh− kh«ng thÓ biÕt tr−íc sè l−îng kh¸ch, khèi l−îng dÞch vô, doanh thu còng nh− nh÷ng chi phÝ m×nh sÏ thùc hiÖn. §iÒu nµy lµm cho viÖc lËp kÕ ho¹ch, tÝnh to¸n chi phÝ, gi¸ c¶ cña c¸c c«ng ty l÷ hµnh gÆp nhiÒu khã kh¨n. + §èi víi c¸c s¶n phÈm do doanh nghiÖp l÷ hµnh t¹o ra, ng−êi tiªu dïng rÊt khã c¶m nhËn ®−îc sù kh¸c biÖt tr−íc khi tiªu dïng s¶n phÈm l÷ hµnh. Do qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu dïng diÔn ra cïng mét lóc ®ång thêi rµo c¶n tiÕp cËn víi c¸c yÕu tè ®Çu vµo cña ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh rÊt thÊp nªn h×nh thøc vµ kÕt cÊu s¶n phÈm cña c¸c doanh nghiÖp l÷ hµnh rÊt dÔ bÞ sao chÐp còng nh− khã t¹o ra ®−îc sù kh¸c biÖt.
Du kh¸ch rÊt khã cã thÓ ph©n biÖt ®−îc chÊt l−îng s¶n phÈm cña c¸c doanh nghiÖp l÷ hµnh kh¸c nhau vµ chØ cã thÓ thùc sù c¶m nhËn ®−îc chóng khi ®· tiªu dïng s¶n phÈm. + Ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh th−êng ®−îc triÓn khai trªn mét ph¹m vi ®Þa lý réng lín. §Æc ®iÓm nµy xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm cña cÇu du lÞch. Do cÇu du lÞch ph©n t¸n ®ång thêi c¸c dßng di chuyÓn cña kh¸ch du lÞch l¹i h−íng tíi nhiÒu ®iÓm kh¸c nhau nªn c¸c doanh nghiÖp l÷ hµnh th−êng ph¶i triÓn khai c¸c ho¹t ®éng cña m×nh trªn mét ph¹m vi ®Þa lý réng.
§iÒu nµy còng g©y nhiÒu khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp l÷ hµnh vµ th−êng lµm t¨ng chi phÝ trong viÖc ph©n phèi s¶n phÈm còng nh− ®iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña m×nh. + Ho¹t ®éng kinh doanh l÷ hµnh mang tÝnh thêi vô râ nÐt ®èi víi tõng ®o¹n thÞ tr−êng. CÇu du lÞch phô thuéc rÊt nhiÒu vµo thêi gian rçi, c¸ch ph©n bè vµ sö dông thêi gian rçi cña d©n c− còng nh− ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu.