Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế Giữa Các Bên Liên Doanh Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích giải quyết tranh chấp kinh tế trong doanh nghiệp liên doanh tại Việt Nam, cung cấp giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Hồ Quang Huy
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thúy Hiền
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự
• Đề tài: Pháp Luật Việt Nam Về Đăng Ký Giao Dịch Bảo Đảm
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐĂNG KÝ GIAO DỊCH BẢO ĐẢM
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.1.1. Khái niệm về đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.1.2. Đặc điểm của đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.2. Vai trò của đăng ký giao dịch bảo đảm trong nền kinh tế thị trường
• 1.2.1. Đối với bên nhận bảo đảm
• 1.2.2. Đối với bên bảo đảm
• 1.2.3. Đối với bên thứ ba
• 1.2.4. Đối với nền kinh tế - xã hội
• 1.3. Khái quát lịch sử hình thành, phát triển của pháp luật Việt Nam về đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.3.1. Thời kỳ phong kiến
• 1.3.2. Thời kỳ Pháp thuộc
• 1.3.3. Thời kỳ từ năm 1945 đến nay
• 1.3.3.1. Giai đoạn từ năm 1945 đến năm 1975
• 1.3.3.2. Giai đoạn từ năm 1975 đến năm 2000
• 1.3.3.3. Giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2005 (trước khi Bộ luật dân sự năm 2005 được ban hành)
• 1.3.3.4. Giai đoạn từ năm 2005 đến nay
• 1.4. Một số quan điểm về đăng ký giao dịch bảo đảm trên thế giới
• 1.4.1. Hiệu lực của giao dịch bảo đảm
• 1.4.1.1. Hệ thống Common law
• 1.4.1.2. Hệ thống pháp luật civil law
• 1.4.2. Nguyên tắc đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.4.2.1. Nguyên tắc đăng ký thông báo
• 1.4.2.2. Nguyên tắc đăng ký xác minh
• 1.5. Nội dung đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.5.1. Cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm
• 1.5.1.1. Mô hình thứ nhất
• 1.5.1.2. Mô hình thứ hai
• 1.5.1.3. Mô hình thứ ba
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VÀ THỰC TIỄN ĐĂNG KÝ GIAO DỊCH BẢO ĐẢM CỦA VIỆT NAM
• 2.1. Pháp luật hiện hành về đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.2. Những nội dung chủ yếu của pháp luật hiện hành
• 2.2.1. Thẩm quyền đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.2.2. Các trường hợp đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.2.3. Điều kiện đối với tài sản bảo đảm
• 2.2.4. Giá trị pháp lý của việc đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.2.5. Nguyên tắc đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.2.6. Hồ sơ, thủ tục và thời hạn đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.2.7. Thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm
• 2.2.8. Cung cấp thông tin và giá trị pháp lý của thông tin được cung cấp
• 2.3. Quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.4. Một số nhận xét về pháp luật đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.5. Khái quát thực tiễn đăng ký giao dịch bảo đảm tại Việt Nam
• 2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.2. Giao dịch bảo đảm bằng tàu bay
• 2.5.3. Giao dịch bảo đảm bằng tàu biển
• 2.5.4. Giao dịch bảo đảm bằng quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất
• 2.5.5. Giao dịch bảo đảm bằng động sản (trừ tàu bay, tàu biển)
• 2.5.6. Về ứng dụng tin học
• 2.5.7. Một số nhận xét về thực tiễn đăng ký giao dịch bảo đảm
• 2.5.8. Nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ĐĂNG KÝ GIAO DỊCH BẢO ĐẢM
• 3.1. Những yêu cầu cơ bản
• 3.1.1. Pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm phải phù hợp với lý luận khoa học về đăng ký giao dịch bảo đảm
• 3.1.2. Pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam
• 3.1.3. Pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm phải phù hợp với pháp luật Việt Nam và phải gắn với mục tiêu cải cách hành chính, cải cách tư pháp
• 3.1.4. Pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm phải phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế
• 3.1.5. Hoàn thiện pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm phải kết hợp với các giải pháp tổng thể, có tính hệ thống
• 3.2. Giải pháp cụ thể
• 3.2.1. Giải pháp trong thời gian trước mắt
• 3.2.2. Giải pháp lâu dài
• 3.2.3. Các giải pháp khác
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế Trong Doanh Nghiệp Liên Doanh Tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, tranh chấp kinh tế trong doanh nghiệp liên doanh ngày càng trở nên phổ biến. Việc giải quyết các tranh chấp này không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích của các bên liên quan mà còn tác động đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế của Việt Nam. Do đó, việc hiểu rõ về quy trình và các phương pháp giải quyết tranh chấp là rất cần thiết.

