Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Công tác tư tưởng (mã số: 9 31 02 01) với đề tài "Tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam hiện nay" do nghiên cứu sinh Nguyễn Đình Việt thực hiện tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS,TS. Lương Khắc Hiếu, bảo vệ năm 2023.

Về tính cấp thiết, giáo dục lý luận chính trị là nhiệm vụ trọng tâm nhằm trang bị tri thức về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân. Lực lượng này được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện về mọi mặt của Đảng, đảm nhiệm trọng trách bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội, do đó đòi hỏi cao về bản lĩnh và phẩm chất chính trị. Mặc dù công tác giảng dạy lý luận chính trị trong các trường Công an nhân dân đã đạt được những kết quả nhất định, thực tiễn vẫn bộc lộ hạn chế: nội dung bài giảng còn nặng tính giáo điều, sách vở, khuôn hẹp trong giáo trình, thiếu chất liệu cuộc sống và chưa gắn kết với chuyên môn nghiệp vụ công an; phương pháp giảng dạy chủ yếu là độc thoại một chiều; năng lực ứng dụng công nghệ, phương tiện hiện đại và ngoại ngữ của một bộ phận giảng viên còn hạn chế. Trong điều kiện tiếp nhận thông tin đa chiều và sự chống phá của các thế lực thù địch, bài giảng lý luận chính trị không chỉ cần tính khoa học mà còn phải giữ vững lập trường giai cấp.

Khoảng trống nghiên cứu được xác định là: Dưới góc độ chuyên ngành Công tác tư tưởng, chưa có công trình độc lập ở quy mô luận án tiến sĩ nghiên cứu chuyên sâu về tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân; nội hàm khái niệm, tiêu chí đánh giá, các yếu tố tác động và hệ thống giải pháp nâng cao tính thuyết phục chưa được xác lập đầy đủ.

Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở luận giải các vấn đề lý luận và thực tiễn, đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam.

Nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản phân định thành bốn nội dung:

  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài, chỉ ra các kết quả đạt được và hướng nghiên cứu tiếp theo.
  2. Luận giải, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tính thuyết phục và tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam.
  3. Đánh giá thực trạng tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với đối tượng này trong những năm gần đây và xác định các vấn đề đặt ra cần giải quyết.
  4. Đề xuất phương hướng và giải pháp nâng cao tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu là tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam hiện nay.

Phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

  • Đối tượng khảo sát: Học viên hệ chính quy trong độ tuổi từ 18 đến 25 tại các trường đại học, học viện Công an nhân dân.
  • Không gian: 06 cơ sở đào tạo, gồm Học viện Chính trị Công an nhân dân, Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học An ninh nhân dân và Trường Đại học Cảnh sát nhân dân.
  • Nội dung: Các tiêu chí cấu thành tính thuyết phục của bài giảng (nội dung; phương pháp, hình thức; phương tiện; phẩm chất, năng lực của giảng viên) và kết quả chuyển biến về nhận thức, thái độ, hành vi của học viên.
  • Thời gian: Khảo sát thực trạng từ năm 2016 đến thời điểm nghiên cứu (năm 2023); các giải pháp đề xuất có giá trị vận dụng định hướng đến năm 2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án hệ thống hóa tài liệu nghiên cứu liên quan theo ba nhóm chủ đề:

Nhóm nghiên cứu về tính thuyết phục:

