Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý (Phần 1) - PGS.TS Đàm Gia Mạnh

Giáo trình hệ thống thông tin quản lý phần 1 của PGS TS Đàm Gia Mạnh cung cấp kiến thức cơ bản và ứng dụng trong quản lý thông tin.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Hệ Thống Thông Tin Quản Lý
• Đề tài: Giáo Trình Hệ Thống Thông Tin Quản Lý Phần 1
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ + DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• GIẢI THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT VÀ CÁC THUẬT NGỮ
• 1. Chương I: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ
• 1.1. NHỮNG KHÁI NIỆM CHUNG
• 1.1.1. Dữ liệu và thông tin
• 1.1.2. Hệ thống và hệ thống thông tin
• 1.2. HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ CỦA TỔ CHỨC, DOANH NGHIỆP
• 1.2.1. Sự cần thiết triển khai hệ thống thông tin
• 1.2.2. Vai trò của hệ thống thông tin trong tổ chức, doanh nghiệp
• 1.3. PHÂN LOẠI HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG TỔ CHỨC, DOANH NGHIỆP
• 1.3.1. Phân loại hệ thống thông tin theo cấp quản lý
• 1.3.2. Phân loại hệ thống thông tin theo chức năng nghiệp vụ
• 1.3.3. Phân loại hệ thống thông tin theo quy mô tích hợp
• 1.4. CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN
• 2. Chương II: NỀN TẢNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ
• 2.1. NỀN TẢNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG TỔ CHỨC, DOANH NGHIỆP
• 2.2. NỀN TẢNG PHẦN CỨNG CHO HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 2.2.1. Sơ lược cuộc cách mạng về thiết bị công nghệ
• 2.2.2. Sức mạnh của bộ vi xử lý
• 2.2.3. Nền tảng phần cứng trong hệ thống thông tin
• 2.2.4. Xu hướng phát triển của công nghệ phần cứng
• 2.3. NỀN TẢNG PHẦN MỀM CHO HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 2.3.1. Phân loại phần mềm
• 2.3.2. Phần mềm hệ thống. Phần mềm ứng dụng
• 2.3.3. Phần mềm chuyển dịch mã
• 2.4. THÁCH THỨC VÀ GIẢI PHÁP CHO HẠ TẦNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 2.4.1. Thách thức về sự linh hoạt của hệ thống thông tin
• 2.4.2. Thách thức về quản lý và quản trị
• 2.5. CƠ SỞ DỮ LIỆU TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ
• 2.5.1. Tổ chức dữ liệu trong cơ sở dữ liệu
• 2.5.2. Tiếp cận cơ sở dữ liệu cho quản lý dữ liệu trong hệ thống thông tin
• 2.5.3. Các mô hình dữ liệu của cơ sở dữ liệu
• 2.5.4. Các loại hình cơ sở dữ liệu
• 2.6. NỀN TẢNG HẠ TẦNG MẠNG VÀ VIỄN THÔNG
• 2.6.1. Công nghệ mạng và hạ tầng mạng của tổ chức, doanh nghiệp
• 2.6.2. Mạng internet, intranet và extranet
• 2.6.3. Công nghệ di động và mạng không dây
• 2.7. AN TOÀN VÀ BẢO MẬT TRONG HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 2.7.1. Vai trò của an toàn và bảo mật
• 2.7.2. Các nguy cơ mất an toàn trong hệ thống thông tin
• 2.7.3. Các biện pháp đảm bảo an toàn cho hệ thống thông tin
• 2.7.4. Các biện pháp bảo mật thông tin cho tổ chức, doanh nghiệp
• 2.7.5. An ninh trên các đám mây và thiết bị di động
• 2.8. CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN
• 3. Chương III: XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 3.1. XÂY DỰNG HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 3.1.1. Tổng quan về xây dựng hệ thống thông tin
• 3.1.2. Phương pháp xây dựng hệ thống thông tin
• 3.1.3. Các công cụ trong xây dựng hệ thống thông tin
• 3.2. QUẢN LÝ HỆ THỐNG THÔNG TIN
• 3.2.1. Quản lý dự án xây dựng hệ thống thông tin
• 3.2.2. Quản trị hệ thống thông tin trong tổ chức, doanh nghiệp
• 3.3. CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN
• 4. Chương IV: CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN TRONG DOANH NGHIỆP
• 4.1. PHÂN LOẠI CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN THEO CẤP QUẢN LÝ
• 4.1.1. Các hệ thống thông tin cấp chiến lược
• 4.1.2. Các hệ thống thông tin cấp chiến thuật
• 4.1.3. Các hệ thống thông tin cấp tác nghiệp
• 4.2. PHÂN LOẠI CÁC HỆ THỐNG THÔNG TIN THEO CHỨC NĂNG
• 4.2.1. Hệ thống thông tin marketing
• 4.2.2. Hệ thống thông tin kế toán
• 4.2.3. Hệ thống thông tin sản xuất, kinh doanh
• 4.2.4. Hệ thống thông tin quản lý nhân sự
• 4.3. PHÂN LOẠI HỆ THỐNG THÔNG TIN THEO QUY MÔ TÍCH HỢP
• 4.3.1. Hệ thống thông tin hoạch định nguồn lực tổ chức, doanh nghiệp
• 4.3.2. Hệ thống thông tin quản trị chuỗi cung ứng. Hệ thống thông tin quản trị quan hệ khách hàng
• 4.3.3. Mối quan hệ giữa ERP - SCM - CRM. Hệ thống thông tin quản trị tri thức
• 4.4. CÂU HỎI ÔN TẬP VÀ THẢO LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Review Giáo trình hệ thống thông tin quản lý Đàm Gia Mạnh

Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý do PGS.TS Đàm Gia Mạnh chủ biên là một tài liệu học thuật nền tảng, được biên soạn chính thức cho sinh viên Trường Đại học Thương mại từ năm 2005. Cuốn sách cung cấp một cái nhìn toàn diện và hệ thống về Management Information Systems (MIS), tập trung vào cách tiếp cận ứng dụng trong quản trị kinh doanh thay vì đi sâu vào kỹ thuật. Với cấu trúc 4 chương rõ ràng, tài liệu này không chỉ là một giáo trình kinh tế quan trọng mà còn là cẩm nang hữu ích cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về xây dựng và triển khai hệ thống thông tin trong doanh nghiệp. Cuốn sách mở đầu bằng việc định nghĩa các khái niệm cốt lõi, sau đó đi vào nền tảng công nghệ, quy trình xây dựng và cuối cùng là các loại hình hệ thống thông tin cụ thể trong tổ chức. Đây là tài liệu không thể thiếu cho sinh viên và các nhà quản lý muốn nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua công nghệ thông tin trong doanh nghiệp.

