Giảm Nghèo Bền Vững Tại Thị Xã Phú Mỹ, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Tài liệu nghiên cứu Giảm nghèo bền vững trên địa bàn thị xã phú mỹ tỉnh bà rịa vũng tàu, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Mai Văn Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Viết Chiến
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ Đồng Nai
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Giảm Nghèo Bền Vững Tại Thị Xã Phú Mỹ, Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÓI NGHÈO
• 1.1.1. Khái niệm về đói nghèo và giảm nghèo bền vững
• 1.1.2. Các nguyên nhân dẫn đến nghèo đói
• 1.1.3. Khái niệm về giảm nghèo và sự cần thiết phải giảm nghèo bền vững
• 1.2. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.2.1. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên
• 1.2.2. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.3. Các chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương
• 1.4. KINH NGHIỆM GIẢM NGHÈO Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG
• 1.4.1. Kinh nghiệm giảm nghèo của Thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh
• 1.4.2. Kinh nghiệm của thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
• 1.4.3. Bài học rút ra đối với thị xã Phú Mỹ trong công tác giảm nghèo bền vững hiện nay
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ MỸ, TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
• 2.1. KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ-XÃ HỘI THỊ XÃ PHÚ MỸ
• 2.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên Thị xã Phú Mỹ
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội Thị xã Phú Mỹ
• 2.1.3. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến công tác giảm nghèo của Thị xã Phú Mỹ
• 2.2. TÌNH HÌNH HỘ NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ MỸ
• 2.3. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO TẠI THỊ XÃ PHÚ MỸ
• 2.3.1. Thực trạng công tác hỗ trợ sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển ngành nghề
• 2.3.2. Thực trạng công tác cho vay tín dụng đối với người nghèo
• 2.3.3. Thực trạng công tác hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến Nông- Lâm-Ngư
• 2.3.4. Thực trạng công tác hỗ trợ Y tế, giáo dục và cơ sở vật chất khác cho hộ nghèo, hộ khó khăn
• 2.4. Kết quả thực hiện công tác giảm nghèo
• 2.4.1. Những mặt đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ MỸ, TỈNH BÀ RỊA – VŨNG TÀU
• 3.1. CÁC CHỦ TRƯƠNG CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 3.2. NHỮNG CHỦ TRƯƠNG, ĐỊNH HƯỚNG GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG CỦA TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU VÀ THỊ XÃ PHÚ MỸ
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ PHÚ MỸ TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.3.1. Nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách và nguồn ngân sách cho giảm nghèo
• 3.3.2. Nhóm giải pháp tác động vào hành vi của người nghèo
• 3.3.3. Nhóm giải pháp về đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác chuyên môn và cán bộ, chuyên viên thực hiện giảm nghèo
• 3.3.4. Nhóm giải pháp giảm thiểu rủi ro, tổn thương cho người nghèo, hộ khó khăn
• 3.3.5. Nhóm giải pháp tổ chức thực hiện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giảm Nghèo Bền Vững Tại Thị Xã Phú Mỹ

Giảm nghèo bền vững là một trong những mục tiêu quan trọng của chính phủ Việt Nam, đặc biệt tại thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Đề tài này sẽ phân tích các khía cạnh liên quan đến công tác giảm nghèo, từ lý thuyết đến thực tiễn, nhằm nâng cao hiệu quả trong việc cải thiện đời sống cho người dân. Việc nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại mà còn đề xuất các giải pháp khả thi cho tương lai.

1.1. Khái Niệm Giảm Nghèo Bền Vững

Giảm nghèo bền vững không chỉ đơn thuần là việc giảm số lượng hộ nghèo mà còn là việc đảm bảo rằng những hộ đã thoát nghèo không rơi vào tình trạng tái nghèo. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa phát triển kinh tế và các chính sách xã hội.

1.2. Tình Hình Giảm Nghèo Tại Thị Xã Phú Mỹ

Thị xã Phú Mỹ đã có những bước tiến đáng kể trong công tác giảm nghèo, với nhiều mô hình hỗ trợ hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đảm bảo sự bền vững trong công tác này.

