Luận án tiến sĩ về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam: Thực trạng và giải pháp

Luận án tiến sĩ nghiên cứu năng lực cầm quyền của đảng cộng sản việt nam thực trạng và giải pháp, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt

• Tác giả: Cù Văn Trung
• Người hướng dẫn: GS.TS Dương Xuân Ngọc
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Năng Lực Cầm Quyền Của Đảng Cộng Sản Việt Nam: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
• 0.4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Những đóng góp về mặt khoa học của luận án
• 0.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• 0.7. Kết cấu luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Các công trình nghiên cứu lý luận về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản
• 1.1.1. Các công trình nghiên cứu về đảng chính trị
• 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về đảng chính trị phương Tây
• 1.1.3. Các công trình nghiên cứu về đảng cầm quyền
• 1.1.4. Các công trình nghiên cứu về đảng cộng sản cầm quyền, năng lực cầm quyền của đảng cộng sản
• 1.1.5. Các công trình nghiên cứu về thực trạng năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 1.1.6. Các công trình nghiên cứu liên quan đến giải pháp tăng cường và nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 1.1.7. Giá trị của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.1.8. Khái quát những giá trị của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.1.9. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NĂNG LỰC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.1.1. Đảng chính trị
• 2.1.2. Đảng lãnh đạo
• 2.1.3. Đảng cầm quyền
• 2.1.4. Đảng Cộng sản cầm quyền
• 2.1.5. Khái niệm năng lực cầm quyền của Đảng
• 2.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản cầm quyền, năng lực cầm quyền của ĐCS
• 2.2.1. Quan điểm của V. I. Lênin
• 2.2.2. Tư tưởng Hồ Chí Minh
• 2.3. Tiêu chí về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 2.4. Những nhân tố cơ bản tác động đến năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 2.4.1. Nhân tố khách quan
• 2.4.2. Nhân tố chủ quan
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NĂNG LỰC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
• 3.1. Thực trạng năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1986 đến nay
• 3.1.1. Những kết quả đạt được
• 3.1.2. Hạn chế, yếu kém
• 3.2. Những vấn đề đặt ra về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
• 4.1. Quan điểm về nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam
• 4.2. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến vai trò, sứ mệnh của Đảng đối với đất nước và dân tộc
• 4.3. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng phải gắn với xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, nhất là cán bộ chiến lược và người đứng đầu
• 4.4. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng phải gắn với đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng
• 4.5. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng phải gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
• 4.6. Giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng
• 4.6.1. Giải pháp về xây dựng, phát triển lý luận, cương lĩnh, đường lối của Đảng đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong giai đoạn mới
• 4.6.2. Giải pháp về xây dựng, hoàn thiện, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ của Đảng
• 4.6.3. Giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại
• 4.6.4. Giải pháp về tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng
• 4.6.5. Giải pháp về nâng cao năng lực dự báo và xử lý các tình huống do thực tiễn đặt ra, đảm bảo môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển
• 4.7. Tiểu kết chương 4
• CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

Năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh chính trị hiện nay. Đảng đã khẳng định vai trò lãnh đạo của mình từ khi ra đời vào năm 1930. Sự lãnh đạo của Đảng đã dẫn đến nhiều thắng lợi vĩ đại trong lịch sử dân tộc, từ Cách mạng Tháng Tám đến công cuộc đổi mới. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, năng lực lãnh đạo của Đảng cũng gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề như tham nhũng, suy thoái tư tưởng, và sự thiếu vững mạnh của các tổ chức cơ sở đảng đã ảnh hưởng đến năng lực cầm quyền của Đảng. Đặc biệt, tình hình quốc tế phức tạp và các thế lực thù địch cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng.

1.1. Tình hình chính trị hiện tại

Tình hình chính trị hiện tại của Việt Nam đang diễn ra trong bối cảnh nhiều biến động. Tình hình kinh tế xã hội có nhiều thách thức, từ sự phát triển không đồng đều đến các vấn đề về an ninh và ổn định chính trị. Đảng Cộng sản Việt Nam cần phải đối mặt với những thách thức này để duy trì quyền lực chính trị và đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc nâng cao năng lực lãnh đạo không chỉ là nhiệm vụ của Đảng mà còn là yêu cầu của thực tiễn. Đảng cần phải đổi mới phương thức lãnh đạo, cải cách chính trị và tăng cường sự lãnh đạo của mình đối với Nhà nước và xã hội.

