Giáo Trình Quản Lý Hành Chính Nhà Nước và Quản Lý Ngành Giáo Dục

Giáo trình quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục và đào tạo cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên và cán bộ quản lý.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Hoa
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Như Khương
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản Lý Hành Chính Nhà Nước và Giáo Dục
• Đề tài: Giáo Trình Quản Lý Hành Chính Nhà Nước và Giáo Dục
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
• 1.1. Một số vấn đề lý luận chung về nhà nước
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
• 2. BÀI 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
• 2.1. Những khái niệm cơ bản
• 2.2. Những tính chất chủ yếu của nền hành chính Việt Nam
• 2.3. Nguyên tắc hoạt động của nền hành chính Việt Nam
• 2.4. Chức năng hành chính nhà nước
• 2.5. Phương pháp, phương tiện, hình thức và phương pháp quản lý hành chính nhà nước
• 2.6. Cải cách hành chính nhà nước
• 2.7. Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo
• 3. BÀI 3: ĐƯỜNG LỐI, QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
• 3.1. Tình hình giáo dục Việt Nam hiện nay
• 3.2. Bối cảnh và thời cơ, thách thức đối với giáo dục nước ta
• 3.3. Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Quản Lý Hành Chính Nhà Nước và Giáo Dục

Giáo trình Quản lý hành chính nhà nước và giáo dục là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành sư phạm. Nó cung cấp kiến thức cơ bản về quản lý hành chính và giáo dục, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của nhà nước trong lĩnh vực giáo dục. Nội dung giáo trình bao gồm lý luận về nhà nước, quản lý hành chính và chính sách giáo dục. Việc nắm vững những kiến thức này là cần thiết để sinh viên có thể áp dụng vào thực tiễn.

1.1. Nội dung chính của giáo trình quản lý hành chính

Giáo trình bao gồm các vấn đề lý luận về nhà nước, quản lý hành chính và giáo dục. Nó giúp sinh viên hiểu rõ về cơ cấu tổ chức và chức năng của nhà nước trong việc quản lý giáo dục.

1.2. Mục tiêu của giáo trình trong đào tạo sinh viên

Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị cho sinh viên những kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công tác quản lý hành chính trong lĩnh vực giáo dục, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Những thách thức trong quản lý hành chính nhà nước hiện nay

Quản lý hành chính nhà nước đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những vấn đề như sự thiếu minh bạch, tham nhũng và quản lý kém đang ảnh hưởng đến hiệu quả của hệ thống. Đặc biệt, trong lĩnh vực giáo dục, việc áp dụng các chính sách quản lý hành chính còn gặp nhiều khó khăn. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những thách thức này.

2.1. Vấn đề tham nhũng trong quản lý hành chính

Tham nhũng là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong quản lý hành chính. Nó không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý mà còn ảnh hưởng đến lòng tin của người dân vào chính quyền.

2.2. Thiếu minh bạch trong quy trình quản lý

Thiếu minh bạch trong quy trình quản lý hành chính dẫn đến sự nghi ngờ và không hài lòng từ phía người dân. Cần có các biện pháp để tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

III. Phương pháp cải cách quản lý hành chính nhà nước hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nước, cần áp dụng các phương pháp cải cách phù hợp. Các phương pháp này bao gồm cải cách tổ chức, nâng cao năng lực cán bộ và ứng dụng công nghệ thông tin. Việc cải cách này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra sự hài lòng cho người dân.

3.1. Cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhằm giảm thiểu sự chồng chéo trong chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ quản lý

Nâng cao năng lực cán bộ quản lý là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công của các chính sách quản lý hành chính. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên cho cán bộ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quản lý hành chính trong giáo dục

Quản lý hành chính trong giáo dục có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Các chính sách quản lý hành chính cần được áp dụng một cách linh hoạt và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Việc áp dụng các mô hình quản lý hiện đại sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục và đào tạo.

4.1. Mô hình quản lý giáo dục hiệu quả

Mô hình quản lý giáo dục hiệu quả cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc quản lý hiện đại, đảm bảo tính linh hoạt và khả năng thích ứng với thay đổi.