1.1. Khái Niệm Về Tranh Chấp Kinh Tế Trong Doanh Nghiệp Liên Doanh

Tranh chấp kinh tế trong doanh nghiệp liên doanh thường phát sinh từ các hợp đồng thương mại, đầu tư hoặc các thỏa thuận hợp tác. Những tranh chấp này có thể liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của các bên trong việc thực hiện hợp đồng. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp các bên có thể xác định được quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong các giao dịch.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế

Giải quyết tranh chấp kịp thời và hiệu quả không chỉ bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn góp phần duy trì sự ổn định trong môi trường kinh doanh. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh luật doanh nghiệp và pháp luật Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện để thu hút đầu tư nước ngoài.

II. Những Vấn Đề Thách Thức Trong Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế

Mặc dù có nhiều quy định pháp lý, nhưng việc giải quyết tranh chấp kinh tế vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong thông tin, sự phức tạp của quy trình pháp lý và sự khác biệt trong văn hóa kinh doanh giữa các bên có thể dẫn đến những khó khăn trong việc đạt được thỏa thuận.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Thông Tin Pháp Lý

Thiếu thông tin chính thức về tình trạng pháp lý của tài sản bảo đảm có thể dẫn đến sự không an toàn cho các bên tham gia giao dịch. Điều này làm tăng nguy cơ phát sinh tranh chấp và gây khó khăn trong việc giải quyết.

2.2. Sự Khác Biệt Trong Văn Hóa Kinh Doanh

Sự khác biệt trong văn hóa kinh doanh giữa các bên có thể tạo ra những hiểu lầm và xung đột trong quá trình thực hiện hợp đồng. Việc không hiểu rõ về phong tục tập quán và cách thức làm việc của nhau có thể dẫn đến những tranh chấp không đáng có.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế Hiệu Quả

Để giải quyết tranh chấp kinh tế một cách hiệu quả, các bên có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Từ thương lượng, hòa giải đến trọng tài và kiện tụng, mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng.

3.1. Thương Lượng Và Hòa Giải

Thương lượng và hòa giải là những phương pháp phổ biến giúp các bên tìm ra giải pháp mà không cần phải đưa vụ việc ra tòa. Những phương pháp này thường tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời giúp duy trì mối quan hệ giữa các bên.

3.2. Trọng Tài Thương Mại

Trọng tài thương mại là một phương pháp giải quyết tranh chấp hiệu quả, đặc biệt trong các giao dịch quốc tế. Phương pháp này giúp các bên có thể giải quyết tranh chấp một cách nhanh chóng và bí mật, đồng thời đảm bảo tính công bằng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế

Việc áp dụng các phương pháp giải quyết tranh chấp trong thực tiễn đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã thành công trong việc giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng và hòa giải, từ đó duy trì được mối quan hệ hợp tác lâu dài.

4.1. Các Trường Hợp Thành Công Trong Giải Quyết Tranh Chấp

Nhiều doanh nghiệp đã áp dụng thành công phương pháp hòa giải để giải quyết tranh chấp, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Những trường hợp này thường được ghi nhận và chia sẻ như là những bài học kinh nghiệm quý giá.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các doanh nghiệp cần rút ra bài học từ những tranh chấp đã xảy ra để cải thiện quy trình làm việc và tăng cường sự minh bạch trong các giao dịch. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Về Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế Trong Doanh Nghiệp Liên Doanh

Giải quyết tranh chấp kinh tế trong doanh nghiệp liên doanh là một vấn đề phức tạp nhưng cần thiết. Việc áp dụng các phương pháp giải quyết tranh chấp hiệu quả sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Tương Lai Của Giải Quyết Tranh Chấp Kinh Tế

Trong tương lai, việc hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao nhận thức về giải quyết tranh chấp sẽ là yếu tố quyết định đến sự phát triển của doanh nghiệp liên doanh tại Việt Nam. Các bên cần chủ động tìm hiểu và áp dụng các phương pháp giải quyết tranh chấp phù hợp.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Cải Cách