II. Thực trạng năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

Thực trạng năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1986 đến nay cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng không ít hạn chế. Đảng đã đạt được nhiều thành tựu trong việc lãnh đạo phát triển kinh tế, xã hội, và bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, những hạn chế trong công tác xây dựng Đảng, như tình trạng tham nhũng và suy thoái tư tưởng, đã làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng. Các tổ chức cơ sở đảng ở nhiều nơi vẫn thiếu sức chiến đấu, không đủ năng lực giải quyết các vấn đề phức tạp nảy sinh trong thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng.

2.1. Những kết quả đạt được

Trong giai đoạn đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Kinh tế đất nước đã có bước phát triển mạnh mẽ, đời sống nhân dân được cải thiện. Đảng đã khẳng định được vai trò lãnh đạo trong việc xây dựng và phát triển đất nước. Tuy nhiên, những thành tựu này không thể phủ nhận rằng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Đảng cần phải tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được, đồng thời khắc phục những hạn chế còn tồn tại.

2.2. Hạn chế và yếu kém

Bên cạnh những thành tựu, Đảng Cộng sản Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều hạn chế. Tình trạng tham nhũng, suy thoái tư tưởng, và sự thiếu vững mạnh của các tổ chức cơ sở đảng đã ảnh hưởng đến năng lực cầm quyền của Đảng. Những vấn đề này không chỉ làm giảm sút niềm tin của nhân dân mà còn đặt ra thách thức lớn đối với vai trò lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới.

III. Giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

Để nâng cao năng lực cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần phải xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và tổ chức. Việc đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo cũng là một yếu tố quan trọng. Đảng cần phải gắn kết chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và nguyện vọng của họ để có những chính sách phù hợp. Đồng thời, việc tăng cường kiểm tra, giám sát cũng cần được thực hiện để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động của Đảng.

3.1. Xây dựng Đảng vững mạnh

Xây dựng Đảng vững mạnh là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cầm quyền. Đảng cần phải chú trọng đến công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ chiến lược, cũng cần được đặt lên hàng đầu. Đảng cần phải tạo ra môi trường làm việc minh bạch, công bằng để khuyến khích sự sáng tạo và cống hiến của cán bộ, đảng viên.

3.2. Đổi mới phương thức lãnh đạo

Đổi mới phương thức lãnh đạo là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Đảng cần phải áp dụng các phương pháp lãnh đạo hiện đại, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn. Việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững. Đảng cũng cần phải chú trọng đến việc nâng cao năng lực dự báo và xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình Năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam - Thực trạng và giải pháp là luận án tiến sĩ chuyên ngành Chính trị học (mã số: 9 31 02 01) do nghiên cứu sinh Cù Văn Trung thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Dương Xuân Ngọc, hoàn thành năm 2021.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3/2/1930, giữ vai trò lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Đảng trở thành đảng cầm quyền duy nhất chính đáng trong đời sống chính trị - xã hội đất nước. Trải qua hơn 30 năm đổi mới, Đảng đã không ngừng tự đổi mới và nâng cao năng lực lãnh đạo. Tuy nhiên, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng vẫn còn những khuyết điểm, yếu kém kéo dài làm giảm sút lòng tin của nhân dân.

Tác giả chỉ rõ tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng, lãng phí, cùng với việc nhiều tổ chức cơ sở đảng thiếu sức chiến đấu. Bên cạnh đó, bối cảnh quốc tế diễn biến phức tạp và chiến lược "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch đặt ra yêu cầu bức thiết phải nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng. Việc giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực cầm quyền trong giai đoạn mới là đòi hỏi khách quan, cấp bách để Đảng hoàn thành sứ mệnh lịch sử.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiến hành đánh giá thực trạng, chỉ ra các vấn đề đặt ra và đề xuất hệ thống quan điểm, giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng đáp ứng yêu cầu thời kỳ phát triển mới.