1.1. Giới thiệu tổng quan về sách của PGS.TS Đàm Gia Mạnh

Cuốn sách Đàm Gia Mạnh là kết quả của sự hợp tác biên soạn từ một tập thể giảng viên giàu kinh nghiệm của Trường Đại học Thương mại, dưới sự chủ biên của PGS.TS Đàm Gia Mạnh. Mục tiêu chính của giáo trình là trang bị kiến thức cho người ứng dụng hệ thống thông tin quản lý vào công việc quản trị, do đó nội dung được trình bày một cách dễ hiểu, không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về công nghệ. Giáo trình được chia thành bốn chương chính: Chương I - Tổng quan về hệ thống thông tin quản lý, Chương II - Nền tảng công nghệ thông tin, Chương III - Xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, và Chương IV - Các hệ thống thông tin trong doanh nghiệp. Mỗi chương đều có câu hỏi ôn tập và bài tập thực hành, giúp người học củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng. Đây là một tài liệu HTTTQL chuẩn mực, được thẩm định và phê duyệt bởi Hội đồng Khoa học - Đào tạo của trường.

1.2. Đối tượng và phạm vi áp dụng của tài liệu HTTTQL này

Đối tượng chính mà giáo trình hướng tới là sinh viên các chuyên ngành Quản trị Thương mại điện tử và Quản trị Hệ thống thông tin của Trường Đại học Thương mại. Tuy nhiên, nhờ cách tiếp cận thực tiễn, nội dung sách còn phù hợp với sinh viên các ngành kinh tế, quản trị kinh doanh và những nhà quản lý, chuyên gia muốn vận dụng kỹ năng xây dựng và triển khai hệ thống thông tin vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Phạm vi của giáo trình bao quát từ những khái niệm cơ bản như dữ liệu, thông tin, hệ thống, đến các vấn đề phức tạp hơn như cơ sở dữ liệu, hạ tầng mạng, an toàn và bảo mật hệ thống thông tin, và phân tích thiết kế hệ thống thông tin. Cuốn sách cung cấp nền tảng vững chắc để hiểu rõ vai trò và tác động của MIS đối với sự thành công của một tổ chức hiện đại.

II. Thách thức khi tự học Management Information Systems MIS

Việc tự nghiên cứu lĩnh vực Management Information Systems (MIS) đặt ra nhiều thách thức không nhỏ, đặc biệt với những người mới bắt đầu. Lượng kiến thức khổng lồ, bao gồm cả khía cạnh quản trị và công nghệ, có thể gây choáng ngợp. Một trong những khó khăn lớn nhất là việc thiếu một lộ trình học tập có cấu trúc, dẫn đến tình trạng học lan man, không nắm được các khái niệm cốt lõi. Hơn nữa, việc tìm kiếm các tài liệu học thuật uy tín như giáo trình hệ thống thông tin quản lý của PGS.TS Đàm Gia Mạnh đôi khi không dễ dàng. Người học thường phải đối mặt với các nguồn thông tin rời rạc, thiếu tính hệ thống và không được kiểm chứng. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ học tập mà còn có thể dẫn đến những hiểu biết sai lệch về bản chất và ứng dụng của hệ thống thông tin quản lý trong thực tế.

2.1. Khó khăn trong việc hệ thống hóa kiến thức MIS cơ bản

Một trong những rào cản chính khi tự học MIS là inability to structure fundamental knowledge. Lĩnh vực này là sự giao thoa giữa kinh doanh và công nghệ, đòi hỏi người học phải hiểu rõ mối liên kết giữa các quy trình nghiệp vụ và các công cụ công nghệ hỗ trợ. Nếu không có một tài liệu dẫn dắt như sách Đàm Gia Mạnh, người học dễ bị lạc trong các thuật ngữ kỹ thuật như cơ sở dữ liệu, mạng máy tính, hay các mô hình hệ thống phức tạp như hệ hỗ trợ ra quyết định. Việc không phân biệt được vai trò của từng thành phần trong một hệ thống thông tin tổng thể sẽ cản trở khả năng áp dụng kiến thức vào giải quyết các bài toán quản trị thực tế. Do đó, một giáo trình có cấu trúc rõ ràng là vô cùng cần thiết để xây dựng một nền tảng kiến thức vững chắc.

2.2. Tìm kiếm nguồn tài liệu HTTTQL và bài tập có lời giải

Thách thức tiếp theo là việc truy cập các nguồn tài liệu HTTTQL chất lượng cao. Trên Internet có vô số slide bài giảng HTTTQL và ebook hệ thống thông tin quản lý, nhưng không phải tất cả đều đáng tin cậy hoặc cập nhật. Nhiều tài liệu chỉ mang tính giới thiệu sơ lược, không đi sâu vào bản chất vấn đề. Đặc biệt, việc tìm kiếm bài tập HTTTQL có lời giải chi tiết để thực hành và tự kiểm tra kiến thức là cực kỳ khó khăn. Thiếu đi các bài tập ứng dụng, người học sẽ khó có thể chuyển hóa lý thuyết thành kỹ năng thực tiễn. Một giáo trình chuẩn như của Trường Đại học Thương mại cung cấp các câu hỏi thảo luận và bài tập cuối mỗi chương, giúp định hướng quá trình ôn luyện và đào sâu kiến thức một cách hiệu quả.

III. Phương pháp tiếp cận HTTTQL từ sách Đàm Gia Mạnh Phần 1

Cuốn giáo trình hệ thống thông tin quản lý của PGS.TS Đàm Gia Mạnh cung cấp một phương pháp tiếp cận kiến thức HTTTQL một cách bài bản và logic, bắt đầu từ những khái niệm nền tảng nhất. Thay vì đi ngay vào công nghệ phức tạp, sách dành trọn chương đầu tiên để xây dựng một tư duy hệ thống, giúp người đọc hiểu rõ bản chất của thông tin và vai trò của nó trong quản lý. Cách tiếp cận này giúp phá vỡ rào cản tâm lý cho những người không có nền tảng kỹ thuật, đồng thời tạo ra một cơ sở vững chắc để tiếp thu các nội dung chuyên sâu hơn. Việc nắm rõ các định nghĩa cốt lõi và các thành phần cấu thành là bước đầu tiên và quan trọng nhất để làm chủ lĩnh vực quản trị thông tin trong môi trường kinh doanh hiện đại.