4.2. Kết quả nghiên cứu về quản lý giáo dục

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp quản lý hành chính hiệu quả có thể nâng cao chất lượng giáo dục, từ đó tạo ra những thế hệ học sinh có năng lực và phẩm chất tốt.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản lý hành chính nhà nước

Quản lý hành chính nhà nước và giáo dục đang trong quá trình phát triển và cải cách. Tương lai của quản lý hành chính sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội và nhu cầu của người dân. Cần có những chính sách và giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

5.1. Triển vọng phát triển quản lý hành chính

Triển vọng phát triển quản lý hành chính trong tương lai sẽ tập trung vào việc ứng dụng công nghệ thông tin và cải cách tổ chức bộ máy hành chính.

5.2. Vai trò của giáo dục trong quản lý hành chính

Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức và năng lực của cán bộ quản lý, từ đó góp phần vào sự phát triển của quản lý hành chính nhà nước.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VỀ GIÁO TRÌNH QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục và đào tạo do GVC. Nguyễn Thị Phương Hoa (Chủ biên) và ThS. Nguyễn Như Khương biên soạn, được Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản năm 2014 (Mã số ISBN: 978-604-73-1725-7), phục vụ công tác đào tạo tại Viện Sư phạm Kỹ thuật – Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM.

Trong chương trình đào tạo sinh viên khối ngành sư phạm và sư phạm kỹ thuật, giáo trình giữ vị trí là học liệu chuyên môn bắt buộc nhằm trang bị hệ thống tri thức lý luận chính trị – pháp lý và năng lực quản trị hành chính. Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu bao gồm:

• Xác định và giải thích các khái niệm về nhà nước, bản chất và đặc điểm của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Nắm vững cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước, các nguyên tắc, chức năng, phương pháp quản lý hành chính nhà nước và nội dung cải cách hành chính.
• Phân tích đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách của Nhà nước về giáo dục, đào tạo và định hướng đổi mới căn bản, toàn diện.
• Hình thành kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng phân tích, liên hệ lý luận với thực tiễn quản lý và củng cố ý thức trách nhiệm công dân.

Cấu trúc giáo trình gồm 3 bài học lớn và phần tài liệu tham khảo:

• Bài 1: Một số vấn đề chung về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (trang 7 – 36).
• Bài 2: Một số vấn đề cơ bản về quản lý hành chính nhà nước (trang 37 – 86).
• Bài 3: Đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo (trang 87 – 99).
• Tài liệu tham khảo (trang 100).

Cách tiếp cận của tài liệu được xây dựng từ nền tảng lý luận chung về nhà nước và pháp luật, chuyển tiếp sang các quy luật quản lý hành chính công và đi sâu vào quản lý chuyên ngành giáo dục. Điểm đặc sắc của giáo trình là việc cập nhật và phân tích trực tiếp theo các chế định của Hiến pháp năm 2013 cùng các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai theo tiến trình logic từ tổng quát đến chuyên ngành qua 3 bài học:

1. Bài 1: Một số vấn đề chung về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

   • Lý luận chung về nhà nước: Trình bày các học thuyết về nguồn gốc nhà nước (thuyết thần học, thuyết gia trưởng, thuyết khế ước xã hội, thuyết bạo lực, học thuyết Mác – Lênin); ba lần phân công lao động xã hội thời nguyên thủy; các dấu hiệu đặc trưng; bản chất giai cấp và vai trò xã hội của nhà nước (trích dẫn luận điểm của C. Mác, Ph. Ăng-ghen, V.I. Lênin); các kiểu nhà nước (chủ nô, phong kiến, tư sản, xã hội chủ nghĩa) và hình thức nhà nước (chính thể quân chủ/cộng hòa, cấu trúc đơn nhất/liên bang, chế độ độc tài/dân chủ).
   • Hệ thống chính trị và Nhà nước CHXHCN Việt Nam: Phân tích cơ cấu hệ thống chính trị gồm Đảng Cộng sản Việt Nam (Điều 4 Hiến pháp 2013), Nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hội; cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ".
   • Bộ máy nhà nước theo Hiến pháp 2013: Cụ thể hóa vị trí pháp lý, nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội (Điều 69, 70), Chủ tịch nước (Điều 86), Chính phủ (Điều 94, 95, 96), Tòa án nhân dân (Điều 102, 103), Viện kiểm sát nhân dân (Điều 107, 109), Hội đồng nhân dân (Điều 113) và Ủy ban nhân dân (Điều 114) cùng hệ thống hành chính 4 cấp.