II. Những Thách Thức Trong Giảm Nghèo Bền Vững Tại Phú Mỹ

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng công tác giảm nghèo tại thị xã Phú Mỹ vẫn gặp phải nhiều thách thức. Tình trạng tái nghèo, sự phân hóa giàu nghèo và thiếu hụt nguồn lực là những vấn đề cần được giải quyết triệt để.

2.1. Tình Trạng Tái Nghèo

Tái nghèo là một trong những vấn đề nghiêm trọng tại Phú Mỹ, với nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo nhưng lại rơi vào tình trạng khó khăn do thiếu sự hỗ trợ bền vững.

2.2. Sự Phân Hóa Giàu Nghèo

Sự phân hóa giàu nghèo giữa các khu vực trong thị xã đang gia tăng, gây ra những bất bình đẳng trong tiếp cận các dịch vụ xã hội và kinh tế.

III. Phương Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Tại Thị Xã Phú Mỹ

Để giảm nghèo bền vững, thị xã Phú Mỹ cần áp dụng các phương pháp hiệu quả, bao gồm hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề và phát triển hạ tầng. Những giải pháp này sẽ giúp người dân có cơ hội cải thiện thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống.

3.1. Hỗ Trợ Sản Xuất Cho Người Nghèo

Cung cấp các nguồn lực và hỗ trợ kỹ thuật cho người nghèo trong sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp là một trong những giải pháp quan trọng.

3.2. Đào Tạo Nghề Cho Người Dân

Đào tạo nghề cho người dân không chỉ giúp họ có thêm kỹ năng mà còn tạo ra cơ hội việc làm, từ đó nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Phú Mỹ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các mô hình giảm nghèo bền vững tại Phú Mỹ đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh và cải tiến để đạt được hiệu quả cao hơn trong tương lai.

4.1. Kết Quả Thực Hiện Các Chương Trình Giảm Nghèo

Các chương trình giảm nghèo đã giúp hàng ngàn hộ gia đình thoát nghèo, nhưng vẫn cần theo dõi và đánh giá để đảm bảo tính bền vững.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Mô Hình Thành Công

Nghiên cứu cũng đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm từ các mô hình thành công, giúp cải thiện công tác giảm nghèo trong tương lai.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Về Giảm Nghèo Tại Phú Mỹ

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng giảm nghèo bền vững là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chính sách và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Định Hướng Chính Sách Giảm Nghèo

Cần có các chính sách cụ thể và linh hoạt để đáp ứng nhu cầu của người dân, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho việc giảm nghèo bền vững.

5.2. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng trong các chương trình giảm nghèo là rất quan trọng, giúp nâng cao ý thức và trách nhiệm của người dân trong việc thoát nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2020, công tác giảm nghèo bền vững tại Thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã đạt được nhiều kết quả tích cực với tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 6,27% năm 2016 xuống còn 0,76% vào cuối năm 2020. Thị xã Phú Mỹ, với vị trí địa lý chiến lược và sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, đã chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng thương mại - dịch vụ chiếm 55,68%, công nghiệp 35,46% và nông nghiệp 4,86%, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 16,4%/năm. Tuy nhiên, bên cạnh thành tựu, vẫn còn tồn tại những hạn chế như tình trạng tái nghèo, sự ỷ lại của một bộ phận người dân và hiệu quả sử dụng nguồn lực chưa cao, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc thiểu số.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng giảm nghèo bền vững trên địa bàn, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo, góp phần xây dựng Thị xã Phú Mỹ trở thành thành phố công nghiệp, cảng biển vào năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2016-2020 tại Thị xã Phú Mỹ, với trọng tâm là các hộ nghèo và cận nghèo trong khu vực. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý kinh tế và chính sách giảm nghèo bền vững, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và ổn định xã hội tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về nghèo đói và giảm nghèo bền vững, trong đó có:

• Lý thuyết nghèo đói đa chiều: Định nghĩa nghèo không chỉ dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các khía cạnh về tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin. Chuẩn nghèo đa chiều được áp dụng theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg của Chính phủ.

