TRƯỜNG TRUNG CẤP QUỐC TẾ MEKONG GIÁO TRÌNH PHỤC HỒI CHỨC NĂNG Trình độ : Trung cấp Sỹ Ban hành kèm theo quyết định số : …/2021/QĐ-TCQTMK ngày….năm 2021 của Trường Trung cấp Quốc tế Mekong LƯU HÀNH NỘI BỘ 1 GIỚI THIỆU VỀ PHỤC HỒI CHỨC NĂNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG MỤC TIÊU 1. Định nghĩa được phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng (PHCNDVCĐ) là gì? 2. Biết được các hoạt động trong chương trình PHCNDVCĐ. Biết được hệ thống trợ giúp người khuyết tật tại gia đình.
Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng là gì? PHCNDVCĐ là một hình thức cung cấp các biện pháp phục hồi chức năng về thể chất, tâm thần, hỗ trợ về mặt xã hội, việc làm, giáo dục và tạo ra các điều kiện thuận lợi khác tại cộng đồng để NKT có thể phát huy được hết khả năng của mình, nâng cao chất lượng cuộc sống để hoà nhập xã hội. Sơ lược về các giai đoạn phát triển của phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tại Việt Nam Giai đoạn 1987 – 1992: thí điểm triển khai ở một số tỉnh, đầu tiên ở Tiền Giang 1987, sau đó ở Hải Hưng và Vĩnh Phú. Giai đoạn 1993 – 1997: mở rộng sang nhiều tỉnh khác theo chủ trương của Bộ Y tế với sự tài trợ của một số tổ chức phi chính phủ. Giai đoạn 1998 đến nay (2005): 46/62 tỉnh thành trong cả nước có chương trình PHCNDVCĐ III.
Mục tiêu của phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng PHCNDVCĐ phủ kín 80% số tỉnh, 80% huyện, 80% xã. 70% NKT được quản lý tại cộng đồng. Có chương trình và tài liệu chuẩn. Có đội ngũ giảng viên về PHCN chuẩn.
Những người tham gia chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng NKT là trung tâm của chương trình. Gia đình NKT. Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng Các thành viên của cộng đồng và các ban ngành ở các tuyến khác nhau: Các thành viên Ban Điều hành như: lãnh đạo chính quyền, đại diện y tế, giáo dục, TBXH, UB DSGĐ &TE. Nhân viên y tế.
Cán bộ UB DSGĐ & TE. 2 Các tổ chức xã hội: học viên chữ thập đỏ, tổ chức Phụ nữ, Thanh niên, Cựu chiến binh. Các hoạt động trong chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng PHCN dựa vào gia đình: phát hiện, huấn luyện và giúp đỡ NKT. Khám phân loại khuyết tật theo tuyến: tuyến dưới gửi khám tuyến trên, tuyến trên tham vấn cho tuyến dưới.
Sản xuất các dụng cụ trợ giúp PHCN theo kỹ thuật thích nghi từ nguyên liệu sẵn có ở cộng đồng. Nâng cao nhận thức về khuyết tật cho những người tham gia chương trình PHCNDVCĐ. Hợp tác đa ngành và huy động mọi nguồn lực của cộng đồng. Nâng cao năng lực cho NKT, gia đình, tình nguyện viên, cán bộ PHCN, cán bộ quản lý PHCN ở mọi tuyến.
Trợ giúp TKT học hành (giáo dục). Giúp đỡ đào tạo nghề, tăng thu nhập cho NKT và gia đình. Tạo môi trường thích nghi tại nhà và môi trường xung quanh. Xây dựng các văn bản pháp lý, chính sách liên quan tới NKT.
Thành lập và giúp đỡ các nhóm tự lực, các tổ chức của NKT Tư vấn về các vấn đề liên quan tới khuyết tật cho NKT và gia đình VI. Tài chính cho chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng Kinh phí và vật chất trợ giúp cho người khuyết tật và gia đình được huy động từ các nguồn Bảo hiểm y tế, phúc lợi xã hội, trợ giúp giáo dục, trợ giúp phẫu thuật, các dụng cụ phương tiện, vay vốn. Hướng dẫn người khuyết tật và gia đình về Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng Kinh phí nhà nước (Bộ LĐTBXH, UB DSGĐ & TE. Các tổ chức xã hội (Hội Chữ thập đỏ, Cựu chiến binh, Hội Phụ nữ.
