Vò m¹nh hµ Gi¸o tr×nh kinh tÕ du lÞch Nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc Hµ Néi - 2014 - Môc lôc Lêi giíi thiÖu. 3 Ch-¬ng I: Nh÷ng vÊn ®Ò chung. Vµi mèc lÞch sö ®¸ng chó ý vÒ ho¹t ®éng du lÞch trªn thÕ giíi tõ thÕ kû 19 ®Õn nay. L-îc sö ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña m«n Kinh tÕ du lÞch.
Ph-¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu Kinh tÕ du lÞch. 26 C©u hái vµ bµi tËp ch-¬ng I. 29 Ch-¬ng II: Nh÷ng biÕn sè kinh tÕ du lÞch c¬ b¶n. cÇu du lÞch.
Tiªu dïng du lÞch. Cung du lÞch. §Çu t- ngµnh du lÞch. Du lÞch vµ viÖc lµm.
Gi¸ c¶ du lÞch vµ l¹m ph¸t. Du lÞch: t-¬ng lai vµ dù b¸o. 78 Tãm t¾t ch-¬ng II. 79 C©u hái vµ bµi tËp ch-¬ng II.
83 Ch-¬ng III: Kinh tÕ häc vÒ kinh doanh du lÞch. Ngµnh c«ng nghiÖp du lÞch vµ doanh nghiÖp du lÞch. M«i tr-êng kinh doanh cña doanh nghiÖp du lÞch. Lý thuyÕt trß ch¬i vµ chiÕn l-îc c¹nh tranh trong kinh doanh du lÞch.
§Çu t- du lÞch vµ ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng sinh lêi cña mét dù ¸n ®Çu t- du lÞch. Tµi kho¶n cña doanh nghiÖp du lÞch vµ viÖc tÝnh to¸n ph©n tÝch kinh tÕ. Ph©n tÝch ®iÓm hßa vèn. 139 Tãm t¾t ch-¬ng III.
140 C©u hái vµ bµi tËp ch-¬ng III. 145 Phô lôc 1: M« h×nh c©n b»ng nÒn kinh tÕ vµ sè nh©n Keynes. 154 Phô lôc 2: L·i vµ qu¸ tr×nh chiÕt khÊu. 160 Phô lôc 3: §Çu t- trong ®iÒu kiÖn kh«ng ch¾c ch¾n.
168 Tµi liÖu tham kh¶o. 176 2 Lêi giíi thiÖu Gi¸o tr×nh Kinh tÕ du lÞch (The tourism economics) ®-îc viÕt cho sinh viªn du lÞch, nh»m trang bÞ cho hä ph-¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu kinh tÕ du lÞch, kiÕn thøc vÒ nh÷ng biÕn sè kinh tÕ c¬ b¶n cña ngµnh du lÞch nh- cÇu du lÞch, cung du lÞch, ®Çu t- ngµnh du lÞch v. vµ kiÕn thøc nÒn t¶ng vÒ kinh doanh du lÞch nh- m«i tr-êng kinh doanh du lÞch, c¹nh tranh trong kinh doanh du lÞch, rñi ro trong kinh doanh du lÞch, c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng sinh lêi cña mét dù ¸n ®Çu t- du lÞch v. §Ó cã thÓ n¾m v÷ng ®-îc néi dung m«n häc, sinh viªn cÇn kiªn tr× «n tËp l¹i nh÷ng kiÕn thøc cã liªn quan trong m«n Kinh tÕ häc ®¹i c-¬ng.
NhËp m«n khoa häc du lÞch vµ X¸c suÊt thèng kª. Néi dung cña m«n häc ®-îc tr×nh bµy trong 3 ch-¬ng vµ phÇn phô lôc. Ch-¬ng I víi nhan ®Ò "Nh÷ng vÊn ®Ò chung", ®Ò cÊp tíi nh÷ng mèc lÞch sö ®¸ng chó ý vÒ ho¹t ®éng du lÞch trªn thÕ giíi tõ thÕ kû 19 ®Õn nay, l-îc sö ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña m«n Kinh tÕ du lÞch, ph-¬ng ph¸p luËn nghiªn cøu kinh tÕ du lÞch. Trong ch-¬ng nµy, sinh viªn cÇn ®Æc biÖt quan t©m tíi ph-¬ng ph¸p tiÕp cËn hÖ thèng vµ ph-¬ng ph¸p tiÕp cËn thèng kª - ®ã lµ 2 ph-¬ng ph¸p c¬ b¶n ®-îc dïng phæ biÕn ®Ó nghiªn cøu kinh tÕ du lÞch.
