Giáo Trình Nghiên Cứu Thị Trường Nghề Kinh Doanh Thương Mại Cao Đẳng

Giáo trình nghiên cứu thị trường nghề kinh doanh thương mại cao đẳng cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực này.

• Người hướng dẫn: ThS. Lê Thuận Thái
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Kinh Doanh Thương Mại
• Đề tài: Giáo Trình Nghiên Cứu Thị Trường Kinh Doanh Thương Mại
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN
• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KINH DOANH THƯƠNG MẠI VÀ MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CỦA DN THƯƠNG MẠI
• 1.1. Thương mại và kinh doanh thương mại trong cơ chế thị trường
• 1.1.1. Thương mại trong cơ chế thị trường
• 1.1.2. Các đặc trưng của kinh doanh thương mại
• 1.2. Mục đích, vai trò, chức năng và nhiệm vụ
• 1.2.1. Mục đích kinh doanh thương mại
• 1.2.2. Chức năng của kinh doanh thương mại
• 1.2.3. Nhiệm vụ của kinh doanh thương mại
• 1.3. Nội dung cơ bản của kinh doanh thương mại
• 1.3.1. Nghiên cứu và xác định nhu cầu thị trường về loại hàng hóa và dịch vụ để lựa chọn kinh doanh và xây dựng chiến lược kinh doanh
• 1.3.2. Huy động và sử dụng hợp lý các nguồn lực đưa vào kinh doanh
• 1.3.3. Tổ chức các hoạt động nghiệp vụ mua bán, dự trữ bảo quản, vận chuyển, xúc tiến thương mại và các hoạt động dịch vụ phục vụ khách hàng
• 1.3.4. Quản trị vốn, phí, hàng hóa và nhân sự hoạt động kinh doanh
• 1.4. Môi trường kinh doanh và ảnh hưởng của nó đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại
• 1.4.1. Khái niệm về môi trường kinh doanh và phân loại môi trường KD
• 1.4.2. Ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến hoạt động KD của DNTM
• 1.5. Các yếu tố hợp thành Môi trường kinh doanh của DN thương mại
• 1.5.1. Môi trường vĩ mô
• 1.5.2. Môi trường tác nghiệp
• 1.5.3. Môi trường nội bộ (hoàn cảnh nội tại)
• 1.6. Biện pháp khai thác môi trường KD của DN thương mại
• 1.6.1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin về môi trường KD
• 1.6.2. Lựa chọn phương thức thâm nhập và mở rộng thị trường
• 1.6.3. Phân tích toàn diện, đầy đủ các yếu tố của môi trường KD để lựa chọn cơ hội kinh doanh
• 1.6.4. Xây dựng chiến lược kinh doanh
• 1.6.5. Hoàn thiện các hoạt động nghiệp vụ KD của DN
• 1.6.6. Góp phần hoàn thiện môi trường KD
• 1.7. CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 1
• 2. BÀI 2: TẠO NGUỒN VÀ MUA HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 2.1. Nguồn hàng và vai trò của nó trong hoạt động KD thương mại
• 2.1.1. Khái niệm về nguồn hàng của DN thương mại
• 2.1.2. Phân loại nguồn hàng của DN thương mại
• 2.1.3. Vai trò của nguồn hàng đối với hoạt động KD của DNTM
• 2.2. Nội dung của nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại
• 2.2.1. Sự khác nhau giữa tạo nguồn và mua hàng
• 2.2.2. Nội dung của nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại
• 2.2.3. Phương pháp xác định khối lượng hàng cần mua và chọn thị trường mua bán hàng hóa
• 2.3. Các hình thức tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại
• 2.3.1. Mua theo đơn đặt hàng và hợp đồng mua bán hàng hóa
• 2.3.2. Mua hàng không theo hợp đồng mua bán
• 2.3.3. Mua hàng qua đại lý
• 2.3.4. Nhận bán hàng ủy thác và bán hàng ký gửi
• 2.3.5. Liên doanh, liên kết tạo nguồn hàng
• 2.3.6. Gia công đặt hàng và bán nguyên liệu thu mua thành phẩm
• 2.3.7. Tự sản xuất, khai thác hàng hóa
• 2.4. Tổ chức và quản trị nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DNTM
• 2.4.1. Tổ chức bộ máy nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DNTM
• 2.4.2. Quản trị nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng của DNTM
• 2.5. CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 2
• 3. BÀI 3: DỰ TRỮ HÀNG HÓA VÀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 3.1. Các loại dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân, sự hình thành và các nhân tố ảnh hưởng đến chúng
• 3.1.1. Khái niệm về dự trữ hàng hóa
• 3.1.2. Sự hình thành dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân và các nhân tố ảnh hưởng đến chúng
• 3.1.3. Các loại dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân
• 3.2. Dự trữ hàng hóa ở DN thương mại
• 3.2.1. Sự hình thành dự trữ hàng hóa ở DN thương mại
• 3.2.2. Các loại dự trữ hàng hóa ở DNTM và vai trò của chúng
• 3.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến dự trữ hàng hóa của DNTM
• 3.3. Quản trị hàng tồn kho
• 3.3.1. Hàng dự trữ và hàng tồn kho
• 3.3.2. Phân loại hàng tồn kho
• 3.3.3. Quản trị hàng tồn kho
• 3.4. Các chỉ tiêu đánh giá, phân tích tình hình tồn kho và dự trữ hàng hóa ở DN thương mại
• 3.5. CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 3
• 4. BÀI 4: BÁN HÀNG VÀ QUẢN TRỊ BÁN HÀNG
• 4.1. Vai trò và đặc điểm của bán hàng trong cơ chế thị trường
• 4.1.1. Vai trò của bán hàng trong cơ chế thị trường
• 4.1.2. Các quan niệm về bán hàng
• 4.1.3. Đặc điểm bán hàng trong cơ chế thị trường
• 4.2. Các nghiệp vụ cơ bản của hoạt động bán hàng ở DN thương mại
• 4.2.1. Nghiên cứu thị trường, nghiên cứu tập quán tâm lý của người tiêu dùng để đề ra chiến lược và kế hoạch bán hàng
• 4.2.2. Xác định kênh bán, hình thức bán
• 4.2.3. Phân phối hàng hóa vào các kênh bán, xác định các chính sách và biện pháp bán hàng
• 4.2.4. Tiến hành quảng cáo và xúc tiến bán hàng
• 4.2.5. Thực hiện tốt các nghiệp vụ kĩ thuật bán hàng ở quầy hàng và cửa hàng (bán lẻ)
• 4.2.6. Các yêu cầu đối với nhân viên bán hàng
• 4.3. Quản trị bán hàng ở DNTM
• 4.3.1. Xác định mục tiêu bán hàng của DNTM
• 4.3.2. Lập kế hoạch bán hàng của DNTM
• 4.3.3. Tổ chức lực lượng bán hàng
• 4.3.4. Quản trị hoạt động của lực lượng bán hàng
• 4.3.5. Đánh giá kết quả và điều chỉnh
• 4.4. CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 4
• 5. BÀI 5: DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 5.1. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở các DNTM
• 5.1.1. Khái niệm về dịch vụ
• 5.1.2. Đặc điểm của hoạt động dịch vụ
• 5.1.3. Ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại
• 5.2. Các loại hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại
• 5.2.1. Phân loại theo quá trình mua bán hàng hóa
• 5.2.2. Phân loại hoạt động dịch vụ theo tính chất
• 5.3. Phương hướng tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở các DNTM
• 5.3.1. Phương hướng tổ chức bộ máy hoạt động dịch vụ khách hàng ở DNTM
• 5.3.2. Phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại
• 5.3.3. Phương hướng phát triển các hoạt động dịch vụ khách hàng ở DNTM
• 5.4. CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 5
• 5.4.1. Nêu khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở các doanh nghiệp thương mại ?
• 5.4.2. Phân tích các loại hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại ?
• 5.4.3. Nêu phương hướng tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở các doanh nghiệp thương mại ?
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Nghiên Cứu Thị Trường Kinh Doanh Thương Mại