2. Bài 2: Một số vấn đề cơ bản về quản lý hành chính nhà nước

   • Trình bày hệ thống khái niệm, tính chất, nguyên tắc hoạt động và chức năng của nền hành chính Việt Nam.
   • Phân tích phương pháp, phương tiện và hình thức quản lý hành chính nhà nước.
   • Luận giải công tác cải cách hành chính nhà nước trên các phương diện: thể chế, bộ máy, đội ngũ cán bộ – công chức.
   • Nội dung quản lý nhà nước đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

3. Bài 3: Đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo

   • Đánh giá thực trạng giáo dục Việt Nam; nhận diện bối cảnh, thời cơ và thách thức.
   • Phân tích quan điểm chỉ đạo và mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo chủ trương của Đảng.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết cơ sở: Dựa trên học thuyết hình thái kinh tế – xã hội của chủ nghĩa Mác – Lênin, lý luận nhà nước và pháp luật, khoa học hành chính công và lý luận quản trị giáo dục.
• Các nguyên tắc hiến định cốt lõi:
  • Nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân (Điều 2 Hiến pháp 2013).
  • Nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp (Điều 2).
  • Nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước (Điều 8).
  • Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa và quản lý xã hội bằng Hiến pháp, pháp luật.
• Khung quản lý hành chính: Mô hình phân định thẩm quyền quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo lãnh thổ; quy trình ban hành và thực thi văn bản quy phạm pháp luật, văn bản lập quy.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng chuyên môn hành chính (Technical skills): Nhận diện thẩm quyền pháp lý của từng cơ quan trong bộ máy nhà nước; đọc hiểu, tra cứu và vận dụng các văn bản quy phạm pháp luật trong công tác quản lý giáo dục.
• Kỹ năng phân tích thể chế (Analytical skills): Phân tích cơ chế phối hợp và kiểm soát giữa các nhánh quyền lực (lập pháp, hành pháp, tư pháp); đánh giá tác động của các chính sách cải cách hành chính và đổi mới giáo dục.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Vận dụng các nguyên tắc hành chính vào xử lý tình huống thực tế tại cơ sở giáo dục; nâng cao kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng thu thập, sàng lọc tài liệu và thực thi trách nhiệm công dân.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm

Giáo trình được thiết kế theo cấu trúc sư phạm mục tiêu rõ ràng: mỗi bài học đều mở đầu bằng chuẩn đầu ra cụ thể về kiến thức, kỹ năng và thái độ. Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa thuyết giảng lý luận hàn lâm và phân tích hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành. Giảng viên giữ vai trò định hướng khung thể chế, hướng dẫn người học phân tích mối quan hệ hữu cơ giữa các thiết chế chính trị – hành chính.

Bài tập, thảo luận và phân tích thực tiễn

• Phân tích ca điển hình (Case studies): Phân tích các tình huống phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục tại địa phương, xử lý mối quan hệ giữa Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân trong việc ra quyết định ngân sách, quy hoạch mạng lưới trường lớp.
• Bài tập liên hệ thực tế: Yêu cầu người học liên hệ các quy định của Hiến pháp 2013 với thẩm quyền thực tế của các cơ quan tư pháp (Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân) hoặc cơ quan hành pháp (Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo).

