Tổng quan luận án
Luận án tiến sĩ chuyên ngành Công tác tư tưởng (mã số: 9310201) mang tên "Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay" do nghiên cứu sinh Phạm Thúy Quỳnh Nga thực hiện tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh vào năm 2022, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Phạm Minh Sơn và Lương Ngọc Vĩnh.
Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu
Đấu tranh tư tưởng, lý luận là cuộc đấu tranh trên lĩnh vực hình thái ý thức xã hội giữa tư tưởng, lý luận vô sản và tư tưởng, lý luận phi vô sản. Trong bối cảnh kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế, mạng xã hội (MXH) trở thành nền tảng truyền thông trực tuyến đa dạng, không bị cản trở bởi yếu tố địa lý. Các thế lực thù địch đã lợi dụng MXH làm công cụ tấn công trên mặt trận tư tưởng, lý luận nhằm xóa bỏ chủ nghĩa xã hội, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phá hoại sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Thực tế cho thấy công tác đấu tranh phản bác, ngăn chặn các thông tin xấu độc, quan điểm sai trái có lúc còn bị động, thiếu sắc bén, tính chiến đấu chưa cao; việc nắm bắt dư luận trước các tình huống bất ngờ chưa kịp thời.
Hà Nội là trung tâm chính trị của cả nước, nơi tập trung số lượng lớn sinh viên đang học tập và nghiên cứu. Tuy nhiên, công tác giáo dục ý thức đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên tại các trường đại học ở Hà Nội vẫn còn những hạn chế: nội dung và phương thức giáo dục chưa tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, đội ngũ làm công tác giáo dục còn mỏng và chưa được đầu tư thỏa đáng, dẫn tới một bộ phận sinh viên bị dao động, sử dụng MXH truyền bá tư tưởng lệch lạc hoặc tiếp tay cho hoạt động chống phá. Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là cần khảo sát, đánh giá toàn diện thực trạng này dưới góc độ chuyên ngành Công tác tư tưởng để xác định nguyên nhân và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức cho sinh viên.
Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở phân tích lý luận và làm rõ thực trạng, đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay.
Để đạt được mục đích trên, tác giả xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:
- Nhiệm vụ một: Tổng quan các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài, từ đó xác định hướng nghiên cứu của luận án.
- Nhiệm vụ hai: Hệ thống hóa và phân tích, làm rõ một số vấn đề lý luận của công tác giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên các trường đại học.
- Nhiệm vụ ba: Đánh giá thực trạng, vấn đề đặt ra trong giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân.
- Nhiệm vụ bốn: Đề xuất quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên các trường đại học.
- Phạm vi nội dung: Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên các trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
- Phạm vi chủ thể: Giới hạn nghiên cứu ở các chủ thể trong phạm vi các trường đại học, học viện (gồm cấp lãnh đạo quản lý, lực lượng giảng viên, cán bộ quản lý chức năng, các tổ chức đoàn thể và bản thân sinh viên).
- Phạm vi không gian: Khảo sát sinh viên hệ chính quy tại 6 trường đại học trên địa bàn Hà Nội đại diện cho nhiều khối ngành đào tạo, gồm: Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (khối kỹ thuật), Học viện Kỹ thuật Quân sự (khối quân sự), Trường Đại học Ngoại thương (khối kinh tế), Học viện Báo chí và Tuyên truyền (khối khoa học xã hội và nhân văn, công tác tư tưởng), Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (khối sư phạm), và Trường Đại học Nội vụ Hà Nội (khối hành chính, quản lý nhà nước).
- Phạm vi thời gian: Khảo sát thực trạng trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2021; các giải pháp đề xuất có giá trị định hướng đến năm 2030.
Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án
Luận án đã phân loại, điểm luận các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước thành 3 nhóm vấn đề trọng tâm:
| Nhóm công trình |
Nghiên cứu nước ngoài |
Nghiên cứu trong nước |
| 1. Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch |
- Khăm Pheng Nan Tha Vông (1991)
- Jacques Derrida (Giắc cơ Deria, 1994)
- Bun Đuông Cay Xơn (2005)
- Manila Vannucci (2007)
- Klaus Schwab (2018) |
- Hội đồng Lý luận Trung ương (2002)
- Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội (2002)
- Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương (2005)
- Hồng Vinh (chủ biên, 2005)
- Trần Hữu Tuyên (2012)
- Nguyễn Mạnh Hưởng (2013)
- Vũ Văn Phúc (2013)
- Nguyễn Chí Thảo (2013)
- Nguyễn Bá Dương & Trần Hoài Trung (2015)
- Nguyễn Bá Dương (2016)
- Phạm Văn Phong (2019)
- Mai Yến Nga (2020)
- Vũ Văn Hiền (2020)
- Kỷ yếu Hội thảo Bộ Công an - Ban Tuyên giáo TW - Hội đồng Lý luận TW (2020)
- Đào Văn Mạc (2021)
- Kỷ yếu Hội thảo Học viện Báo chí và Tuyên truyền (2022) |
| 2. Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch |
- Hunt Elle (2016)
- Liu Yong Zhi (2017)
- Jan và cộng sự (2019)
- Zheng Zhi Chao (2019) |
- Lê Minh Vụ (chủ biên, 2011)
- Vũ Văn Phúc & Ngô Văn Thạo (2013)
- Dương Quang Tùng (2016)
- Vũ Thị Thanh Tâm (2016)
- Cao Văn Thống (chủ biên, 2016)
- Phạm Văn Giang (2017)
- Nguyễn Thị Thu Hà (2019)
- Trần Thị Anh Đào (2020)
- Phạm Thị Hoa (2020)
- Tô Duy Ánh (2021)
- Trần Tiến Duẩn (2021)
- Bùi Đình Bôn (2022)
- Phạm Thành Trung (2021)
- Lê Văn Thắng & Nguyễn Đức Hà |
| 3. Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác trên MXH cho sinh viên |
- Isak Ladegaard (2012)
- Sophie Tan-Ehrhardt (2013)
- David Kirkpatrick (2016)
- Ban Tuyên truyền TW ĐCS Trung Quốc (2018)
- Ross B., Heisel J., Iung K. & Stieglitz S. (2018)
- Sina (2019)
- Zheng Zhi Chao (2019)
- John Henley (2020) |
- Mai Đức Ngọc (chủ biên, 2021) |
Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết
Qua tổng quan tài liệu, tác giả nhận định các công trình đã công bố chủ yếu nghiên cứu trên bình diện chung cho cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang hoặc công chúng báo chí; một số nghiên cứu về thanh niên nhưng chưa đi sâu vào sinh viên đại học trên địa bàn Hà Nội và chưa tiếp cận chuyên sâu dưới góc độ khoa học Công tác tư tưởng. Luận án lựa chọn giải quyết 4 vấn đề:
- Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về ý thức và giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên đại học.
- Xác định các yếu tố khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến quá trình giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên.
- Khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng, đánh giá ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của công tác này tại 6 trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2016-2021.
- Xây dựng hệ thống quan điểm định hướng và đề xuất các nhóm giải pháp chuyên ngành Công tác tư tưởng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức cho sinh viên trong bối cảnh truyền thông số.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý thuyết và khung khái niệm
- Hệ tư tưởng nền tảng: Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Khung phân tích khái niệm:
- Quan điểm sai trái, thù địch: Là quan điểm trái ngược với lập trường, lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam, đối lập với nền tảng tư tưởng của Đảng và Nhà nước Việt Nam; biểu hiện qua hành vi tuyên truyền, xuyên tạc, phát tán thông tin xấu độc, bịa đặt, vu cáo nhằm gây rối loạn thông tin và bất ổn chính trị - xã hội.
- Quan điểm sai trái, thù địch trên MXH: Là nhận thức sai lệch đi ngược lại nền tảng tư tưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước được đăng tải trên không gian mạng nhằm gây nhiễu loạn thông tin và an ninh trật tự.
- Đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch: Theo nghĩa hẹp là khả năng nhận biết, dùng lý lẽ khoa học để loại bỏ các quan điểm sai trái; theo nghĩa rộng là hoạt động đấu tranh tư tưởng sử dụng luận cứ, luận chứng khoa học để vạch trần bản chất phản khoa học và bác bỏ các quan điểm sai trái nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
- Ý thức đấu tranh phản bác: Cấu trúc gồm 3 thành tố: (1) Nhận thức; (2) Niềm tin, thái độ; (3) Ý chí (ý chí sẵn sàng hành động).
- Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên MXH cho sinh viên: Quá trình tác động có mục đích của chủ thể giáo dục bằng nội dung, phương pháp, hình thức phù hợp nhằm trang bị tri thức, bồi dưỡng niềm tin, thái độ và ý chí cho sinh viên để nhận diện, phê phán và loại bỏ thông tin xấu độc trên mạng xã hội.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: Vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, bảo đảm nguyên tắc khách quan, nguyên tắc đề cao tính năng động chủ quan của ý thức, quan điểm toàn diện, quan điểm phát triển, quan điểm lịch sử - cụ thể và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn.