• Mô hình quản lý nhà nước về giảm nghèo: Nhấn mạnh vai trò của chính sách công, sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội trong việc triển khai các chương trình giảm nghèo bền vững.

• Khái niệm giảm nghèo bền vững: Được hiểu là duy trì thành quả giảm nghèo lâu dài, không tái nghèo, đảm bảo người dân có thu nhập và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản ngay cả khi gặp rủi ro.

Các khái niệm chính bao gồm: nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối, chuẩn nghèo đa chiều, tái nghèo, và các nhân tố ảnh hưởng đến giảm nghèo như điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa và chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp khoa học xã hội dựa trên nền tảng duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp sau:

• Thu thập số liệu thứ cấp: Từ các nguồn chính thức như UBND Thị xã Phú Mỹ, Phòng Lao động Thương binh và Xã hội, Chi cục Thống kê thị xã, đảm bảo tính chính xác và cập nhật của dữ liệu kinh tế - xã hội.

• Thu thập số liệu sơ cấp: Qua phỏng vấn, tham vấn cán bộ địa phương và cán bộ làm công tác giảm nghèo nhằm thu thập thông tin thực tiễn, đánh giá hiệu quả các chính sách và chương trình.

• Phân tích thống kê và so sánh: Sử dụng bảng biểu, biểu đồ để minh họa tình hình hộ nghèo, cận nghèo, tỷ lệ tái nghèo và các chỉ số liên quan trong giai đoạn 2016-2020.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lựa chọn các hộ nghèo, cán bộ giảm nghèo tại các phường, xã đại diện cho đặc điểm kinh tế - xã hội đa dạng của Thị xã Phú Mỹ nhằm đảm bảo tính đại diện và khách quan.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2016-2020, đồng thời khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp đến năm 2022.

Phương pháp luận nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về công tác giảm nghèo trong thời kỳ đổi mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm tỷ lệ hộ nghèo hiệu quả: Tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn giảm từ 6,27% năm 2016 xuống còn 0,76% năm 2020, đạt mục tiêu đề ra là dưới 1%. Tổng số 2.017 hộ được công nhận thoát nghèo trong giai đoạn này, trong đó có 307 hộ nghèo quốc gia và 804 hộ nghèo chuẩn tỉnh.

2. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực: Thương mại - dịch vụ chiếm 55,68%, công nghiệp 35,46%, nông nghiệp chỉ còn 4,86%, với tốc độ tăng trưởng bình quân 16,4%/năm. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận việc làm và nâng cao thu nhập.

3. Hạn chế trong hiệu quả sử dụng nguồn lực: Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc sử dụng nguồn lực chưa đạt hiệu quả tối ưu, đặc biệt đối với đồng bào dân tộc thiểu số và các hộ nghèo có nhu cầu xây dựng nhà ở đại đoàn kết nhưng chưa đủ điều kiện.

4. Tình trạng tái nghèo và ỷ lại còn tồn tại: Một số hộ nghèo có nguy cơ tái nghèo do thiếu vốn, trình độ lao động thấp, hoặc chưa chủ động trong việc chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp với xu hướng phát triển đô thị hóa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những thành tựu trên là sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương, cùng với sự phát triển kinh tế mạnh mẽ, đặc biệt là các khu công nghiệp thu hút đầu tư lớn với tổng vốn đăng ký hơn 11 tỷ USD. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm, giúp người dân nâng cao thu nhập.

Tuy nhiên, hạn chế về nguồn lực, trình độ cán bộ giảm nghèo và nhận thức của người dân về giảm nghèo bền vững vẫn là những thách thức lớn. So sánh với các địa phương như Thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) và Thành phố Vinh (Nghệ An), việc nâng cao nhận thức, đào tạo nghề và huy động nguồn lực xã hội là những bài học quan trọng để cải thiện hiệu quả giảm nghèo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo theo năm, cơ cấu kinh tế và bảng tổng hợp các chính sách hỗ trợ, giúp minh họa rõ nét hơn về tiến trình và kết quả giảm nghèo bền vững tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng lao động: Tổ chức các khóa đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động tại các khu công nghiệp, nhằm nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm và thu nhập cho người nghèo. Thời gian thực hiện: 2022-2025. Chủ thể: UBND Thị xã, các trung tâm đào tạo nghề.

