Giáo trình lý thuyết thống kê phần 1 pgs ts trần thị kim thu chủ biên

Giáo trình Lý thuyết Thống kê phần 1, PGS.TS. Trần Thị Kim Thu chủ biên. Tài liệu hữu ích cho sinh viên, nhà nghiên cứu về thống kê.

• Tác giả: Phạm Đại Đồng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Kim Thu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Lý Thuyết Thống Kê
• Đề tài: Những Vấn Đề Chung Về Thống Kê Học
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Không có thông tin

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình Lý thuyết Thống kê của PGS

Giáo trình Lý thuyết Thống kê Phần 1, do PGS.TS. Trần Thị Kim Thu chủ biên, là một tài liệu học thuật nền tảng được biên soạn bởi đội ngũ giảng viên Khoa Thống kê, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Được xuất bản lần đầu bởi Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, cuốn sách này nhanh chóng trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho sinh viên các khối ngành kinh tế và quản trị kinh doanh. Mục tiêu của giáo trình không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức lý thuyết thuần túy mà còn hướng đến việc trang bị cho người học những phương pháp và kỹ năng ứng dụng thực tiễn. Nội dung được xây dựng trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm giảng dạy lâu năm, đồng thời cập nhật những kiến thức mới của thống kê hiện đại, đảm bảo tính khoa học, cơ bản và hội nhập. Cuốn sách lý thuyết thống kê này được xem là một công cụ quản lý vĩ mô quan trọng, giúp cung cấp thông tin trung thực, khách quan và chính xác. Như trong lời nói đầu có đề cập, "Hiểu biết về thống kê giúp chúng ta chắt lọc những thông tin có nghĩa trong dòng lũ của dữ liệu để ra các quyết định chính xác trong điều kiện không chắc chắn". Với cấu trúc logic từ những vấn đề chung nhất đến các phương pháp phân tích chuyên sâu, giáo trình này là chìa khóa giúp người học nắm vững lý thuyết xác suất và thống kê toán, từ đó áp dụng vào việc phân tích và dự báo các hiện tượng kinh tế - xã hội. Tài liệu không chỉ dành cho sinh viên chuyên ngành thống kê mà còn là nguồn tài liệu hữu ích cho bất kỳ ai quan tâm đến khoa học dữ liệu. Sự thành công của giáo trình lý thuyết thống kê phần 1 pgs ts trần thị kim thu chủ biên nằm ở khả năng diễn giải các khái niệm phức tạp một cách rõ ràng, súc tích và có hệ thống.

1.1. Giới thiệu tác giả PGS.TS. Trần Thị Kim Thu và đơn vị biên soạn

Tác giả chủ biên của giáo trình là PGS.TS. Trần Thị Kim Thu, một chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực thống kê tại Việt Nam, hiện đang công tác tại Khoa Thống kê, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Công trình này là sản phẩm của một tập thể tác giả giàu kinh nghiệm, bao gồm các phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ của khoa. Sự kết hợp này đảm bảo nội dung vừa có chiều sâu học thuật, vừa bám sát thực tiễn giảng dạy. Cuốn sách là một công trình chào mừng 55 năm thành lập trường, thể hiện sự tâm huyết và tri ân của các thế hệ giảng viên. Đơn vị biên soạn, Khoa Thống kê - Đại học Kinh tế Quốc dân, là một trong những cơ sở đào tạo và nghiên cứu thống kê hàng đầu cả nước, khẳng định uy tín và chất lượng của tài liệu.

1.2. Mục tiêu và đối tượng chính của sách lý thuyết thống kê

Mục tiêu chính của giáo trình thống kê học này là cung cấp một hệ thống kiến thức toàn diện, từ các khái niệm cơ bản như tổng thể thống kê, tiêu thức, chỉ tiêu đến các phương pháp phân tích phức tạp. Đối tượng mà giáo trình hướng tới rất rộng, bao gồm sinh viên ngành thống kê, sinh viên tất cả các ngành khác thuộc khối kinh tế và quản trị kinh doanh, cũng như các nghiên cứu sinh, học viên cao học và những người làm công tác thực tiễn cần sử dụng công cụ thống kê. Sách được thiết kế để trở thành một "cuốn giáo trình về khoa học dữ liệu với những nguyên lý chung nhất về phương pháp và kỹ năng ứng dụng", giúp người đọc hiểu và vận dụng thống kê trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ kế toán, tài chính đến marketing và quản trị sản xuất.