- Phương pháp nghiên cứu cụ thể:
- Phương pháp lịch sử và lôgic: Khái quát hóa các nghiên cứu trong và ngoài nước theo tiến trình lịch sử để rút ra nội dung cốt lõi.
- Phương pháp phân tích và tổng hợp: Làm rõ cấu trúc, yếu tố cấu thành và bản chất của hoạt động giáo dục ý thức đấu tranh phản bác trên MXH.
- Phương pháp thống kê, nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân loại các văn bản, báo cáo, số liệu thống kê liên quan.
- Phương pháp điều tra xã hội học: Xây dựng phiếu hỏi, tiến hành chọn mẫu khảo sát đại diện đối với sinh viên tại 6 trường đại học trên địa bàn Hà Nội để thu thập dữ liệu định lượng.
- Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Trao đổi, phỏng vấn sâu các cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên lý luận chính trị và chuyên gia tư tưởng.
Nguồn tư liệu và dữ liệu
Nguồn tư liệu nghiên cứu bao gồm: các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước; tài liệu từ Thành ủy Hà Nội, Thành Đoàn Hà Nội, Hội Sinh viên thành phố Hà Nội; dữ liệu khảo sát thực tế tại 6 trường đại học (Đại học Bách khoa Hà Nội, Học viện Kỹ thuật Quân sự, Đại học Ngoại thương, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Nội vụ Hà Nội); các báo cáo tổng kết giai đoạn 2016-2021.
Nội dung chính theo từng chương
Luận án gồm 4 chương, 12 tiết được triển khai như sau:
Chương 1: Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
Chương này phân tích hệ thống tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước theo 3 nhóm chủ đề: nghiên cứu về đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch; nghiên cứu về giáo dục ý thức đấu tranh phản bác; và nghiên cứu về giáo dục ý thức đấu tranh phản bác trên MXH cho giới trẻ và sinh viên. Tác giả chỉ ra các thành tựu của các học giả đi trước về nhận diện âm mưu "diễn biến hòa bình", phương thức thẩm thấu tư tưởng qua mạng internet, đồng thời xác định rõ những khía cạnh chưa được khảo sát thấu đáo để định vị hướng tiếp cận của luận án từ góc độ khoa học Công tác tư tưởng.
Chương 2: Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội cho sinh viên - Một số vấn đề lý luận
Chương 2 làm sáng tỏ các khái niệm nền tảng, xác định cấu trúc 3 thành tố của ý thức (nhận thức, niềm tin/thái độ, ý chí) và làm rõ các yếu tố cấu thành hoạt động giáo dục ý thức cho sinh viên:
- Chủ thể giáo dục: Gồm 3 nhóm: (1) Cấp ủy, Ban Giám hiệu, Hội đồng trường; (2) Giảng viên giảng dạy lý luận chính trị, cán bộ quản lý sinh viên, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, Ban quản lý ký túc xá, câu lạc bộ sinh viên; (3) Bản thân sinh viên với tư cách là chủ thể tự giáo dục, tự rèn luyện.
- Đối tượng giáo dục: Đời sống ý thức và hành vi chính trị - xã hội của sinh viên các trường đại học.
- Mục đích giáo dục: Tạo chuyển biến vững chắc từ nhận thức chính trị, củng cố niềm tin vào Đảng đến hình thành ý chí, hành vi chủ động phản bác các luận điệu sai trái trên MXH.
- Nội dung giáo dục: Luận án xác định 5 nội dung trọng tâm:
- Giáo dục tri thức nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
- Giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và thành tựu công cuộc đổi mới.
- Nhận diện các phương thức chống phá, thủ đoạn xuyên tạc, tin giả, kích động bạo lực, chia rẽ khối đại đoàn kết trên không gian mạng.
- Giáo dục truyền thống yêu nước, lịch sử dân tộc và trách nhiệm công dân của sinh viên.
- Giáo dục kỹ năng sử dụng MXH an toàn, văn hóa ứng xử trực tuyến và phương pháp phòng ngừa thông tin độc hại.
- Yếu tố ảnh hưởng: Phân tích các yếu tố từ môi trường quốc tế, bối cảnh bùng nổ công nghệ thông tin, môi trường giáo dục đại học và đặc điểm tâm lý, lối sống của sinh viên.