  • Các tài liệu nước ngoài: Kôvaliôp nghiên cứu tâm lý học cá nhân và tâm lý học xã hội, nhấn mạnh uy tín người lãnh đạo, quy luật lây lan tâm lý và cảm hóa; Dale Carnegie (2002) trong "Đắc nhân tâm - nghệ thuật thuyết phục lòng người" chỉ ra hai phương thức thuyết phục qua ngôn từ và hành vi thực tế; Robert Cialdini (2010) trong "Những đòn tâm lý trong thuyết phục" đưa ra sáu nguyên tắc tâm lý (đáp trả, cam kết và nhất quán, bằng chứng xã hội, gây thiện cảm, uy quyền, khan hiếm) cùng chỉ số thuyết phục.
  • Các tài liệu trong nước: Sách của Chu Văn Đức (2005) về kỹ năng giao tiếp; Đỗ Thùy Vân và Vũ Thu Phương (2007) về nghệ thuật thuyết phục; Lương Khắc Hiếu (2009) trong "Nguyên lý công tác tư tưởng" (tập 1, 2) cung cấp khung lý luận về cấu trúc, nguyên tắc, phương pháp và tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng; luận án tiến sĩ của Trần Thị Thanh Hà (2005) về kỹ năng giao tiếp vận động quần chúng; Đinh Thị Mai (2013) về kỹ năng tuyên truyền miệng theo tư tưởng Hồ Chí Minh; các bài báo khoa học của Phạm Văn Linh (2010), Phạm Huy Kỳ (2012), Đào Duy Quát (2012) và Lương Ngọc Vĩnh (2016) trên các Tạp chí Tuyên giáo và Tạp chí Xây dựng Đảng bàn về tính sắc bén, nội hàm lý trí - tình cảm và mức độ tác động của công tác tư tưởng.

Nhóm nghiên cứu về tính thuyết phục của bài giảng và bài giảng lý luận chính trị:

  • Nghiên cứu quốc tế: Donald A. Bligh phân tích ưu nhược điểm của phương pháp giảng bài trong tương quan truyền thụ tri thức và khơi gợi tư duy; Franz Emanuel Weinert (2016) phân tích sự phát triển nhận thức và năng lực giáo viên; Lois Cohen, Lawrence Manion và Keith Morrison (2017) trong "Cẩm nang thực hành giảng dạy" xác định tiêu chuẩn giáo viên dạy giỏi trên ba lĩnh vực chuyên môn, hiểu biết và kỹ năng tổ chức lớp.
  • Nghiên cứu trong nước: Tài liệu của Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (2004); các sách của Nguyễn Duy Bắc (2004), Hồng Vinh và Đào Duy Quát (2006), Trần Thị Tuyết Oanh (2008), Phạm Viết Vượng (2008), Phạm Huy Kỳ (2010), Trần Thị Anh Đào (2010), Nguyễn Văn Cường (2016), Ban Tuyên giáo Trung ương (2016); bài viết của Lương Khắc Hiếu (2022) về thực trạng, giải pháp đổi mới giáo dục lý luận chính trị bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; các luận án tiến sĩ của Nguyễn Thị Thảo (2016), Bùi Hải Dương (2017), Trần Huy Ngọc (2018); đề tài cấp Bộ do Ban Tuyên giáo Trung ương (2007), Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Bách khoa Hà Nội (2010) và Trương Ngọc Nam (2015) chủ trì nghiên cứu về phương pháp giảng dạy lý luận chính trị cho từng khối ngành.

Nhóm nghiên cứu về bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường Công an nhân dân:

  • Các sách chuyên khảo: Nguyễn Đình Thuận (2016) về vận động quần chúng; Nguyễn Thị Hiền (2015) về kỹ năng giao tiếp đào tạo bậc trung cấp; Nguyễn Văn Tập, Nguyễn Thị Hiền, Bùi Đức Trọng (2018) về tâm lý học trong đào tạo công an; Hoàng Cung (2016) về tâm lý học nghiệp vụ cảnh sát; Nguyễn Xuân Yêm và Hoàng Thị Bích Ngọc (2013) về tâm lý học hình sự.
  • Luận án tiến sĩ của Bùi Hoàng Thao (2017) về đổi mới nội dung, chương trình giáo dục lý luận chính trị trong các trường Công an nhân dân; các bài báo trên tạp chí ngành của Đỗ Đình Hòa (2009), Nguyễn Bình Ban (2009), Nguyễn Hải Hưng (2008), Đinh Hữu Phượng (2008), Vũ Hồng Sơn (2009) về xây dựng đội ngũ giảng viên và đổi mới phương pháp giảng dạy tại Học viện Cảnh sát nhân dân và Học viện An ninh nhân dân.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết: Phần lớn công trình hiện có tiếp cận hoạt động thuyết phục dưới góc độ tâm lý học, giáo dục học chung hoặc kỹ năng điều tra, vận động quần chúng trong nghiệp vụ công an; một số đề tài nghiên cứu giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên các trường đại học dân sự. Luận án đặt vấn đề nghiên cứu độc lập, chuyên sâu dưới góc độ khoa học công tác tư tưởng về tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị cho học viên các trường Công an nhân dân, xây dựng hệ thống khái niệm, xác lập khung tiêu chí đánh giá và khảo sát thực chứng quy mô lớn tại 06 cơ sở đào tạo đại học của lực lượng này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, chỉ thị, nghị quyết của Đảng ủy Công an Trung ương, các thông tư của Bộ Công an, tiêu biểu là:

  • Quy định số 285-QĐ/TW ngày 25/4/2015 của Bộ Chính trị về công tác giáo dục lý luận chính trị.
  • Thông tư số 32/2018/TT-BCA(X02) ngày 01/9/2018 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về quản lý, giáo dục học viên các trường Công an nhân dân.
  • Luật Giáo dục năm 2009 về phân định mô hình học viện và trường đại học.

Các khái niệm công cụ được tác giả định nghĩa và chuẩn hóa:

  • Lý luận chính trị: Là hệ thống tri thức về lĩnh vực chính trị được rút ra từ hoạt động nghiên cứu khoa học và thực tiễn, phản ánh lợi ích và mối quan hệ giai cấp trong việc giành và giữ chính quyền.
  • Bài giảng lý luận chính trị đối với học viên Công an nhân dân: Quá trình dạy học của giảng viên lý luận chính trị trong công an nhằm hình thành cho học viên kiến thức, kỹ năng lý luận chính trị và năng lực vận dụng vào thực tiễn ngành.
  • Tính thuyết phục của bài giảng: Quá trình tác động đồng thời trên hai bình diện: lý trí (nội dung khoa học, lập luận chặt chẽ làm đối tượng "khẩu phục") và tình cảm (nhiệt huyết, nhân cách mẫu mực của giảng viên làm đối tượng "tâm phục"), dẫn đến sự tuân thủ tự nguyện, biến nhận thức thành niềm tin và hành động.

Về phương pháp nghiên cứu, luận án kết hợp các phương pháp chuyên ngành công tác tư tưởng và liên ngành:

  • Phân tích và tổng hợp: Xử lý văn kiện Đảng, văn bản chỉ đạo của Bộ Công an và các tài liệu khoa học liên quan.
  • Thống kê, so sánh, đối chiếu: Phân tích số liệu giáo dục và kết quả khảo sát thực tế.
  • Tổng kết thực tiễn: Đánh giá ưu điểm, hạn chế của hoạt động giảng dạy tại các học viện, trường đại học công an.
  • Chuyên gia: Phỏng vấn sâu các chuyên gia, giảng viên giàu kinh nghiệm về công tác tư tưởng và lý luận chính trị.
  • Điều tra xã hội học bằng bảng hỏi: Thu thập dữ liệu từ giảng viên và học viên tại 06 trường đại học, học viện Công an nhân dân.

Bảng tổng hợp mẫu khảo sát điều tra xã hội học của luận án:

STT Tên cơ sở đào tạo khảo sát Số lượng phiếu giảng viên (N = 200) Số lượng phiếu học viên hệ chính quy (N = 900) Tổng số mẫu khảo sát theo đơn vị
1 Học viện Chính trị Công an nhân dân 50 150 200
2 Học viện An ninh nhân dân 30 150 180
3 Học viện Cảnh sát nhân dân 30 150 180
4 Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy 30 150 180
5 Trường Đại học An ninh nhân dân 30 150 180
6 Trường Đại học Cảnh sát nhân dân 30 150 180
Tổng 06 cơ sở đào tạo đại học, học viện CAND 200 900 1.100

Cơ cấu đối tượng điều tra bao gồm giảng viên chuyên trách giảng dạy các môn lý luận chính trị và học viên hệ chính quy trải đều từ năm thứ nhất đến năm thứ tư nhằm phản ánh tiến trình tiếp nhận tri thức qua các giai đoạn học tập.