II. Khó khăn khi ôn thi và giải pháp từ giáo trình thống kê học này

Việc học và ôn thi lý thuyết thống kê luôn là một thách thức lớn đối với nhiều sinh viên. Các khái niệm trừu tượng, hệ thống công thức phức tạp và yêu cầu vận dụng linh hoạt vào các bài toán thực tế thường gây ra không ít khó khăn. Nhiều người học cảm thấy bối rối trước các chủ đề như kiểm định giả thuyết, hồi quy tương quan hay phân tích phương sai. Nhận thức được những trở ngại này, giáo trình lý thuyết thống kê phần 1 pgs ts trần thị kim thu chủ biên được biên soạn với phương pháp tiếp cận sư phạm, logic và có hệ thống. Giáo trình không chỉ trình bày lý thuyết mà còn lồng ghép các ví dụ minh họa cụ thể, giúp người đọc dễ dàng liên hệ giữa lý thuyết và thực hành. Đặc biệt, cấu trúc mỗi chương đều được sắp xếp một cách khoa học, đi từ khái niệm cơ bản, các phương pháp tính toán, đến điều kiện vận dụng và ý nghĩa của các kết quả. Điều này tạo ra một lộ trình học tập rõ ràng, giúp sinh viên xây dựng kiến thức một cách vững chắc thay vì học thuộc lòng một cách máy móc. Cuốn sách này chính là giải pháp hiệu quả để vượt qua các kỳ thi, cung cấp nền tảng kiến thức cần thiết để giải quyết các dạng bài tập lý thuyết thống kê có lời giải một cách tự tin. Thay vì chỉ cung cấp đáp án, giáo trình tập trung vào việc giải thích bản chất của vấn đề, từ đó giúp người học có khả năng tự suy luận và giải quyết các bài toán tương tự. Đây là một tài liệu thống kê kinh tế không thể thiếu cho bất kỳ sinh viên nào muốn chinh phục môn học này.

2.1. Phân tích các thách thức phổ biến khi tự học lý thuyết thống kê

Thách thức lớn nhất khi tự học lý thuyết thống kê là sự khô khan và trừu tượng của môn học. Các khái niệm như biến ngẫu nhiên và phân phối xác suất, các định lý giới hạn trung tâm hay các loại kiểm định phi tham số đòi hỏi tư duy logic cao. Người học thường khó hình dung được ý nghĩa thực tiễn đằng sau các con số và công thức. Thêm vào đó, việc thiếu một nguồn tài liệu có hệ thống, giải thích cặn kẽ các bước đi từ thu thập dữ liệu, xử lý đến suy luận thống kê cũng là một rào cản. Việc không phân biệt được khi nào nên sử dụng thống kê mô tả, khi nào cần thống kê suy luận cũng là một lỗi phổ biến, dẫn đến việc áp dụng sai phương pháp.

2.2. Hướng dẫn giải bài tập lý thuyết thống kê có lời giải trong sách

Mặc dù không phải là một cuốn sách bài tập chuyên dụng, giáo trình của PGS.TS. Trần Thị Kim Thu tích hợp rất nhiều ví dụ thực tế được giải chi tiết ngay trong các chương lý thuyết. Chẳng hạn, trong chương về kiểm định giả thuyết, giáo trình hướng dẫn từng bước: từ việc đặt giả thuyết H0, H1, chọn mức ý nghĩa, tính toán giá trị kiểm định đến việc đưa ra kết luận. Cách tiếp cận này có giá trị tương đương với việc cung cấp bài tập lý thuyết thống kê có lời giải, vì nó chỉ ra quy trình tư duy và áp dụng công thức một cách tường minh. Các bài tập cuối chương cũng giúp sinh viên tự luyện tập và củng cố kiến thức đã học, tạo nền tảng vững chắc cho việc ôn thi lý thuyết thống kê.

