Giáo Trình Giáo Dục Chính Trị (Trình Độ Cao Đẳng) – Trường Cao Đẳng Lào Cai

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Giáo dục chính trị (Mã môn học: MH 01) là tài liệu học tập bắt buộc thuộc khối các môn học chung trong chương trình đào tạo trình độ cao đẳng, được biên soạn và ban hành nội bộ bởi Trường Cao đẳng Lào Cai vào năm 2020. Giáo trình do ThS. GVC. Trịnh Thị Hương làm Chủ biên và ThS. Bùi Thị Nhật Hương làm Đồng chủ biên. Cơ sở pháp lý để xây dựng tài liệu là chương trình môn học ban hành kèm theo Thông tư số 24/2018/TT-BLĐTBXH ngày 06 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định trên ba phương diện cụ thể:

  • Về kiến thức: Người học trình bày được các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; hệ thống quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam và các nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đất nước hiện nay; nắm vững các tiêu chuẩn tu dưỡng, rèn luyện đối với người công dân và người lao động.
  • Về kỹ năng: Người học có năng lực vận dụng kiến thức lý luận chính trị và đường lối, chính sách của Nhà nước vào việc giải quyết các vấn đề cá nhân, chuyên môn và xã hội trong học tập, lao động nghề nghiệp cũng như tham gia xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
  • Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành ý thức tu dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống, chấp hành pháp luật và kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Về cấu trúc, giáo trình có độ dài 361 trang, bao gồm Bài Mở đầu và 9 bài học chuyên đề. Cách tiếp cận của giáo trình đi từ việc trang bị thế giới quan, phương pháp luận triết học và kinh tế chính trị sang hệ tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử lãnh đạo của Đảng, từ đó triển khai sâu vào các định hướng phát triển đa lĩnh vực và chuẩn mực hành vi của cá nhân. Điểm đặc thù của tài liệu là việc tích hợp các nội dung chính trị - xã hội gắn với Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ XV, XVI và Nghị quyết Đại hội XII, XIII của Đảng.


Nội dung kiến thức cốt lõi

                             [Bài 1: Khái Quát Về Chủ Nghĩa Mác - Lênin]
                        (Triết học - Kinh tế chính trị - Chủ nghĩa xã hội khoa học)
                               [Bài 2: Khái Quát Về Tư Tưởng Hồ Chí Minh]
                [Bài 3: Những Thành Tựu Của Cách Mạng VN Dưới Sự Lãnh Đạo Của Đảng]
                        [Bài 4: Đặc Trưng Và Phương Hướng Xây Dựng XHCN]
   [Bài 5: Kinh Tế, Xã Hội,       [Bài 6: Quốc Phòng, An Ninh,          [Bài 7: Xây Dựng Và Hoàn Thiện
       Văn Hóa, Con Người]            Đối Ngoại & Hội Nhập]                 Nhà Nước Pháp Quyền]
                     [Bài 8: Phát Huy Sức Mạnh Khối Đại Đoàn Kết Toàn Dân Tộc]
              [Bài 9: Tu Dưỡng, Rèn Luyện Để Trở Thành Công Dân Tốt, Lao Động Tốt]

Các chương và chủ đề chính

Nội dung 9 bài học trong giáo trình được phân bổ theo trình tự logic chặt chẽ:

  1. Bài Mở đầu: Trình bày khái niệm chính trị (trích dẫn Từ điển Bách khoa Việt Nam và luận điểm của V.I. Lênin: "Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế"), vị trí môn học MH 01, mục tiêu đào tạo và quy chế kiểm tra, đánh giá.
  2. Bài 1 - Khái quát về chủ nghĩa Mác - Lênin: Phân tích nguồn gốc kinh tế - xã hội, tiền đề tư tưởng lý luận (triết học cổ điển Đức của Kant, Hegel, Feuerbach; kinh tế chính trị cổ điển Anh của Adam Smith, David Ricardo; CNXH không tưởng Pháp và Anh của Saint-Simon, Fourier, Robert Owen) và tiền đề khoa học tự nhiên (thuyết tiến hóa của Darwin, thuyết bảo toàn năng lượng của Lomonosov, học thuyết tế bào). Trình bày 3 bộ phận cấu thành: Triết học, Kinh tế chính trị học và Chủ nghĩa xã hội khoa học.
  3. Bài 2 - Khái quát về tư tưởng Hồ Chí Minh: Khái niệm, nguồn gốc, quá trình hình thành; tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với CNXH; quyền làm chủ của nhân dân; đạo đức cách mạng; việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau và nội dung học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
  4. Bài 3 - Những thành tựu của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng: Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930; vai trò lãnh đạo qua các thời kỳ; thắng lợi của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và thắng lợi của công cuộc Đổi mới.
  5. Bài 4 - Đặc trưng và phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: Phân tích 8 đặc trưng của xã hội XHCN Việt Nam và 8 phương hướng xây dựng đất nước theo Cương lĩnh của Đảng.
  6. Bài 5 - Phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, con người ở Việt Nam: Nội dung, chủ trương và giải pháp phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
  7. Bài 6 - Tăng cường quốc phòng an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế: Đánh giá bối cảnh quốc tế, tình hình trong nước; quan điểm và nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ vững chủ quyền, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa.
  8. Bài 7 - Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Bản chất của Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; các đặc trưng cơ bản và phương hướng, giải pháp hoàn thiện hệ thống bộ máy nhà nước.
  9. Bài 8 - Phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc: Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, quan điểm, phương hướng và giải pháp củng cố Mặt trận Dân tộc thống nhất.
  10. Bài 9 - Tu dưỡng, rèn luyện để trở thành người công dân tốt, người lao động tốt: Tiêu chuẩn của người công dân tốt, người lao động tốt trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phương hướng học tập nâng cao tay nghề và rèn luyện đạo đức nghề nghiệp.

Progression logic (logic phát triển nội dung) được thiết kế tuần tự: Đi từ lý luận nền tảng thế giới quan và phương pháp luận chung (Bài 1, Bài 2) $\rightarrow$ Lịch sử vận dụng và thành quả cách mạng của Đảng (Bài 3) $\rightarrow$ Khung mô hình lý luận về chế độ xã hội (Bài 4) $\rightarrow$ Các chính sách chuyên ngành cụ thể (Bài 5, 6, 7, 8) $\rightarrow$ Định hướng hành vi, trách nhiệm của cá nhân người học tại cơ sở đào tạo nghề (Bài 9).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp các hệ thống lý luận khoa học chính xác:

  • Chủ nghĩa duy vật biện chứng: Khái niệm vật chất theo định nghĩa của Lênin; các hình thức vận động của vật chất (cơ học, lý học, hóa học, sinh học, xã hội); tính tuyệt đối của vận động và tính tương đối của đứng im; bản chất của ý thức; mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức; hai nguyên lý cơ bản (nguyên lý mối liên hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển); ba quy luật cơ bản (quy luật lượng - chất, quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập, quy luật phủ định của phủ định); lý luận nhận thức (con đường từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và đến thực tiễn; vai trò của thực tiễn là cơ sở, động lực, mục đích và tiêu chuẩn của chân lý).
  • Chủ nghĩa duy vật lịch sử: Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; quy luật về mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng; học thuyết hình thái kinh tế - xã hội; vai trò của quần chúng nhân dân trong cách mạng xã hội.
  • Học thuyết kinh tế chính trị Mác - Lênin: Học thuyết giá trị (hai thuộc tính của hàng hóa là giá trị sử dụng và giá trị; thời gian lao động xã hội cần thiết; năng suất lao động và mức độ phức tạp của lao động; bản chất của tiền tệ; quy luật giá trị); Học thuyết giá trị thặng dư (công thức chung của tư bản $T - H - T'$; hàng hóa sức lao động; phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối, giá trị thặng dư tương đối và giá trị thặng dư siêu ngạch).