Nguồn dữ liệu bao gồm dữ liệu thứ cấp (báo cáo tổng kết năm học, nghị quyết, đề án đào tạo của Bộ Công an và các cơ sở đào tạo) và dữ liệu sơ cấp (1.100 phiếu điều tra xã hội học, biên bản phỏng vấn sâu chuyên gia).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

Chương này dành cho việc rà soát toàn diện các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài, được chia thành 3 tiết:

  • Tiết 1.1 tổng thuật các nghiên cứu về tính thuyết phục dưới góc độ tâm lý học, xã hội học, lý luận giao tiếp và công tác tư tưởng. Các công trình chỉ ra thuyết phục là hình thức tác động làm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của đối tượng dựa trên sự tự nguyện và uy tín của chủ thể.
  • Tiết 1.2 phân tích các nghiên cứu về tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị và các bài giảng trong môi trường lực lượng vũ trang, chỉ ra mối quan hệ giữa phương pháp sư phạm hiện đại với việc kích thích động cơ học tập của người học.
  • Tiết 1.3 tổng kết thành tựu của các công trình đi trước, đồng thời nêu bật các vấn đề chưa được giải quyết: thiếu vắng một công trình nghiên cứu hệ thống dưới góc độ công tác tư tưởng về bài giảng lý luận chính trị cho học viên các trường công an; các tiêu chí đánh giá tính thuyết phục chưa được lượng hóa và làm rõ trong điều kiện đào tạo đặc thù của lực lượng vũ trang.

Chương 2: Những vấn đề lý luận về tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam

Chương 2 thiết lập khung lý luận của luận án qua 3 tiết:

  • Tiết 2.1 phân tích khái niệm lý luận, lý luận chính trị, bài giảng và bài giảng lý luận chính trị. Tác giả chỉ rõ ba đặc điểm cơ bản của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên Công an nhân dân: tính trừu tượng, khái quát gắn với thực tiễn xã hội và thực tiễn công tác công an; tính khoa học, tính hàn lâm cao (đặc biệt trong các môn như Triết học Mác - Lênin); tính đảng, tính chính trị sâu sắc nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
  • Tiết 2.2 xác định quan niệm về tính thuyết phục và xây dựng 5 nhóm tiêu chí đánh giá tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị:
    1. Tiêu chí về chủ thể: Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; trình độ học vấn, kiến thức chuyên môn và thực tiễn công tác công an; năng lực và phương pháp sư phạm; uy tín và phong cách nhà giáo.
    2. Tiêu chí về nội dung bài giảng: Tính khoa học, chính xác; tính định hướng chính trị tư tưởng; tính thực tiễn và tính thời sự, gắn kết giữa lý luận với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
    3. Tiêu chí về phương thức và hình thức giảng dạy: Mức độ sử dụng phương pháp dạy học tích cực; khả năng kết hợp giữa thuyết trình với đối thoại, nêu vấn đề, thảo luận nhóm; tính hợp lý trong kết cấu bài giảng.
    4. Tiêu chí về phương tiện giảng dạy: Tính trực quan, sinh động; mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và học liệu hỗ trợ bài giảng.
    5. Tiêu chí về kết quả tiếp nhận ở người học: Mức độ chuyển biến về mặt nhận thức (nắm vững bản chất nguyên lý); sự chuyển biến về tình cảm, thái độ (hình thành niềm tin chính trị vững chắc); sự chuyển hóa thành hành vi, ý chí phấn đấu trong học tập và rèn luyện kỷ luật.
  • Tiết 2.3 phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tính thuyết phục, chia làm hai nhóm: yếu tố chủ quan (năng lực, tâm huyết của giảng viên; động cơ, thái độ của học viên) và yếu tố khách quan (môi trường sư phạm, điều kiện cơ sở vật chất, giáo trình, tài liệu tham khảo và bối cảnh thông tin chính trị - xã hội).