III. Phương pháp tiếp cận thống kê mô tả và lý thuyết xác suất hiệu quả

Phần đầu của giáo trình lý thuyết thống kê tập trung vào việc xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc thông qua hai mảng chính: thống kê mô tả và lý thuyết xác suất. Đây là những nội dung cốt lõi mà bất kỳ ai muốn nghiên cứu sâu hơn về thống kê đều phải nắm vững. Thống kê mô tả được trình bày trong các chương đầu, bao gồm các phương pháp thu thập, tóm tắt, trình bày dữ liệu một cách khoa học. Giáo trình giới thiệu chi tiết về cách lập bảng tần số, vẽ các loại đồ thị (biểu đồ cột, tròn, histogram) và tính toán các tham số đặc trưng như số trung bình, trung vị, phương sai và độ lệch chuẩn. Cách trình bày này giúp người học có được cái nhìn tổng quan và trực diện nhất về bộ dữ liệu trước khi đi vào phân tích sâu. Tiếp nối thống kê mô tả, cuốn sách đặt nền móng cho thống kê suy luận bằng các khái niệm cơ bản của lý thuyết xác suất. Đây là phần kiến thức mang tính cầu nối, giải thích cơ sở toán học của các phương pháp ước lượng và kiểm định. Các chủ đề quan trọng như biến ngẫu nhiên và phân phối xác suất (phân phối chuẩn, Student, Khi bình phương, Fisher) được diễn giải một cách hệ thống. Việc hiểu rõ các loại phân phối này là điều kiện tiên quyết để có thể áp dụng đúng các công cụ thống kê suy luận trong thực tế. Cuốn sách lý thuyết thống kê này làm rất tốt vai trò định hướng, giúp người đọc thấy rõ mối liên hệ mật thiết giữa các khái niệm, từ đó xây dựng một tư duy thống kê logic và toàn diện.

3.1. Nền tảng về thống kê mô tả Từ thu thập đến trình bày dữ liệu

Chương 1 đến Chương 4 của giáo trình tập trung vào các vấn đề chung và các phương pháp của thống kê mô tả. Nội dung bao quát toàn bộ quá trình nghiên cứu thống kê, từ khâu điều tra, tổng hợp đến trình bày dữ liệu. Giáo trình định nghĩa rõ: "Thống kê mô tả bao gồm các phương pháp thu thập dữ liệu, mô tả và trình bày dữ liệu bằng bảng và đồ thị, tính toán các đặc trưng của dữ liệu như trung bình, mốt, trung vị,...". Người học sẽ được hướng dẫn các kỹ thuật phân tổ thống kê, cách xây dựng bảng thống kê và các loại đồ thị sao cho trực quan và hiệu quả. Các chỉ tiêu phản ánh mức độ của hiện tượng như số tuyệt đối, số tương đối, các tham số đo độ biến thiên cũng được phân tích kỹ lưỡng.

3.2. Chìa khóa lý thuyết xác suất và các phân phối xác suất thông dụng

Lý thuyết xác suất là nền tảng của thống kê suy luận, và giáo trình này đã làm nổi bật vai trò đó. Mặc dù không đi sâu vào chứng minh toán học phức tạp, sách tập trung giải thích ý nghĩa và ứng dụng của các khái niệm then chốt. Phần này giới thiệu về biến ngẫu nhiên và phân phối xác suất, đặc biệt là các phân phối quan trọng trong thực tế như phân phối chuẩn, phân phối Student (t), phân phối Khi bình phương (χ²) và phân phối Fisher (F). Hiểu được đặc điểm, tham số và cách tra bảng các phân phối này là kỹ năng cơ bản để thực hiện các bài toán ước lượng khoảng tin cậy và kiểm định giả thuyết thống kê trong các chương sau.