2. Đẩy mạnh công tác truyền thông và nâng cao nhận thức: Triển khai các chương trình tuyên truyền về giảm nghèo bền vững, khuyến khích người dân chủ động vươn lên, hạn chế tư tưởng ỷ lại. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Ban chỉ đạo giảm nghèo, các tổ chức đoàn thể.

3. Tối ưu hóa sử dụng nguồn lực và phối hợp chính sách: Rà soát, điều chỉnh các chính sách hỗ trợ để tránh chồng chéo, tập trung nguồn lực vào các nhóm đối tượng có nguy cơ tái nghèo cao, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Thời gian: 2022-2023. Chủ thể: UBND Thị xã, các phòng ban liên quan.

4. Phát triển hạ tầng và dịch vụ xã hội cơ bản: Đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hệ thống nước sạch, y tế, giáo dục tại các vùng nghèo, nhằm cải thiện điều kiện sống và giảm thiểu rủi ro tái nghèo. Thời gian: 2022-2025. Chủ thể: Sở Xây dựng, Sở Y tế, UBND các phường, xã.

5. Xây dựng hệ thống quản lý và giám sát hiệu quả: Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hộ nghèo, theo dõi tiến độ và kết quả giảm nghèo, đảm bảo minh bạch và kịp thời điều chỉnh chính sách. Thời gian: 2022-2024. Chủ thể: Phòng Lao động Thương binh và Xã hội, Ban chỉ đạo giảm nghèo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về kinh tế và xã hội: Giúp hiểu rõ cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp giảm nghèo bền vững, từ đó xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp với đặc điểm địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành quản lý kinh tế, phát triển xã hội: Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học về mô hình giảm nghèo bền vững, phương pháp nghiên cứu và phân tích số liệu thực tiễn.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức xã hội tham gia công tác giảm nghèo: Hỗ trợ xây dựng chương trình, dự án phù hợp với nhu cầu thực tế của người nghèo tại Thị xã Phú Mỹ và các địa phương tương đồng.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực phát triển kinh tế địa phương: Hiểu rõ tác động của phát triển công nghiệp, thương mại đến công tác giảm nghèo, từ đó phối hợp hiệu quả với chính quyền và cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Giảm nghèo bền vững khác gì so với giảm nghèo thông thường?
   Giảm nghèo bền vững không chỉ giúp người dân thoát nghèo mà còn đảm bảo họ không tái nghèo, duy trì mức sống ổn định lâu dài ngay cả khi gặp rủi ro như thiên tai hay biến động kinh tế.

2. Chuẩn nghèo đa chiều được áp dụng như thế nào tại Thị xã Phú Mỹ?
   Chuẩn nghèo đa chiều dựa trên thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin, giúp đánh giá toàn diện hơn tình trạng nghèo của hộ gia đình.

3. Nguyên nhân chính dẫn đến tái nghèo tại địa phương là gì?
   Nguyên nhân bao gồm thiếu vốn sản xuất, trình độ lao động thấp, thiếu kỹ năng chuyển đổi nghề nghiệp, cùng với tác động của thiên tai và hạn chế trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội.

4. Các chính sách hỗ trợ giảm nghèo hiện nay có hiệu quả không?
   Chính sách đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo đáng kể, nhưng còn tồn tại hạn chế về phối hợp, nguồn lực phân bổ chưa tối ưu và nhận thức của người dân chưa đồng đều, cần được cải thiện.

5. Làm thế nào để người nghèo chủ động vươn lên thoát nghèo?
   Thông qua đào tạo nghề, nâng cao nhận thức, hỗ trợ tiếp cận vốn và thị trường, đồng thời khuyến khích tinh thần tự lực, tránh tư tưởng ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo tại Thị xã Phú Mỹ giảm mạnh từ 6,27% năm 2016 xuống còn 0,76% năm 2020, đạt mục tiêu đề ra.
• Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.
• Hạn chế về nguồn lực, trình độ cán bộ và nhận thức người dân vẫn là thách thức cần giải quyết.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đào tạo nghề, truyền thông nâng cao nhận thức, tối ưu hóa nguồn lực và phát triển hạ tầng xã hội.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý kinh tế và chính sách giảm nghèo bền vững tại địa phương, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2025.