Chương 3: Thực trạng và những vấn đề đặt ra về tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam hiện nay

Chương 3 trình bày các kết quả khảo sát thực tế và phân tích thực trạng qua 3 tiết:

  • Tiết 3.1 khái quát đặc thù 06 học viện, trường đại học Công an nhân dân; đặc điểm đội ngũ giảng viên lý luận chính trị (đa số có bản lĩnh chính trị vững vàng, được đào tạo bài bản nhưng một bộ phận thiếu trải nghiệm thực tiễn chiến đấu) và đặc điểm học viên (độ tuổi 18-25, có kỷ luật cao, sống trong môi trường bán quân sự, khả năng tiếp thu nhanh nhưng nhận thức lý luận ban đầu còn đơn giản).
  • Tiết 3.2 phân tích thực trạng tính thuyết phục của bài giảng qua số liệu khảo sát 1.100 mẫu:
    • Mặt ưu điểm: Nội dung cơ bản đảm bảo tính đảng, tính khoa học, chuẩn mực theo chương trình; đa số giảng viên nhiệt tình, có trách nhiệm; phương tiện trình chiếu được tăng cường; học viên có nhận thức đúng đắn về vai trò của lý luận chính trị.
    • Mặt hạn chế: Bài giảng còn mang nặng tính thuyết trình một chiều; tính hấp dẫn, lôi cuốn chưa cao; việc liên hệ thực tiễn nghiệp vụ công an còn mang tính gượng ép; một bộ phận giảng viên chưa làm chủ kỹ năng ứng dụng công nghệ và xử lý tình huống đối thoại; một số học viên học tập thụ động, mang tâm lý học đối phó để qua môn.
  • Tiết 3.3 đúc kết các vấn đề đặt ra và các mâu thuẫn cần giải quyết:
    • Mâu thuẫn giữa yêu cầu cao về tính khái quát, trừu tượng của lý luận chính trị với nhận thức thực tiễn nghề nghiệp còn hạn chế của học viên từ năm thứ nhất đến năm thứ tư.
    • Mâu thuẫn giữa khối lượng kiến thức lớn, tính thời sự chính trị dồn dập với quỹ thời gian bố trí trên lớp và thói quen giảng dạy độc thoại của giảng viên.
    • Mâu thuẫn giữa yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy hiện đại với thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị và kỹ năng sư phạm số của một bộ phận giảng viên.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp nâng cao tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân Việt Nam trong thời gian tới

Chương 4 đưa ra phương hướng và hệ thống giải pháp nâng cao tính thuyết phục qua 2 tiết:

  • Tiết 4.1 xác định các phương hướng cơ bản: Quán triệt sâu sắc các nghị quyết của Đảng và Đảng ủy Công an Trung ương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo; bám sát mục tiêu đào tạo sĩ quan công an vừa "hồng" vừa "chuyên"; gắn kết chặt chẽ giữa giảng dạy lý luận với thực tiễn bảo đảm an ninh, trật tự; phát huy vai trò chủ thể của người học trong môi trường giáo dục đặc thù.
  • Tiết 4.2 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ:
    1. Đổi mới và chuẩn hóa nội dung bài giảng lý luận chính trị theo hướng gắn kết với thực tiễn chiến đấu và chuyên môn nghiệp vụ của lực lượng Công an nhân dân; thường xuyên cập nhật thông tin thời sự, các nghị quyết mới của Đảng và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch.
    2. Đổi mới phương pháp và hình thức giảng dạy: Giảm thuyết trình độc thoại, tăng cường phương pháp dạy học nêu vấn đề, đối thoại, thảo luận nhóm, phân tích tình huống thực tế và nghiên cứu thực tế tại cơ sở công an địa phương.
    3. Xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên lý luận chính trị: Nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức; tổ chức luân chuyển, đưa giảng viên đi thực tế tại công an các đơn vị, địa phương để tích lũy kinh nghiệm thực tiễn; đào tạo kỹ năng sư phạm hiện đại, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và ngoại ngữ.
    4. Nâng cao tính tích cực, chủ động của học viên: Xây dựng động cơ học tập đúng đắn, hướng dẫn phương pháp tự học, tự nghiên cứu tài liệu lý luận chính trị và tham gia các hoạt động ngoại khóa, hội thi tìm hiểu lý luận.
    5. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện giảng dạy và hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý đào tạo, đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập các môn lý luận chính trị theo hướng đánh giá năng lực tư duy và vận dụng thực tiễn.