Cần có những chính sách cải cách nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp, bao gồm việc đào tạo nhân lực, cải thiện quy trình pháp lý và tăng cường sự hợp tác giữa các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường tín dụng và lưu thông vốn đóng vai trò mạch máu của nền kinh tế thị trường. Theo các báo cáo khảo sát của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) phối hợp cùng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, khoảng 93% tổng khối lượng tài sản được sử dụng làm biện pháp bảo đảm tại các tổ chức tín dụng là bất động sản, trong khi tỷ trọng động sản và các quyền tài sản chỉ chiếm chưa đầy 7%. Thực trạng này phản ánh sự mất cân đối nghiêm trọng trong việc khai thác các nguồn lực kinh tế. Rủi ro pháp lý phát sinh ngày càng phức tạp khi một tài sản bị dùng để bảo đảm cho nhiều nghĩa vụ tại các bên nhận bảo đảm khác nhau nhằm mục đích lừa đảo, hoặc người mua tài sản ngay tình bị thiệt hại quyền lợi do thiếu kênh thông tin minh bạch.

Kể từ khi Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2000/NĐ-CP ngày 10/3/2000 về đăng ký giao dịch bảo đảm, hệ thống đăng ký đã từng bước hình thành nhưng vẫn bộc lộ nhiều khoảng trống pháp lý và sự thiếu đồng bộ. Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện các vấn đề lý luận và thực định về đăng ký giao dịch bảo đảm tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2007, đặt trong sự so sánh với hệ thống pháp luật của các quốc gia theo truyền thống Common Law và Civil Law. Mục tiêu trọng tâm là làm sáng tỏ bản chất của quyền đối kháng với người thứ ba, thứ tự ưu tiên thanh toán, thẩm quyền và cơ chế công khai thông tin. Nghiên cứu mang ý nghĩa thiết thực trong việc đề xuất các giải pháp lập pháp và tổ chức bộ máy, hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đăng ký từ vài ngày xuống tính bằng phút, giảm thiểu hơn 50% các rủi ro tranh chấp tín dụng và thúc đẩy khơi thông dòng vốn cho nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết vật quyền và lý thuyết hiệu lực đối kháng với người thứ ba (Third-party effectiveness theory). Theo Điều 1108 Bộ luật Dân sự Pháp và quy định tại Điều 323 Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 2005, hợp đồng bảo đảm làm phát sinh quyền và nghĩa vụ ràng buộc giữa các bên giao kết ngay từ thời điểm xác lập hợp pháp. Tuy nhiên, quyền lợi bảo đảm chỉ thực sự phát sinh hiệu lực đối kháng đối với người thứ ba khi được hoàn thiện thông qua hai phương thức: trực tiếp chiếm hữu, kiểm soát tài sản hoặc thực hiện đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng lý thuyết đăng ký thông báo (Notice Filing Theory) được thiết chế hóa tại Điều 9 Bộ luật Thương mại Thống nhất Hoa Kỳ (UCC) và Luật Bảo đảm bằng động sản của New Zealand, Canada. Khác với nguyên tắc đăng ký xác minh truyền thống của hệ thống Civil Law, đăng ký thông báo chỉ ghi nhận các dữ liệu tối thiểu nhằm cảnh báo công chúng về sự tồn tại của quyền lợi bảo đảm mà không đòi hỏi cơ quan đăng ký phải thẩm định tính xác thực của giao dịch gốc. Luận văn cũng phân tích 3 mô hình cơ quan đăng ký điển hình trên thế giới: mô hình phân tán theo cơ quan đăng ký quyền sở hữu với lịch sử hơn 50 năm tại nhiều quốc gia, mô hình đăng ký động sản tập trung theo bang Quebec (Canada), và mô hình hợp nhất toàn diện cả động sản lẫn bất động sản New Brunswick. Các khái niệm cốt lõi được định hình gồm: đăng ký giao dịch bảo đảm, quyền đối kháng người thứ ba, thứ tự ưu tiên thanh toán, đăng ký thông báo và đăng ký xác minh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn gồm hơn 20 văn bản quy phạm pháp luật qua các thời kỳ lịch sử: từ cổ luật phong kiến như Điều 384 Bộ luật Hồng Đức, Sắc dụ Minh Mạng thứ 20, văn bản thời Pháp thuộc như Bộ Dân luật Bắc Kỳ năm 1931 với 506 điều khoản liên quan đến địa bạ, cho đến hệ thống pháp luật thực định gồm Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật Đất đai năm 2003, Bộ luật Hàng hải năm 2005, Luật Hàng không dân dụng năm 2006, Nghị định số 163/2006/NĐ-CP ngày 29/12/2006 cùng hàng loạt thông tư liên tịch hướng dẫn.

Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu định tính điển hình tập trung vào 4 nhóm tài sản bảo đảm chủ yếu: quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, tàu bay, tàu biển và động sản thông thường. Cỡ mẫu khảo sát bao quát hoạt động của 3 Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản thuộc Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm tại Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh cùng mạng lưới Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất tại 64 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Phương pháp phân tích luật học quy phạm (normative legal analysis) và phương pháp so sánh luật học (comparative law) được lựa chọn nhằm phát hiện những mâu thuẫn nội tại giữa các văn bản luật chuyên ngành và đối chiếu với chuẩn mực quốc tế. Timeline nghiên cứu được thực hiện tập trung từ tháng 10/2005 đến tháng 6/2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu tài sản bảo đảm tại Việt Nam tồn tại sự lệch pha sâu sắc khi bất động sản chiếm tới 93% tổng giá trị thế chấp tại các tổ chức tín dụng, trong khi khoảng 60% tổng khối lượng tài sản của các doanh nghiệp vừa và nhỏ nằm ở dạng động sản, máy móc, dây chuyền thiết bị và quyền đòi nợ lại chưa được khai thác hiệu quả do rào cản từ thủ tục đăng ký.

Thứ hai, thẩm quyền đăng ký giao dịch bảo đảm bị phân tán vào 4 hệ thống cơ quan độc lập thuộc các bộ, ngành khác nhau gồm: Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất, Cục Hàng không Việt Nam, Cơ quan đăng ký tàu biển khu vực và các Trung tâm Đăng ký giao dịch, tài sản thuộc Bộ Tư pháp. Sự phân mảnh này làm phát sinh hơn 30% chi phí hành chính và thời gian đi lại cho người dân, đồng thời tạo ra nguy cơ xung đột thẩm quyền dẫn đến việc đăng ký bị tuyên vô hiệu.

Thứ ba, quy định tại Điều 114 Luật Nhà ở năm 2005 khống chế chủ sở hữu nhà ở chỉ được thế chấp nhà ở tại một tổ chức tín dụng duy nhất ngay cả khi giá trị nhà ở lớn hơn nhiều lần tổng giá trị các nghĩa vụ. Quy định này đã trực tiếp tước bỏ quyền tự do định đoạt của hơn 80% chủ sở hữu tài sản hợp pháp, làm vô hiệu hóa cơ chế đăng ký bảo đảm cho nhiều nghĩa vụ quy định tại Điều 324 Bộ luật Dân sự năm 2005.

Thứ tư, hệ thống pháp luật thiếu sự thống nhất về tài sản hình thành trong tương lai. Trong khi Bộ luật Dân sự năm 2005 và Nghị định số 163/2006/NĐ-CP đã mở rộng phạm vi áp dụng, thì khoản 1 Điều 91 Luật Nhà ở năm 2005 lại loại bỏ nhà ở hình thành trong tương lai khỏi giao dịch thế chấp do yêu cầu bắt buộc phải có Giấy chứng nhận quyền sở hữu. Tương tự, khái niệm "tàu biển đang đóng" tại Điều 33 Bộ luật Hàng hải năm 2005 có nội hàm hẹp hơn nhiều so với khái niệm tài sản hình thành trong tương lai.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu chỉ ra rằng nguyên nhân cốt lõi của những bất cập bắt nguồn từ tư duy quản lý nhà nước nặng tính hành chính thay vì cung cấp dịch vụ công hỗ trợ thị trường. Việc lồng ghép thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm vào quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu đã biến hoạt động công khai thông tin thành một rào cản hành chính phức tạp. Dữ liệu nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua Bảng so sánh 3 mô hình cơ quan đăng ký quốc tế và Biểu đồ thể hiện tỷ trọng 93% bất động sản so với 7% động sản trong bảo đảm tiền vay để làm nổi bật sự cấp bách của cải cách thể chế.

So sánh với kinh nghiệm áp dụng Điều 9 Bộ luật Thương mại Thống nhất Hoa Kỳ (UCC) và mô hình bang Quebec (Canada), việc tách bạch đăng ký động sản sang mô hình thông báo điện tử tập trung đã giúp các quốc gia này cắt giảm khoảng 70% thời gian xử lý hồ sơ và tiết kiệm hàng triệu USD chi phí giao dịch cho xã hội mỗi năm. Việc Việt Nam áp dụng cơ chế xác minh giấy tờ đối với cả các giao dịch động sản thông thường đã làm chậm tốc độ luân chuyển vốn, gây áp lực quá tải lên các cơ quan nhà nước và tạo ra kẽ hở cho các hành vi nhũng nhiễu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giao dịch bảo đảm. Quốc hội và Bộ Tư pháp cần chủ trì sửa đổi, bổ sung Điều 323 và Điều 325 Bộ luật Dân sự năm 2005 theo hướng công nhận việc bên nhận bảo đảm trực tiếp chiếm giữ, kiểm soát tài sản cũng có giá trị xác lập quyền đối kháng với người thứ ba tương đương với việc đăng ký. Đồng thời, bãi bỏ quy định hạn chế tại Điều 114 Luật Nhà ở năm 2005 để tạo điều kiện nâng tỷ trọng giao dịch bảo đảm bằng động sản và bất động sản thặng dư lên mức 25-30% trong giai đoạn 2008-2010.