Chương 3: Giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay - Thực trạng và vấn đề đặt ra
Chương 3 trình bày các đặc điểm của sinh viên các trường đại học ở Hà Nội và phân tích kết quả điều tra xã hội học giai đoạn 2016-2021 qua hệ thống bảng và biểu đồ:
| Danh mục bảng thống kê thực trạng (Chương 3) |
Nội dung khảo sát thực tế |
| Bảng 3.1 |
Ý kiến của giảng viên về hành động bảo vệ cái đúng, bảo vệ lợi ích tập thể |
| Bảng 3.2 |
Nhận thức của sinh viên về sự cần thiết của việc giáo dục ý thức đấu tranh phản bác |
| Bảng 3.3 |
Hành động thực tế của sinh viên đối với các luận điệu sai trái của thế lực thù địch |
| Bảng 3.4 |
Kết quả sinh viên đạt được qua các học phần về ý thức chính trị |
| Bảng 3.5 |
Mức độ quan tâm của sinh viên đối với các phương pháp, hình thức giáo dục ý thức trên MXH |
| Bảng 3.6 |
Kết quả sinh viên đạt được qua các học phần lý luận chính trị tại các trường ĐH ở Hà Nội |
| Bảng 3.7 |
Tỷ lệ phần trăm (%) hành động tích cực của sinh viên trong ngăn chặn quan điểm sai trái trên MXH |
| Bảng 3.8 |
Các phong trào thực tế mà sinh viên tham gia |
| Bảng 3.9 |
Tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp lần đầu của Trường Đại học Nội vụ Hà Nội |
| Bảng 3.10 |
Ý kiến của sinh viên về những biểu hiện đáng lo ngại về đạo đức, lối sống hiện nay |
| Bảng 3.11 |
Nhận xét, đánh giá của sinh viên đối với các học phần lý luận chính trị |
Các dữ liệu biểu đồ (Biểu đồ 3.1 đến 3.8) phản ánh mức độ tin tưởng của sinh viên vào sự nghiệp đổi mới, thái độ trước thông tin sai trái trên mạng, loại hình MXH sinh viên thường sử dụng và động cơ tham gia các hoạt động xã hội.
Từ kết quả khảo sát, luận án chỉ ra các ưu điểm (đa số sinh viên tin tưởng vào đường lối của Đảng, có nhận thức tích cực về vai trò của công tác tư tưởng), đồng thời phân tích những hạn chế: một bộ phận sinh viên còn thờ ơ, thiếu kỹ năng nhận diện thông tin xuyên tạc; phương thức giáo dục ở một số cơ sở còn đơn điệu, nặng về thuyết giảng lý thuyết một chiều, thiếu các diễn đàn trao đổi trực tuyến có tính tương tác cao.
Chương 4: Quan điểm và giải pháp tăng cường giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội cho sinh viên các trường đại học ở thành phố Hà Nội hiện nay
Chương này xác định các quan điểm chỉ đạo và đề xuất hệ thống giải pháp xuất phát từ chuyên ngành Công tác tư tưởng:
- Hệ thống quan điểm: Kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng; gắn giáo dục ý thức chính trị với thực tiễn sử dụng MXH; phát huy vai trò chủ động của nhà trường kết hợp chặt chẽ với quá trình tự giáo dục của sinh viên.
- Hệ thống giải pháp:
- Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của Đảng ủy, Ban Giám hiệu và các tổ chức đoàn thể trong trường đại học.
- Đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị theo hướng gắn với đấu tranh thực tiễn trên mạng xã hội.
- Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền trên không gian mạng: xây dựng các trang mạng xã hội, fanpage, câu lạc bộ truyền thông chính thống trong nhà trường để định hướng dư luận.
- Bồi dưỡng năng lực, kỹ năng nhận diện và xử lý thông tin xấu độc trên mạng xã hội cho đội ngũ giảng viên, cán bộ Đoàn - Hội và sinh viên nòng cốt.
- Tăng cường công tác quản lý, phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ quan chức năng trong việc bảo đảm an toàn an ninh tư tưởng trên không gian mạng.
Kết quả và những đóng góp mới
Đóng góp mới về mặt khoa học và lý luận
- Luận án đã hệ thống hóa và hoàn thiện hệ thống khái niệm công cụ: quan điểm sai trái, thù địch, quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, và giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội cho sinh viên.
- Luận giải chi tiết cấu trúc 3 thành tố của ý thức đấu tranh phản bác (nhận thức, niềm tin/thái độ, ý chí) và 5 nội dung giáo dục cốt lõi đối với đối tượng sinh viên đại học trong môi trường truyền thông số.
- Làm rõ cơ sở lý luận về mối quan hệ biện chứng giữa các chủ thể giáo dục trong trường đại học và vai trò tự giáo dục của sinh viên.
Đóng góp mới về mặt thực tiễn
- Cung cấp bức tranh toàn diện, có số liệu khảo sát thực tế (2016-2021) tại 6 trường đại học đặc trưng ở Hà Nội về thực trạng nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên trước các luận điệu sai trái, thù địch trên mạng xã hội.