Giáo trình Nghiên cứu thị trường kinh doanh thương mại cao đẳng cung cấp kiến thức cơ bản và hệ thống về lĩnh vực này. Môn học này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về nghiên cứu thị trường mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để thực hiện các nghiên cứu thực tiễn. Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện đại, việc nắm vững kiến thức về kinh doanh thương mại là rất quan trọng.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết về phân tích thị trường và chiến lược marketing. Nó giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của nghiên cứu thị trường trong việc phát triển kinh doanh.

1.2. Cấu trúc và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh khác nhau của nghiên cứu thị trường. Nội dung bao gồm từ lý thuyết đến thực hành, giúp sinh viên có cái nhìn tổng quan và chi tiết.

II. Những thách thức trong Nghiên Cứu Thị Trường Kinh Doanh Thương Mại

Trong quá trình nghiên cứu thị trường, có nhiều thách thức mà sinh viên và doanh nghiệp phải đối mặt. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu và quyết định kinh doanh. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu chính xác và đầy đủ là một trong những thách thức lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định nguồn dữ liệu phù hợp cho nghiên cứu thị trường.

2.2. Phân tích và xử lý dữ liệu

Sau khi thu thập dữ liệu, việc phân tích và xử lý chúng cũng không kém phần quan trọng. Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc sử dụng các công cụ phân tích như SPSS để đưa ra kết luận chính xác.