Phương pháp đánh giá và tự học

• Phương pháp tự học:
  • Tra cứu đối chiếu: Đọc nội dung giáo trình song song với việc tra cứu các điều luật trong Hiến pháp 2013, Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Giáo dục.
  • Sơ đồ hóa kiến thức: Vẽ sơ đồ cấu trúc hệ thống chính trị Việt Nam, mô hình 4 cấp chính quyền hành chính và sơ đồ phân công – phối hợp 3 nhánh quyền lực.
  • Làm việc nhóm: Tổ chức thảo luận chuyên đề về nguyên tắc tập trung dân chủ và cải cách thủ tục hành chính trong nhà trường.
• Phương pháp đánh giá: Sử dụng hình thức kiểm tra tự luận, bài tập nhóm và thi kết thúc học phần nhằm đánh giá khả năng hiểu đúng khái niệm, giải thích bản chất thể chế và năng lực giải quyết vấn đề hành chính trong môi trường giáo dục.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Cập nhật toàn diện theo Hiến pháp năm 2013: Giáo trình được xuất bản vào năm 2014, kịp thời tích hợp các quy định mới của Hiến pháp 2013 (thay thế Hiến pháp 1992). Toàn bộ nội dung về vị trí pháp lý, chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của Quốc hội (Điều 69, 70), Chủ tịch nước (Điều 86), Chính phủ (Điều 94, 95, 96), Tòa án nhân dân (Điều 102), Viện kiểm sát nhân dân (Điều 107), Hội đồng nhân dân (Điều 113) và Ủy ban nhân dân (Điều 114) đều được trích dẫn và giải thích chính xác theo văn bản lập hiến mới nhất tại thời điểm xuất bản.
• Bổ sung cơ chế "kiểm soát quyền lực": Điểm mới trong lý luận nhà nước pháp quyền XHCN tại Điều 2 Hiến pháp 2013 – quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp – được phân tích sâu sắc làm cơ sở cho cải cách bộ máy.
• Tích hợp cải cách hành chính và đổi mới giáo dục: Giáo trình không chỉ dừng ở lý luận chung mà tích hợp trực tiếp chương trình cải cách hành chính nhà nước (về thể chế, bộ máy, công chức) và quan điểm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo các nghị quyết của Đảng.
• Gắn kết thực tiễn đào tạo sư phạm kỹ thuật: Nội dung được biên soạn sát với yêu cầu thực tế của khối ngành sư phạm kỹ thuật, cung cấp các tri thức cần thiết để giáo viên tương lai nắm vững cơ chế vận hành của hệ thống giáo dục quốc dân.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Sinh viên đại học: Tài liệu học tập bắt buộc đối với sinh viên khối ngành sư phạm và sư phạm kỹ thuật thuộc Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM và sinh viên các trường đại học đào tạo giáo viên.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần khoa học Mác – Lênin (Triết học Mác – Lênin, Kinh tế chính trị Mác – Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học), Tư tưởng Hồ Chí Minh và học phần Pháp luật đại cương để tiếp thu tốt các khái niệm thể chế và hành chính.
• Giảng viên: Tài liệu chuẩn dùng để biên soạn đề cương chi tiết môn học, giáo án bài giảng và thiết kế đề kiểm tra, đánh giá cho học phần Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục và đào tạo.
• Cán bộ quản lý và nghiên cứu: Phục vụ làm tài liệu tham khảo cho cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, chuyên viên hành chính tại các cơ sở giáo dục – đào tạo và các nhà nghiên cứu quan tâm đến thể chế hành chính công của Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?
Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên theo học khối ngành sư phạm, sư phạm kỹ thuật, giảng viên giảng dạy học phần quản lý hành chính – giáo dục, cũng như cán bộ, giáo viên cần bổ sung kiến thức quản lý ngành.

2. Cần kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình?
Người học cần có kiến thức cơ bản từ học phần Pháp luật đại cương và các môn Lý luận chính trị (chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh) để hiểu rõ các khái niệm về giai cấp, nhà nước, thể chế và hệ thống pháp luật.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu lý luận chung khác là gì?
Giáo trình tích hợp đồng bộ hai cấu phần: lý luận tổng thể về bộ máy hành chính nhà nước theo Hiến pháp 2013 và chuyên đề quản lý chuyên ngành giáo dục & đào tạo, gắn liền với thực tiễn các cơ sở đào tạo sư phạm kỹ thuật.