3.1. Phân biệt Dữ liệu và Thông tin Nền tảng cốt lõi

Một trong những điểm sáng của giáo trình là cách định nghĩa và phân biệt rõ ràng giữa "Dữ liệu" và "Thông tin". Theo sách, "Dữ liệu là những sự kiện hoặc những quan sát về hiện tượng vật lý hoặc các giao dịch kinh doanh", trong khi "Thông tin là một bộ dữ liệu được tổ chức... sao cho chúng mang lại một giá trị gia tăng". Sự phân biệt này là chìa khóa để hiểu được mục đích của một hệ thống thông tin quản lý: biến đổi dữ liệu thô, rời rạc thành thông tin hữu ích, hỗ trợ việc ra quyết định. Giáo trình cũng nhấn mạnh các đặc tính của thông tin chất lượng như tính chính xác, đầy đủ, kịp thời và phù hợp, những yếu tố quyết định đến hiệu quả của công tác quản trị thông tin.

3.2. Các thành phần chính của một hệ thống thông tin hoàn chỉnh

Giáo trình trình bày cấu trúc của một hệ thống thông tin hiện đại bao gồm năm nguồn lực (thành phần) chính. Các thành phần này bao gồm: (1) Nguồn lực phần cứng (máy tính, thiết bị mạng), (2) Nguồn lực phần mềm (hệ điều hành, phần mềm ứng dụng), (3) Nguồn lực dữ liệu (bao gồm cả cơ sở dữ liệu), (4) Nguồn lực mạng (kết nối, giao thức), và (5) Nguồn lực con người (người dùng, chuyên gia IT). Ngoài ra, sách còn nhấn mạnh vai trò không thể thiếu của các quy trình và thủ tục, đảm bảo hệ thống vận hành thống nhất và ổn định. Hiểu rõ từng thành phần và mối quan hệ tương tác giữa chúng là điều kiện tiên quyết cho việc phân tích thiết kế hệ thống thông tin hiệu quả.

IV. Hướng dẫn học nền tảng công nghệ trong giáo trình HTTTQL

Chương II của giáo trình hệ thống thông tin quản lý tập trung vào nền tảng công nghệ thông tin trong doanh nghiệp, một trụ cột không thể thiếu của MIS hiện đại. Phần này cung cấp kiến thức tổng quan về các thành phần công nghệ cốt lõi, từ phần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu cho đến mạng viễn thông. Điểm đặc biệt là nội dung được trình bày dưới góc độ quản lý, giúp người đọc hiểu được cách lựa chọn, triển khai và quản trị hạ tầng công nghệ sao cho phù hợp với chiến lược kinh doanh. Việc nắm vững các khái niệm trong chương này giúp các nhà quản lý tương lai có thể đối thoại hiệu quả với bộ phận kỹ thuật và đưa ra các quyết định đầu tư công nghệ sáng suốt, đặc biệt là trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng trở nên quan trọng.

4.1. Vai trò của cơ sở dữ liệu và hạ tầng mạng viễn thông

Giáo trình nhấn mạnh cơ sở dữ liệu (Database) là trái tim của mọi hệ thống thông tin, nơi lưu trữ có tổ chức toàn bộ dữ liệu của doanh nghiệp. Sách giới thiệu các khái niệm cơ bản về tổ chức dữ liệu, hệ quản trị cơ sở dữ liệu (DBMS) và các mô hình dữ liệu phổ biến. Song song đó, hạ tầng mạng và viễn thông được xem là hệ thống "mạch máu", giúp kết nối các thành phần và truyền tải thông tin. Các khái niệm về mạng LAN, WAN, Internet, Intranet và Extranet được giải thích rõ ràng, giúp người đọc hình dung được cách thông tin di chuyển và được chia sẻ trong và ngoài tổ chức. Đây là kiến thức nền tảng để xây dựng các ứng dụng doanh nghiệp tích hợp và hiệu quả.

4.2. Tầm quan trọng của an toàn và bảo mật hệ thống thông tin

Trong kỷ nguyên số, an toàn và bảo mật hệ thống thông tin là một vấn đề sống còn. Giáo trình dành một phần quan trọng để phân tích các nguy cơ mất an toàn, từ các loại mã độc đến các hình thức tấn công mạng. Đồng thời, sách cũng đề xuất các biện pháp đảm bảo an toàn và bảo mật một cách có hệ thống. Các biện pháp này bao gồm cả kỹ thuật (tường lửa, mã hóa) và quản lý (chính sách, phân quyền truy cập). Việc trang bị kiến thức về bảo mật không chỉ giúp bảo vệ tài sản thông tin quý giá của doanh nghiệp mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật, xây dựng lòng tin với khách hàng và đối tác.

V. Ứng dụng thực tiễn các hệ thống thông tin trong doanh nghiệp

Phần cuối của giáo trình hệ thống thông tin quản lý tập trung vào việc áp dụng các khái niệm lý thuyết vào thực tiễn thông qua việc phân tích các loại hình hệ thống thông tin cụ thể trong doanh nghiệp. PGS.TS Đàm Gia Mạnh và nhóm tác giả đã hệ thống hóa các MIS theo nhiều tiêu chí khác nhau, giúp người đọc có cái nhìn đa chiều và hiểu rõ mục đích sử dụng của từng loại. Cách phân loại này không chỉ giúp nhận diện các hệ thống đang được vận hành trong một tổ chức mà còn là cơ sở để lựa chọn và xây dựng các giải pháp phù hợp với từng nhu cầu quản lý cụ thể, từ cấp tác nghiệp đến cấp chiến lược. Đây là phần kiến thức mang tính ứng dụng cao, kết nối trực tiếp lý thuyết với hoạt động quản trị hàng ngày.

5.1. Phân loại hệ thống thông tin theo cấp quản lý và chức năng

Một trong những cách tiếp cận phổ biến nhất được trình bày trong sách là phân loại hệ thống thông tin theo cấp quản lý. Các hệ thống được chia thành ba cấp chính: Hệ thống cấp tác nghiệp (như TPS - Transaction Processing System), hệ thống cấp chiến thuật (như MIS, DSS) và hệ thống cấp chiến lược (như ESS - Executive Support Systems). Ngoài ra, giáo trình cũng phân loại hệ thống theo chức năng nghiệp vụ, ví dụ như hệ thống thông tin marketing, kế toán, sản xuất, nhân sự. Việc hiểu rõ sự phân cấp và phân chức năng này giúp tổ chức xây dựng một kiến trúc thông tin tổng thể, đảm bảo luồng thông tin thông suốt và hỗ trợ hiệu quả cho mọi hoạt động, từ giao dịch hàng ngày đến hoạch định dài hạn.

