Mở Đầu 1. Phương pháp dạy học - Sử dụng thế giới quan, phương pháp luâ ̣n của chủ nghĩa Mác - Lênin, đă ̣c biê ̣t là các nguyên lý triết học Mác - Lênin tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối của Đảng Cô ̣ng sản Viê ̣t Nam, phương pháp logich, phân tích, tổng hợp, liên nghành,… - Sử dụng rộng rãi các phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm, biến quá trình dạy học thành quá trình tự học theo phương pháp dạy học tiên tiến hiện nay. - Khi dạy và học Giáo dục chính trị cần tham khảo nhiều tài liệu chính thống, kết hợp tham quan thực tế tại những địa chỉ đỏ; cơ sở sản xuất, kinh doanh; di tích lịch sử, văn hoá cách mạng ở địa phương. - Giáo viên hướng dẫn người học cụ thể thông qua hệ thống câu hỏi tự luận, trắc nghiệm, gợi mở giúp người học chiếm lĩnh tri thức.
Người học cần tích cực tự giác nghiên cứu giáo trình, thảo luận, thực hiện nhiệm vụ được giao để đạt kết quả tốt trong học tập. Đánh giá môn học - Đánh giá kết quả học tập của người học được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13 tháng 3 năm 2017 của Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội. CÂU HỎI CỦNG CỐ BÀI 1. Anh / Chị hãy trình bày vị trí và tính chất của môn Giáo dục chính trị? Sinh viên cần làm trình bày được các ý sau: - Vị trí và tính chất của môn Giáo dục chính trị - Tính chất của môn Giáo dục chính trị 2.
Để học tốt môn Giáo dục chính trị thì anh / chị cần phải làm gì? Sinh viên cần làm trình bày được các ý sau: - Nắm được phương pháp học tập môn giáo dục chính trị - Có ý thức tự giác học tập - Tham gia đầy đủ các chương trình ngoại khóa của môn học,… KHOA CƠ BẢN 12 Downloaded by hong chinh (vuchinhhp5@gmail.com) lOMoARcPSD|20597457 Bài 1: Khái Quát Về Chủ Nghĩa Mác – Lênin BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN GIỚI THIỆU BÀI Trong bài này, phần đầu là khái niệm thế nào là chủ nghĩa Mác – Lênin, đưa ra nguồn gốc hình thành và các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa Mác. Phần nội dung chứa 3 nội dung cơ bản về chủ nghĩa Mác – Lênin: triết học, kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa học. Trong phần triết học đi sâu phân tích chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Về chủ nghĩa duy vật biện chứng đi sâu phân tích khái niệm vật chất, ý thức, mối quan hệ giữa vật chất và ý thức; hai nguyên lý, ba quy luật; thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức.
Về chủ nghĩa duy vật lịch sử chỉ rõ cơ sở vật chất của đời sống là sản xuất của cải vật chất, vai trò quan trọng của phương thức sản xuất xã hội và những quy luật cơ bản của quá trình vận động, phát triển của xã hội. Trong phần Kinh tế chính trị có các nội dung sau: quy luật giá trị và giá trị thặng dư; chủ nghĩa tư bản độc quyền. Trong phần chủ nghĩa xã hội khoa học: sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân; cách mạng xã hội chủ nghĩa và sự phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa; Vai trò của chủ nghĩa Mác – Lênin. MỤC TIÊU BÀI Sau khi học xong bài này, người học đạt được: -Trình bày được khái niệm, nô ̣i dung chính và giá trị của chủ nghĩa Mác –Lênin đối với sự phát triển của xã hội.
- Khẳng định được chủ nghĩa Mác -Lênin là nền tảng tư tưởng của Đảng ta. NỘI DUNG BÀI 1. KHÁI NIỆM CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN 1. Khái niệm và nguồn gốc hình thành Chủ nghĩa Mác-Lênin là hệ thống các quan điểm và học thuyết khoa học do C.Ăngghen xây dựng từ những năm 40 của thế kỷ XIX, V.Lênin bảo vệ bổ sung, phát triển đầu thế kỷ XX.
Chủ nghĩa Mác – Lênin là hệ thống lý luận khoa học thống nhất về thế giới quan và phương pháp luận; mục tiêu, con đường, biện pháp, lực lượng thực hiện sự nghiệp giải phóng giai cấp công nhân, giải phóng xã hội, giải phóng con người, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Chủ nghĩa Mác - Lênin được cấu thành từ ba bộ phận lý luận cơ bản: triết học Mác - Lênin, kinh tế chính trị học Mác - Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học. Những điều kiện, tiền đề lịch sử của sự ra đời chủ nghĩa Mác - Điều kiện kinh tế - xã hội: Chủ nghĩa Mác ra đời vào những năm 40 của thế kỷ KHOA CƠ BẢN 13 Downloaded by hong chinh (vuchinhhp5@gmail.com) lOMoARcPSD|20597457 Bài 1: Khái Quát Về Chủ Nghĩa Mác – Lênin XIX. Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa giữa thế kỷ XIX phát triển mạnh ở nhiều nước Tây Âu.
Chủ nghĩa tư bản đã bước sang giai đoạn mới là chủ nghĩa tư bản độc quyền. Giai cấp công nhân - lực lượng chính trị độc lập là nhân tố quan trọng ra đời chủ nghĩa Mác. Mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá sản xuất đại công nghiệp với chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất là mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp công nhân đã trở nên rất gay gắt. Hàng loạt cuộc đấu tranh tự phát, quy mô lớn của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản đã nổ ra, như đấu tranh của công nhân dệt thành phố Li-ông, Pháp (1831- 1834), phong trào Hiến chương của công nhân Anh (1838-1848), đấu tranh của công nhân dệt thành phố Xi-lê- di, Đức (1844), v.v… nhưng đều thất bại.