IV. Hướng dẫn chi tiết về điều tra chọn mẫu và kiểm định giả thuyết

Sau khi trang bị kiến thức nền tảng, giáo trình lý thuyết thống kê phần 1 pgs ts trần thị kim thu chủ biên đi sâu vào lĩnh vực thống kê suy luận, một công cụ mạnh mẽ để đưa ra kết luận về tổng thể dựa trên dữ liệu từ mẫu. Hai nội dung trọng tâm của phần này là điều tra chọn mẫu và kiểm định giả thuyết thống kê. Giáo trình dành hẳn Chương 5 để trình bày về "Điều tra chọn mẫu", giới thiệu các khái niệm cơ bản, ý nghĩa và các phương pháp tổ chức chọn mẫu khoa học. Các phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên (đơn giản, phân tầng, hệ thống, cả khối) và phi ngẫu nhiên được phân tích ưu và nhược điểm, giúp người đọc lựa chọn được phương pháp phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Tiếp theo, các chương từ 7 đến 10 tập trung vào "Kiểm định giả thuyết thống kê", một trong những kỹ thuật quan trọng nhất của thống kê. Quy trình kiểm định được chuẩn hóa qua các bước rõ ràng, từ việc phát biểu cặp giả thuyết, lựa chọn tiêu chuẩn kiểm định, đến việc đưa ra kết luận dựa trên mức ý nghĩa. Cuốn giáo trình thống kê học này không chỉ dừng lại ở kiểm định tham số (về trung bình, tỷ lệ, phương sai) mà còn giới thiệu cả các phương pháp kiểm định phi tham số (Wilcoxon, Kruskal-Wallis, Spearman), mang lại bộ công cụ phân tích đa dạng và linh hoạt. Việc nắm vững các kỹ thuật này là rất quan trọng để đưa ra những quyết định dựa trên bằng chứng dữ liệu, một kỹ năng cốt lõi trong môi trường kinh doanh và nghiên cứu hiện đại.

4.1. Quy trình thực hiện điều tra chọn mẫu theo giáo trình

Giáo trình hướng dẫn một quy trình điều tra chọn mẫu bài bản, bao gồm các bước: xác định mục đích và nội dung điều tra, xác định đối tượng và đơn vị điều tra, xác định quy mô mẫu và phương pháp chọn mẫu, thiết kế phiếu điều tra, tiến hành thu thập và xử lý số liệu. Đặc biệt, sách nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tính toán sai số chọn mẫu để đánh giá độ tin cậy của kết quả suy rộng. Phần này là tài liệu thống kê kinh tế cực kỳ hữu ích cho các dự án nghiên cứu thị trường, khảo sát xã hội học hay kiểm soát chất lượng sản phẩm.

4.2. Các phương pháp kiểm định giả thuyết thống kê được trình bày

Sách trình bày một cách hệ thống các loại kiểm định giả thuyết, từ đơn giản đến phức tạp. Bắt đầu với kiểm định giả thuyết về tham số của một tổng thể (trung bình, tỷ lệ, phương sai), sau đó mở rộng ra so sánh hai tổng thể (trường hợp mẫu độc lập và phụ thuộc), và cuối cùng là so sánh nhiều tổng thể (phân tích phương sai ANOVA). Mỗi loại kiểm định đều đi kèm với các ví dụ cụ thể, làm rõ điều kiện áp dụng và cách diễn giải kết quả. Sự đa dạng trong các phương pháp kiểm định giúp người học có thể giải quyết hầu hết các bài toán so sánh và đánh giá trong thực tế.