Để thực hiện mục đích trên, luận án giải quyết 4 nhiệm vụ cụ thể:

1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
2. Làm rõ những vấn đề lý luận về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản.
3. Phân tích, đánh giá đúng thực trạng và những vấn đề đặt ra về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam.
4. Đề xuất những quan điểm, giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp Trung ương.
• Phạm vi nội dung: Năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Khảo sát thực tiễn từ Đại hội VI của Đảng (năm 1986) đến năm 2021.
• Phạm vi không gian: Tập trung nghiên cứu năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp Trung ương.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan theo 3 nhóm nội dung chính:

Nhóm nội dung	Tác giả / Công trình tiêu biểu	Năm	Nội dung trọng tâm theo ghi nhận của luận án
Lý luận về đảng chính trị, đảng lãnh đạo, đảng cầm quyền	W. Ismayr (chủ biên) Joseph LaPalombara & Myron Weiner Maurice Duverger V. Meytus (chủ biên) Lương Văn Kế (chủ biên) Nguyễn Xuân Tế & Đặng Đình Thành Nguyễn Hữu Đổng & Ngô Huy Đức Nguyễn Hữu Đổng	2002-2003 1966 1969 2010 2009 2013 2013 2012	Thể chế chính trị, hệ thống đảng phái phương Tây; lý thuyết bầu cử; phân biệt tả - hữu; vai trò đảng cầm quyền đối với nhà nước tư sản; bản chất khái niệm đảng lãnh đạo và đảng cầm quyền theo tư tưởng Hồ Chí Minh; phân biệt hoạt động lãnh đạo và cầm quyền.
Đảng cộng sản cầm quyền và phương thức cầm quyền	Đề tài KX.03/16-20 (Trương Ngọc Nam) Đề tài KX 03.10 (Đặng Xuân Kỳ) Đề tài KX.31/06-10 & Sách (Nguyễn Văn Huyên) Đề tài KX.10-04 & Sách (Đỗ Hoài Nam) Nguyễn Đăng Dung Đặng Đình Tân (chủ biên & bài báo) Lê Duẩn Trần Đình Huỳnh & Ngô Kim Ngân Viện Nghiên cứu Trung Quốc Hoài Nam Trần Đình Huỳnh	2019 2005 2011 2008 2009 2006, 2009 1981 2004 2011 2014 2015, 2017	Nội dung, phương thức cầm quyền trong điều kiện một đảng duy nhất cầm quyền; tính chính đáng của đảng cầm quyền; phân định thẩm quyền đảng và nhà nước; quan điểm của Lê Duẩn về đường lối, kiểm tra; kinh nghiệm cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc (bốn thách thức, bốn nguy cơ); điều kiện giữ vững vai trò duy nhất cầm quyền.
Thực trạng và giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của ĐCSVN	Nguyễn Hữu Đổng Nguyễn Hữu Khiển Hồ Bá Thâm Mạch Quang Thắng Phạm Ngọc Quang Dương Xuân Ngọc (chủ biên) Lương Khắc Hiếu & Trương Ngọc Nam Phạm Ngọc Quang & Ngô Kim Ngân Lâm Quốc Tuấn Vũ Văn Viên Lê Văn Cương	2013 2015 2012 2011 2010, 2013 2014 2017 2007 2015 2016 2017	Đảng hóa thân vào Nhà nước; quan hệ Đảng và Nhà nước; biểu hiện tha hóa quyền lực; tính tất yếu của một đảng cầm quyền; tiêu chí đánh giá năng lực cầm quyền; mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị; tiêu chí và giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu; 5 nội dung phản ánh năng lực cầm quyền; giải pháp chỉnh đốn, chống diễn biến hòa bình.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy các công trình trước đây tập trung nhiều vào năng lực lãnh đạo, phương thức lãnh đạo hoặc các vấn đề chung về đảng cầm quyền. Luận án xác định 4 khoảng trống cần giải quyết:

1. Thiếu một hệ thống lý luận hoàn chỉnh về bộ tiêu chí đánh giá năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam làm khung lý thuyết.
2. Nội dung và phương thức cầm quyền, đặc biệt là năng lực cầm quyền của đảng cầm quyền duy nhất chưa được phân tích sâu sắc.
3. Thiếu vắng các công trình đánh giá thực trạng và những bất cập về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các thời kỳ, đặc biệt là trong giai đoạn Đổi mới từ năm 1986 đến nay.
4. Còn thiếu các nghiên cứu hệ thống đề xuất quan điểm và giải pháp trực diện nhằm nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển mới dưới góc độ chuyên ngành Chính trị học.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung khái niệm

Luận án được xây dựng trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, nghị quyết, văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam về Đảng cầm quyền và năng lực cầm quyền. Tác giả đã tổng hợp và phân tích các khái niệm công cụ cơ bản:

• Đảng chính trị (Chính đảng): Tổ chức chính trị của một hay nhiều giai cấp, tầng lớp xã hội nhất định, bao gồm những người có cùng quan điểm, chí hướng, đấu tranh (trong xã hội hiện đại chủ yếu thông qua bầu cử) nhằm giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước, qua đó chi phối đời sống xã hội. Tác giả tham chiếu các quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin, Anatoli Butenko, Anthony Downs, V. Meytus, Edmund Burke và Từ điển Bách khoa Việt Nam.
• Đảng lãnh đạo: Khái niệm chỉ chức năng của tổ chức chính trị đặc biệt, phản ánh phương thức tác động, thuyết phục, giác ngộ quần chúng nhân dân mà không dựa trên quyền lực cưỡng bức. Hoạt động lãnh đạo diễn ra ở cả thời kỳ chưa có chính quyền và khi đã cầm quyền, phân biệt rõ giữa chức năng lãnh đạo của Đảng và chức năng quản lý của Nhà nước.
• Đảng cầm quyền: Đảng chính trị nắm giữ chính quyền, giữ vai trò lãnh đạo, chi phối toàn bộ hệ thống chính trị; thực thi quyền lực chủ yếu bằng Nhà nước và thông qua Nhà nước. Đường lối của đảng cầm quyền được thể chế hóa thành hiến pháp, pháp luật mang tính bắt buộc chung cho toàn xã hội.
• Đảng Cộng sản cầm quyền và Năng lực cầm quyền: Luận án làm rõ năng lực cầm quyền là khả năng hiện thực của Đảng trong việc nắm giữ, vận hành, kiểm soát quyền lực nhà nước để lãnh đạo xã hội phát triển theo mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính cụ thể theo từng chương:

• Chương 1: Sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và hệ thống hóa để đánh giá các tài liệu, công trình khoa học đã công bố.
• Chương 2: Sử dụng phương pháp logic - lịch sử, phân tích và tổng hợp, phương pháp quy nạp và phân tích tài liệu để xây dựng khung khái niệm, phân tích quan điểm kinh điển và xác lập bộ tiêu chí đánh giá.
• Chương 3: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch sử và tiếp cận định tính để khảo sát thực trạng hoạt động cầm quyền của Đảng từ năm 1986 đến năm 2021, chỉ ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
• Chương 4: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, dự báo chính trị để xây dựng hệ thống quan điểm và đề xuất 5 nhóm giải pháp.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Tư liệu nghiên cứu gồm: các tác phẩm kinh điển của C. Mác, Ph. Ăngghen, V.I. Lênin; Hồ Chí Minh toàn tập; các văn kiện Đại hội Đảng và Nghị quyết Ban Chấp hành Trung ương từ năm 1986 đến năm 2021; báo cáo tổng kết của các đề tài khoa học cấp nhà nước (chương trình KX); tài liệu thông tin chuyên đề của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; các bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành (Lý luận Chính trị, Nghiên cứu Lập pháp, Triết học, Cộng sản, Nghiên cứu Trung Quốc...).

---

Nội dung chính theo từng chương

Luận án có kết cấu gồm phần Mở đầu, 4 chương (12 tiết), Kết luận, Danh mục công trình của tác giả và Danh mục tài liệu tham khảo.