Để tiếp tục phát huy kết quả, các cấp chính quyền và tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để điều chỉnh kịp thời. Đây là cơ hội để Thị xã Phú Mỹ phát triển kinh tế xã hội bền vững, nâng cao đời sống người dân và góp phần ổn định chính trị xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ ĐÓI NGHÈO VÀ GIẢM GHÈO BỀN VỮNG 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐÓI NGHÈO 1. Khái niệm về đói nghèo và giảm nghèo bền vững a. Quan niệm của một số tổ chức quốc tế Đói nghèo là một thực trạng của quá trình phát triển kinh tế, xã hội và hiện hữu trong cuộc sống như một yếu tố lịch sử, có thể sinh ra, tồn tại lịch sử, phát triển và cũng có thể mất đi ở mỗi xã hội, mỗi quốc gia, mỗi gia đình, hay mỗi con người.

Không có một định nghĩa chung về đói nghèo, khái niệm đói nghèo được dùng rất lâu trên thế giới để chỉ tình trạng của một nhóm người trong xã hội không có khả năng được hưởng “một cái gì đó” ở mức độ tối thiểu cần thiết, tuy nhiên quan niệm đói nghèo chỉ mang tính chất tương đối bởi vì nó phụ thuộc vào điều kiện không gian, địa lý, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng vùng, từng địa phương, từng quốc gia, khu vực. * Quan niệm của các tổ chức và chuyên gia quốc tế về đói, nghèo Tổ chức UNDP đã đưa ra những định nghĩa về nghèo như sau: - Sự nghèo khổ của con người: Thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết và được nuôi dưỡng tạm đủ. - Sự nghèo khổ về tiền tệ: Thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu. - Sự nghèo khổ chung: Mức độ nghèo kém nghiêm trọng hơn được xác định như không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu lương thực và phi lương 7 thực chủ yếu, những nhu cầu này đôi khi được xác định khác nhau ở nước này hay nước khác.

Hội nghị bàn về giảm đói nghèo trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức vào tháng 9/1993 tại BangKok (Thái Lan), các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cho rằng: nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận, tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của từng địa phương. Đây chính là một khái niệm chung nhất về nghèo, một khái niệm mở, có tính chất hướng dẫn về phương pháp đánh giá, nhận diện nét chính yếu, phổ biến về nghèo. Các tiêu chí và chuẩn mực về mặt lượng hóa (định lượng) được bỏ ngỏ bởi vì còn phải tính đến sự khác biệt chênh lệch giữa điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội và trình độ phát triển của mỗi vùng miền khác nhau. Vấn đề quan trọng nhất mà khái niệm này đã đưa ra được đó chính là những nhu cầu cơ bản của con người, nếu không được thỏa mãn thì họ chính là những người nghèo đói.

Từ khái niệm chung này, khi nghiên cứu thực trạng nghèo đói, người ta đã đưa ra hai khái niệm khác, đó là nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối. Nghèo tuyệt đối: Đó là sự thiếu hụt so với mức sống (những nhu cầu) tối thiểu. Nghèo tuyệt đối đề cập đến vị trí của một cá nhân, hộ gia đình trong mối quan hệ với đường nghèo khổ mà giá trị tuyệt đối của họ cố định theo thời gian. Nghèo tuyệt đối thường được tính trên những nhu cầu dinh dưỡng và một số hàng hóa khác, do vậy một đường nghèo tuyệt đối được dùng để thực hiện các so sánh nghèo đói.

