mở đầu cho ngành luật nhân đạo quốc tế - 1917: Cách mạng tháng mười Nga - 1919: Hội quốc liên và Tổ chức Lao động thế giới (ILO) được thành lập - 1945: Liên hợp quốc ra đời, thông qua Hiến chương Liên Hợp quốc - 1948: Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người - 1966: Công ước quốc tế về quyền chính trị, dân sự và Công ước về các quyền kinh tế, xã hội và văn hoá - 1968: Hội nghị thế giới về quyền con người lần thứ nhất tại Tê hêran (Iran) - 1993: Hội nghị thế giới về quyền con người lần thứ hai tại Viên( Áo), thông qua Tuyên bố Viên và Chương trình hành động - 2002: Quy chế Rôma có hiệu lực, Toà án hình sự quốc tế ( thường trực) được thành lập. - 2006: Cải tổ bộ máy quyền con người của Liên hợp quốc, thay thế Uỷ ban quyền con người bằng Hội đồng quyền con người. Tính chất của quyền con người. Nhận thức chung cho rằng, quyền con người có những đặc trưng (tính chất) cơ bản sau đây: Tính phổ biến (universal): Thể hiện ở chỗ quyền con người là những gì bẩm sinh, vốn có của con người và được áp dụng bình đẳng cho tất cả mọi thành viên trong gia đình nhân loại, không có sự phân biệt đối xử vì bất cứ lý do gì.
Tuy nhiên, cần lưu ý là sự bình đẳng này không có nghĩa là cào bằng mức độ hưởng thụ, mà là bình đẳng về tư cách chủ thể và cơ hội thụ hưởng các quyền con người. Tính không thể chuyển nhượng (inalienable): Thể hiện ở chỗ các quyền con người không thể bị tước bỏ hay hạn chế một cách tùy tiện bởi bất cứ chủ thể nào, kể cả bởi các nhà nước, trừ một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn như khi một người phạm một tội ác thì có thể bị tước quyền tự do. Tính không thể phân chia (indivisible): Thể hiện ở chỗ các quyền con người đều có tầm quan trọng như nhau, về nguyên tắc không có quyền nào được coi là có giá trị cao hơn quyền nào, bởi lẽ việc tước bỏ hay hạn chế bất kỳ quyền nào đều tác động tiêu cực đến nhân phẩm, giá trị và sự phát triển của con người. 15 Tuy nhiên, cần chú ý là trong thực tế, tùy bối cảnh cụ thể và với những đối tượng cụ thể, có thể ưu tiên thực hiện một số quyền con người nhất định (ví dụ, trong bối cảnh dịch bệnh đe dọa, quyền được ưu tiên thực hiện là quyền được chăm sóc y tế, hoặc một số điều ước quốc tế đặt ra một số quyền ưu tiên cần được bảo đảm với phụ nữ, trẻ em, người khuyết tật, người thiểu số.) Điều này không có nghĩa là bởi các quyền được ưu tiên thực hiện có giá trị cao hơn, mà bởi vì các quyền đó trong thực tế có nguy cơ bị đe dọa hoặc bị vi phạm nhiều hơn so với các quyền khác.
Tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau (interrelated, interdependent): Thể hiện ở chỗ việc bảo đảm các quyền con người, toàn bộ hoặc một phần, nằm trong mối liên hệ phụ thuộc và tác động lẫn nhau. Sự vi phạm một quyền sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp gây ảnh hưởng tiêu cực đến việc bảo đảm các quyền khác, và ngược lại, tiến bộ trong việc bảo đảm một quyền sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp tác động tích cực đến việc bảo đảm các quyền khác. Luật pháp về quyền con người. Luật pháp quốc tế về quyền con người.
Khái niệm, vị trí, đối tượng, phương pháp điều chỉnh và nguồn của luật quốc tế về quyền con người - Khái niệm luật quốc tế về quyền con người Có nhiều quan điểm và cách hiểu khác nhau về luật quốc tế về quyền con người (international human rights law), tuy nhiên, từ góc độ pháp lý, có thể hiểu đây là một hệ thống các quy tắc, tiêu chuẩn và tập quán pháp lý quốc tế xác lập, bảo vệ và thúc đẩy các quyền và tự do cơ bản cho mọi thành viên của cộng đồng nhân loại. Về mặt hình thức, luật quốc tế về quyền con người chủ yếu được thể hiện trong hàng trăm văn kiện pháp lý quốc tế về vấn đề này, kể cả những văn kiện mang tính ràng buộc (các công ước, nghị định thư) và các văn kiện không mang tính ràng buộc (các tuyên bố, tuyên ngôn, khuyến nghị, hướng dẫn.), trong đó bao gồm cả các văn kiện có hiệu lực toàn cầu và khu vực. Cần lưu ý là khái niệm luật quốc tế về quyền con người hẹp hơn khái niệm luật về quyền con người (human rights law). Cụ thể, trong khi luật quốc tế về quyền con người chỉ bao hàm các văn kiện pháp lý quốc tế (toàn cầu và khu vực) 16 thì luật về quyền con người bao hàm cả các văn kiện pháp lý quốc tế và quốc gia (national hoặc domestic law) về quyền con người.