V. Ứng dụng của giáo trình Lý thuyết Thống kê trong kinh tế và nghiên cứu

Giá trị của giáo trình lý thuyết thống kê phần 1 pgs ts trần thị kim thu chủ biên không chỉ nằm ở nội dung học thuật mà còn ở khả năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế và nghiên cứu khoa học. Cuốn sách này được coi là một tài liệu thống kê kinh tế quan trọng, cung cấp bộ công cụ cần thiết để phân tích các vấn đề từ vi mô đến vĩ mô. Ví dụ, các phương pháp hồi quy và tương quan (Chương 11, 12) cho phép các nhà kinh tế mô hình hóa mối quan hệ giữa các biến số, như ảnh hưởng của chi tiêu quảng cáo đến doanh thu, hay tác động của lãi suất đến đầu tư. Phân tích dãy số thời gian (Chương 13) là công cụ không thể thiếu để dự báo các chỉ tiêu kinh tế quan trọng như GDP, lạm phát, hay giá chứng khoán. Phương pháp chỉ số (Chương 14) giúp đo lường sự biến động của các hiện tượng phức tạp, điển hình là Chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Đối với sinh viên và nghiên cứu viên tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và các trường khác, giáo trình này là kim chỉ nam cho việc thực hiện các đề tài nghiên cứu, khóa luận tốt nghiệp. Nó cung cấp cơ sở lý luận vững chắc để xử lý số liệu, kiểm định các giả thuyết nghiên cứu và đưa ra những kết luận có tính khoa học, thuyết phục. Như lời giới thiệu đã nêu, "các con số thống kê giúp cho việc kiểm tra, giám sát, đánh giá các chương trình, kế hoạch và định hướng sự phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai".

5.1. Vai trò của sách như một tài liệu thống kê kinh tế chuyên sâu

Giáo trình trang bị cho người đọc khả năng phân tích các dữ liệu kinh tế phức tạp. Từ việc sử dụng thống kê mô tả để tóm tắt tình hình sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp, đến việc áp dụng thống kê suy luận để đánh giá hiệu quả của một chính sách kinh tế vĩ mô. Các chương về hồi quy bội, phân tích chuỗi thời gian, và kiểm soát chất lượng bằng thống kê là những kiến thức mang tính ứng dụng cao, giúp các nhà phân tích đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng định lượng, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

5.2. Tầm quan trọng đối với sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân

Là tài liệu giảng dạy chính thức, cuốn sách lý thuyết thống kê này gắn liền với chương trình học của sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân. Việc nắm vững kiến thức trong sách không chỉ giúp sinh viên đạt kết quả cao trong các môn học liên quan mà còn là nền tảng cho các môn học chuyên ngành sau này như Kinh tế lượng, Dự báo kinh tế, Phân tích tài chính. Hơn nữa, với việc được xuất bản bởi Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, giáo trình đảm bảo tính nhất quán và phù hợp với định hướng đào tạo của nhà trường.

VI. Bí quyết tìm ebook và ôn thi hiệu quả với giáo trình lý thuyết thống kê

Để khai thác tối đa giá trị của giáo trình lý thuyết thống kê phần 1 pgs ts trần thị kim thu chủ biên, việc kết hợp giữa tài liệu sách giấy và các nguồn tài liệu số là một chiến lược thông minh. Nhiều sinh viên hiện nay có xu hướng tìm kiếm phiên bản ebook lý thuyết thống kê để thuận tiện cho việc học tập và tra cứu mọi lúc, mọi nơi. Việc sở hữu một bản ebook giúp người học dễ dàng tìm kiếm từ khóa, đánh dấu các phần quan trọng và tích hợp vào quy trình học tập số của mình. Tuy nhiên, cần lưu ý tìm kiếm các nguồn ebook hợp pháp từ thư viện số của các trường đại học hoặc các nhà sách trực tuyến uy tín để đảm bảo chất lượng và tôn trọng bản quyền. Để ôn thi lý thuyết thống kê hiệu quả, người học nên tuân thủ một lộ trình có hệ thống. Đầu tiên, cần đọc kỹ lý thuyết từng chương, đảm bảo hiểu rõ bản chất của từng khái niệm thay vì học vẹt. Sau đó, tự giải lại các ví dụ minh họa trong sách để nắm vững quy trình áp dụng công thức. Cuối cùng, thực hành với các bài tập cuối chương và các bộ đề thi từ các năm trước. Việc lập nhóm học tập để cùng nhau thảo luận các vấn đề khó, đặc biệt là về lý thuyết xác suất và thống kê toán, cũng là một phương pháp rất hiệu quả. Cuốn sách lý thuyết thống kê của PGS.TS. Trần Thị Kim Thu sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy trên hành trình chinh phục môn học đầy thử thách nhưng cũng vô cùng hữu ích này.