Ch-¬ng II víi nhan ®Ò "Nh÷ng biÕn sè kinh tÕ du lÞch c¬ b¶n", ®Ò cËp tíi nh÷ng biÕn sè kinh tÕ c¬ b¶n cña ngµnh du lÞch nh- cÇu du lÞch, cung du lÞch, ®Çu t- ngµnh du lÞch v. Víi kiÕn thøc nµy, ng-êi ta cã thÓ nhËn thøc mét c¸ch ®Þnh l-îng mèi t¸c ®éng qua l¹i gi÷a ngµnh du lÞch vµ nÒn kinh tÕ. H¬n thÕ n÷a, ng-êi ta cßn hiÓu s©u s¾c thªm r»ng, khi ho¹ch ®Þnh chiÕn l-îc ph¸t triÓn du lÞch mét quèc gia, ph¶i ®Æt chiÕn l-îc ph¸t triÓn du lÞch n»m trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn chung cña c¶ nÒn kinh tÕ. Phô lôc 1 gãp phÇn cho thÊy râ t¸c ®éng kinh tÕ lan to¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t- ngµnh du lÞch vµ chi tiªu cña du kh¸ch.
Ch-¬ng III víi nhan ®Ò "Kinh tÕ häc vÒ kinh doanh du lÞch", nh÷ng kiÕn thøc nÒn t¶ng vÒ kinh doanh du lÞch ®-îc ®Ò cËp tíi theo ¸nh s¸ng cña nhiÒu lý thuyÕt kh¸c nhau, ch¼ng h¹n m«i tr-êng kinh doanh du lÞch ®-îc ®Ò 3 cËp tíi theo ph-¬ng ph¸p tiÕp cËn hÖ thèng lý thuyÕt ph©n tÝch hÖ thèng, c¹nh tranh trong kinh doanh du lÞch ®-îc ®Ò cËp tíi theo lý thuyÕt trß ch¬i, ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng sinh lêi cña mét dù ¸n ®Çu t- du lÞch ®-îc ®Ò cËp tíi theo lý thuyÕt ®Çu t-. Phô lôc 2 kh«ng nh÷ng cho biÕt c¸ch tÝnh l·i vµ chiÕt khÊu, mµ cßn cho sinh viªn hiÓu s©u s¾c thªm c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng sinh lêi cña mét dù ¸n ®Çu t- du lÞch. Phô lôc 3 cho biÕt c¸c gi¶i ph¸p ph©n t¸n rñi ro trong kinh doanh du lÞch. Ch¾c r»ng gi¸o tr×nh nµy cßn nhiÒu thiÕu sãt.
§Ó cuèn gi¸o tr×nh ngµy mét hoµn chØnh vµ phôc vô tèt h¬n b¹n ®äc, t«i mong tiÕp tôc nhËn ®-îc nh÷ng gãp ý vµ nhËn xÐt tõ b¹n ®äc gÇn xa. Hµ Néi, ngµy 10 th¸ng 01 n¨m 2014 T¸c gi¶ 4 Ch-¬ng I Nh÷ng vÊn ®Ò chung I. Vµi mèc lÞch sö ®¸ng chó ý vÒ ho¹t ®éng du lÞch trªn thÕ giíi tõ thÕ kû 19 ®Õn nay Du lÞch trë thµnh mét lÜnh vùc ho¹t ®éng kinh tÕ quan träng cña nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi h¬n 150 n¨m qua. Nã sö dông nguån vèn lín ®Çu t- vµo c¸c c«ng tr×nh c«ng céng, x©y dùng, vËn chuyÓn, v.