III. Phương pháp Nghiên Cứu Thị Trường Hiệu Quả

Để thực hiện nghiên cứu thị trường hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp. Các phương pháp này giúp thu thập thông tin chính xác và đáng tin cậy, từ đó đưa ra quyết định kinh doanh đúng đắn.

3.1. Nghiên cứu định tính và định lượng

Nghiên cứu định tính giúp hiểu rõ hơn về hành vi và tâm lý của người tiêu dùng, trong khi nghiên cứu định lượng cung cấp dữ liệu số liệu cụ thể để phân tích.

3.2. Thiết kế bảng hỏi và khảo sát

Thiết kế bảng hỏi là bước quan trọng trong nghiên cứu thị trường. Bảng hỏi cần phải rõ ràng và dễ hiểu để thu thập thông tin chính xác từ người tiêu dùng.

IV. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Thị Trường vào Kinh Doanh

Kết quả từ nghiên cứu thị trường có thể được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực khác nhau trong kinh doanh. Việc áp dụng đúng cách sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược và tăng trưởng bền vững.

4.1. Xây dựng chiến lược marketing

Kết quả nghiên cứu giúp doanh nghiệp xác định được đối tượng mục tiêu và xây dựng chiến lược marketing phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.2. Cải thiện sản phẩm và dịch vụ

Dựa trên phản hồi từ người tiêu dùng, doanh nghiệp có thể cải thiện sản phẩm và dịch vụ của mình, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai của Nghiên Cứu Thị Trường

Nghiên cứu thị trường là một phần không thể thiếu trong hoạt động kinh doanh hiện đại. Tương lai của nghiên cứu thị trường sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ và các phương pháp mới.

5.1. Xu hướng phát triển của nghiên cứu thị trường

Sự phát triển của công nghệ thông tin và dữ liệu lớn sẽ tạo ra nhiều cơ hội mới cho nghiên cứu thị trường. Doanh nghiệp cần nắm bắt xu hướng này để không bị tụt lại phía sau.

5.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu thị trường trong tương lai

Nghiên cứu thị trường sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong việc đưa ra quyết định kinh doanh. Doanh nghiệp cần đầu tư vào nghiên cứu để phát triển bền vững.

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ TỔNG QUAN HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG / KINH DOANH THƯƠNG MẠI

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Môn học: Nghiên cứu thị trường (chuyên ngành Kinh doanh thương mại) do Thạc sĩ Lê Thuận Thái chủ biên, được ban hành chính thức theo Quyết định số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 15 tháng 6 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp. Tài liệu được biên soạn phục vụ công tác đào tạo và tham khảo học thuật trình độ cao đẳng, đáp ứng chuẩn mực chương trình đào tạo chuyên ngành Kinh doanh thương mại.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, môn học thuộc khối kiến thức chuyên ngành bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học cơ sở. Về mặt chức năng, giáo trình định vị hoạt động thương mại là khâu trung gian kết nối giữa sản xuất và tiêu dùng, đóng vai trò hậu cần trong chu trình tái sản xuất xã hội.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình được thiết lập trên ba trục chuẩn đầu ra:

1. Kiến thức: Hệ thống hóa các khái niệm về thương mại, bản chất lưu thông hàng hóa, các yếu tố môi trường kinh doanh và phương pháp luận nghiên cứu thị trường.
2. Kỹ năng: Hình thành năng lực lập kế hoạch khảo sát, thiết kế bảng hỏi, thu thập và xử lý dữ liệu định lượng, tính toán các chỉ tiêu kế hoạch kinh doanh và dự trữ.
3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Xây dựng phương pháp tư duy độc lập, kỹ năng làm việc nhóm, năng lực đánh giá và tự đánh giá trong việc giải quyết các bài toán kinh doanh.

Cấu trúc giáo trình kết hợp giữa cơ sở lý luận quản trị thương mại và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm. Cách tiếp cận của tài liệu đi từ phân tích tổng quan môi trường vĩ mô - vi mô đến các nghiệp vụ tác nghiệp cụ thể, lồng ghép các công thức định lượng và câu hỏi ôn tập sau mỗi chương nhằm hỗ trợ sinh viên củng cố kiến thức.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được tổ chức theo tiến trình logic gồm 5 khối bài học và chương chuyên đề với tổng thời lượng 30 giờ (28 giờ lý thuyết, 2 giờ kiểm tra định kỳ):