Kết quả và những đóng góp mới

Về mặt lý luận:

  • Luận án đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ khái niệm tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị đối với học viên các trường đại học, học viện Công an nhân dân từ góc độ khoa học công tác tư tưởng.
  • Xác lập khung lý thuyết gồm 5 nhóm tiêu chí toàn diện đánh giá tính thuyết phục của bài giảng (về chủ thể, nội dung, phương thức, phương tiện và kết quả thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi ở người học).
  • Phân tích rõ các đặc thù của bài giảng lý luận chính trị trong môi trường đào tạo công an (tính khoa học hàn lâm, tính trừu tượng gắn với thực tiễn an ninh trật tự, tính đảng và tính chính trị).

Về mặt thực tiễn:

  • Phản ánh thực trạng tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị qua bộ số liệu điều tra 1.100 mẫu (200 giảng viên và 900 học viên) tại 06 cơ sở đào tạo đại học thuộc Bộ Công an trong giai đoạn 2016 - 2023.
  • Khái quát các mâu thuẫn cốt lõi và vấn đề đặt ra trong thực tiễn giảng dạy lý luận chính trị tại các trường Công an nhân dân hiện nay.
  • Đề xuất hệ thống phương hướng và 5 nhóm giải pháp có cơ sở khoa học, phù hợp với mô hình đào tạo bán quân sự của ngành Công an nhằm nâng cao chất lượng bài giảng đến năm 2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của luận án:

  • Phạm vi khảo sát thực chứng chỉ tập trung vào đối tượng học viên hệ chính quy trong độ tuổi 18 đến 25 tại 06 trường đại học, học viện Công an nhân dân, chưa bao quát các đối tượng thuộc hệ vừa làm vừa học, hệ đào tạo sau đại học hoặc các trường cao đẳng, trung cấp công an nhân dân.
  • Thời gian khảo sát số liệu phản ánh thực trạng giai đoạn 2016 đến năm 2023, do đó việc phân tích tác động dài hạn của các nghị quyết đại hội Đảng khóa mới đối với chương trình giáo dục lý luận chính trị đòi hỏi phải tiếp tục được cập nhật.

Hướng nghiên cứu tiếp:

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các hệ đào tạo khác trong lực lượng Công an nhân dân và các trường thuộc khối Quân đội nhân dân.
  • Nghiên cứu sâu hơn về tác động của chuyển đổi số và công nghệ giáo dục mới đối với tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị trong giai đoạn đến năm 2030.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho các nhóm đối tượng:

  • Giảng viên giảng dạy lý luận chính trị trong các trường đại học, học viện Công an nhân dân và hệ thống các trường đại học dân sự: Vận dụng khung tiêu chí và các giải pháp sư phạm để tự đánh giá, thiết kế bài giảng khoa học, hấp dẫn, tăng cường tính thuyết phục đối với người học.
  • Cán bộ lãnh đạo, chỉ huy và cơ quan quản lý đào tạo (Cục Đào tạo - Bộ Công an, Ban Giám đốc các học viện, Ban Giám hiệu các trường đại học công an): Cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giảng viên, đưa giảng viên đi thực tế công tác tại địa phương và đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại.
  • Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Công tác tư tưởng, Chính trị học, Xây dựng Đảng và Giáo dục học: Sử dụng luận án như một tài liệu nghiên cứu chuyên khảo về phương pháp luận và dữ liệu thực chứng trong nghiên cứu giáo dục chính trị tư tưởng.