6.1. Đánh giá tổng kết về giá trị cốt lõi của cuốn sách thống kê

Tóm lại, giáo trình thống kê học do PGS.TS. Trần Thị Kim Thu chủ biên là một tài liệu toàn diện, khoa học và có tính ứng dụng cao. Điểm mạnh của sách là cấu trúc logic, diễn giải rõ ràng và bám sát thực tiễn kinh tế. Sách không chỉ là tài liệu học tập bắt buộc mà còn là một nguồn tham khảo quý giá cho bất kỳ ai muốn nâng cao kỹ năng phân tích dữ liệu. Đây là một khoản đầu tư xứng đáng cho sự nghiệp học thuật và công việc sau này.

6.2. Nguồn tham khảo ebook lý thuyết thống kê và tài liệu liên quan

Để tìm kiếm phiên bản ebook lý thuyết thống kê, người đọc có thể truy cập các nguồn tài liệu chính thống như thư viện điện tử của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân hoặc các trường đại học lớn khác. Ngoài ra, các nền tảng chia sẻ tài liệu học thuật hoặc các nhà sách trực tuyến cũng có thể cung cấp phiên bản số của giáo trình này. Bên cạnh giáo trình chính, việc tham khảo thêm các tài liệu thống kê kinh tế khác, các bài báo nghiên cứu và phần mềm thống kê như Excel, SPSS sẽ giúp mở rộng kiến thức và nâng cao kỹ năng thực hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHUNG VAN DE CHUNG VE THONG KE HOC Thống kê lả khoa học về thu thập, phân tích, trình bảy và điển giải dữ liệu. Trong kinh tế và quản trị kinh doanh những thông tin có được từ quá trình trên giúp cho nhà quan lý và người ra quyết định có sự hiểu biết sâu sắc hơn về môi trường kinh tế và kinh doanh, từ đó đưa ra quyết định chính xác vả tốt hơn. Trong chương này sẽ đề cập đến một số vấn để chung như sự nhập môn vẻ thông kê, cụ thể: sự ra đời, phát triển và vai trò của thong kê; nội dung và các khái niệm cơ bạn thường dùng trong thông kê; các thang đo và các phương pháp thống kê 1. VAI TRÒ CỦA THÓNG KÊ HỌC Thống kê học ra đời, phát triển từ nhu cầu thực tiễn của xã hội và là một trong những môn khoa học xã hội có lịch sử lâu dài nhất.

Đó là một quá trình phát triển không ngừng từ đơn giản đến phức tạp, được đúc rút dẫn thành lý luận khoa học và ngày nay đã trở thành một môn khoa học độc lập. Trong lịch sử, những ý tưởng và các phương pháp thống kê phát triển cùng với sự phát triển nhu cầu của xã hội về thu thập và sử dụng thông tin cho các mục đích khác nhau. Ngay từ thời cô đại, con người đã biết chú ý tới việc đăng ký, ghi chép và tính toán số người trong bộ tộc, số súc vật, số người có thể huy động phục vụ các cuộc chiến tranh giữa các bộ tộc, SỐ người được tham gia ăn chia phân phối của cải thu được,. Mặc dù việc ghi chép còn rất giản đơn với phạm vi hẹp, nhưng đó chính là những cơ sở thực tiễn ban đầu của thống kê học.

Trong xã hội phong kiến, hầu hết các quốc gia ở châu Á, châu Âu đều có tổ chức việc đăng ký, kê khai về số dân, về ruộng đất, tài sản,. với phạm vi rộng hơn, có tính chất thống kê rõ hơn. Tuy nhiên, các đăng ký này còn mang tính tự phát, thiếu khoa học. Thống kê đã có một bước phát triển quan trọng, nhưng vẫn chưa thực sự hình thành một môn khoa học độc lập.

Sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đòi hỏi các nhà khoa học phải nghiên cứu lý luận cũng như phương pháp thu thập, tính toán và phân tích về mặt lượng các hiện tượng kinh tế - 17 xã hội. Năm 1660, nhà kinh tế học người Đức H.Conhring (1606-1681) đã giảng về phương pháp nghiên cứu hiện tượng xã hội dựa vào các số liệu điều tra cu thé. Nam 1682, William Petty (1623-1687), nha kinh tế học người Anh đã xuất bản cuốn “Số học chính trị”. Đây là tác phẩm có tính phân tích thống kê đầu tiên, trong đó tác giả nghiên cứu các hiện tượng xã hội bằng cách tổng hợp và so sánh các con số.