Kỹ năng phát triển

Thông qua các nội dung lý thuyết, giáo trình hỗ trợ người học hình thành các nhóm năng lực:

  • Kỹ năng nhận thức và phân tích: Nhận biết các quy luật vận động khách quan trong tự nhiên và xã hội; tránh cách nhìn phiến diện, bảo thủ, máy móc hoặc chủ quan duy ý chí khi tiếp cận các vấn đề kỹ thuật và đời sống.
  • Kỹ năng vận dụng thực tiễn: Vận dụng nguyên lý kinh tế về năng suất lao động, giá trị thặng dư và quy luật thị trường vào quá trình trực tiếp tham gia sản xuất tại các doanh nghiệp.
  • Kỹ năng tu dưỡng nghề nghiệp: Tự đánh giá mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức công dân, tác phong lao động kỷ luật và ý thức chính trị của người lao động trong nền kinh tế hội nhập.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình quy định phương pháp dạy và học căn cứ trên quan điểm đổi mới giáo dục:

  • Nguyên tắc sư phạm: Lấy phương pháp luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm cơ sở; áp dụng phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm, chuyển biến quá trình dạy học thành quá trình tự học và tự nghiên cứu.
  • Hình thức tổ chức dạy học: Kết hợp bài giảng lý thuyết trên lớp với việc tổ chức thảo luận nhóm, giải quyết câu hỏi ôn tập cuối mỗi bài; liên hệ chặt chẽ nội dung lý luận với thực tiễn ngành nghề đào tạo của sinh viên cao đẳng.
  • Gắn kết thực tiễn: Yêu cầu phối hợp việc giảng dạy lý thuyết với hoạt động ngoại khóa, tham quan bảo tàng, tìm hiểu các di tích lịch sử - văn hóa cách mạng tại địa phương, và khảo sát thực tế tại các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp.
  • Phương pháp đánh giá: Việc đánh giá kết quả học tập tuân thủ quy định tại Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH ngày 13 tháng 3 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (về tổ chức đào tạo theo niên chế hoặc tích lũy mô-đun/tín chỉ; quy chế kiểm tra, thi và công nhận tốt nghiệp). Đánh giá bao gồm điểm kiểm tra thường xuyên, điểm kiểm tra định kỳ và thi kết thúc môn học.
  • Hướng dẫn tự học: Người học chủ động đọc trước tài liệu giáo trình, khai thác thông tin từ các kênh truyền thông chính thống của Đảng và Nhà nước, tham gia trả lời hệ thống câu hỏi ôn tập được chuẩn hóa ở cuối mỗi bài học để củng cố kiến thức.

Điểm nổi bật và cập nhật của giáo trình

Giáo trình có những điểm điều chỉnh và cập nhật rõ rệt so với các chương trình đào tạo chính trị trước đây:

  • Cập nhật đường lối và văn kiện mới: Bổ sung các quan điểm chỉ đạo từ Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, XIII của Đảng; cập nhật định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh quốc phòng trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
  • Gắn kết thực tiễn địa phương tỉnh Lào Cai: Tích hợp trực tiếp các mục tiêu, nhiệm vụ và số liệu thực tiễn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ XV và XVI, giúp người học tại địa phương nắm bắt được tình hình chính trị - kinh tế thực tế của tỉnh miền núi biên giới.
  • Thiết kế chuyên biệt cho hệ giáo dục nghề nghiệp: Nội dung được cô đọng, giảm tải các tranh luận học thuật chuyên sâu phức tạp, tập trung vào những khái niệm cốt lõi của Triết học, Kinh tế chính trị và các bài học ứng dụng thực tế về thái độ lao động, trách nhiệm công dân (Bài 9).