- Vị trí của luật quốc tế về quyền con người Xác định vị trí của luật quốc tế về quyền con người chính là xác định chỗ đứng của ngành luật này trong hệ thống luật quốc tế nói chung. Luật quốc tế về quyền con người là một ngành luật nằm trong hệ thống luật quốc tế chung (hay còn gọi là công pháp quốc tế, public international law) cùng với các ngành luật quốc tế khác như luật nhân đạo quốc tế, luật hình sự quốc tế, luật biển quốc tế, luật hàng không quốc tế, luật ngoại giao và lãnh sự, luật tổ chức quốc tế… Sở dĩ luật quốc tế về quyền con người có vị trí là một ngành luật trong hệ thống luật quốc tế chung là bởi hai khía cạnh cơ bản sau đây: Thứ nhất, luật quốc tế về quyền con người mở rộng phạm vi chủ thể tham gia các quan hệ pháp luật quốc tế. Trước đây, luật quốc tế chỉ điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia và tổ chức quốc tế, tuy nhiên, hiện nay, cùng với sự ra đời của luật quốc tế về quyền con người, mặc dù chủ thể chính của luật quốc tế vẫn là các quốc gia và tổ chức quốc tế nhưng trong một số bối cảnh, luật quốc tế còn điều chỉnh cả mối quan hệ giữa các cá nhân và các nhà nước liên quan đến các quyền và tự do cá nhân mà đã được luật quốc tế ghi nhận và bảo đảm. Khác với luật quốc tế truyền thống, trong thế giới ngày nay, các cá nhân có các quyền và nghĩa vụ chủ thể khi tham gia vào các quan hệ pháp lư quốc tế.
Cá nhân ngày càng được thừa nhận rộng rãi là một chủ thể của công pháp quốc tế hiện đại. Thứ hai, luật quốc tế về quyền con người làm thay đổi quan niệm truyền thống về tính bất khả xâm phạm về phương diện đối nội của chủ quyền quốc gia trong luật quốc tế. Trong luật quốc tế trước đây, về phương diện đối nội, chủ quyền quốc gia được hiểu là quyền toàn vẹn và bất khả xâm phạm của các nhà nước được tự do hành động trong đối xử với công dân và xử lý các công việc nội bộ của nước mình. Tuy nhiên, với sự ra đời của luật quốc tế về quyền con người, quan niệm này đã thay đổi.
Hiện nay, mặc dù các nhà nước vẫn có quyền đầu tiên và vai trò hàng đầu trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến công việc nội bộ và công dân của nước mình, song trong nhiều bối cảnh, quyền hành động của nhà nước với các công dân không phải là một quyền tuyệt đối. Nói cách khác, với sự ra đời của luật quốc 17 tế về quyền con người, các nhà nước chịu những ràng buộc và giới hạn nhất định trong việc đối xử với công dân của nước mình. Trong mối quan hệ với công dân, các nhà nước hiện đại không chỉ phải tuân thủ những quy định trong pháp luật do chính mình đề ra, mà còn phải tuân thủ những tiêu chuẩn pháp lý quốc tế về quyền con người mà mình đã tự nguyện tuân thủ (qua việc tham gia các điều ước quốc tế về vấn đề này) và buộc phải tuân thủ (các tập quán quốc tế về quyền con người). Việc một nhà nước vi phạm các tiêu chuẩn pháp lý quốc tế về quyền con người trong quan hệ với các công dân hiện sẽ bị coi là sự vi phạm nghĩa vụ quốc tế của nhà nước đó.
Thực tế cho thấy, cả việc mở rộng chủ thể tham gia các quan hệ pháp luật quốc tế và việc bị hạn chế chủ quyền đối nội đều không phải là những điều được tất cả chính phủ trên thế giới dễ dàng chấp nhận. Điều này giải thích tại sao quyền con người đã, đang và sẽ còn là một chủ đề nhạy cảm ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, luật quốc tế về quyền con người là một thực tế khách quan và là một sự phát triển mang tính quy luật trong lịch sử phát triển của loài người. Nó phản ánh và thúc đẩy tính nhân văn và tính dân chủ của các thể chế xã hội.
Vì vậy, cho dù luật quốc tế về quyền con người có thể bị phản đối, một phần hay toàn bộ, bởi một số chính phủ, ngành luật này đã, đang và sẽ còn phát triển. - Đối tượng và phương pháp điều chỉnh của luật quốc tế về quyền con người Là một ngành luật quốc tế độc lập nằm trong hệ thống luật quốc tế chung, luật quốc tế về quyền con người có đối tượng và phương pháp điều chỉnh riêng. Xét đối tượng điều chỉnh, như đã đề cập ở mục trên, về cơ bản, luật quốc tế về quyền con người điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể truyền thống của luật quốc tế chung (các nhà nước và tổ chức quốc tế) trong việc ghi nhận, bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người ở mọi cấp độ quốc gia, khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, luật quốc tế về quyền con người điều chỉnh cả mối quan hệ giữa các nhà nước và cá nhân công dân liên quan đến việc bảo đảm thực thi các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người.
Có thể thấy rõ điều này khi xem xét các cơ chế bảo vệ và thúc đẩy quyền con người, cụ thể khi Hội đồng Quyền con người của Liên hợp quốc và các ủy ban công ước xem xét đơn khiếu nại của các cá nhân cho rằng họ là nạn nhân của những hành động vi phạm quyền con người do các chính phủ của họ gây ra.