Thứ hai, tái cấu trúc mô hình tổ chức cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm theo hướng tập trung hóa. Bộ Tư pháp phối hợp cùng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Giao thông Vận tải xây dựng lộ trình từ năm 2008 đến năm 2012 nhằm chuyển đổi từ mô hình phân tán 4 đầu mối hiện nay sang mô hình Quebec: thống nhất toàn bộ đăng ký động sản vào Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm và giữ đầu mối bất động sản tại hệ thống cơ quan đăng ký đất đai chuyên trách.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về giao dịch bảo đảm. Cần hiện thực hóa quy định tại Điều 16 Nghị định số 08/2000/NĐ-CP thông qua việc thiết lập cổng đăng ký và tra cứu trực tuyến vận hành liên tục 24/7. Giải pháp này đặt mục tiêu rút ngắn thời gian thực hiện đăng ký và cung cấp thông tin từ mức 1-3 ngày làm việc xuống dưới 15 phút cho mỗi giao dịch vào năm 2009.

Thứ tư, mở rộng cơ chế đăng ký tạm thời đối với tài sản hình thành trong tương lai và các quyền tài sản vô hình. Bộ Tư pháp và các bộ chuyên ngành cần ban hành thông tư hướng dẫn cho phép đăng ký thế chấp dự án nhà ở, tàu biển đang đóng và quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng ngay từ thời điểm xác lập giao dịch gốc trong năm 2008.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ pháp chế, thẩm định rủi ro và quản trị tín dụng tại hơn 40 ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng. Luận văn cung cấp luận cứ pháp lý xác lập quyền ưu tiên thanh toán tuyệt đối, giúp loại bỏ 100% rủi ro khi nhận thế chấp một tài sản cho nhiều nghĩa vụ hoặc xử lý tài sản bảo đảm có tranh chấp.

Nhóm thứ hai là lãnh đạo và chuyên viên đăng ký tại Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm cùng Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất tại 64 tỉnh, thành phố. Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận để chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ, phân biệt ranh giới giữa đăng ký thông báo và đăng ký xác minh nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Nhóm thứ ba là luật sư, thẩm phán tòa án nhân dân các cấp và chấp hành viên cơ quan thi hành án dân sự. Công trình là cẩm nang chuyên sâu hỗ trợ giải quyết hơn 50% các vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng phức tạp, xác định thứ tự ưu tiên giữa các chủ nợ có bảo đảm và bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành luật dân sự, kinh tế. Luận văn đóng vai trò tài liệu tham khảo nền tảng với nguồn tư liệu lịch sử pháp lý phong phú từ thời phong kiến đến thời kỳ hội nhập WTO.

Câu hỏi thường gặp

Việc đăng ký giao dịch bảo đảm có ý nghĩa như thế nào đối với thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản? Theo quy định tại Điều 325 Bộ luật Dân sự năm 2005, việc đăng ký xác lập thời điểm phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba. Khi một tài sản được dùng để bảo đảm nhiều nghĩa vụ, bên nhận bảo đảm nào đăng ký trước sẽ được ưu tiên thanh toán trước 100% giá trị nghĩa vụ so với các bên đăng ký sau hoặc các chủ nợ không có bảo đảm.

Đăng ký thông báo khác gì so với nguyên tắc đăng ký xác minh truyền thống? Đăng ký thông báo theo mô hình Điều 9 UCC Hoa Kỳ chỉ yêu cầu kê khai các dữ liệu nhận dạng cơ bản của các bên và mô tả tổng quát tài sản mà không cần nộp kèm hợp đồng gốc. Cơ quan đăng ký không chịu trách nhiệm thẩm tra tính xác thực, giúp cắt giảm khoảng 80% thời gian xử lý so với nguyên tắc đăng ký xác minh áp dụng cho bất động sản.