Nghèo tương đối: Đó là sự thiếu hụt của các cá nhân/hộ gia đình so với mức sống trung bình đạt được. Sự thiếu hụt này dựa trên cơ sở một tỷ lệ nào đó so với mức thu nhập bình quân của dân cư, có quốc gia xác định dựa trên 1/2 thu nhập bình quân, có quốc gia lại dựa trên 1/3 thu nhập bình quân. 8 Để so sánh sự nghèo khổ giữa các quốc gia với nhau, người ta sử dụng khái niệm nghèo tương đối. Để đấu tranh chống nạn nghèo cùng cực thì dùng khái niệm nghèo tuyệt đối.

Tuy nhiên, cả hai khái niệm trên đều không hoàn toàn đầy đủ. Khái niệm nghèo tuyệt đối không tính đến sự khác nhau về mức sống ở các nước. Khái niệm nghèo tương đối, không tính đến sự diễn biến của bối cảnh kinh tế xã hội, do đó không tính đến diễn biến của những nhu cầu. Quan niệm của Việt Nam Ở nước ta, quan niệm về đói, nghèo thường trực diện và đơn giản hơn như: đói nghèo là không đủ ăn, nhà cửa dột nát, thường xuyên ốm đau, nhưng không có tiền chữa bệnh, con cái không được đến trường.

Dựa trên các khái niệm của các tổ chức thế giới, Việt Nam đã đưa ra các khái niệm cụ thể về đói, nghèo và được nghiên cứu ở các cấp độ: cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng. Chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo giai đoạn 1998 - 2000 của Việt Nam đã đưa ra các khái niệm: Nghèo, đói, hộ đói, hộ nghèo, vùng nghèo. và có các tiêu chí xác định cho từng loại cụ thể. Về khái niệm nghèo đói của Việt Nam cơ bản thống nhất với khái niệm nghèo đói của ESCAP.

Đói là tình trạng của một bộ phận cư dân nghèo có mức sống dưới mức tối thiểu và thu nhập không đủ bảo đảm nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Đó là những hộ dân cư hàng năm thiếu ăn, đứt bữa từ một đến hai tháng, thường vay mượn của cộng đồng và thiếu khả năng chi trả cho cộng đồng. - Khái niệm đói cũng có hai dạng: đói kinh niên và đói cấp tính (đói gay gắt). + Đói kinh niên: Là bộ phận dân cư đói nhiều năm liền cho đến thời điểm đang xét.

+ Đói cấp tính: Là bộ phận dân cư rơi vào tình trạng đói đột xuất do nhiều nguyên nhân như gặp tai nạn, thiên tai, rủi ro khác tại thời điểm đang xét. 9 - Hộ đói: Là hộ cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, con cái không được học hành đầy đủ, ốm đau không có tiền chữa bệnh, nhà ở tạm bợ. - Hộ nghèo: Là hộ đói ăn nhưng không đứt bữa, mặc không đủ lành, không đủ ấm, không có khả năng phát triển sản xuất. - Xã nghèo: Là xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, không có hoặc rất thiếu những cơ sở hạ tầng thiết yếu như điện, đường, trường, trạm, nước sạch, trình độ dân trí thấp v.

- Huyện nghèo: là huyện có tỉ lệ hộ nghèo trên 50% so với số hộ dân. Phương pháp xác định chuẩn nghèo Thực tế, thời gian đầu chuẩn nghèo được xác định dựa vào nhu cầu chi tiêu, sau đó chuyển sang sử dụng chỉ tiêu thu nhập. Mục đích của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là xác định được đối tượng cụ thể của chương trình trợ cấp thôn, xã, lên danh sách hộ nghèo, chỉ ra các nguyên nhân nghèo đói và đề xuất các giải pháp hỗ trợ. Bên cạnh đó giúp Chính phủ theo dõi, đánh giá tác động của các chính sách kinh tế và xóa đói giảm nghèo, điều chỉnh chuẩn nghèo theo mức độ cải thiện của đời sống dân cư và người nghèo.