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Chương 1 phân tích bức tranh tổng thể về tình hình nghiên cứu lý luận và thực tiễn liên quan đến năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản ở trong nước và quốc tế. Tác giả phân loại tư liệu thành 4 nhóm chính: các công trình lý luận về đảng chính trị, đảng lãnh đạo, đảng cầm quyền; các công trình về đảng cộng sản cầm quyền tại Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế (đặc biệt là Đảng Cộng sản Trung Quốc); các công trình phân tích thực trạng cầm quyền; các công trình nghiên cứu giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền. Chương 1 khẳng định những giá trị đã đạt được của giới học thuật, đồng thời chỉ ra khoảng trống về mặt lý luận và thực tiễn để luận án tập trung giải quyết.

Chương 2: Năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam - Những vấn đề lý luận

Chương 2 làm rõ cơ sở lý luận về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua 4 nội dung chính:

• Hệ thống khái niệm cơ bản: Phân tích bản chất, nguồn gốc và mối quan hệ giữa các khái niệm: Đảng chính trị, Đảng lãnh đạo, Đảng cầm quyền, Đảng Cộng sản cầm quyền và Năng lực cầm quyền của Đảng.
• Quan điểm nền tảng: Phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về sự cầm quyền của Đảng vô sản, khẳng định bản chất "Đảng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành của nhân dân".
• Bộ tiêu chí đánh giá năng lực cầm quyền: Xây dựng khung tiêu chí đánh giá năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam, tập trung vào năng lực hoạch định đường lối, năng lực thể chế hóa đường lối thành pháp luật, năng lực tổ chức thực hiện thông qua bộ máy nhà nước và năng lực kiểm tra, giám sát.
• Các nhân tố tác động: Phân tích hai nhóm nhân tố tác động đến năng lực cầm quyền gồm: nhân tố khách quan (bối cảnh quốc tế, toàn cầu hóa, sự chống phá của các thế lực thù địch qua chiến lược "diễn biến hòa bình") và nhân tố chủ quan (bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ trí tuệ của đội ngũ cán bộ, đảng viên, tình trạng suy thoái nội bộ).

Chương 3: Năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam: Thực trạng và những vấn đề đặt ra

Chương 3 khảo sát, phân tích toàn diện thực tiễn hoạt động cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp Trung ương từ Đại hội VI (1986) đến năm 2021:

• Kết quả đạt được: Đảng giữ vững vai trò lãnh đạo duy nhất, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, đưa đất nước vượt qua khủng hoảng kinh tế - xã hội, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; hệ thống chính trị từng bước được đổi mới, năng lực thể chế hóa đường lối từng bước hoàn thiện.
• Hạn chế, yếu kém: Quá trình đổi mới chính trị còn chậm so với đổi mới kinh tế; hệ thống pháp luật còn bất cập; tình trạng một bộ phận cán bộ suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, tham nhũng, lãng phí, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa"; năng lực dự báo và xử lý một số tình huống thực tiễn phức tạp còn lúng túng.
• Những vấn đề đặt ra: Xử lý mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị; phòng ngừa và kiểm soát sự tha hóa quyền lực; củng cố tính chính đáng và niềm tin của nhân dân đối với sự cầm quyền của Đảng trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chương 4 xác lập hệ quan điểm định hướng và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng:

• Hệ thống 4 quan điểm chỉ đạo:
  1. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến vai trò, sứ mệnh của Đảng đối với đất nước và dân tộc.
  2. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng phải gắn với xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, nhất là cán bộ chiến lược và người đứng đầu.
  3. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng phải gắn với đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
  4. Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng phải gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Hệ thống 5 nhóm giải pháp cụ thể:
  1. Xây dựng, phát triển lý luận, cương lĩnh, đường lối của Đảng đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
  2. Xây dựng, hoàn thiện, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ của Đảng.
  3. Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội trong thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại.
  4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.
  5. Nâng cao năng lực dự báo và xử lý các tình huống do thực tiễn đặt ra, đảm bảo môi trường hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án

1. Về mặt lý luận: Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về đảng cầm quyền, Đảng Cộng sản cầm quyền và năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực cầm quyền của Đảng và chỉ rõ các nhân tố chủ quan, khách quan tác động đến năng lực này.
2. Về mặt thực tiễn: Khảo sát, đánh giá khách quan thực trạng năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ Đổi mới (1986 - 2021) dựa trên bộ tiêu chí đã xác lập; chỉ rõ thành tựu, hạn chế và các vấn đề đặt ra đối với sự cầm quyền của Đảng ở cấp Trung ương.
3. Về mặt chính sách và giải pháp: Đề xuất hệ thống 4 quan điểm mang tính nguyên tắc và 5 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Tóm tắt các giải pháp đề xuất

[Nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam]

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế được xác định theo phạm vi nghiên cứu: Luận án giới hạn phạm vi khảo sát ở cấp Trung ương trong khung thời gian từ Đại hội VI (1986) đến năm 2021; chưa đi sâu khảo sát thực tiễn năng lực cầm quyền tại các cấp bộ đảng địa phương, tổ chức cơ sở đảng và các khu vực kinh tế cụ thể.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng nghiên cứu đánh giá năng lực cầm quyền của Đảng tại các cấp ủy địa phương và tổ chức cơ sở đảng.
  • Cập nhật, đánh giá thực tiễn năng lực cầm quyền của Đảng trong các giai đoạn tiếp theo sau Đại hội XIII.
  • Nghiên cứu so sánh sâu hơn về phương thức cầm quyền và năng lực cầm quyền giữa Đảng Cộng sản Việt Nam với các đảng cầm quyền khác trên thế giới.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Triết học Mác - Lênin.
  • Cán bộ làm công tác nghiên cứu lý luận, tham mưu chính trị tại các cơ quan của Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Khung lý luận và bộ tiêu chí đánh giá năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản.
  • Bức tranh tổng quan tài liệu phong phú về lý luận đảng chính trị và đảng cầm quyền trong và ngoài nước.
  • Hệ thống luận cứ phục vụ đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định đối tượng và phạm vi nghiên cứu như thế nào?

Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp Trung ương. Phạm vi thời gian từ Đại hội VI của Đảng (năm 1986) đến năm 2021; phạm vi không gian tập trung ở cấp Trung ương; phạm vi nội dung là năng lực cầm quyền của Đảng.

2. Sự khác biệt cơ bản giữa "Đảng lãnh đạo" và "Đảng cầm quyền" theo phân tích của luận án là gì?

Theo luận án, "Đảng lãnh đạo" là khái niệm chỉ chức năng định hướng, tác động, thuyết phục quần chúng mà không dựa vào quyền lực nhà nước mang tính cưỡng bức, áp dụng cả khi Đảng chưa có chính quyền và khi đã cầm quyền. Trong khi đó, "Đảng cầm quyền" là khái niệm khoa học chính trị chỉ việc Đảng nắm giữ các vị trí then chốt trong bộ máy nhà nước, sử dụng và kiểm soát quyền lực nhà nước để thể chế hóa đường lối thành hiến pháp, pháp luật bắt buộc toàn xã hội thực hiện.

3. Tác giả luận án chỉ ra những nhân tố cơ bản nào tác động đến năng lực cầm quyền của Đảng?

Luận án chia thành hai nhóm nhân tố: nhân tố khách quan (bối cảnh quốc tế, toàn cầu hóa, kinh tế thị trường, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch thông qua chiến lược "diễn biến hòa bình") và nhân tố chủ quan (bản lĩnh chính trị, năng lực trí tuệ, phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ, đảng viên, sự suy thoái tư tưởng chính trị, tham nhũng, lãng phí và năng lực của tổ chức cơ sở đảng).

4. Hệ thống quan điểm nâng cao năng lực cầm quyền trong Chương 4 gồm những điểm nào?

Chương 4 xác định 4 quan điểm: 1) Nâng cao năng lực cầm quyền là nhân tố quyết định vai trò, sứ mệnh của Đảng; 2) Gắn nâng cao năng lực cầm quyền với xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ (nhất là cán bộ chiến lược); 3) Gắn với đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, cầm quyền; 4) Gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp cụ thể nào?