4. Phương pháp nào giúp tự học giáo trình hiệu quả?
Người học nên đọc bài theo trình tự mục tiêu đầu chương, lập bảng so sánh thẩm quyền của các cơ quan nhà nước, đối chiếu nội dung với văn bản gốc của Hiến pháp 2013 và thực hiện bài tập thảo luận nhóm liên hệ thực tiễn.

5. Giáo trình có những tài liệu tham khảo bổ trợ nào?
Giáo trình liệt kê hệ thống tài liệu tham khảo (trang 100) bao gồm: Hiến pháp năm 2013, các văn kiện Đại hội Đảng, Luật Giáo dục, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức Quốc hội, các giáo trình Quản lý hành chính nhà nước và văn bản pháp luật hiện hành.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục và đào tạo của GVC. Nguyễn Thị Phương Hoa và ThS. Nguyễn Như Khương cung cấp hệ thống tri thức cơ bản, chuẩn mực về lý luận nhà nước, cơ cấu tổ chức bộ máy nhà nước theo Hiến pháp 2013 và các nguyên tắc quản lý hành chính công.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nghiên cứu lý luận chung về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Bài 1), chuyển tiếp sang nắm vững nghiệp vụ và công tác cải cách hành chính nhà nước (Bài 2), sau đó đi sâu vào quan điểm, định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo (Bài 3). Để tối ưu hóa hiệu quả học tập, người học cần kết hợp nghiên cứu giáo trình với việc cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết chuyên đề của Đảng về giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HOA (Chủ biên) - ThS. NGUYỄN NHƯ KHƯƠNG GIÁO TRÌNH QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM VIỆN SƢ PHẠM KỸ THUẬT ******************* GVC. NGUYỄN THỊ PHƢƠNG HOA (Chủ biên) ThS. NGUYỄN NHƢ KHƢƠNG GIÁO TRÌNH NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2014 GIÁO TRÌNH Nguyễn Thị Phƣơng Hoa (Chủ biên) - Nguyễn Nhƣ Khƣơng NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Khu Phố 6, Phường Linh Trung, Quận Thủ Đức, TPHCM Số 3, Công trường Quốc tế, Quận 3, TP Hồ Chí Minh ĐT: [phone] Fax: [phone] - Email: [e-mail] ***** PHÒNG PHÁT HÀNH NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Số 3 Công trường Quốc tế - Quận 3 – TPHCM ĐT: [phone] Fax: [phone] – Website: www.vn ***** Chịu trách nhiệm xuất bản: NGUYỄN HOÀNG DŨNG Tổ chức bản thảo và chịu trách nhiệm về tác quyền TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM Biên tập: NGUYỄN HUỲNH Sửa bản in: TRẦN TÂM Trình bày bìa TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT TPHCM Mã số ISBN: 978-604-73-1725-7 Số lượng 300 cuốn; khổ 16 x 24cm.

Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 400-2013/CXB/07-20/ĐHQGTPHCM. Quyết định xuất bản số: 125 ngày 24/06/2014 của NXB ĐHQGTPHCM. In tại Công ty TNHH In và Bao bì Hưng Phú. Nộp lưu chiểu quý III năm 2014.

2 LỜI NÓI ĐẦU Để đáp ứng yêu cầu nghiên cứu và học tập của sinh viên khối ngành sư phạm tại Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật thành phố Hồ Chí Minh, các giảng viên Viện Sư phạm kỹ thuật biên soạn giáo trình Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục và đào tạo nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành giáo dục và đào tạo. Nội dung giáo trình bao gồm những vấn đề như: - Lý luận chung về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. - Một số vấn đề cơ bản về quản lý hành chính nhà nước. - Đường lối, quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo.

Do tính chất phức tạp và phạm vi rộng lớn về quản lý hành chính nhà nước cũng như về các vấn đề quản lý giáo dục và đào tạo, nên mặc dù các tác giả đã có nhiều cố gắng biên soạn nhưng vẫn không tránh khỏi những thiếu sót. Viện Sư phạm kỹ thuật xin trân trọng giới thiệu giáo trình và mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của bạn đọc để giáo trình này được tiếp tục hoàn thiện hơn. VIỆN SƢ PHẠM KỸ THUẬT 3 4 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 5 BÀI 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƢỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM.