5.2. Tìm hiểu về hệ hỗ trợ ra quyết định và hệ chuyên gia

Giáo trình đi sâu vào các hệ thống thông tin cấp cao, đặc biệt là hệ hỗ trợ ra quyết định (Decision Support Systems - DSS) và hệ chuyên gia (Expert Systems). DSS được mô tả là các hệ thống tương tác, giúp các nhà quản lý sử dụng dữ liệu và mô hình để giải quyết các vấn đề bán cấu trúc hoặc phi cấu trúc. Trong khi đó, hệ chuyên gia mô phỏng lại quá trình tư duy của một chuyên gia trong một lĩnh vực hẹp để đưa ra lời khuyên hoặc giải pháp. Việc tìm hiểu các hệ thống này cho thấy vai trò của công nghệ thông tin trong doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc xử lý giao dịch mà còn có thể trở thành công cụ đắc lực, nâng cao chất lượng và tốc độ ra quyết định của các nhà lãnh đạo.

VI. Tóm tắt giáo trình HTTTQL và các tài liệu tham khảo hữu ích

Để tối ưu hóa quá trình học tập và nghiên cứu giáo trình hệ thống thông tin quản lý của PGS.TS Đàm Gia Mạnh, việc kết hợp với các tài liệu bổ trợ là vô cùng cần thiết. Một bản tóm tắt giáo trình chi tiết sẽ giúp hệ thống hóa lại các kiến thức trọng tâm của từng chương. Bên cạnh đó, các nguồn tài liệu như slide bài giảng HTTTQL hay phiên bản ebook hệ thống thông tin quản lý sẽ mang lại sự linh hoạt trong việc học tập mọi lúc, mọi nơi. Quan trọng hơn, việc chủ động tìm kiếm và luyện tập với các dạng bài tập HTTTQL có lời giải sẽ giúp củng cố kiến thức lý thuyết và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề thực tiễn, một yêu cầu không thể thiếu đối với các chuyên gia MIS trong tương lai.

6.1. Hướng dẫn tìm kiếm ebook và slide bài giảng HTTTQL

Hiện nay, việc tìm kiếm phiên bản ebook hệ thống thông tin quản lý hoặc các bộ slide bài giảng HTTTQL liên quan đến giáo trình của Đại học Thương mại đã trở nên dễ dàng hơn. Sinh viên và người học có thể truy cập vào các kho tài liệu số của thư viện trường, các diễn đàn học thuật hoặc các nhóm chia sẻ tài liệu dành cho sinh viên kinh tế. Các tài liệu này thường tóm lược nội dung chính của sách, trình bày dưới dạng trực quan, dễ theo dõi, rất hữu ích cho việc ôn tập trước các kỳ thi. Tuy nhiên, cần lưu ý lựa chọn các nguồn tài liệu uy tín để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của thông tin, xem đây là nguồn tham khảo bổ trợ cho giáo trình kinh tế gốc.

6.2. Bí quyết giải bài tập HTTTQL có lời giải chi tiết nhất

Các câu hỏi và bài tập cuối mỗi chương trong sách Đàm Gia Mạnh là nguồn tài nguyên quý giá để thực hành. Để giải quyết hiệu quả, người học nên đọc kỹ lý thuyết liên quan trước khi bắt tay vào làm. Sau đó, có thể tìm kiếm các tài liệu bài tập HTTTQL có lời giải trên các diễn đàn sinh viên hoặc từ các khóa học trước để đối chiếu và học hỏi cách tiếp cận vấn đề. Việc tham gia các nhóm học tập để cùng nhau thảo luận, giải bài tập cũng là một phương pháp hiệu quả. Quá trình này không chỉ giúp hiểu sâu hơn về phân tích thiết kế hệ thống thông tin hay quản trị thông tin mà còn rèn luyện tư duy logic và khả năng làm việc nhóm.

Nội dung chính

BÀI MÔ TẢ HỌC THUẬT: GIÁO TRÌNH HỆ THỐNG THÔNG TIN QUẢN LÝ

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý do Trường Đại học Thương mại tổ chức biên soạn, PGS.TS. Đàm Gia Mạnh làm chủ biên, cùng sự tham gia của tập thể giảng viên thuộc Bộ môn Công nghệ thông tin, Khoa Hệ thống thông tin kinh tế và Khoa Thương mại điện tử (ThS. Lê Việt Hà, ThS. Nguyễn Thị Hội, ThS. Hàn Minh Phương, ThS. Đỗ Thị Thu Hiền). Giáo trình được xây dựng theo Đề cương học phần do Hội đồng Khoa học - Đào tạo Trường Đại học Thương mại thông qua và được Hiệu trưởng phê duyệt làm tài liệu giảng dạy, học tập chính thức từ năm 2005.

Trong chương trình đào tạo bậc đại học, học phần Hệ thống thông tin quản lý giữ vị trí môn học cơ sở ngành và chuyên ngành quan trọng đối với sinh viên chuyên ngành Quản trị Thương mại điện tử, Quản trị Hệ thống thông tin, đồng thời là khối kiến thức bổ trợ cần thiết cho sinh viên các ngành Kinh tế và Quản trị kinh doanh. Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống lý thuyết về dữ liệu, thông tin, cấu trúc hệ thống; cung cấp hiểu biết về nền tảng hạ tầng công nghệ thông tin (phần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu, mạng viễn thông, an toàn bảo mật); hình thành năng lực phân tích, thiết kế, triển khai và quản trị các hệ thống thông tin trong tổ chức, doanh nghiệp.

Về cấu trúc và cách tiếp cận, giáo trình được thiết kế gồm 4 chương với dung lượng 365 trang nội dung, tiếp cận hệ thống thông tin dưới góc nhìn quản trị kinh doanh thay vì đi quá sâu vào kỹ thuật lập trình thuần túy. Điểm đặc trưng của tài liệu là việc chuẩn hóa hệ thống thuật ngữ khoa học (danh mục hơn 50 từ viết tắt chuẩn quốc tế), kết hợp giữa khung lý thuyết kinh điển của khoa học hệ thống với các văn bản quy phạm pháp luật và bối cảnh hội nhập kinh tế thực tế tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được bố cục thành 4 chương chính theo tiến trình logic chặt chẽ:

• Chương I: Tổng quan về hệ thống thông tin quản lý (Trang 21 - 76): Giới thiệu các khái niệm cơ bản về dữ liệu (sự kiện, quan sát khách quan) và thông tin (dữ liệu đã xử lý mang lại giá trị gia tăng); phân tích đặc trưng phân loại thông tin (chiến lược, chiến thuật, tác nghiệp); bản chất của hệ thống (hệ thống mở, hệ thống thích nghi, hệ thống có điều khiển); mô hình 3 hệ thống con trong tổ chức (hệ thống tác nghiệp, hệ thống thông tin, hệ thống quyết định); 5 nguồn lực cấu thành hệ thống thông tin (phần cứng, phần mềm, dữ liệu, mạng, con người) cùng hệ thống quy trình, thủ tục (quản lý, doanh nghiệp, kỹ thuật); quy trình xử lý thông tin 3 giai đoạn (thu thập, xử lý, truyền phát). Đồng thời, chương này phân tích sự cần thiết triển khai hệ thống thông tin trong bối cảnh toàn cầu hóa và định hướng của Đảng, Nhà nước.
• Chương II: Nền tảng công nghệ thông tin trong hệ thống thông tin quản lý (Trang 77 - 214): Khảo sát toàn diện hạ tầng kỹ thuật: phần cứng (sức mạnh vi xử lý, định luật Moore, tính toán lưới, điện toán đám mây IaaS/PaaS/SaaS); phần mềm (phần mềm hệ thống, phần mềm ứng dụng, phần mềm chuyển dịch mã, phần mềm mã nguồn mở, kiến trúc hướng dịch vụ SOA); cơ sở dữ liệu (DBMS, các mức trừu tượng, mô hình dữ liệu quan hệ); hạ tầng mạng và truyền thông (mô hình OSI, TCP/IP, Client/Server, P2P, LAN, WAN, Internet, Intranet, Extranet); an toàn và bảo mật hệ thống thông tin (nguy cơ mã độc, tường lửa, chứng chỉ số, an ninh đám mây và thiết bị di động, hệ thống pháp luật về an toàn bảo mật thông tin tại Việt Nam).
• Chương III: Xây dựng và quản lý hệ thống thông tin (Trang 215 - 278): Trình bày phương pháp luận phát triển hệ thống qua Vòng đời phát triển hệ thống (SDLC) và phương pháp tạo bản mẫu (Prototyping); các công cụ mô hình hóa nghiệp vụ gồm Sơ đồ phân cấp chức năng (FHD) và Sơ đồ luồng dữ liệu (DFD); kỹ năng quản lý dự án hệ thống thông tin (kế hoạch, quản trị rủi ro, phân tích chi phí, quản lý sự thay đổi quy trình nghiệp vụ).
• Chương IV: Các hệ thống thông tin trong doanh nghiệp (Trang 279 - 364): Phân loại và phân tích chi tiết các hệ thống theo cấp quản lý (hệ thống xử lý giao dịch TPS, hệ thống thông tin quản lý MIS, hệ thống hỗ trợ ra quyết định DSS, hệ thống hỗ trợ điều hành ESS); phân loại theo chức năng nghiệp vụ (Marketing, Kế toán, Sản xuất kinh doanh, Quản trị nhân sự); phân loại theo quy mô tích hợp (hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp ERP, hệ thống quản trị chuỗi cung ứng SCM, hệ thống quản trị quan hệ khách hàng CRM, hệ thống quản trị tri thức KMS) cùng mối liên hệ tương tác giữa ERP - SCM - CRM.

Progression logic của giáo trình đi từ nhận thức bản chất thông tin và hệ thống (Chương I) $\rightarrow$ thiết lập nền tảng công nghệ và an ninh (Chương II) $\rightarrow$ phương pháp luận thiết kế và quản trị dự án (Chương III) $\rightarrow$ vận hành và khai thác các giải pháp ứng dụng tích hợp chuyên sâu (Chương IV).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết hệ thống tổng quát (General Systems Theory): Nguyên lý hệ thống mở, ranh giới hệ thống, tác nhân ngoài, tính phụ thuộc, tính liên kết và cơ chế hồi tiếp cân bằng trong quản lý tổ chức.
• Nguyên lý trừu tượng hóa và quản trị dữ liệu: Cấu trúc phân cấp dữ liệu từ mức vật lý, mức quan niệm đến mức khung nhìn; nguyên lý vận hành của hệ quản trị cơ sở dữ liệu (DBMS).
• Mô hình phân cấp quản lý kinh doanh: Mối tương quan giữa cấu trúc quyết định (có cấu trúc, bán cấu trúc, phi cấu trúc) với các cấp bậc quản lý (tác nghiệp, chiến thuật, chiến lược).
• Khung phương pháp luận phát triển phần mềm: Chu trình SDLC, phương pháp mô hình hóa tiến trình và dữ liệu thông qua FHD và DFD.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Đọc hiểu, phân tích và vẽ sơ đồ phân cấp chức năng (FHD), sơ đồ luồng dữ liệu (DFD); phân biệt kiến trúc mạng (Client/Server, P2P, Intranet, Extranet), hiểu cấu trúc lưu trữ và an toàn bảo mật thông tin.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích luồng thông tin nghiệp vụ trong các phòng ban chức năng; xác định yêu cầu thông tin theo từng cấp quản trị; đánh giá các rủi ro kỹ thuật và phi kỹ thuật trong dự án công nghệ thông tin.
• Kỹ năng thực hành quản trị (Practical competencies): Hoạch định kế hoạch triển khai dự án hệ thống thông tin; đánh giá và lựa chọn giải pháp phần mềm doanh nghiệp (ERP, SCM, CRM); xây dựng các quy trình, thủ tục kiểm soát an toàn dữ liệu nội bộ.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được biên soạn dựa trên phương pháp sư phạm kết hợp giữa tiếp cận định hướng tiến trình (process-oriented) và tiếp cận quản trị ứng dụng (managerial approach). Nội dung không đi sâu vào việc lập trình mã nguồn mà tập trung hướng dẫn người học cách thức mô hình hóa quy trình kinh doanh và tích hợp công nghệ để phục vụ mục tiêu quản lý.

Hệ thống học liệu thực hành và nghiên cứu tình huống (case studies) được lồng ghép xuyên suốt:

• Bài tập tình huống thực tế: Phân tích luồng thông tin và các mối liên kết nghiệp vụ trong nhà hàng bán thức ăn nhanh (Hình 1.1); mô hình tương tác giữa xí nghiệp với các tác nhân ngoài như nhà cung cấp, ngân hàng, khách hàng, nhà thầu (Hình 1.2); nghiên cứu giải pháp hệ thống quản lý kho WMS của Haworth (Hình 4.14).
• Bài tập phân tích - mô hình hóa: Thực hành lập ma trận phân loại thông tin theo cấp quản lý (Bảng 1.2); xây dựng biểu đồ phân cấp chức năng và biểu đồ luồng dữ liệu cho các phân hệ bán hàng, kế toán, nhân sự; lập bảng đánh giá chi phí đối phó rủi ro hệ thống (Bảng 2.7).