• Bài 1 / Chương 1: Những vấn đề cơ bản về kinh doanh thương mại và môi trường kinh doanh của doanh nghiệp thương mại (5 giờ): Làm rõ khái niệm thương mại, sản xuất hàng hóa, chức năng tiền tệ và chu chuyển vốn $T - H - T'$ (với $T' = T + \Delta t$). Phân tích môi trường vĩ mô qua 5 nhóm yếu tố (Chính trị - Pháp luật, Kinh tế, Khoa học - Công nghệ, Văn hóa - Xã hội, Hạ tầng - Tự nhiên); môi trường tác nghiệp theo mô hình 5 áp lực cạnh tranh (Đối thủ hiện hữu, Khách hàng, Nhà cung ứng, Sản phẩm thay thế, Đối thủ tiềm ẩn mới); môi trường nội bộ qua khung 7S của McKinsey; các công cụ ma trận EFE, IFE, ma trận cơ hội - nguy cơ và ma trận SWOT.
• Bài 2 / Chương 2: Tạo nguồn và mua hàng ở doanh nghiệp thương mại (5 giờ): Khái niệm nguồn hàng, phân loại nguồn hàng theo nguồn gốc (sản xuất trong nước, nhập khẩu, tồn kho) và theo địa lý (miền, cấp tỉnh/thành, vùng nông thôn/hải đảo). Phân biệt giữa tạo nguồn và mua hàng; xác định các hình thức mua hàng (theo đơn đặt hàng, mua đứt bán đoạn, mua qua đại lý, nhận bán ủy thác/ký gửi, liên doanh liên kết, gia công đặt hàng, tự sản xuất).
• Bài 3 / Chương 3: Dự trữ hàng hóa và quản trị hàng tồn kho ở doanh nghiệp thương mại (4 giờ): Bản chất của dự trữ hàng hóa trong lưu thông; các nhân tố làm tăng hoặc giảm dự trữ; phân loại ba hình thức dự trữ trong nền kinh tế (dự trữ tiêu thụ, dự trữ tại doanh nghiệp thương mại, dự trữ trên đường).
• Bài 4 / Chương 4: Bán hàng và quản trị bán hàng (6 giờ): Đặc điểm bán hàng trong cơ chế thị trường; các nghiệp vụ nghiên cứu thị trường và tâm lý người tiêu dùng; xác định kênh phân phối và xúc tiến thương mại; quản trị lực lượng bán hàng và kỹ thuật nghiệp vụ tại quầy/cửa hàng bán lẻ.
• Bài 5 / Chương 5: Dịch vụ khách hàng và phân tích dữ liệu nghiên cứu thị trường (8 giờ): Bản chất dịch vụ thương mại, phân loại theo tiến trình mua bán (trước, trong và sau bán hàng); phương pháp thiết kế thang đo lường trong nghiên cứu marketing; quy trình chọn mẫu, kiểm tra dữ liệu và phân tích dữ liệu nghiên cứu bằng phần mềm SPSS; quy chuẩn trích dẫn nguồn tài liệu tham khảo và lập phụ lục báo cáo.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống tri thức dựa trên các nền tảng lý thuyết và nguyên lý kinh tế:

• Lý thuyết phân công lao động xã hội và kinh tế hàng hóa: Giải thích sự hình thành của thương nhân và chức năng chuyên môn hóa lưu thông hàng hóa để nâng cao năng suất xã hội.
• Quy luật lưu thông giá trị: Mô hình hóa sự vận động của tư bản thương mại qua công thức $T - H - T'$, nhấn mạnh mục tiêu bảo toàn và gia tăng giá trị vốn qua từng chu kỳ kinh doanh.
• Nguyên lý quản trị môi trường và chiến lược: Tích hợp các khung phân tích kinh tế như tiến trình dự báo 3 cấp (Dự báo kinh tế $\rightarrow$ Dự báo ngành $\rightarrow$ Dự báo thương mại vụ), khung quản trị 7S của McKinsey (Structure, Strategy, Systems, Skills, Style, Staff, Shared Values), ma trận đánh giá ngoại vi (EFE), nội vi (IFE) và ma trận SWOT.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng tính toán định lượng nghiệp vụ:
  • Xác định nhu cầu khối lượng mua hàng theo công thức cân đối: $$M = X_{kh} + D_{ck} - D_{đk}$$ (Trong đó: $M$ là khối lượng cần mua; $X_{kh}$ là khối lượng bán kỳ kế hoạch; $D_{ck}$ là dự trữ cuối kỳ; $D_{đk}$ là dự trữ đầu kỳ).
  • Đánh giá chênh lệch giá và doanh thu tiềm năng: $$TR = (P_x - P_y) \cdot Q$$ (Trong đó: $P_x$ là giá bán tại thị trường X; $P_y$ là giá mua tại thị trường Y; $Q$ là sản lượng).
  • Tính toán chỉ tiêu dự trữ tiêu thụ theo giá trị: $$D_{tt(tiền)} = D_{tthvật} \cdot G_{bán\ tại\ XN}$$
• Kỹ năng phân tích và nghiên cứu thị trường: Lập kế hoạch khảo sát, xây dựng bảng câu hỏi, xác định phương pháp chọn mẫu, kiểm tra dữ liệu và sử dụng phần mềm thống kê SPSS để xử lý số liệu điều tra.
• Kỹ năng tổ chức tác nghiệp: Thiết lập hợp đồng mua bán ngoại thương/nội thương, xây dựng quy trình thao tác chuẩn (SOP), tổ chức mạng lưới trạm/kho thu mua và vận hành hệ thống thông tin quản trị (MIS/SIS).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình được thiết kế theo thời lượng chuẩn 30 giờ tín chỉ, áp dụng phương pháp tiếp cận kết hợp giữa lý thuyết và phân tích tác nghiệp:

• Phân bổ thời gian: 28 giờ giảng dạy lý thuyết chuyên sâu kết hợp thảo luận và 2 giờ kiểm tra định kỳ (được bố trí sau Bài 2 và Bài 4).
• Nguyên tắc giảng dạy: Đi từ khung lý thuyết vĩ mô đến các công thức toán học thương mại ứng dụng. Giảng viên đóng vai trò định hướng phân tích cấu trúc thị trường và hướng dẫn phương pháp tính toán; người học thực hiện xử lý bài tập tình huống và phân tích dữ liệu thống kê.

Bài tập, tình huống và phương pháp đánh giá

• Hệ thống câu hỏi ôn tập: Cuối mỗi bài học đều có danh mục câu hỏi tổng hợp mang tính chất hệ thống hóa và kiểm tra tư duy logic. Ví dụ:
  • Bài 1: Yêu cầu phân biệt thương mại và kinh doanh thương mại; phân tích 5 nhóm yếu tố vĩ mô và 5 lực lượng tác nghiệp; phân tích cấu trúc ma trận SWOT.
  • Bài 2: Yêu cầu phân biệt giữa "tạo nguồn" và "mua hàng"; làm rõ các tiêu thức phân loại nguồn hàng và giải quyết bài toán cân đối lượng mua $M$.
  • Bài 3: Phân tích cơ chế hình thành dự trữ tiêu thụ, dự trữ tại kho DNTM và dự trữ trên đường; các nhân tố làm tăng/giảm dự trữ quốc dân.
  • Bài 5: Trình bày quy trình đo lường, thiết kế bảng hỏi và kỹ thuật xử lý dữ liệu trên phần mềm SPSS.
• Phương pháp đánh giá:
  • Đánh giá quá trình thông qua các bài kiểm tra định kỳ 1 tiết.
  • Đánh giá kết quả qua khả năng giải bài tập định lượng (tính toán lưu chuyển hàng hóa, xác định điểm chênh lệch giá $TR$, tính định mức dự trữ) và kỹ năng viết báo cáo nghiên cứu thị trường hoàn chỉnh có trích dẫn khoa học.

Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines)

• Đọc trước đề cương và các khái niệm cơ bản tại từng bài học trước khi lên lớp.
• Thực hành độc lập việc thiết lập các ma trận SWOT, IFE, EFE dựa trên dữ liệu mô phỏng doanh nghiệp thương mại.
• Sử dụng máy tính cá nhân để thực hành quy trình nhập liệu và phân tích dữ liệu mẫu trên SPSS theo hướng dẫn tại Bài 5.
• Tra cứu tài liệu bổ trợ theo danh mục tham khảo tại trang 74 để mở rộng kiến thức về quản trị chuỗi cung ứng và hành vi người tiêu dùng.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình phản ánh các chuẩn mực đào tạo nghề nghiệp theo quy định của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp năm 2018, tích hợp các nội dung quản trị và công cụ phân tích hiện đại:

Lĩnh vực	Nội dung tích hợp trong giáo trình	Ứng dụng thực tiễn tại doanh nghiệp
Công cụ phân tích chiến lược	Ma trận EFE, IFE, ma trận SWOT, Khung 7S của McKinsey	Đánh giá năng lực nội bộ và vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp thương mại
Phương pháp nghiên cứu	Thiết kế thang đo lường Marketing, Phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS	Xử lý số liệu khảo sát thị trường và hành vi khách hàng một cách khoa học
Mô hình định lượng nghiệp vụ	Công thức cân đối mua hàng $M = X_{kh} + D_{ck} - D_{đk}$, chỉ tiêu $TR = (P_x - P_y) \cdot Q$	Lập kế hoạch nhập hàng, kiểm soát dòng vốn và phòng ngừa đứt gãy nguồn cung
Hệ thống thông tin quản lý	Phân định hệ thống MIS (Management Information System) và SIS (Strategic Information System)	Thu thập, phân tích dữ liệu nội bộ và dự báo diễn biến môi trường kinh doanh
Quản trị Logistics & Dự trữ	Chu chuyển 3 loại dự trữ (tiêu thụ, DNTM, trên đường) và quản lý quy trình SOP	Tối ưu hóa chi phí bốc xếp, lưu kho và vận tải hàng hóa đa phương thức