Một số vấn đề lý luận chung về nhà nước. Một số vấn đề cơ bản về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. 15 BÀI 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC. Những khái niệm cơ bản.

Những tính chất chủ yếu của nền hành chính Việt Nam. Nguyên tắc hoạt động của nền hành chính Việt Nam. Chức năng hành chính nhà nước. Phương pháp, phương tiện, hình thức và phương pháp quản lý hành chính nhà nước.

Cải cách hành chính nhà nước. Quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo. 73 BÀI 3: ĐƢỜNG LỐI, QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƢỚC VỀ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO. Tình hình giáo dục Việt Nam hiện nay.

Bối cảnh và thời cơ, thách thức đối với giáo dục nước ta. Định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. 87 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 100 5 6 Bài 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Mục tiêu: Sau khi học xong bài này, sinh viên có khả năng: - Xác định các khái niệm: nhà nước, nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam.

- Trình bày được những vấn đề cơ bản của nhà nước, nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam. - Liên hệ và phân tích được những vấn đề lý luận về nhà nước với thực tiễn. - Chuyên cần, chăm chỉ trong tham khảo, nghiên cứu và sàng lọc tài liệu. - Thể hiệnkhả năng làm việc nhóm trong phân công, hợp tác và chia sẻ trách nhiệm.

- Nâng cao ý thức trách nhiệm công dân. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƢỚC 1. Nguồn gốc, dấu hiệu, bản chất, chức năng, kiểu tổ chức nhà nƣớc a. Nguồ n gố c của nhà nước Nhà nước là một hiện tượng cơ bản , phức ta ̣p của mo ̣i xã hô ̣i có giai cấ p, là tác nhân biến đổi của xã hội và phát triể n kinh tế.

Chính vì thế các nhà tư tưởng đã tiếp cận và đưa ra những lý giải khác nhau về nguồn gố c phát sinh ra nhà nước. Thuyết thần học cho rằ ng Thươ ̣ng đế là người sắ p đă ̣t trâ ̣t tự xã hô ̣i. Nhà nước cũng vậy , đều do Thươ ̣ng đế sáng ta ̣o ra để bảo vê ̣ trâ ̣t tự chung, họ coi Thượng đế là lực lượng siêu nhiên , quyề n lực nhà nước là vĩnh cửu. Sự phu ̣c tùng quyề n lực nhà nước là cầ n thiế t và tấ t yế u.

Thuyết gia trưởng cho rằ ng nhà nướ c là kế t quả của sự phát triể n lịch sử gia đình , là hình thức tổ chức tự nhiên của cuộc sống con người , nhà nước có trong mọi xã hội và quyền lực nhà nước là vĩnh cửu. Sự phục tùng quyền lực nhà nước là cần thiết và tấ t yế u. Thuyết khế ước xã hội cho rằ ng sự ra đời của nhà nước là sản phẩ m của một khế ước giữa những con người sống trong trạng thái tự nhiên không có nhà nước. Nhân dân có thể lâ ̣t đổ nhà nước và những người đa ̣ i diê ̣n, nế u như ho ̣ vi pha ̣m hơ ̣p đồ ng.

Thuyết bạo lực cho rằ ng nhà nước xuấ t hiê ̣n trực tiế p từ sự sử du ̣ng bạo lực của thị tộc này đối với thị tộc khác , mà kết quả là thị tộc chiến thắ ng “nghi ̃ ra” mô ̣t tổ chức đă ̣c biê ̣t (nhà nước) để nô dịch kẻ chiến bại. Các triết gia theo chủ nghĩa Mác -Lênin đã chỉ ra rằ ng : Nhà nước không phải là một hiện tượng vĩ nh cửu , bất biến , mà nhà nước là một phạm trù lịch sử, có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong. Lịch sử hình thành và phát triển xã hội loài người đã chứng tỏ rằng : xã hội loài người đã có một thời kỳ dài không có nhà nước. Đó là thời kỳ lịch sử kéo dài hàng triê ̣u năm của chế đô ̣ công xã nguyên thủy.Trong chế đô ̣ đó , quyề n lực xã hô ̣i đươ ̣c gắ n với hê ̣ thố ng quản lý đơn giản : Hô ̣i đồ ng thi ̣tô ̣c.