Luận án đề xuất 5 nhóm giải pháp: 1) Xây dựng, phát triển lý luận, cương lĩnh, đường lối; 2) Xây dựng, hoàn thiện, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ; 3) Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; 4) Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; 5) Nâng cao năng lực dự báo và xử lý tình huống thực tiễn.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ Năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam - Thực trạng và giải pháp của tác giả Cù Văn Trung là công trình nghiên cứu chuyên ngành Chính trị học, giải quyết có hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp Trung ương. Tác giả đã xác lập bộ tiêu chí đánh giá, phân tích thực trạng cầm quyền trong giai đoạn 1986 - 2021 và chỉ rõ các hạn chế, yếu kém cùng vấn đề đặt ra. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 4 quan điểm chỉ đạo và 5 nhóm giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 4 chương, 12 tiết. 6 luan an Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu lý luận về năng lực cầm quyền của Đảng Cộng sản 1.1 Các công trình nghiên cứu về đảng chính trị Là nơi ra đời, phát triển các đảng chính trị và nghiên cứu đảng chính trị sớm trên thế giới, phương Tây đã để lại nhiều công trình nghiên cứu đảng phái chính trị với những công trình tiêu biểu như: - Các hệ thống chính trị Đông Âu và Các hệ thống chính trị Tây Âu (W.Ismayr chủ biên, 2002-2003); Các chính Đảng châu Âu trong hợp tác và hội nhập (chủ biên K. Hai tác phẩm này đã đề cập đến các đảng chính trị ở Anh, Pháp; tuy nhiên nội dung nghiên cứu chủ yếu mới dừng lại ở so sánh một số đặc điểm và ưu thế của các đảng chính trị ở hai quốc gia này.

- Political parties and political development (chủ biên Joseph LaPalombara, Myron Weiner, 1966). Công trình này tập hợp một số chuyên đề về đảng chính trị, sự tồn tại và phát triển của đảng chính trị; chưa đi sâu vào nguồn gốc, bản chất của đảng chính trị. - Các đảng phái chính , chủ biên Maurice Duverger (1969): các tác giả của công trình này bàn về lý thuyết hệ thống đảng chính trị, văn hóa chính trị và lý thuyết bầu cử. - Công trình nghiên cứu Đảng chính trị của các tác giả nước ngoài được dịch sang tiếng Việt: Đảng chính trị-Chiến lược và sự quản lý (chủ biên V.

Meytus, 2010) chủ yếu đề cập đến những vấn đề lý luận về đảng chính trị, xây dựng chiến lược phát triển và duy trì sự tồn tại của Đảng, về cơ cấu tổ chức đảng chính trị ở Mỹ. 7 luan an - Sách Đảng chính trị phương Tây và Cộng hòa Liên bang Đức (Lương Văn Kế chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2009) cung cấp những vấn đề lý luận về đảng chính trị, thể chế chính trị ở một số nước phương Tây. Tác giả đã giới thiệu quá trình hình thành và phát triển của các đảng chính trị; những kinh nghiệm về lãnh đạo, tranh quyền và cầm quyền, xây dựng và phát triển của các đảng chính trị; kinh nghiệm điều chỉnh chiến lược, sách lược của các đảng chính trị hiện nay. Tác giả cũng quan tâm nhận diện về đảng cánh tả và đảng cánh hữu ở phương Tây mà rõ nhất là ở nước Đức và Mỹ.

Ông cho rằng: ở phương Tây cũng không có sự thống nhất về tiêu chí phân chia khuynh hướng tư tưởng chính trị thành cánh tả và cánh hữu. Người châu Âu hiểu đảng cánh tả là đảng mang cách nhìn chiều ngang (horizontal), ủng hộ sự công bằng, cải cách xã hội và hướng tới tương lai; còn đảng cánh hữu có khuynh hướng nhìn theo chiều thẳng đứng (vertical), theo đuổi quan điểm duy trì tôn ti, có tính bảo thủ, công bằng xã hội và coi trọng giá trị tôn giáo. Trong khi đó người Mỹ cho rằng, không riêng gì các đảng cánh tả theo đuổi giá trị công bằng mà ngay các chính đảng thiên hữu cũng nói nhiều về công bằng (justic). Có người hiểu tả là vì lợi ích của người lao động, ủng hộ sự can thiệp của nhà nước đối với kinh tế; còn hữu là vì lợi ích của giới chủ, khước từ can thiệp của nhà nước.

Tuy nhiên trên đại thể, các thủ lĩnh chính đảng khá nhất trí với nhau rằng: phân chia tả - hữu là những khuôn khổ định hướng nhằm tranh thủ cử tri trong bầu cử.