Tại sao quy định tại Điều 114 Luật Nhà ở năm 2005 lại bị đánh giá là rào cản của thị trường vốn? Quy định chỉ cho phép thế chấp nhà ở tại một tổ chức tín dụng duy nhất đã vô hiệu hóa quyền khai thác giá trị thặng dư của tài sản. Trong thực tế, khoảng 90% chủ sở hữu có nhà ở giá trị lớn hơn nhiều lần khoản vay ban đầu không thể thế chấp phần giá trị còn lại để tiếp cận thêm dòng vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Tài sản hình thành trong tương lai được thực hiện đăng ký thế chấp như thế nào? Theo Nghị định số 163/2006/NĐ-CP, tài sản hình thành trong tương lai bao gồm cả tài sản đang hình thành từ vốn vay được phép thế chấp. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi của bên nhận bảo đảm đối với hơn 60% dự án đang xây dựng, cần áp dụng cơ chế đăng ký tạm thời trước khi tài sản được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu chính thức.

Hệ thống cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm của Việt Nam hiện nay được tổ chức ra sao? Thẩm quyền đăng ký được chia thành 4 đầu mối theo loại tài sản: Cục Hàng không Việt Nam (tàu bay), Cơ quan đăng ký tàu biển khu vực (tàu biển), Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất tại 64 tỉnh thành (bất động sản) và các Trung tâm thuộc Cục Đăng ký quốc gia giao dịch bảo đảm (động sản khác).

Kết luận

• Luận văn là công trình khoa học đầu tiên tại Việt Nam nghiên cứu toàn diện, có hệ thống cả về lý luận và thực tiễn pháp luật đăng ký giao dịch bảo đảm.
• Khái quát sâu sắc tiến trình lịch sử pháp lý từ thời phong kiến (Bộ luật Hồng Đức), Pháp thuộc (Bộ Dân luật Bắc Kỳ 1931) đến giai đoạn đổi mới sau năm 2000.
• Phân tích ưu thế của 3 mô hình đăng ký quốc tế và đề xuất lựa chọn mô hình đăng ký động sản tập trung phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
• Nhận diện 4 nhóm điểm nghẽn pháp lý then chốt giữa Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật Đất đai năm 2003 và Luật Nhà ở năm 2005.
• Đề xuất hệ thống giải pháp tổng thể gắn với lộ trình hoàn thiện thể chế và số hóa cơ sở dữ liệu quốc gia giai đoạn 2008-2015.

Công trình tạo tiền đề lý luận quan trọng cho các bước cải cách pháp luật tiếp theo trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế quốc tế. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và chuyên gia pháp chế hãy khai thác toàn văn luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác nghiên cứu và thực tiễn quản trị rủi ro tín dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐĂNG KÝ GIAO DỊCH BẢO ĐẢM 1. KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA ĐĂNG KÝ GIAO DỊCH BẢO ĐẢM 1. Khái niệm về đăng ký giao dịch bảo đảm Trong thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều biện pháp nhằm đa dạng hoá các kênh và hình thức động viên nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế- xã hội. Tuy nhiên, để có nguồn vốn bền vững, thì giải pháp cơ bản, lâu dài là phải phát triển và hoàn thiện các công cụ tạo lập vốn thông qua thị trường vốn, với tiêu chí hàng đầu của hoạt động tín dụng là "An toàn - Hiệu quả- Phát triển bền vững- Hội nhập quốc tế" [7].

Do vậy, việc hoàn thiện khung pháp lý về đăng ký giao dịch bảo đảm có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng tín dụng một cách an toàn, hiệu quả. Trong những năm gần đây, trước những yêu cầu của thực tiễn, pháp luật Việt Nam về đăng ký giao dịch bảo đảm ngày càng được hoàn thiện, tạo tiền đề quan trọng để các tổ chức, cá nhân thuận lợi trong việc tiếp cận với các nguồn tín dụng và an toàn pháp lý trong giao dịch dân sự, kinh tế. Mặc dù, pháp luật Việt Nam về đăng ký giao dịch bảo đảm, đặc biệt là đối với động sản đang ngày càng tiếp cận với pháp luật nhiều nước có hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm phát triển, nhưng đến thời điểm hiện nay, từ giác độ pháp luật thực định và khoa học pháp lý, Việt Nam vẫn chưa có một khái niệm chính thức về đăng ký giao dịch bảo đảm. Vậy đăng ký giao dịch bảo đảm được định nghĩa như thế nào? Theo tôi, trước khi xây dựng khái niệm về đăng ký giao dịch bảo đảm, cần xuất phát từ khái niệm "đăng ký".