Về phương pháp đánh giá (assessment methods), giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi ôn tập và thảo luận ở cuối mỗi chương, hỗ trợ giảng viên thiết kế các hình thức kiểm tra đa dạng:

1. Đánh giá quá trình: Thông qua bài tập thảo luận nhóm về các vấn đề mở, phân tích tình huống thay đổi quy trình nghiệp vụ (Bảng 3.5), giải quyết các thiếu sót của nhóm người tham gia dự án (Bảng 3.6).
2. Đánh giá kết thúc học phần: Thông qua câu hỏi trắc nghiệm, bài tập tự luận và đề án phân tích - thiết kế hệ thống thông tin cho một quy trình nghiệp vụ cụ thể.

Đối với người học, tài liệu cung cấp hướng dẫn tự học thông qua việc tra cứu thuật ngữ chuẩn hóa trong phần "Giải thích các từ viết tắt và các thuật ngữ" (từ trang 15 đến trang 20), kết hợp đối chiếu hệ thống sơ đồ hình vẽ và bảng biểu tổng hợp để tự củng cố lý thuyết.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật nền tảng công nghệ hiện đại: Giáo trình tích hợp các khái niệm công nghệ tiên tiến gồm Điện toán đám mây (Cloud Computing với ba mô hình IaaS, PaaS, SaaS), Tính toán lưới (Grid Computing), Kiến trúc hướng dịch vụ (SOA), và Phần mềm mã nguồn mở ứng dụng trong tổ chức.
• Tích hợp xu hướng quản trị số: Đề cập đến quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh sang "Tổ chức, doanh nghiệp số" (Digital Enterprise), cấu trúc quản lý linh hoạt ("mỏng" hơn, ít tầng nấc hơn), cùng sự liên kết tích hợp giữa các hệ sinh thái phần mềm lớn ERP - SCM - CRM - KMS.
• Gắn kết với môi trường thể chế và pháp lý Việt Nam: Giáo trình đưa vào sơ đồ hệ thống các Luật, Nghị định, Thông tư của Việt Nam liên quan đến an toàn bảo mật thông tin (Hình 2.27, Bảng 2.4); dẫn chiếu trực tiếp các chủ trương, văn bản định hướng quốc gia như Nghị quyết 58-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 13-NQ/TW, Quyết định 1755/QĐ-TTg về Đề án đưa Việt Nam sớm trở thành nước mạnh về CNTT-TT, và Quyết định 1605/QĐ-TTg.
• Gắn liền bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế: Nội dung phân tích sức ép cạnh tranh và yêu cầu triển khai hệ thống thông tin gắn với các mốc gia nhập tổ chức kinh tế của Việt Nam: AFTA (1995), APEC (1998), WTO (2006), ASEM (2010), các hiệp định thương mại tự do FTA Việt Nam - EU, FTA Việt Nam - EAEU (2015) và TPP (2016).
• Tính thực tiễn trong đánh giá giải pháp công nghiệp: Cung cấp bảng đánh giá chi tiết về các giải pháp ERP thương mại phổ biến hiện nay (Bảng 4.1), mô hình CRM phân tích và tỷ lệ phân bố các kênh tương tác khách hàng thực tế (Hình 4.16, 4.18).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Phục vụ trực tiếp sinh viên năm thứ hai và năm thứ ba chuyên ngành Quản trị Thương mại điện tử, Quản trị Hệ thống thông tin tại Trường Đại học Thương mại; sinh viên các ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế, Kế toán - Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng cần học phần hệ thống thông tin quản lý.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học chỉ cần trang bị kiến thức tin học đại cương (tin học cơ sở được giảng dạy tại các trường đại học) và hiểu biết căn bản về lý thuyết quản trị tổ chức. Giáo trình không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về lập trình hay kỹ thuật phần cứng phức tạp.
• Giảng viên và cơ sở đào tạo: Dùng làm khung giáo trình chuẩn để biên soạn bài giảng, xây dựng đề cương chi tiết môn học Hệ thống thông tin quản lý, làm căn cứ thiết kế ngân hàng câu hỏi thi và bài tập thực hành mô hình hóa quy trình.
• Đối tượng tự học và tham khảo thực tế: Các nhà quản lý doanh nghiệp, chuyên viên phân tích nghiệp vụ (Business Analyst - BA), cán bộ phụ trách dự án tin học hóa hoặc cá nhân muốn tìm hiểu nguyên lý xây dựng, triển khai hệ thống thông tin trong hoạt động kinh doanh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên đại học khối ngành kinh tế, quản trị kinh doanh, thương mại điện tử, quản trị hệ thống thông tin, cũng như các nhà quản lý doanh nghiệp cần nắm vững nguyên lý ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản trị.

2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?

Người học chỉ cần có kiến thức tin học tối thiểu (tin học đại cương/cơ sở) theo chương trình chuẩn bậc đại học và các khái niệm cơ bản về hoạt động quản trị tổ chức, không bắt buộc phải có kỹ năng lập trình phần mềm.

3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu kỹ thuật CNTT khác là gì?

Giáo trình tiếp cận hệ thống thông tin từ góc độ nhà quản lý và người sử dụng ứng dụng trong kinh doanh, tập trung vào mô hình hóa quy trình, xử lý luồng thông tin và quản trị dự án, không đi sâu vào khía cạnh kỹ thuật lập trình hoặc cấu trúc mạch phần cứng.

4. Làm sao để tự học giáo trình này hiệu quả?

Người học nên bắt đầu từ việc nắm vững bảng giải thích thuật ngữ viết tắt (trang 15-20), nghiên cứu kỹ các biểu đồ luồng dữ liệu (DFD), biểu đồ phân cấp chức năng (FHD) trong Chương III, và hoàn thành các câu hỏi ôn tập, thảo luận tình huống mở ở cuối mỗi chương.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo trong giáo trình?

Giáo trình tích hợp sẵn danh mục giải thích thuật ngữ viết tắt Anh - Việt, danh mục hình vẽ, danh mục bảng biểu chi tiết, câu hỏi thảo luận cuối chương và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành ở cuối sách (trang 365).

---

Kết luận

Giáo trình Hệ thống thông tin quản lý do Trường Đại học Thương mại ban hành cung cấp một khung tri thức hệ thống, chuẩn hóa về vai trò, hạ tầng, phương pháp luận xây dựng và các mô hình ứng dụng của hệ thống thông tin trong tổ chức, doanh nghiệp hiện đại.