Trªn ph¹m vi toµn cÇu, nã liªn quan ®Õn hµng tr¨m ngh×n doanh nghiÖp du lÞch cã quy m« lín nhá kh¸c nhau, tõ mét ®¹i lý l÷ hµnh nhá bÐ víi mét v¨n phßng lµm viÖc cho tíi mét tËp ®oµn kinh doanh kh¸ch s¹n víi hÖ thèng kh¸ch s¹n sang träng n»m r¶i r¸c nhiÒu n-íc. C¬ cÊu c«ng nghiÖp ph-¬ng T©y thÕ kû 19 lµ c¸i n«i cña du lÞch hiÖn ®¹i. Ph¸t minh ®éng c¬ h¬i n-íc cña James Watt n¨m 1784 ®· më ra ch©n trêi míi cho ngµnh vËn chuyÓn, t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn sù ph¸t triÓn cña ngµnh du lÞch. TuyÕn tµu háa chë kh¸ch ®Çu tiªn cña Anh ®-îc kh¸nh thµnh vµo n¨m 1830, nèi liÒn Liverpool víi Manchester.
S¸ng chÕ «-t« cña Benz n¨m 1885 kÐo theo sù ra ®êi cña ngµnh c«ng nghiÖp «-t« 5 n¨m sau ®ã, gãp phÇn thuËn lîi cho viÖc ®i xa cña du kh¸ch. Nh÷ng ph¸t minh ra c¸c ph-¬ng tiÖn truyÒn tin kh«ng gian nh- ®iÖn tÝn (n¨m 1876), ®iÖn tho¹i (n¨m 1884), radio (n¨m 1895), v. t¹o ra dÞch vô th«ng tin liªn l¹c h÷u Ých ®èi víi nh©n lo¹i nãi chung, ®èi víi kh¸ch du lÞch nãi riªng. N¨m 1839, nhiÒu ng«i nhµ cao tÇng tiÖn nghi (lóc ®ã gäi lµ nhµ trä gia ®×nh) ®· xuÊt hiÖn ë Interlaken, b¸o hiÖu mét ngµnh c«ng nghiÖp míi ®ang lé diÖn - ngµnh c«ng nghiÖp du lÞch.
N¨m 1842, Thomas Cook ®· s¸ng lËp ra c«ng ty l÷ hµnh ®Çu tiªn trªn thÕ giíi. Do biÕt th-¬ng l-îng víi c¸c «ng chñ ngµnh ®-êng s¾t, víi c¸c «ng chñ nhµ trä vÒ gi¸ c¶, Thomas Cook ®· tæ chøc ®-îc nhiÒu tour du lÞch tõ 5 Ph¸p ®i nhiÒu n-íc ch©u ¢u víi møc gi¸ trän gãi rÎ h¬n th«ng th-êng. N¨m 1876, víi "PhiÕu thanh to¸n Cook", tiÒn th©n cña lo¹i sÐc du lÞch hiÖn nay, Thomas Cook ®· t¹o thuËn lîi cho du kh¸ch trong viÖc thanh to¸n tiÒn ¨n, nghØ t¹i nhiÒu c¬ së l-u tró. ThuËt ng÷ Tourist ®-îc dïng vµo kho¶ng n¨m 1800, khi ®ã du lÞch cßn lµ hiÖn t-îng riªng lÎ.
Tr-íc ®ã ®· cã c¸c qu¸n trä, tr¹m du kh¸ch, tu viÖn ®ãn tiÕp nh÷ng ng-êi hµnh h-¬ng, nhµ bu«n, nhµ th¸m hiÓm hoÆc nhµ truyÒn ®¹o. Sù ph¸t triÓn cña du lÞch g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cña c¸c quèc gia. Tuy nhiªn, sù t¨ng tr-ëng thuÇn tóy vÒ kinh tÕ kh«ng gi¶i thÝch ®-îc hiÖn t-îng du lÞch phæ biÕn t¹i c¸c n-íc c«ng nghiÖp hãa. Ph¶i ®Õn nh÷ng n¨m 1930, khi quyÒn nghØ ng¬i vÉn ®-îc tr¶ nguyªn l-¬ng ®èi víi lao ®éng ®-îc thõa nhËn ë c¸c n-íc c«ng nghiÖp hãa, th× du lÞch míi cã thÓ më réng ra cho mäi tÇng líp d©n c- t¹i c¸c n-íc nµy.