Có rất nhiều định nghĩa về "đăng ký" trong các công trình nghiên cứu và sách tham khảo, ví dụ như: Theo cuốn Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, năm 2005 thì "Đăng ký: Ghi vào sổ của cơ quan quản lý" [38, tr. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo cuốn Đại từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin, năm 1998 thì "Đăng ký: Đứng ra khai báo để được cấp Giấy công nhận về quyền hạn, nghĩa vụ nào đó" [43, tr. Về vấn đề này, Từ điển Tiếng Việt Nhà xuất bản Khoa học xã hội và Trung tâm Từ điển, năm 1994 có định nghĩa: "Đăng ký: Ghi vào Sổ của cơ quan quản lý để chính thức công nhận cho hưởng quyền lợi hay làm nghĩa vụ" [39, tr. Từ điển Giải thích thuật ngữ hành chính Nhà xuất bản Lao động, năm 2002 có nêu: "Đăng ký: Thể thức ghi chép vào sổ sách nhà nước đặt ra như: đăng ký kết hôn, đăng ký kinh doanh, đăng ký chứng khoán.

Những sự kiện được nghi chép vào sổ là không thể chối cãi được" [38, tr. Qua các định nghĩa nêu trên, tôi nhận thấy, dù các tác giả nhìn nhận và định nghĩa khác nhau về đăng ký, song vẫn có thể tổng hợp nội hàm của khái niệm đăng ký bao gồm các đặc điểm chủ yếu sau đây: (i) đăng ký là hành vi ghi vào sổ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; (ii) đăng ký làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của người thực hiện đăng ký và (iii) những thông tin được ghi vào sổ của cơ quan đăng ký có thẩm quyền là chứng cứ khách quan, không thể chối cãi. Từ điển Luật học, Nhà xuất bản Bách khoa và Nhà Xuất bản Tư pháp, năm 2006 tại trang 235 mặc dù không định nghĩa về đăng ký giao dịch bảo đảm nhưng đã định nghĩa về đăng ký việc cầm cố. Đăng ký việc cầm cố là (cơ quan nhà nước có thẩm quyền) công nhận và chứng thực về phương diện pháp lý quan hệ dân sự được bảo đảm bằng tài sản cầm cố.

Đăng ký việc cầm có là thủ tục do pháp luật quy định. Đối với tài sản mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì việc dùng tài sản đó cầm cố để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ phải đăng tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền là thủ tục bắt buộc. Khái niệm trên đã đề cập đến những nội dung như: chủ thể của hành vi đăng ký (cơ quan nhà nước có thẩm quyền), nguyên tắc đăng ký (đăng ký 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] tự nguyện hoặc đăng ký bắt buộc), thủ tục đăng ký do pháp luật quy định. Song, khái niệm về đăng ký việc cầm cố trong Từ điển Luật học chưa thể hiện được hai nội dung đặc biệt quan trọng, khác biệt với đăng ký các sự kiện pháp lý khác (ví dụ: đăng ký phương tiện giao thông cơ giới, đăng ký kết hôn.), đó là: giá trị pháp lý của việc đăng ký và thời điểm có hiệu lực của việc đăng ký cầm cố, vì khoản 3 Điều 323 Bộ luật dân sự năm 2005 quy định "trường hợp giao dịch bảo đảm được đăng ký theo quy định của pháp luật thì giao dịch bảo đảm đó có giá trị pháp lý đối với người thứ ba, kể từ thời điểm đăng ký" [35, tr.

Từ định nghĩa về đăng ký và đăng ký việc cầm cố, trên cơ sở nghiên cứu pháp luật Việt Nam hiện hành và tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia, tôi nhận thấy, khái niệm dưới đây thể hiện rõ nét nhất bản chất và đặc điểm của đăng ký giao dịch bảo đảm: Đăng ký giao dịch bảo đảm là thủ tục pháp lý được thực hiện theo quy định của pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm. Giao dịch bảo đảm đã đăng ký có giá trị pháp lý đối với người thứ ba, kể từ thời điểm đăng ký. Việc đăng ký là điều kiện để giao dịch bảo đảm có hiệu lực chỉ trong trường hợp pháp luật quy định và thông tin về giao dịch bảo đảm được cơ quan đăng ký có thẩm quyền cung cấp là chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của bên nhận bảo đảm đối với tài sản bảo đảm. Đây cũng là chính là khái niệm hiện nhận được sự ủng hộ của nhiều chuyên gia pháp lý.