Đóng góp của địa phương: UBND, các doanh nghiệp, các công ty, cá nhân. Các hình thức động viên các cộng tác viên khi tham gia chương trình Miễn lao động công ích, miễn học phí, cấp gạo, vải/áo quần, lương, quà, chứng chỉ, có chế độ ưu tiên cho một số quyền lợi. Đóng góp của địa phương: UBND VII. Trợ giúp cho người khuyết tật và gia đình Trong quá trình tham gia vào các hoạt động PHCNDVCĐ, NKT và gia đình sẽ nhận được sự trợ giúp về chuyên môn kỹ thuật cần thiết từ cộng tác viên cho tới cán bộ PHCN của xã, huyện và Tỉnh.
Cộng tác viên có thể trợ giúp người khuyết tật và gia đình về Phát hiện khuyết tật. Can thiệp PHCN tại nhà. 3 Giới thiệu NKT tới các cơ sở y tế để khám, phân loại và đánh giá nhu cầu. Cán bộ phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tuyến xã có thể trợ giúp người khuyết tật và gia đình về Phát hiện, chẩn đoán.
Can thiệp PHCN tại nhà. Cán bộ phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tuyến Huyện có thể trợ giúp người khuyết tật và gia đình thông qua. Khám và chẩn đoán. Can thiệp PHCN tại nhà, tại Viện.
Những vấn đề mà cán bộ phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng tuyến Tỉnh có thể trợ giúp trực tiếp cho người khuyết tật và gia đình gồm Khám và chẩn đoán. Can thiệp PHCN tại nhà, tại Viện. Ngoài ra, người khuyết tật khác trong cộng đồng cũng có thể giúp đỡ nhau, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm hay cùng nhau thành lập các nhóm tự lực. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1.
Bộ Y tế, Tài liệu hướng dẫn phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng. Bộ Y Tế- Giáo trình bổ sung kiến thức vật lý trị liệu. 4 CÁC BIỆN PHÁP PHỤC HỒI CHỨC NĂNG DỰA VÀO CỘNG ĐỒNG CHO 07 NHÓM KHUYẾT TẬT MỤC TIÊU 1. Mô tả được các hình thức vận động, trình bày cách phát hiện và thực hiện các kỹ thuật Phục hồi chức năng cho ngưòi khó khăn vận động tại cộng đồng.
Trình bày cách phát hiện và thực hiện 3. Trình bày cách phát hiện và thực hiện được các kỹ thuật Phục hồi chức năng cho ngưòi khó khăn về nhìn tại cộng đồng. Trình bày cách phát hiện và thực hiện được các kỹ thuật Phục hồi chức năng cho ngưòi khó khăn về học tại cộng đồng. Trình bày cách phát hiện và thực hiện được các kỹ thuật Phục hồi chức năng cho ngưòi động kinh, hành vi xa lạ và mất cảm giác tại cộng đồng.
Trình bày các nguyên tắc cơ bản về sản xuất và sử dụng các dụng cụ trợ giúp tại cộng đồng. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO NHÓM KHÓ KHĂN VỀ VẬN ĐỘNG 1.1 Định nghĩa người có khó khăn vận động (KKVĐ) Người có khó khăn vận động (KKVĐ) là người có mẫu vận động không giống người khác do những bất thường về cấu trúc và chức năng của hệ cơ, xương và thần kinh gây ra.2 Nguyên nhân KKVĐ 1. Do bệnh tật, bẩm sinh, chấn thương và tai nạn Do các bệnh của hệ thần kinh trung ương (TW) và ngoại vi như liệt nửa người do tai biến mạch máu não (TBMMN), di chứng viêm màng não, bại não, bại liệt, bệnh tuỷ sống, bệnh lý thần kinh ngoại biên. Do các bệnh của hệ cơ - xương - khớp như viêm cột sống dính khớp, viêm khớp dạng thấp, thoái hoá khớp, co rút khớp, di chứng viêm cơ, teo cơ.
