Chương 1. Những vấn đề lý luận về giáo dục chính trị, tư tưởng cho Đảng viên. Thực trang công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho Đảng viên trong Đảng bộ Khối Doanh nghiệp tỉnh Bình Định. Định hướng và giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng trong Đảng bộ Khối Doanh nghiệp tỉnh Bình Định.
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO ĐẢNG VIÊN 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm chính trị Chính trị là lĩnh vực đặc biệt, rất phức tạp liên quan đến lợi ích trực tiếp của các giai cấp và các lực lượng trong xã hội, vì thế nội hàm của khái niệm này sẽ có nhiều cách tiếp cận khác nhau tùy vào góc độ tiếp cận, lợi ích, mục đích và trình độ tư duy. Theo Từ điển tiếng Việt: Chính trị là những vấn đề tổ chức và điều khiển bộ máy nhà nước trong nội bộ một nước, và về quan hệ chính thức giữa các nước với nhau.
Mặt khác, theo quan niệm của lĩnh vực Chính trị học, chính trị là mối quan hệ giữa các giai cấp, cộng đồng xã hội trong vấn đề chính quyền nhà nước; là tổng hợp những hình thức, phương pháp, hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái để giành, giữ và điều khiển hoạt động của nhà nước nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp mình. Từ những quan niệm trên, theo chúng tôi có thể hiểu rằng, chính trị là hoạt động thực tiễn của các giai cấp, các đảng phái. Chính trị là toàn bộ hoạt động liên quan đến các mối quan hệ giữa các dân tộc, giữa các giai cấp, các tầng lớp xã hội. Mà vấn đề cốt lõi là giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực nhà nước, sự tham gia vào công việc của Nhà nước và các nhà nước để hiện thực hóa lợi ích cơ bản của mình trong mối quan hệ với các giai cấp, tầng lớp khác trong xã hội.
Khái niệm tư tưởng Khái niệm tư tưởng theo quan niệm của triết học là hình thức phản ánh thế giới bên ngoài, trong đó bao hàm sự ý thức về mục đích và triển vọng của việc tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới bên ngoài. Mọi tư tưởng đều được rút ra từ kinh nghiệm. Tư tưởng là những suy nghĩ, những ý niệm về các sự vật, 15 hiện tượng được phản ánh trong ý thức, là biểu hiện các quan hệ của con người đối với thế giới xung quanh. Theo từ điển tiếng Việt: Tư tưởng là quan điểm và ý nghĩ chung của con người đối với hiện thực khách quan và đối với xã hội [43; tr.
Tư tưởng là khái niệm chỉ ý thức chủ yếu hàm chứa ý nghĩa, nội dung thông tin phản ánh và gắn nhiều hơn với khách thể bên ngoài. Đặc biệt, tư tưởng phản ánh không chỉ về hiện thực khách quan (bằng kiến thức, tri thức, nhận thức, tư duy) mà cả về chủ thể chủ quan (bằng cảm xúc, tình cảm, niềm tin, ý chí, nhu cầu, lý tưởng, giá trị,… nghĩa là bằng “tinh thần - thực tiễn”, “ý thức khách quan - chủ quan”). Từ nhận thức trên, chúng tôi hiểu rằng, Tư tưởng là một hệ thống những quan niệm, luận điểm được xây dựng dựa trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo thực tiễn, cải tạo hiện thực. Tư tưởng chính trị là sự phản ánh lợi ích của các giai cấp, dân tộc nhất định, giữ vai trò chi phối đời sống tư tưởng tinh thần của con người và xã hội.
Tuy có sự đa dạng nhưng cái chung nhất của tư tưởng là sự phản ánh khái quát hiện thực khách quan trong ý thức, biểu hiện những lợi ích của con người, của giai cấp và của xã hội. Ý thức phản ánh tồn tại xã hội dưới dạng khái quát, phản ánh lợi ích của một con người, một tập đoàn, một giai cấp, một dân tộc, một thời đại nhất định. Do đó, trong xã hội có giai cấp luôn có sự đấu tranh giữa giai cấp về mặt tư tưởng để truyền bá tư tưởng của giai cấp mình nhằm mục đích tập hợp quần chúng, giác ngộ họ theo quan điểm tư tưởng của giai cấp mình, tạo nên sức mạnh hành động, giành thắng lợi trong đấu tranh giai cấp. Như vậy, khái niệm chính trị và tư tưởng có một phần nội hàm trùng nhau là tư tưởng chính trị.
Trên thực tế, không có hoạt động giáo dục chính trị nào lại không có nội dung giáo dục về hệ tư tưởng và cũng không có hoạt động 16 giáo dục tư tưởng của tổ chức chính trị - xã hội nào lại bỏ qua nội dung tư tưởng chính trị của giai cấp, chủ thể giáo dục. Tư tưởng là kết quả của quá trình nhận thức hiện thực khách quan, trở thành kinh nghiệm và sự hiểu biết trong tâm trí của con người, tạo cơ sở chỉ đạo hành động con người vì lợi ích bản thân. Tư tưởng cũng như tri thức, xúc cảm, tình cảm,… là hình thức tồn tại của ý thức. Tóm lại, tư tưởng được hiểu dưới nhiều cấp độ, nhiều lĩnh vực khác nhau, tuy nhiên, khái niệm công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong luận văn, tư tưởng được dùng theo nghĩa rộng.