Tuy nhiên, phân loại đăng ký giao dịch bảo đảm thì có 2 loại là: đăng ký thông báo và đăng ký xác minh [26, tr. Điểm khác biệt căn bản nhất của đăng ký thông báo so với đăng ký xác minh là cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm không kiểm tra tính xác thực của giấy tờ, tài liệu đăng ký và việc đăng ký được thực hiện hoàn toàn trên cơ sở nội dung kê khai của người yêu cầu đăng ký. Hiểu rõ bản chất của đăng ký thông báo và đăng ký xác minh sẽ giúp chúng ta xây dựng được quy phạm pháp luật phù hợp và tương thích để điều chỉnh. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đặc điểm của đăng ký giao dịch bảo đảm Để có được khái niệm chính xác, cũng như để hiểu rõ hơn bản chất của đăng ký giao dịch bảo đảm, tôi phân tích một số đặc điểm chủ yếu của đăng ký giao dịch bảo đảm như sau: Thứ nhất: Việc chứng nhận đăng ký giao dịch bảo đảm do đơn vị dịch vụ công thực hiện. Chủ thể có thẩm quyền đăng ký giao dịch bảo đảm chính là các đơn vị dịch vụ công, do nhà nước uỷ quyền thực hiện việc cung cấp dịch vụ cho người dân. Do đó, cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm hoạt động theo nguyên tắc tài chính "lấy thu, bù chi" và đa phần các quốc gia đều "tách biệt" hoạt động đăng ký giao dịch bảo đảm với chức năng quản lý nhà nước về đăng ký giao dịch bảo đảm. Thẩm quyền đăng ký giao dịch bảo đảm được xác định theo loại tài sản bảo đảm, theo địa giới hành chính - lãnh thổ hoặc theo địa vị pháp lý của bên nhận bảo đảm (tổ chức hoặc cá nhân).

Tuỳ thuộc điều kiện kinh tế - chính trị - xã hội, mỗi quốc gia sẽ quyết định, lựa chọn mô hình cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm phân tán hoặc tập trung, cũng như xác định mức độ tập trung khác nhau. Hiện nay, hệ thống cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm của Việt Nam được tổ chức tương ứng 4 loại tài sản, cụ thể là: (i) quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, (ii) tàu bay, (iii) tàu biển và (iv) động sản khác không phải tàu bay, tàu biển. Thứ hai: Đăng ký giao dịch bảo đảm làm phát sinh hiệu lực pháp lý đối với người thứ ba. Giao dịch bảo đảm được đăng ký làm phát sinh hiệu lực pháp lý đối với người thứ ba.

Đây là vấn đề mấu chốt của pháp luật về đăng ký giao dịch bảo đảm. Để có thể khuyến khích sự phát triển của nguồn tín dụng, pháp luật các nước phải quy định cụ thể, chi tiết vấn đề này. Về nguyên tắc, hợp đồng bảo đảm được ký kết hợp pháp làm phát sinh quyền, nghĩa vụ pháp lý giữa hai bên chủ thể (bên nhận bảo đảm và bên bảo đảm) nhưng không đương nhiên phát sinh hiệu lực pháp lý đối với người thứ ba. Do vậy, để công khai hoá 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] quyền lợi bảo đảm, từ đó làm phát sinh hiệu lực pháp lý đối với người thứ ba, thì hợp đồng bảo đảm phải được đăng ký.

Do vậy, một trong những yêu cầu đặt ra đối với pháp luật về giao dịch bảo đảm và đăng ký giao dịch bảo đảm của tất cả các quốc gia là phải xác định rõ "người thứ ba" bao gồm những chủ thể nào? Giá trị pháp lý của giao dịch bảo đảm đối với người thứ ba được hiểu như thế nào? Quy định cụ thể, chi tiết về vấn đề này sẽ giải quyết được triệt để về lợi ích hợp pháp của bên nhận bảo đảm với các chủ thể khác có quyền, lợi ích liên quan đến tài sản bảo đảm. Việc bảo đảm khoản vay bằng tài sản giúp giảm rủi ro và cho doanh nghiệp những điều kiện vay tốt hơn. Tuy nhiên, những lợi ích này có thể bị giảm nếu như các chủ nợ có bảo đảm đã đăng ký không có sự ưu tiên hơn các chủ nợ không có bảo đảm như: cơ quan thuế, người lao động, người mua tài sản và các chủ thể khác. Khi chủ nợ có bảo đảm đã đăng ký nhận được quyền ưu tiên tuyệt đối trong mối quan hệ với người thứ ba, thì họ sẽ cho vay nhiều hơn[31].