Tài liệu thể hiện rõ tính thích ứng với bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam: phân tích tác động của hệ thống pháp luật, chính sách thuế, các chuẩn mực vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái, cũng như phân loại nguồn hàng đặc thù theo các ngành kinh tế quốc dân (công nghiệp chế biến, nông - lâm - ngư nghiệp).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn với các tiêu chuẩn rõ ràng về đối tượng tiếp nhận và yêu cầu điều kiện tiên quyết:

• Sinh viên chuyên ngành: Dành cho sinh viên bậc Cao đẳng ngành Kinh doanh thương mại và các ngành khối kinh tế liên quan (như Marketing, Quản trị kinh doanh). Giáo trình được bố trí giảng dạy sau khi sinh viên đã hoàn thành các môn học thuộc khối kiến thức cơ sở (Kinh tế vi mô, Nguyên lý thống kê, Pháp luật kinh tế).
• Giảng viên: Sử dụng làm giáo trình giảng dạy chính khóa theo phân bổ 30 giờ quy chuẩn; làm căn cứ xây dựng đề cương chi tiết, ngân hàng câu hỏi kiểm tra định kỳ, bài tập tình huống và kế hoạch thực hành phần mềm SPSS.
• Người tự học và cán bộ doanh nghiệp: Dành cho nhân sự làm việc tại các doanh nghiệp thương mại (nhân viên thu mua, quản lý kho bãi, nhân viên bán hàng, cán bộ nghiên cứu thị trường) sử dụng làm tài liệu tham khảo để chuẩn hóa quy trình tạo nguồn, tính toán dự trữ hàng hóa và xây dựng chiến lược kinh doanh.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với những ai?

Tài liệu được biên soạn phục vụ chính thức cho sinh viên trình độ cao đẳng ngành Kinh doanh thương mại, đồng thời là tài liệu giảng dạy cho giảng viên khối ngành kinh tế và tài liệu tham khảo cho cán bộ quản lý tại các doanh nghiệp thương mại.

2. Cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Người học cần hoàn thành các học phần kiến thức cơ sở về kinh tế học, nguyên lý thống kê và pháp luật đại cương để tiếp thu tốt các nội dung về cơ chế thị trường, phân tích dữ liệu SPSS và hợp đồng kinh tế mua bán hàng hóa.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu thuần lý thuyết khác là gì?

Giáo trình kết hợp đồng thời giữa lý thuyết quản trị thương mại tổng thể (môi trường kinh doanh, chu chuyển vốn $T - H - T'$) với các công thức định lượng tác nghiệp cụ thể ($M, TR, D_{tt}$) và phương pháp luận nghiên cứu dữ liệu thực nghiệm trên phần mềm SPSS.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần bám sát mục tiêu của 5 bài học, tự giải quyết toàn bộ hệ thống câu hỏi ôn tập cuối chương, thực hành giải các bài toán cân đối mua hàng và trực tiếp thao tác các tập dữ liệu điều tra trên phần mềm SPSS.

5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào đi kèm?

Giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi ôn tập sau mỗi bài, danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 74, hướng dẫn quy chuẩn trích dẫn nguồn học thuật và cấu trúc lập phụ lục báo cáo nghiên cứu.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Môn học: Nghiên cứu thị trường / Kinh doanh thương mại (Chủ biên: ThS. Lê Thuận Thái, Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp, 2018) là tài liệu đào tạo có cấu trúc chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận kinh tế thị trường và kỹ năng nghiệp vụ thương mại ứng dụng.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học bao gồm ba giai đoạn:

1. Nắm vững phân tích môi trường kinh doanh và các công cụ ma trận (EFE, IFE, SWOT, McKinsey 7S).
2. Thực hành các nghiệp vụ cốt lõi về tạo nguồn, mua hàng, tính toán định mức dự trữ tồn kho và quản trị bán hàng.
3. Ứng dụng quy trình nghiên cứu thị trường, thiết kế bảng hỏi và phân tích dữ liệu định lượng trên phần mềm SPSS.

Để hoàn thiện chuyên môn, người học có thể kết hợp nghiên cứu các văn bản quy phạm pháp luật thương mại hiện hành và các tài liệu tham khảo bổ trợ được liệt kê trong giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN: NGHIÊN CỨU THỊ TRƢỜNG NGÀNH, NGHỀ: KINH DOANH THƢƠNG MẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số 161/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 15 tháng 6 năm 2018 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2018 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, với việc phát triển kinh tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế giới, quản trị doanh nghiệp thương mại với cơ chế độc lập tự chủ cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh theo pháp luật và thông lệ thị trường nhằm đạt hiệu quả kinh doanh cao, đòi hỏi phải trang bị có hệ thống những kiến thức cơ bản về kinh doanh thương mại và quản trị doanh nghiệp thương mại cho những đối hượng được đào tạo phù hợp với mục tiêu và chương trình của chuyên ngành đã được xác định. Nhằm trang bị những kiến thức cơ bản, có hệ thống về kinh doanh thương mại, về tổ chức, kỹ thuật, nghiệp vụ nghệ thuật kinh doanh thương mại và những vấn đề cơ bản về quản trị doanh nghiệp thương mại trong nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, nền kinh tế nhiều thành phần.