Kar Mark đã goi William Petty là người sáng lập ra môn thống kê học'. Năm 1750, giáo sư người Đức G.Achenwall (1710-1772), lần đầu tiên ding tir “Statistik” để chỉ phương pháp nghiên cứu nói trên và quan niệm đó là môn học so sánh các nước khác nhau về mọi mặt qua các số liệu thu thập được. Những thành tựu nổi bật của khoa học tự nhiên trong thế kỷ thứ ' XVIII, đặc biệt là sự ra đời của lý thuyết xác suất và thống kê toán đã có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của thống kê học. Kế từ đó, thông kê có sự phát triển rất mạnh mẽ và ngày càng hoàn thiện, gắn liền với tên tuổi của nhiều nhà toán học - thống kê học nỗi tiếng, như: M.

Kể từ khi ra đời, thống kê ngày cảng đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Thông qua việc phát hiện, phản ánh những quy luật về lượng của hiện tượng, các con số thống kê giúp cho việc kiểm tra, giám sát, đánh giá các chương trình, kế hoạch và định hướng sự phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai. Ngày nay, thong kê được coi là một trong những công cụ quản lý vĩ mô quan trọng, có vai trò cung cấp các thông tin thống kê trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời phục vụ các cơ quan nhà nước trong việc đánh giá, dự báo tình hình, hoạch định chiến lược, chính sách, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ngắn han va dai han. Dong thời, các con số thống kê cũng là những cơ sở quan trọng nhất dé đánh giá tình hình thực hiện các kế hoạch, chiến lược và các chính sách đó.

Trên giác độ quản lý ví mô, thống kê không những có vai trò đáp ứng nhu cầu thông tin thống kê của các tổ chức, cá nhân trong xã hội, mà còn phải xây dựng, cung cấp các phương pháp phân tích đánh giá về mặt lượng các hoạt động kinh tế - xã hội của các tổ chức, đơn Vi. ' Cac - Mac, Tư bản, Quyền thứ nhất, tập I, trang 368, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội, 1962. 18 Trong môi trường kinh tế thương mại toàn cầu hiệu nay, tất cả mọi người đều có thể truy cập và tiếp cận với một khói lượng thông tin thông kê không lồ. Những quản trị viên và người ra quyết định thành công phải hiệu rõ về thông tin và biết cách khai thác, sử dụng chúng một cách hiệu quả.

Sau đây là một số ví dụ về việc ứng dụng thống kê trong một số hoạt động kinh tế và quản trị kinh doanh: - Các cơ quan kế toán sử dụng phương pháp thống kê chọn mẫu khi kiểm tra số sách kế toán của khách hàng. Giả sử, trường hợp được đưa ra là: một cơ quan kế toán muốn kiểm tra xem con số ghi trong tài khoản “phải thu của khách hàng” thuộc bảng cân đối kế toán của đối tượng đang chịu sự kiểm toán có phán ánh rõ ràng được khoản “phải thu khách hàng” thực hay không. Thông thường, để làm việc này, họ sẽ phải xem xét, kiếm tra và đánh giá một số lượng lớn những tài khoản “phải thu khách hàng” đối với từng đôi tượng khách hàng riêng lẻ. Điều này khiến cho công việc tốn nhiều thời gian và chi phí.

Vì vậy, trong thực tiễn, khi gặp phải tình huống này, nhân viên kiểm toán sẽ lựa chọn ra một tập con trong số những tài khoản loại này; tập con được gọi là một mẫu. Sau khi kiểm duyệt độ chính xác cúa mẫu, người kiểm toán viên sẽ đưa ra kết luận xem khoản mục “phải thu của khách hàng” trong bang can déi kế toán có được chấp nhận hay không. - Phân tích tài chính sử dụng một số lượng không lồ các thông tin thống kê định hướng cho môi giới đầu tư. Chăng hạn, đối với thị trường chứng khoán, những nhà phân tích phải xem xét một số lượng rất lớn các dữ liệu tài chính như tỉ lệ giáthu nhập, cô tức,.