- Chuẩn nghèo và phương pháp xác định chuẩn nghèo của Việt Nam. Chuẩn nghèo lần 1: Ban hành năm 1993, quy định: Chia hộ đói nghèo trong cả nước thành hai loại là hộ đói và hộ nghèo, chia cả nước thành hai vùng đói nghèo đó là thành thị và nông thôn, trong đó: + Hộ đói: Là hộ có thu nhập lương thực quy gạo bình quân dưới 13kg/người/tháng đối với khu vực thành thị và dưới 8 kg/người/tháng đối với khu vực nông thôn. + Hộ nghèo: Là hộ có thu nhập lương thực quy gạo bình quân dưới 20kg/người/tháng đối với khu vực thành thị và dưới 15kg/người/tháng đối với khu vực nông thôn. 10 Chuẩn nghèo lần 2: Ban hành năm 1995, quy định: Chia hộ đói nghèo trong cả nước thành hai loại là hộ đói và hộ nghèo, chia cả nước thành 3 vùng đói nghèo là: thành thị, nông thôn miền núi và hải đảo, nông thôn đồng bằng và trung du, trong đó: + Hộ đói: Là hộ có thu nhập lương thực quy gạo bình quân dưới 13kg/người/tháng, tính cho mọi vùng.

+ Hộ nghèo: Là hộ có thu nhập lương thực quy gạo bình quân dưới 15kg/người/tháng đối với khu vực nông thôn miền núi và hải đảo, dưới 20kg/người/tháng đối với khu vực nông thôn đồng bằng và trung du và dưới 25kg/người/tháng đối với khu vực thành thị. Chuẩn nghèo lần 3: Ban hành năm 1997 (Công văn số 1751/LĐTBXH ngày 20/5/1997), quy định: Chia hộ đói nghèo trong cả nước thành hai loại là hộ đói và hộ nghèo, chia cả nước thành ba vùng đói, nghèo là: thành thị, nông thôn miền núi và hải đảo, nông thôn đồng bằng và trung du, trong đó: + Hộ đói: Là hộ có mức thu nhập bình quân quy gạo dưới 13kg/người/tháng, tương đương 45.000 đồng, tính cho mọi vùng. + Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân quy gạo dưới 15kg/người/tháng, tương đương 55.000 đồng tính cho khu vực nông thôn miền núi và hải đảo, dưới 20kg/người/tháng, tương đương 70.000đ tính cho khu vực nông thôn đồng bằng và dưới 25kg/người/tháng, tương đương với 90.000 đồng tính cho khu vực thành thị. Chuẩn nghèo lần 4: Ban hành năm 2000 (Quyết định số 1143/QĐ- LĐTBXH ngày 01/11/2000), quy định: Bỏ tiêu chí xác định hộ đói, giữ lại tiêu chí xác định hộ nghèo, không dựa vào thu nhập lương thực quy gạo mà dựa vào thu nhập tính theo tiền Việt Nam, trong đó: Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân dưới 80.000đ/người/tháng, tính cho khu vực nông thôn miền núi và hải đảo, dưới 100.000đ/người/tháng, 11 tính cho khu vực nông thôn đồng bằng và dưới 150.000đ/người/tháng, tính cho khu vực thành thị.

Chuẩn nghèo lần 5: Ban hành năm 2005 (Quyết định số 170/2005/QĐ- TTg ngày 08/7/2005 của Thủ tướng Chính phủ), quy định chuẩn nghèo giai đoạn này được nâng lên cho phù hợp với mức sống đã được nâng lên của nhân dân và để gần với chuẩn nghèo đói của quốc tế. Hộ nghèo là hộ có mức thu nhập bình quân dưới 200.000đ/người/tháng, tính cho khu vực nông thôn và dưới 260.000đồng/người/tháng, tính cho khu vực thành thị. Với chuẩn nghèo này, cả nước có 22% hộ nghèo, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền núi, biên giới và Tây Nguyên. Chuẩn nghèo lần 6: Ban hành ngày 30/01/2011 theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ Hộ nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 500.000đ/người/tháng (từ 6.000đ/người/năm) trở xuống.

Hộ nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 400.000 đồng/người/tháng (từ 4.000 đ/người/năm) trở xuống. Hộ cận nghèo ở nông thôn là hộ có mức thu nhập bình quân từ 401.000đ/người/tháng. Hộ cận nghèo ở thành thị là hộ có mức thu nhập bình quân từ 501.000đ/người/tháng.