Những biến chứng do nằm lâu, do bất động gây teo cơ, cứng khớp. Do các dị tật bẩm sinh như bàn chân khoèo, cứng khớp bẩm sinh, trật khớp háng bẩm sinh, các dị dạng xương khớp, cụt chi trên bẩm sinh. Các loại chấn thương như bong gân, trật khớp, gãy xương, chấn thương tuỷ sống, chấn thương sọ não, chấn thương các dây thần kinh, chấn thương phải cắt cụt chi. Do tại nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt (như trèo cây, ngạt nước) và tai nạn lao động.
Do thái độ và hành vi không đúng của gia đình và xã hội. Trường hợp như một người có hành vi xa lạ bị gia đình xích vào chân giường 12 năm gây co rút khớp gối làm người khuyết tật không đứng lên và không đi được. 5 Nhiều trẻ khuyết tật bị chậm phát triển trí tuệ ở một mức độ nhất định do gia đình không muốn cho trẻ tiếp xúc với trẻ khác hoặc không muốn cho trẻ đi học vì sợ bị xã hội chê cười, hoặc sợ trẻ bị trẻ khác bắt nạt hoặc vì cho rằng trẻ là người bỏ đi. Sự thiếu kiến thức, thái độ thờ ơ lạnh nhạt của gia đình là một trong những nguyên nhân chính làm cho khuyết tật càng trở nên nặng nề.3 Do môi trường không thích hợp.
Yếu tố môi trường ở đây là nói đến đặc điểm địa lý, thể chế xã hội và tiếp cận dịch vụ cho người khuyết tật. Một trẻ bại liệt sống ở miền núi cao sẽ không sử dụng được xe lăn để đi lại trên những con đường trên núi nhỏ và gồ ghề. Người sử dụng xe lăn ở thành thị cũng có thể không đến được những nơi vui chơi giải trí do thiết kế xây dựng tại những nơi này không có đường dốc cho xe lăn. Trẻ khuyết tật sẽ bị thất học nếu nhà nước không có chính sách cho phép trẻ đến trường và nếu người giáo viên không được đào tạo để dạy trẻ.4 Do môi trường phục hồi chức năng kém.
Phát triển dịch vụ Phục hồi chức năng đóng một vai trò quan trọng trong ngăn ngừa khuyết tật và tạo thuận lợi để người khuyết tật được hội nhập xã hội. Một người cụt hai chi ở thành phố lớn có thể vẫn tự sinh hoạt và đi lại được nhờ dịch vụ cung cấp chân tay giả phát triển. Trong khi đó một người cũng bị tương tự như vậy ở vùng miền núi xa xôi hẻo lánh có thể hoàn toàn phụ thuộc vào người khác do không được lắp chân giả. Một trẻ bại liệt trong gia đình nghèo ở thành phố không đủ tiền mua xe lăn cũng có thể không bao giờ được ra khỏi nhà, được học hành và vui chơi như những trẻ cùng cảnh ngộ như vậy mà gia đình có đủ tiền mua xe lăn.
Một trẻ bại não ở vùng nông thôn tại một nước phát triển nơi có sẵn các dịch vụ Phục hồi chức năng sẽ thực hiện được chức năng tốt hơn rất nhiều một trẻ bại não có cùng mức độ nặng nhẹ ở vùng nông thôn của một nước đang phát triển nơi các dịch vụ này không sẵn có.3 Các dấu hiệu nhận biết sớm trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có KKVĐ - Trẻ rất yếu hoặc mềm nhẽo khi đẻ. - Trẻ chậm biết ngẩng đầu và nâng tay. - Trẻ không bú, không mút hoặc hay sặc sữa do trẻ hay lè lưỡi ra ngoài đẩy sữa và thức ăn ra ngoài. - Một hoặc cả hai bàn chân xoay mạnh vào trong.
- Một trong các khớp của chi trên hay dưới bất thường, không gập hoặc duỗi được.