Ngµy nay, ngoµi nh©n tè thu nhËp vµ thêi gian rçi, ho¹t ®éng du lÞch cña d©n c- cßn phô thuéc vµo sù tiÕn triÓn vÒ lèi sèng cña hä. Sù ph¸t triÓn cña du lÞch mang l¹i lîi Ých lín lao, v-ît ra khái khu«n khæ kinh tÕ thuÇn tóy. Trong Tuyªn ng«n Manila vÒ du lÞch n¨m 1980, cã ®o¹n viÕt: "Du lÞch ®-îc hiÓu nh- ho¹t ®éng chñ yÕu trong ®êi sèng cña c¸c quèc gia bëi hiÖu qu¶ trùc tiÕp cña nã trªn c¸c lÜnh vùc x· héi, v¨n hãa, gi¸o dôc, kinh tÕ vµ trong quan hÖ quèc tÕ. Sù ph¸t triÓn cña du lÞch g¾n víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña c¸c quèc gia vµ phô thuéc vµo viÖc con ng-êi tham gia nghØ ng¬i (cã s¸ng t¹o) trong c¸c kú nghØ, sù tù do ®i du lÞch trong thêi gian nhµn rçi, vµ qua ®ã du lÞch nhÊn m¹nh tÝnh chÊt nh©n v¨n s©u s¾c.
Sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña du lÞch lu«n g¾n chÆt víi tr¹ng th¸i hßa b×nh bÒn v÷ng, ®ßi hái du lÞch ph¶i gãp phÇn t¹o nªn tr¹ng th¸i nµy". Trong thÕ giíi giµu cã cña chóng ta, ®ãi nghÌo vÉn ®ang ®e däa 4 tû ng-êi, trong ®ã 2 tû ng-êi sèng d-íi møc 1 ®«-la mét ngµy. ChÝnh v× vËy, nh©n Ngµy Du lÞch thÕ giíi (27-9) n¨m 2003, Tæng th- ký Tæ chøc du lÞch thÕ 6 giíi (WTO) ®· ®-a ra th«ng ®iÖp "Du lÞch: §éng lùc gi¶m nghÌo, t¹o viÖc lµm vµ hµi hßa x· héi". Víi th«ng ®iÖp nµy, Tæ chøc du lÞch thÕ giíi ®· bµy tá thiÖn chÝ m¹nh mÏ cña m×nh ñng hé mét trong nh÷ng vÊn ®Ò then chèt ®-îc ghi trong Môc tiªu ph¸t triÓn Thiªn niªn kû cña Liªn hiÖp quèc.
L-îc sö ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña m«n Kinh tÕ du lÞch Tõ thÕ kû 19, ®ång hµnh víi sù ph¸t triÓn du lÞch ë Ch©u ¢u, hµng lo¹t c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ kinh tÕ du lÞch ®· ®-îc c«ng bè. Tr-íc tiªn, gi¸ trÞ kinh tÕ cña du lÞch nhanh chãng ®-îc thõa nhËn khi nh÷ng trung t©m khai th¸c n-íc kho¸ng trë thµnh nh÷ng n¬i nghØ m¸t. N¨m 1839, sù xuÊt hiÖn nh÷ng ng«i nhµ cao tÇng hiÖn ®¹i (lóc ®ã gäi lµ nhµ trä gia ®×nh) ë Interlaken ®· b¸o hiÖu mét ngµnh c«ng nghiÖp míi ®ang h×nh thµnh - ngµnh c«ng nghiÖp du lÞch. N¨m 1883, mét tµi liÖu chÝnh thøc ®Çu tiªn vÒ ngµnh kh¸ch s¹n ®· ®-îc c«ng bè t¹i Zurich (Thôy SÜ).
Vµ sau ®ã, n¨m 1896, Guyer Frenler ®· xuÊt b¶n cuèn "Gãp phÇn vµo thèng kª du lÞch". N¨m 1883, t¹i ®¹i héi Graz (¸o), Stadner cho r»ng c«ng nghiÖp du lÞch lµ ngµnh kinh tÕ phôc vô kh¸ch n-íc ngoµi.Babeau ®· xuÊt b¶n t¸c phÈm lÞch sö kinh tÕ du lÞch "Nh÷ng du kh¸ch ë Ph¸p tõ thêi Phôc h-ng ®Õn C¸ch m¹ng" t¹i Ph¸p.