Bằng cách so sánh những thông tin của một loại chứng khoán nhất định với chỉ số bình quân của thị trường chứng khoản, một nhà phân tích tài chính có thể đưa ra được kết luận rằng: chứng khoán này được định giá cao hay thấp. Thông tin này và những thông tin khác liên quan có thể giúp các nhà phân tích ra quyết định mua, bán hay nắm giữ cổ phiếu. - Người quản trị thương hiệu cũng có thể sử dụng các dữ liệu thô cùng với bản tóm tắt thống kê về các kế hoạch xúc tiễn bán hàng để có cái nhìn tốt hơn về mối quan hệ giữa hoạt động quảng cáo và doanh thu. Những phân tích này thường tỏ ra hữu dụng trong việc thiết kế các chiến dịch marketing cho các sản phẩm khác nhau.

19 - Ngày nay, tầm quan trọng của chất lượng sản phẩm đã khiến cho thống kê trở thành một ứng dụng quan trọng trong quản trị chất lượng sản xuất. Chăng hạn các biểu thống kê kiểm tra chất lượng cùng một số dạng biểu đồ thống kê được sử dụng đề giám sát đầu ra của quá trình sản xuất và có thể giúp quyết định việc điều chỉnh nào là cần thiết để sửa chữa một quá trình sản xuất. - Những nhà kinh tế thường xuyên đưa ra những dự đoán cho tình hình Kinh tế trong tương lai và một số mặt của nó. Họ sử dụng rất nhiều thông tin thống kê và các phương pháp dự đoán thống kê để đưa ra được những kết quả dự đoán này.

KHÁI NIỆM VỀ THÓNG KÊ HỌC VÀ ĐÓI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA THÓNG KÊ HỌC 1. Khái niệm về thống kê học Thống kê học là khoa học nghiên cứu hệ thông các phương pháp thu thập, xử lý và phân tích các con số (mặt lượng) của những hiện tượng số lớn để tìm hiểu bản chất và tính quy luật vốn có của chúng (mặt chất) trong những điễu kiện nhất định. Thống kê không phải là khoa học nghiên cứu một phương pháp nào đó mà là khoa học nghiên cứu hệ thống các phương pháp được sử dụng để thu thập, xử lý và phân tích các con số. Những phương pháp này giúp cho chúng ta có thể tìm ra những ý nghĩa thực tiễn dn đẳng sau những con số đó, làm cơ sở cho việc ra các quyết định, Các con số mà thống kê học nghiên cứu không chỉ đơn thuần là các con số số học đơn giản mà là các con số được gắn với những hiện tượng kinh tế - xã hội cụ thể và thông qua việc phân tích các con số để tìm hiểu bản chất và tính quy luật của các hiện tượng đó.

Để có thể tìm hiểu được bản chất và tính quy luật của các hiện tượng kinh tế - xã hội nếu chúng ta chỉ nghiên cứu một số ít các hiện tượng thi rất khó để chúng ta có thể hiểu ra được bản chất và tính quy luật của hiện tượng. Một hiện tượng cá biệt, trong quá trình vận động và phát triển chịu sự ảnh hưởng bởi nhiều nhân tố, trong đó có cả nhân tố tất nhiên và nhân tố ngau nhiên nên dưới sự tác động của nhiều yếu tố làm cho các hiện tượng cá biệt 20 rất khác nhau. Do đó, nếu chỉ nghiên cứu trên một số ít hiện tượng thi rất khó có thể rút ra bản chất chung của hiện tượng. Vì vậy, thông kê học đòi hỏi nghiên cứu những hiện tượng số lớn.

Các hiện tượng kinh tế - xã hội luôn luôn biển động theo thời gian va không gian. Vì vậy, cùng một hiện tượng kinh tế - xã hội nhưng được đặt ở những thời gian và không gian khác nhau thì hiện tượng đó cũng có những biểu hiện khác nhau. Ví dụ, giá gạo.