Lộ trình học tập đề xuất được phân định rõ ràng: khởi đầu từ việc định hình bản chất dữ liệu và hệ thống (Chương I), khảo sát các thành phần hạ tầng kỹ thuật và bảo mật (Chương II), nắm vững quy trình phát triển SDLC cùng công cụ mô hình hóa FHD/DFD (Chương III), và tiến tới phân tích, đánh giá các hệ thống tích hợp quy mô doanh nghiệp như ERP, SCM, CRM, KMS (Chương IV).

Để mở rộng kiến thức, người học có thể đối chiếu nội dung giáo trình với các văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thông tin của Việt Nam được trích dẫn trong sách, kết hợp tra cứu các tài liệu chuyên khảo về quản trị hệ thống thông tin được liệt kê trong phần Tài liệu tham khảo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I cũng giới thiệu các loại hình hệ thống thông tin khác nhau ứng dụng. trong hỗ trợ nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp. Sau khi học xong chương này, người học cần đạt được các yêu cầu sau: - Có hiểu biết cơ bản về những khái niệm: Dữ liệu, thông tin, hệ thống, hệ thống thông tin trong tổ chức, doanh nghiệp. ~ Có kiến thức về vai trò, nhiệm vụ và sự cần thiết của hệ thống thông tin quản lý trong tổ chức, doanh nghiệp.

- Có thể phân loại được các hệ thống thông tin quản lý trong doanh nghiệp cũng như mục đích sử dụng của chúng trong hoạt động của. NHỮNG KHÁI NIỆM CHUNG 1. Dữ liệu và thông tin 1. Khái niệm dữ liệu, thông tin Dữ liệu là những sự kiện hoặc những quan sát về hiện tượng vật lý hoặc các giao dịch kinh doanh, dữ liệu chính là các giá trị phản ánh về sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan, bao gồm tập giá trị mà người dùng có thể chưa biết được sự liên hệ giữa các giá trị này.

Ví dụ: “Hiền Mai”, “Ngày 20/10/2015, “Số định danh MH012”, “Số 1, Cầu Giấy, Hà Nội” là các giá trị dữ liệu mô tả trung thực đặc tính của đối tượng. Giá trị “Hiền Mai” là tên của một người, “Số 1, Cầu Giấy, Hà Nội” là một địa chỉ nhà,. dựa vào các giá trị này người sử dụng có thể biết được vài đặc điểm của sự vật, hiện tượng đang được nhắc đến. Thông tin là một bộ dữ liệu được tổ chức, doanh nghiệp sử dụng một phương thức nhất định sao cho chúng mang lại một giá trị gia tăng so với giá trị vốn có của bản thân dữ liệu.

Thông tin chính là dữ liệu đã qua xử lý (phân tích, tổng hợp, thống kê) có ý nghĩa thiết thực, phù hợp với mục đích cụ thể của người sử dụng. Thông tin có thể gồm nhiều giá trị dữ liệu có liên quan nhằm mang lại ý nghĩa trọn vẹn cho một sự vật, hiện tượng. cụ thể trong một ngữ cảnh. Thông tin có tính chất phản ánh và liên quan đến hai chủ thể: Chủ thể phản ánh (truyền tin) và đối tượng nhận sự phản ánh đó (tiếp nhận thông tin).

Để chuyển tải được thông tin cần có “vật mang thông tin”, vi dụ như ngôn ngữ, chữ cái, chữ số, các ký hiệu, bảng biểu, hình ảnh, các. Khối lượng tri thức mà một thông tin mang lại gọi là nội dung thông tin. Tuy nhiên, nội dung và ý nghĩa thông tin mang lại sẽ phụ thuộc rất nhiều vào đối tượng tiếp nhận thông tin, có những thông tin chỉ có ý nghĩa đối với một nhóm người nhưng có những thông tỉn có ý nghĩa với nhiều nhóm người hoặc cả xã hội. Để biến đổi dữ liệu thành thông tin có giá trị sử dụng cần phải dùng.

một số qui tắc và các mối liên hệ giữa các dữ liệu nhằm thu được kết quả phục vụ cho các mục đích khác nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của tổ chức, doanh nghiệp, các loại thông tin được tạo ra phụ thuộc vào mối quan hệ giữa những dữ liệu hiện có của chúng. Ví dụ: “Khách hàng Hiền Mai, địa chỉ số 1, Cầu Giấy, Hà Nội có phiếu đặt hàng. mang mã số MH012 phát hành ngày 20/10/2015” là thông tỉn mô tả hoạt động mua hàng của khách hàng Hiền Mai được tập hợp từ các dữ liệu “Hiền Mai”, “Ngày 20/10/2015”,. Thông tin có vai trò vô cùng to lớn trong các hoạt động của con người, là một loại nguồn lực đặc biệt quan trọng trong tổ chức, doanh nghiệp.

Các nhà quản lý cần thông tin để hoạch định và điều khiển tắt cả các tiến trình trong tổ chức, doanh nghiệp của mình, thông tin giúp cho tổ chức, doanh nghiệp tồn tại, phát triển trong môi trường hoạt động của nó, thông tin trợ giúp nhà quản lý trong tổ chức, doanh nghiệp hiểu rõ thị trường, định hướng cho sản phẩm mới, cải tiến tổ chức và các hoạt động, sản xuất kinh doanh. Thông tin được hình thành từ xử lý dữ liệu, được thực hiện bằng. cách liên kết một nhóm dữ liệu với hiểu biết sẵn có của mỗi người nhằm thu được kiến thức mới phù hợp với mục đích sử dụng. Mức độ tiếp nhận lượng thông tin phụ thuộc vào hiểu biết của người nhận thông tin, do đó, thông tin thường mang tính chủ quan.