Khái niệm Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng Quan niệm về công tác GDCT TT cho thấy, đây là một hoạt động giáo dục lý luận chính trị, giáo dục quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, giáo dục văn hóa chính trị cho những đối tượng thụ hưởng. Mục đích của GDCT TT là nâng cao nhận thức chính trị, hình thành niềm tin chính trị và tính tích cực chính trị - xã hội. Nội dung GDCT TT bao hàm hệ thống tri thức chính trị mà cốt lõi là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng; truyền thống chính trị và những giá trị chính trị được đúc kết trong lịch sử, lý tưởng chính trị của giai cấp, dân tộc, niềm tin vào sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo; giáo dục bản lĩnh và đấu tranh khắc phục sự mơ hồ về chính trị; đấu tranh chống sự thụ động và thói thờ ơ chính trị. Với quan niệm như trên, công tác GDCT TT không phải là toàn bộ công tác GDCT nhưng cũng không chỉ là công tác giáo dục lý luận chính trị hay công tác giáo dục tư tưởng chính trị.
Trong quan niệm về công tác GDTT CT thì tư tưởng được hiểu theo nghĩa hẹp là hệ tư tưởng, là ý thức lý luận. Tuy công tác GDCT TT là một nội dung của giáo dục cơ bản, quan trọng nhất của công tác tư tưởng nhưng không thể thay thế công tác GDCT TT bằng công tác giáo dục tư tưởng chính trị. Bởi lẽ: 17 Thứ nhất, nội dung của công tác GDCT TT không chỉ có tư tưởng chính trị mà còn có những tri thức, giá trị chính trị chung của nhân loại, những vấn đề chính trị thực tiễn, kinh nghiệm chính trị… Thứ hai, bản chất của công tác GDCT TT là quá trình tác động có mục đích, có hệ thống của một đảng, một giai cấp, một tổ chức nhằm truyền bá và nâng cao nhận thức của nhân dân về hệ tư tưởng, quan điểm, đường lối chính trị. Từ đó, tập hợp quần chúng tham gia vào quá trình đấu tranh giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị, bảo vệ lợi ích của giai cấp chủ thể giáo dục.
Thứ ba, mục đích của công tác GDCT TT là hướng vào cải tạo ý thức lý luận, nhưng nó không chỉ tác động vào hệ tư tưởng mà còn tác động đến cả đời sống tâm lý, tình cảm chính trị của đối tượng. Tùy theo tính chất, đặc điểm, mục đích, yêu cầu nghiên cứu mà có cách khai thác và tiếp cận thuật ngữ công tác GDCT TT khác nhau. Từ các công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay và các tài liệu nghiên cứu của nhiều học giả, có thể hiểu khái niệm của công tác GDCT TT như sau: Công tác GDCT TT là một bộ phận của công tác tư tưởng nhằm truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng; chính sách, pháp luật Nhà nước; các tri thức và giá trị chính trị của nhân loại; những truyền thống chính trị của giai cấp công nhân và dân tộc, những sự kiện chính trị trong nước và quốc tế… để nâng cao nhận thức chính trị, hình thành niềm tin và cổ vũ tinh thần tích cực chính trị - xã hội của cán bộ, đảng viên và quần chúng trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Với ý nghĩa đó, xét theo đối tượng và phạm vi nghiên cứu, Đề án sẽ làm rõ khái niệm công tác GDCT TT cho đảng viên.
Khái niệm Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đảng viên Có thể nói GDCT TT cho ĐV là một bộ phận của công tác tư tưởng; là 18 tập hợp các hoạt động có mục đích của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội nhằm hình thành ở đảng viên thế giới quan khoa học, phương pháp luận duy vật biện chứng và nhân sinh quan cộng sản. GDCT TT cho ĐV là hoạt động phổ biến, quán triệt quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, xây dựng niềm tin vào sự lãnh đạo và sự nghiệp cách mạng của Đảng. Từ đó, góp phần rèn luyện bản lĩnh chính trị, thúc đẩy tính tích cực, tự giác, sáng tạo của đảng viên; thúc đẩy họ tham gia vào các phong trào hành động cách mạng. GDCT TT cho ĐV sử dụng tất cả các phương pháp, hình thức, phương tiện của công tác tư tưởng bao gồm cả những hình thức tuyên truyền, cổ động chứa đựng nội dung chính trị tư tưởng.
Như vậy, GDCT TT cho ĐV là hoạt động truyền bá hệ tư tưởng, định hướng giá trị, lý tưởng chính trị, cung cấp thông tin chính trị thời sự nhằm nâng cao nhận thức chính trị, hình thành, củng cố quan điểm chính trị, tạo niềm tin, bản lĩnh chính trị vững chắc và thúc đẩy tích cực, tự giác, sáng tạo của ĐV trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Công tác GDCT TT cho ĐV có ý nghĩa rất quan trọng, bởi hoạt động này nhằm vào lực lượng chủ yếu nhất trong hệ thống chính trị, trực tiếp tham gia lãnh đạo, quản lý xã hội, thực thi quyền lực nhà nước, chủ trương, đường lối của Đảng trong xã hội.