Môn học Nghiên cứu thị trường là nghiên cứu lý luận và thực tiễn về kinh doanh thương mại, bởi lẻ doanh nghiệp thương mại là doanh nghiệp chuyên nghiệp kinh doanh thương mại. Để có thể hoạt động kinh doanh thương mại cần hiểu rõ các quá trình nghiệp vụ kinh doanh, từ chiến lược kinh doanh đến nghiệp vụ kinh doanh thương mại, các yếu tố của quá trình kinh doanh và quản trị hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại. Những kiến thức về quản trị doanh nghiệp thương mại nhằm định hướng cho các hoạt động nghiệp vụ kinh doanh, nghệ thuật kinh doanh, phục vụ cho các mục tiêu quản trị DN thương mại một cách có hiệu quả. Đồng thời, các chương được lồng ghép các ví dụ, tình huống được phân tích sinh động nhằm tăng tính ứng dụng thực tiễn tại doanh nghiệp.

Ban biên tập trân trọng cảm ơn sự nhiệt tình ủng hộ và mong nhận được ý kiến đóng góp của mọi người để giáo trình được hoàn thiện hơn. Đồng Tháp, ngày. năm 2018 Chủ biên Chủ biên: ThS Lê Thuận Thái iii MỤC LỤC  Trang BÀI 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KINH DOANH THƢƠNG MẠI VÀ MÔI TRƢỜNG KINH DOANH CỦA DN THƢƠNG MẠI. Error! Bookmark not defined.

Thương mại và kinh doanh thương mại trong cơ chế thị trường .1 Thương mại trong cơ chế thị trường: .2 Các đặc trưng của kinh doanh thương mại. Mục đích, vai trò, chức năng và nhiệm vụ .1 Mục đích kinh doanh thương mại .3 Chức năng của kinh doanh thương mại .4 Nhiệm vụ của kinh doanh thương mại. Nội dung cơ bản của kinh doanh thương mại .1 Nghiên cứu và xác định nhu cầu thị trường về loại hàng hóa và dịch vụ để lựa chọn kinh doanh và xây dựng chiến lược kinh doanh .2 Huy động và sử dụng hợp lý các nguồn lực đưa vào kinh doanh .3 Tổ chức các hoạt động nghiệp vụ mua bán, dự trữ bảo quản, vận chuyển, xúc tiến thương mại và các hoạt động d/vụ phục vụ khách hàng .4 Quản trị vốn, phí, hàng hóa và nhân sự hoạt động kinh doanh. Môi trường kinh doanh và ảnh hưởng của nó đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại .1 Khái niệm về môi trường kinh doanh và phân loại môi trường KD .2 Ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến hoạt động KD của DNTM.

Các yếu tố hợp thành Môi trường kinh doanh của DN thương mại .1 Môi trường vĩ mô .2 Môi trường tác nghiệp .3 Môi trường nội bộ (hoàn cảnh nội tại). Biện pháp khai thác môi trường KD của DN thương mại .1 Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin về môi trường KD .2 Lựa chọn phương thức thâm nhập và mở rộng thị trường .3 Phân tích toàn diện, đầy đủ các yếu tố của môi trường KD để lựa chọn cơ hội kinh doanh .4 Xây dựng chiến lược kinh doanh .5 Hoàn thiện các hoạt động nghiệp vụ KD của DN .6 Góp phần hoàn thiện môi trường KD. 26 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 1. 27 BÀI 2: TẠO NGUỒN VÀ MUA HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI.

Error! Bookmark not defined. Nguồn hàng và vai trò của nó trong hoạt động KD thương mại .1 Khái niệm về nguồn hàng của DN thương mại .2 Phân loại nguồn hàng của DN thương mại .3 Vai trò của nguồn hàng đối với hoạt động KD của DNTM. Nội dung của nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại .1 Sự khác nhau giữa tạo nguồn và mua hàng .2 Nội dung của nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại.3 Phương pháp xác định khối lượng hàng cần mua và chọn thị trường mua bán hàng hóa. Các hình thức tạo nguồn và mua hàng ở DN thương mại .1 Mua theo đơn đặt hàng và hợp đồng mua bán hàng hóa .2 Mua hàng không theo hợp đồng mua bán .3 Mua hàng qua đại lý .4 Nhận bán hàng ủy thác và bán hàng ký gửi .5 Liên doanh, liên kết tạo nguồn hàng .6 Gia công đặt hàng và bán nguyên liệu thu mua thành phẩm .7 Tự sản xuất, khai thác hàng hóa.