Đó là một hình thức tổ chức quyền lực cao nhất của thị tộc gồ m những người cao tuổ i có uy tiń trong cô ̣ng đồ ng , hô ̣i đồ ng đó quyế t đinḥ tấ t cả những vấ n đề quan tro ̣ng của thi ̣tô ̣c như: - Tổ chức lao động sản xuất; - Tiến hành chiến tranh; - Giải quyết các tranh chấp nội bộ… 8 Những quyết định của hội đồng thị tộc thể hiện ý chí chung của tất cả mọi thành viên và có tính chất bắt buộc chung đối với tất cả mọi người. Mặc dù trong thị tộc chưa có các tổ chức cưỡng chế việc thi hành các quyết định đó, nhưng quyền lực xã hội có hiệu quả rất cao và đã thể hiện tính cưỡng chế mạnh mẽ. Như vậy, trong xã hội công xã nguyên thủy chưa có nhà nước, pháp luật, nhưng đã tồn tại những quy định xã hội như: đạo đức, tập quán, tôn giáo… để điều chỉnh các quan hệ của các thành viên trong xã hội. Các quy phạm xã hội trên thể hiện ý chí chung của mọi thành viên trong xã hội và được tất cả tuân theo một cách tự giác.

Việc tự giác tuân theo các quy tắc này trở thành thói quen, tập quán của các cộng đồng. Nó được đảm bảo thực hiện bằng sức mạnh của hội đồng thị tộc. Lịch sử xã hội nguyên thủy đã trải qua ba giai đoạn phân công lao động xã hội: - Giai đoạn phân công lao động xã hội lần thứ nhất: Nghề chăn nuôi tách khỏi trồng trọt, tạo điều kiện cho cả hai ngành cùng phát triển mạnh mẽ, năng suất lao động tăng nhanh. Con người đã tạo ra nhiều của cải hơn mức cần thiết để duy trì cuộc sống của chính bản thân họ.

Cuối giai đoạn phân công lao động sản xuất đó, chế độ tư hữu xuất hiện, xã hội bắt đầu có sự phân chia thành người giàu, người nghèo. - Giai đoạn phân công xã hội lần thứ hai: Thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp dẫn đến sự tăng trưởng không ngừng của sản phẩm lao động, hơn nữa giá trị sức lao động của con người được nâng cao. Sau giai đoạn phân công lao động lần thứ nhất, nô lệ đã ra đời nhưng còn có tính chất lẻ tẻ, thì nay đã trở thành bộ cấu thành chủ yếu của hệ thống xã hội. Sự phân công lao động xã hội lần thứ hai đã đẩy nhanh quá trình phân hóa xã hội, làm cho sự phân biệt giàu – nghèogiữa chủ nô và nô lệ ngày càng sâu sắc, mâu thuẫn giai cấp ngày càng phát triển.

- Giai đoạn phân công xã hội lần thứ ba: Sản xuất hàng hóa phát triển, thương nghiệp trở thành một ngành độc lập. Đây là phân công lao động xã hội giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa quyết định đối với tiến trình phát triển xã hội. Sự phân công lao động này làm nảy sinh ra một giai cấp không còn tham gia sản xuất nữa, mà chỉ làm công việc trao đổi sản phẩm, đó là tầng lớp thương nhân. Sự ra đời và phát triển của thương mại đã kéo theo sự xuất hiện của đồng tiền, nạn cho vay nặng lãi, chế độ tư hữu ruộng đất và chế độ cầm cố.

Tất cả những yếu tố đó đã làm cho sự tích tụ và tập trung của cải vào trong tay một số ít người giàu có nhanh chóng hơn, đồng thời thúc đẩy sự bần cùng hóa của đông đảo quần chúng.