Câu hỏi thường gặp

  1. Tính thuyết phục của bài giảng lý luận chính trị được luận án định nghĩa như thế nào? Trả lời: Tính thuyết phục là thuộc tính chỉ mức độ, quy mô, tính chất tác động của chủ thể (giảng viên) thông qua nội dung, phương pháp, phương tiện nhằm làm cho đối tượng (học viên) quan tâm, hiểu biết, tin tưởng và tự giác hành động theo mục đích đề ra. Quá trình này diễn ra trên hai bình diện: tác động lý trí làm cho người học "khẩu phục" qua lập luận khoa học, logic; và tác động tình cảm làm cho người học "tâm phục" qua phẩm chất, uy tín và nhiệt huyết của giảng viên.

  2. Khảo sát thực tế của luận án được tiến hành với quy mô và địa bàn nào? Trả lời: Khảo sát được thực hiện tại 06 cơ sở đào tạo đại học, học viện Công an nhân dân gồm: Học viện Chính trị Công an nhân dân, Học viện An ninh nhân dân, Học viện Cảnh sát nhân dân, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy, Trường Đại học An ninh nhân dân và Trường Đại học Cảnh sát nhân dân. Tổng số phiếu phát ra và thu về hợp lệ là 1.100 phiếu, gồm 200 giảng viên lý luận chính trị (Học viện Chính trị CAND: 50 phiếu; 5 trường còn lại mỗi trường 30 phiếu) và 900 học viên hệ chính quy (150 phiếu/trường, phân bổ từ năm thứ nhất đến năm thứ tư).

  3. Bài giảng lý luận chính trị trong các trường Công an nhân dân có những đặc điểm riêng biệt nào? Trả lời: Luận án chỉ ra ba đặc điểm cơ bản: (1) Tính trừu tượng, khái quát cao nhưng gắn bó mật thiết với thực tiễn đời sống xã hội và công tác công an; (2) Tính khoa học, tính hàn lâm cao, đòi hỏi tư duy lý luận sâu sắc; (3) Tính đảng, tính chính trị sâu sắc, lấy việc phục vụ mục tiêu cách mạng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và sự nghiệp bảo đảm an ninh, trật tự làm trọng tâm.

  4. Thực trạng hạn chế lớn nhất của bài giảng lý luận chính trị tại các trường Công an nhân dân được chỉ ra là gì? Trả lời: Bài giảng còn nặng về giáo điều, sách vở, bó hẹp trong giáo trình và thiếu chất liệu cuộc sống; phương pháp giảng dạy chủ yếu vẫn là thuyết trình độc thoại một chiều, chưa phát huy tính chủ động, phản biện của học viên; việc liên hệ lý luận với thực tiễn chiến đấu công an chưa sâu; một bộ phận giảng viên còn hạn chế về ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ và trải nghiệm thực tiễn công tác nghiệp vụ.

  5. Luận án xác định các nhóm tiêu chí nào để đánh giá tính thuyết phục của bài giảng? Trả lời: 5 nhóm tiêu chí gồm: (1) Phẩm chất, năng lực, trình độ của giảng viên; (2) Nội dung bài giảng; (3) Phương thức, hình thức bài giảng; (4) Phương tiện giảng dạy; (5) Kết quả chuyển biến về nhận thức, thái độ và hành vi của học viên.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Đình Việt đã giải quyết một vấn đề vừa mang tính cấp thiết về thực tiễn, vừa có ý nghĩa khoa học sâu sắc đối với công tác giáo dục lý luận chính trị trong lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Dưới góc độ chuyên ngành Công tác tư tưởng, công trình đã xây dựng hệ thống lý luận vững chắc, xác lập khung tiêu chí đánh giá toàn diện và khảo sát thực chứng quy mô lớn tại 06 cơ sở đào tạo đại học của ngành Công an trong giai đoạn 2016 - 2023. Các phương hướng và hệ thống giải pháp do luận án đề xuất có giá trị thực tiễn cao, đóng góp cơ sở khoa học cho công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên và đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị định hướng đến năm 2030.