Tổ chức và quản trị nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DNTM .1 Tổ chức bộ máy nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng ở DNTM .2 Quản trị nghiệp vụ tạo nguồn và mua hàng của DNTM. 37 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 2. 39 BÀI 3: DỰ TRỮ HÀNG HÓA VÀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO Ở DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI. Error! Bookmark not defined.

Các loại dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân, sự hình thành và các nhân tố ảnh hưởng đến chúng .1 Khái niệm về dự trữ hàng hóa .2 Sự hình thành dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân và các nhân tố ảnh hưởng đến chúng .3 Các loại dự trữ hàng hóa trong nền kinh tế quốc dân. Dự trữ hàng hóa ở DN thương mại .1 Sự hình thành dự trữ hàng hóa ở DN thương mại .2 Các loại dự trữ hàng hóa ở DNTM và vai trò của chúng .3 Các nhân tố ảnh hưởng đến dự trữ hàng hóa của DNTM. Quản trị hàng tồn kho.1 Hàng dự trữ và hàng tồn kho .2 Phân loại hàng tồn kho .3 Quản trị hàng tồn kho. Các chỉ tiêu đánh giá, phân tích tình hình tồn kho và dự trữ hàng hóa ở DN thương mại.

53 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 3. 55 BÀI 4: BÁN HÀNG VÀ QUẢN TRỊ BÁN HÀNG. Error! Bookmark not defined. Vai trò và đặc điểm của bán hàng trong cơ chế thị trường .1 Vai trò của bán hàng trong cơ chế thị trường .2 Các quan niệm về bán hàng.3 Đặc điểm bán hàng trong cơ chế thị trường.

Các nghiệp vụ cơ bản của hoạt động bán hàng ở DN thương mại .1 Nghiên cứu thị trường, nghiên cứu tập quán tâm lý của người tiêu dùng để đề ra chiến lược và kế hoạch bán hàng. Xác định kênh bán, hình thức bán .3 Phân phối hàng hóa vào các kênh bán, xác định các chính sách và biện pháp bán hàng.4 Tiến hành quảng cáo và xúc tiến bán hàng .5 Thực hiện tốt các nghiệp vụ kĩ thuật bán hàng ở quầy hàng và cửa hàng (bán lẻ) .6 Các yêu cầu đối với nhân viên bán hàng. Quản trị bán hàng ở DNTM .1 Xác định mục tiêu bán hàng của DNTM .2 Lập kế hoạch bán hàng của DNTM. Tổ chức lực lượng bán hàng .4 Quản trị hoạt động của lực lượng bán hàng .5 Đánh giá kết quả và điều chỉnh.

65 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 4. 67 BÀI 5: DỊCH VỤ KHÁCH HÀNG Ở DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI. Error! Bookmark not defined. Khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở các DNTM .1 Khái niệm về dịch vụ.2 Đặc điểm của hoạt động dịch vụ .3 Ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại.

Các loại hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại .1 Phân loại theo quá trình mua bán hàng hóa .2 Phân loại hoạt động dịch vụ theo tính chất. Phương hướng tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở các DNTM .1 Phương hướng tổ chức bộ máy hoạt động dịch vụ khách hàng ở DNTM .2 Phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại .3 Phương hướng phát triển các hoạt động dịch vụ khách hàng ở DNTM. 72 CÂU HỎI ÔN TẬP BÀI 5. Nêu khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động dịch vụ khách hàng ở các doanh nghiệp thương mại ?.

Phân tích các loại hoạt động dịch vụ khách hàng ở DN thương mại ? 73 3. Nêu phương hướng tổ chức và phương thức hoạt động dịch vụ khách hàng ở các doanh nghiệp thương mại ?. 73 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 74 vii GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên Môn học: Kinh doanh thƣơng mại Mã Môn học: Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Là môn học chuyên ngành trong chương trình đào tạo Cao đẳng kinh doanh thương mại được giảng dạy sau các môn học cơ sở.

- Tính chất: Nghiên cứu thị trường là môn học bắt buộc trong khối kiến thức chuyên ngành chương trình đào tạo cao đẳng ngành Kinh doanh thương mại. - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:. Kinh doanh thương mại là lĩnh vực hoạt động chuyên nghiệp trong lưu thông hàng hóa, vì vậy nó có vị trí trung gian cần thiết giữa sản xuất và tiêu dùng, vừa là khâu hậu cần của sản xuất và là khâu không thể thiếu được trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Kinh doanh thương mại thúc đẩy việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất, thúc đẩy nhu cầu, đảm bảo cho người sản xuất cũng như người tiêu dùng những hàng hoá tốt, văn minh và hiện đại.