Ví dụ: “nhiệt độ phòng là 30°C” là dữ liệu trung thực đo được từ nhiệt kế, còn “căn phòng quá nóng” là thông tin chủ quan, tuy nhiên phát biểu “căn phòng quá nóng” thường, dẫn đến các hành động thiết thực hơn phát biểu thứ nhất (như mở cửa số, bật quạt). Như vậy, vai trò cơ bản của thông tin là hướng dẫn cho người nhận thông tin hiểu rõ về vấn đề đang tổn tại và tìm giải pháp cho vấn đề, trong khi vai trò của dữ liệu là phản ánh trung thực những sự vật, hiện tượng đang tồn tại khách quan. Quá trình xử lý dữ liệu để biến chúng thành thông tin có thể được thực hiện thủ công (bằng giấy, bút,.) hoặc thực hiện tự động nhờ vào máy tính điện tử. Hầu hết các tổ chức, doanh nghiệp đều cần đến thông.

tin quản lý nhằm phục vụ các mục đích khác nhau như: lập kế hoạch sản xuất kinh doanh; kiểm soát kết quả thực hiện kế hoạch; ghỉ nhận giao dịch; đo lường năng lực hoạt động sản xuất kinh doanh; hỗ trợ cho việc ra quyết định hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp. Để có thể phục vụ được nhiều mục đích cho tổ chức, doanh nghiệp, thông tin cần đảm bảo một số tính chất như: Tính chính xác, độ tin cậy, tính đầy đủ, tính phù hợp, kịp thời, toàn vẹn, dé str dụng,. Thông tin thiếu chính xác, thiếu tin cậy hoặc không đầy đủ có thể dẫn đến những dự báo, quyết định thiếu chính xác, gây thiệt hại cho tổ chức, doanh nghiệp, thông tin không được cung cấp đầy đủ, kịp thời hay thông tin quá phức tạp cũng đều ít có giá trị sử dụng đối với tổ chức, doanh nghiệp. Thông tin và đữ liệu được thể hiện dưới nhiều dạng khác nhau, được.

truyền hoặc lưu trữ bằng nhiều cách khác nhau tương ứng với dang thé hiện của thông tin như trong Bảng 1. Các dạng thể hiện thông tin trong tổ chức, doanh nghiệp STT| Dạngthôngtin Kênh truyền tin Phương tiện lưu trữ 1 |Văn bản: đoạnvăn _ |Giấy, màn hình, bảng hiệu _ | Cặp hồ sơ, đĩa cứng 2_ |Hình ảnh: các biểu đồ |Phim, mang may tinh 'Cuộn phim, đĩa cứng, CD 3 |Âm thanh: tiếng nói _ [Không khí, điện thoại |Băng từ, đĩa cứng, CD. 4 |Video 'Sóng điện từ, mạng máy tinh | Bia cứng, băng video, phim nhựa 5 | Siêu liên kết Mạng máy tính May chủ Web. Trong tổ chức, doanh nghiệp, kênh truyền tin được phân thành 2 loại chính: Kênh thông tin hình thức và kênh thông tin phi hình thức, cả hai kênh này đều là nguồn cung cấp thông tin cần thiết cho nhà quản lý.

Kênh thông tin hình thức: Là kênh thông tin do tỗ chức, doanh nghiệp thiết lập chính thức để truyền tải nội dung thông tin một cách trung thực, chính xác, kịp thời, đúng đối tượng, ví dụ như các hệ thống báo cáo nội bộ và quản lý công văn của tổ chức, doanh nghiệp. Kênh thông tin hình thức là kênh phản ánh thực trạng trong nội bộ của tổ chức, doanh nghiệp, chúng dùng để truyền tải các quyết định quan trọng, hoặc diễn tả các vấn đề mà các nhà quản lý cần quan tâm. Nội dung của các ván đề sẽ là dữ liệu trung thực về các đặc trưng quan trọng của sự việc, hiện tượng diễn ra hàng ngày trong tổ chức, doanh nghiệp, như diễn biến công việc (tiến độ, chất lượng, chi phi) hay tình hình kinh doanh (doanh số và doanh thu). Kênh thông tin phi hình thức: Là kênh thông tin cung cắp tin tức, sự kiện, trì thức khoa học phổ biến.

Kênh thông tin phi hình thức thường không được tổ chức, doanh nghiệp thiết lập chính thức, chúng không gắn liền với các công việc cụ thể của tổ chức, doanh nghiệp, vì thế những. thông tỉn trên các kênh này không nằm trong sự theo đối của tổ chức, doanh nghiệp. Vi dụ: Các loại hình báo chí, các chương trình truyền hình, các hội thảo, các diễn đàn,. Phan logi thông tìn trong tỗ chức, doanh nghiệp Các thông tin sử dụng trong tổ chức, doanh nghiệp thường được phân thành ba loại: Thông tin chiến lược, thông tin chiến thuật và thông tin tác nghiệp.

Thông tin chiến lược: Là những thông tin sử dụng cho mục tiêu dài hạn của một tổ chức, doanh nghiệp, chúng là mối quan tâm chủ yếu của. nhà chiến lược cấp cao. Thông tin chiến lược cho tổ chức, doanh nghiệp. bao gồm những thông tin về tiềm năng, cách thức thâm nhập thị trường, chỉ phí cho nguyên vật liệu, quyết định phát triển sản phẩm, những thay đổi về năng suất lao động và các công nghệ mới xuất hiện.

Về bản chắt, thông tin chiến lược là những thông tin liên quan tới việc lập kế hoạch lâu dài, thiết lập dự án và đưa ra những dự báo cho sự phát triển trong tương. lai của tổ chức, doanh nghiệp. Thông tin chiến thuật: Là những thông tin sử dụng cho mục tiêu ngắn hạn (một tuần, một tháng, một quý hoặc một năm), thường là mối quan tâm chủ yếu của các phòng ban chức năng trong tổ chức, doanh nghiệp. Chúng có thể là những thông tin từ kết quả phân tích số liệu bán hàng, đánh giá hoạt động của dòng tiền, yêu cầu các nguồn lực cho sản xuất và các báo cáo tài chính theo thời gian.

Thông tin chiến thuật thường xuất phát từ những dữ liệu phản ánh hoạt động nghiệp vụ hàng ngày trong t6 chức, doanh nghiệp. Do đó, thông tin chiến thuật yêu cầu một quá trình xử lý thông tin hợp lý, chính xác và nhanh chóng. Ngoài ra, thông tin chiến thuật còn là kết quả cụ thể hoá thông tin chiến lược thành các hoạt động nghiệp vụ cơ bản trong các phòng ban chức năng khác nhau trong. tổ chức, doanh nghiệp.

Thông tin tác nghiệp: Là những thông tìn sử dụng cho những công việc ngắn hạn diễn ra trong vài ngày thậm chí vài giờ trong một phòng. ban nào đó của tổ chức, doanh nghiệp. Về bản chất, thông tin tác nghiệp. được rút ra một cách nhanh chóng từ hệ thống cơ sở dữ liệu về các hoạt động nghiệp vụ hay tác nghiệp của các phòng ban chức năng trong tổ chức, doanh nghiệp.

Chẳng hạn, những thông tin về số lượng chứng khoán mà tổ chức, doanh nghiệp đang có trong tay, thông tin về lượng đơn đặt hàng, thông tin về tiến độ công việc là những thông tin tác nghiệp của tổ chức, doanh nghiệp.