- Chỉ ra những tồn tại, hạn chế cụ thể của công tác giáo dục tư tưởng trong nhà trường và nguyên nhân của những hạn chế đó.
- Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, khả thi dưới góc độ khoa học Công tác tư tưởng, có giá trị ứng dụng trực tiếp đến năm 2030 cho các trường đại học tại Hà Nội và các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Giới hạn phạm vi khảo sát: Luận án tập trung khảo sát 6 trường đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội đại diện cho các khối ngành, chưa mở rộng ra các cơ sở giáo dục đại học ở các tỉnh, thành phố khác hoặc hệ đào tạo không chính quy.
- Giới hạn chủ thể: Chủ thể giáo dục được khảo sát giới hạn trong phạm vi nội bộ các trường đại học và học viện, chưa đánh giá sâu vai trò của các chủ thể xã hội ngoài nhà trường.
- Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát so sánh giữa sinh viên các vùng miền; nghiên cứu sâu hơn về tác động của các công nghệ truyền thông mới và thuật toán phân phối nội dung trên mạng xã hội đối với tâm lý và hành vi chính trị của thanh niên.
Giá trị tham khảo
- Đối với nghiên cứu sinh, học viên và giảng viên: Luận án là tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập các học phần Lý luận chính trị (Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam) tại các trường đại học, học viện.
- Đối với các nhà quản lý giáo dục và cán bộ làm công tác tư tưởng: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, nội dung chương trình tập huấn cán bộ Đoàn - Hội, xây dựng các diễn đàn, fanpage học đường nhằm nâng cao sức đề kháng trước thông tin độc hại trên không gian mạng.
Câu hỏi thường gặp
1. Luận án xác định cấu trúc của ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch gồm những yếu tố nào?
Theo luận án, cấu trúc ý thức đấu tranh phản bác bao gồm 3 yếu tố cơ bản: (1) Nhận thức (khả năng hiểu biết, nhận diện đúng sai); (2) Niềm tin và thái độ (bày tỏ thái độ phản đối, không đồng tình, giữ vững niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng); (3) Ý chí (ý chí sẵn sàng, quyết tâm sử dụng lý lẽ và hành động để phản bác thông tin xuyên tạc).
2. Có những chủ thể nào tham gia vào quá trình giáo dục ý thức đấu tranh phản bác trên MXH cho sinh viên trong nhà trường?
Chủ thể giáo dục trong nhà trường được phân chia thành 3 nhóm:
- Cấp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý: Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Hội đồng trường.
- Cấp tham mưu và trực tiếp triển khai: Giảng viên giảng dạy các môn lý luận chính trị, cán bộ Phòng Công tác sinh viên, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, Ban quản lý ký túc xá, chủ nhiệm các câu lạc bộ sinh viên.
- Bản thân sinh viên: Vừa là đối tượng giáo dục, vừa là chủ thể của quá trình tự giáo dục và rèn luyện.
3. Tác giả khảo sát thực trạng tại những trường đại học nào trên địa bàn Hà Nội?
Tác giả tiến hành khảo sát sinh viên chính quy tại 6 trường đại học đại diện cho các khối ngành đào tạo: Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (khối kỹ thuật), Học viện Kỹ thuật Quân sự (khối quân sự), Trường Đại học Ngoại thương (khối kinh tế), Học viện Báo chí và Tuyên truyền (khối khoa học xã hội nhân văn, tư tưởng), Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (khối sư phạm), và Trường Đại học Nội vụ Hà Nội (khối hành chính, quản lý nhà nước).
4. Luận án xác định các nội dung giáo dục trọng tâm nào cho sinh viên trên không gian mạng?
Luận án xác định 5 nội dung chính: (1) Tri thức nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; (2) Đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; (3) Nhận diện phương thức chống phá, luận điệu xuyên tạc trên MXH; (4) Truyền thống lịch sử, lòng yêu nước và trách nhiệm công dân; (5) Kỹ năng sử dụng MXH văn minh, an toàn và văn hóa ứng xử trực tuyến.
Kết luận
Luận án của nghiên cứu sinh Phạm Thúy Quỳnh Nga đã giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục ý thức đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch trên mạng xã hội cho sinh viên các trường đại học ở Hà Nội dưới góc độ khoa học Công tác tư tưởng. Công trình cung cấp hệ thống số liệu khảo sát thực tế giai đoạn 2016-2021 tại 6 trường đại học đặc trưng, chỉ rõ thực trạng nhận thức và những vấn đề đặt ra. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị và kỹ năng sử dụng mạng xã hội cho sinh viên với định hướng ứng dụng đến năm 2030.