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng Mục đích và phương thức sử dụng
Sinh viên hệ Cao đẳng Tài liệu học tập bắt buộc cho tất cả các nghề đào tạo trình độ cao đẳng tại Trường Cao đẳng Lào Cai và các trường cao đẳng nghề khác theo khung chương trình của Bộ LĐ-TB&XH.
Giảng viên giảng dạy Căn cứ xây dựng đề cương bài giảng chi tiết, lập kế hoạch giảng dạy, xây dựng ngân hàng câu hỏi kiểm tra định kỳ và đề thi kết thúc môn học MH 01.
Người tự học và tham khảo Cán bộ, đoàn viên thanh niên và người học các hệ trung cấp, sơ cấp có nhu cầu tìm hiểu các khái niệm cơ bản về lý luận chính trị và đường lối phát triển đất nước.

Yêu cầu tiên quyết: Người học cần hoàn thành chương trình văn hóa bậc Trung học phổ thông hoặc chương trình đào tạo văn hóa tương đương trong hệ thống giáo dục quốc dân để tiếp thu các khái niệm trừu tượng về triết học và kinh tế học.


Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này dành cho đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên đang theo học các ngành, nghề ở trình độ cao đẳng thuộc hệ thống giáo dục nghề nghiệp, cụ thể là tại Trường Cao đẳng Lào Cai.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần có kiến thức nền tảng về Lịch sử, Giáo dục công dân ở cấp Trung học phổ thông để hiểu được các mốc thời gian cách mạng, các khái niệm xã hội và tiếp cận hệ thống lý luận triết học một cách thuận lợi.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình lý luận chính trị tại các trường đại học?

Giáo trình tích hợp ba môn học lý luận chính trị truyền thống (Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học) cùng phần Lịch sử Đảng, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Xây dựng Nhà nước thành một môn học duy nhất (MH 01). Nội dung tinh giản, nhấn mạnh khía cạnh thực hành đạo đức nghề nghiệp và tích hợp trực tiếp các Nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Lào Cai.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần đọc trước nội dung từng bài, tóm tắt các định nghĩa và quy luật bằng sơ đồ tư duy, làm đầy đủ các câu hỏi ôn tập cuối bài (ví dụ: các câu hỏi ở trang 20 của Bài Mở đầu), và liên hệ các nguyên lý đã học vào môi trường thực hành nghề nghiệp thực tế.

5. Có tài liệu bổ trợ và quy định nào đi kèm giáo trình không?

Giáo trình đi kèm danh mục tài liệu tham khảo chính thống (trang 361) gồm các tác phẩm kinh điển của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I. Lênin (như Bộ Tư bản, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, V.I. Lênin Toàn tập T42), Văn kiện Đại hội Đảng, các Nghị quyết của Đảng bộ tỉnh Lào Cai, cùng các văn bản quy phạm pháp luật như Thông tư 24/2018/TT-BLĐTBXH và Thông tư 09/2017/TT-BLĐTBXH.


Kết luận

Giáo trình Môn học: Giáo dục chính trị (MH 01) của Trường Cao đẳng Lào Cai là tài liệu học tập chuẩn hóa, cung cấp hệ thống tri thức nền tảng về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đường lối phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Lộ trình học tập đề xuất:

  1. Giai đoạn 1: Nắm vững thế giới quan duy vật biện chứng và các quy luật kinh tế học căn bản (Bài Mở đầu, Bài 1, Bài 2).
  2. Giai đoạn 2: Nghiên cứu đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước trên các lĩnh vực cụ thể (Bài 3 đến Bài 8).
  3. Giai đoạn 3: Vận dụng lý luận vào tu dưỡng tác phong, kỹ năng nghề nghiệp và trách nhiệm công dân (Bài 9).

Tài liệu là cơ sở khoa học để người học hoàn thành chuẩn đầu ra môn học chung, đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực trong thời kỳ mới.