Thực tiễn đòi hỏi phải được soi sáng bằng lý luận khoa học. Chủ nghĩa Mác ra đời đáp ứng yêu cầu khách quan đó. - Tiền đề lý luận: đó là triết học cổ điển Đức mà tiêu biểu là Can-tơ, Hê-ghen, Phoi-ơ-bắc; kinh tế chính trị học cổ điển ở Anh mà tiêu biểu là A- đam Xmít, Đa-vit Ri-các-đô; các nhà chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán ở Pháp và ở Anh mà tiêu biểu là Xanh Xi-mông, Phu-riê; Ô-oen. - Tiền đề khoa học tự nhiên: thuyết tiến hóa giống loài của Đác-uyn (1859), định luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng của Lô-mô-nô-xốp (1845); học thuyết tế bào của các nhà khoa học Đức (1882).
- Vai trò nhân tố chủ quan C.Ăngghen (1820-1895) là người Đức, là những nhà tư tưởng lý luận lỗi lạc. Ănghen là những là tư tưởng vĩ đại, lỗi lạc. Hai ông có tầm nhìn xa trông rộng, học thức yên bác, nhìn ra bản chất của chủ nghĩa tư bản và chỉ ra cho giai cấp công nhân con đường, cách thức, lực lượng để giải phóng giai mình. Các giai đoạn hình thành và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin - Giai đoạn hình thành và phát triển do C.Ăngghen thực hiện (1842-1895) Diễn ra từ những năm 1842 – 1843 đến những năm 1847 – 1848; 1849 -1895 phát triển sâu sắc hơn hoàn thiện hơn.
Những tác phẩm nổi tiếng như: Bản thảo kinh tế - triết học năm 1844. Năm 1848, tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, chủ nghĩa Mác đã được trình bày như một chỉnh thể.Ăngghen thành lập Quốc tế II với sự tham gia của nhiều chính đảng của giai cấp công nhân, mở ra thời kỳ phát triển theo chiều rộng và sâu của phong trào công nhân quốc tế.Lênin bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác (1895-1924) KHOA CƠ BẢN 14 Downloaded by hong chinh (vuchinhhp5@gmail.com) lOMoARcPSD|20597457 Bài 1: Khái Quát Về Chủ Nghĩa Mác – Lênin Những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân diễn ra sôi nổi trên toàn thế giới.Lênin đã lãnh đạo thắng lợi Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga (1917-1921) và sau đó là Liên Xô (1922- 1924).Lênin (1870-1924) đã đấu tranh kiên quyết, bảo vệ và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong giai đoạn chủ nghĩa đế quốc. Ông đã phát triển nhiều vấn đề lý luận mới về xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đó là chính sách kinh tế mới, công nghiệp hóa, điện khí hoá toàn quốc, xây dựng quan hệ sản xuất mới, lý luận về Đảng Cộng sản và Nhà nước kiểu mới, về thực hành dân chủ, phát triển văn hóa, khoa học - kỹ thuật, về đoàn kết dân tộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
- Chủ nghĩa Mác-Lênin từ năm 1924 đến nay Chủ nghĩa Mác – Lênin là học thuyết mở, không ngừng được bổ sung và phát triển cùng với sự phát triển của tri thức nhân loại, là nền tảng tư tưởng của các đảng cộng sản và công nhân trên thế giới, không ngừng được bổ sung, phát triển trong tiến trình cách mạng của giai cấp công nhân và các dân tộc trên thế giới. MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN 1. Triết học Mác - Lênin Triết học Mác - Lênin là khoa học nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy. Triết học Mác - Lênin bao gồm các nội dung cơ bản: chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và lý luận nhận thức Chủ nghĩa duy vật biện chứng Chủ nghĩa Mác - Lênin quan điểm bản chất của thế giới là vật chất.
“Vật chất là một phạm trù triết học, dùng để chỉ thực tại khách quan, được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng ta chép lại, chụp lại phản ánh và tồn tại không lệ thuộc vào cảm giác”1. Định nghĩa khẳng định, vật chất là tất cả mọi sự vật, hiện tượng tồn tại bên ngoài ý thức và không phụ thuộc vào ý thức của con người. Và vật chất được ý thức phản ánh lại. Qua định nghĩa giải quyết vân đề cơ bản của triết học: Vật chất có trước và quyết định ý thức.
Con người có khả năng nhận thức thế giới, mở đường cho các ngành khoa học cụ thể đi sâu nghiên cứu thế giới, tìm thêm những dạng mới của vật chất, đem lại niềm tin cho con người trong việc nhận thức thế giới và cải tạo thế giới. Lênin: Toàn tập. Nxb Tiến bộ. 151 KHOA CƠ BẢN 15 Downloaded by hong chinh (vuchinhhp5@gmail.com) lOMoARcPSD|20597457 Bài 1: Khái Quát Về Chủ Nghĩa Mác – Lênin Vận động là thuộc tính cố hữu, là phương thức tồn tại của vật chất nên vận động và vật chất không tách rời nhau.
Vận động của vật chất là vĩnh viễn vì đó là sự vận động tự thân, do mâu thuẫn bên trong quyết định; do tác động qua lại giữa các yếu tố trong cùng một sự vật hay giữa các sự vật với nhau.