Chương 1. Những vấn đề lý luận về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài và pháp luật vé giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh té bằng trọng tài của nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào; Chương 3. Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh té bằng trọng tài của nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dán Lào.
- Danh mục các công trình của tác giả liên quan đến luận án đã được công bố - Danh mục tài liệu tham khảo. PHAN TONG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tong quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Công trình nghiên cứu liên quan tới lý luận về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài 1.
Công trình nghiên cứu van dé lý luận về tranh chấp kinh tế và giải quyết tranh chấp kinh tế - Cuốn sách “Guide to Dispute Resolution in Asia Pacific 2021” (Tiéng Việt: “Hướng dẫn GQTC ở Chau A Thái Bình Dương năm 2021”) được biên soạn bởi các chuyên gia của Herbert Smith Freehills LLP đã tóm tắt các nội dung pháp luật có liên quan đến GQTC băng Tòa án và các biện pháp thay thế như trọng tài, trung gian, hoà giải tại 19 nước Châu Á (trong đó có Lào). Tuy nhiên, do đây là một bản hướng dẫn pháp lý nên van dé về tranh chấp kinh tế, GQTC kinh tế được đề cập đến một cách khái quát theo hướng mô tả quy định pháp luật thực định mà chưa có sự bình luận so sánh cũng như chưa có sự luận giải các vấn đề lý luận liên quan. - Sách tham khảo “Hop dong kinh tế va van đề GOTC kinh té ở nước ta hiện nay” của các tác giả Hoàng Thế Liên, Phạm Hữu Nghị, Trần Hữu Huỳnh (Nxb TP. Hồ Chí Minh, 1993): Trong công trình này, các tác giả đã quan niệm tranh chap kinh tế với phạm vi hẹp là tranh chấp về vi phạm hợp đồng kinh tế.
- Sách tham khảo “Hop đồng kinh tế và các hình thức GOTC kinh tẾ” của tac giả Nguyễn Thị Khế (Nxb Đồng Nai, 1997) là một công trình có phạm vi tương đối rộng, đề cập đến khá nhiều chủ đề liên quan đến hợp đồng kinh tế. Tuy nhiên, phần hình thức GQTC kinh tế lại dành một dung lượng lớn để giới thiệu các văn bản pháp luật liên quan đến GQTC hợp đồng kinh tế nên các nội dung về tranh chấp kinh tế và GQTC kinh tế chỉ được đề cập đến ở mức giới thiệu khái quát. - Luận án tiễn sĩ luật hoc “Xây dựng và hoàn thiện cơ chế GOQTC kinh té của các doanh nghiệp có vốn đâu tu nước ngoài tại Việt Nam” của tác giả Phạm Thi Hương Thủy (Trường Đại học Luật Hà Nội, Việt Nam, 2002) đã tiếp cận khái niệm của “anh chấp kinh tế” trên hai phạm vi rộng (là tất cả các tranh chấp, có liên quan và chỉ liên quan đến kinh tế, phát sinh giữa các chủ thể pháp luật) và phạm vi hẹp (là những tranh chấp phát sinh giữa các doanh nghiệp trong việc ký kết, thực hiện các hợp đồng kinh tế hoặc trong việc thực hiện các hoạt động kinh tế khác mà được pháp luật quy định là tranh chấp kinh tế). Trên cơ sở đó, tác giả đã đưa ra một khái niệm về tranh chấp kinh tế là “sự bát dong (hoặc mâu thuân) của các chủ thể kinh tế hoặc các bên trong một pháp nhân kinh tế, có nguôn gốc từ việc thực hiện hợp đông kinh tế hoặc có liên quan đến những quan hệ kinh tế của các bên tham ] gia, được pháp luật quy định là loại tranh chap kinh té”'.Aso Song, đôi với những van đề GQTC kinh tế thì tác giả lại lại xoay quanh phạm vi “cơ chế”, van đề GQTC kinh tế bằng các phương thức như thương lượng, hòa giải, tòa án kinh tế hay trọng tài chỉ được đề cập đến với tư cách một nội dung nhỏ trong luận án này.
- Luận án tiễn sĩ luật học “GOTC kinh tế trong điều kiện KTTT ở Việt Nam” của tác giả Đào Văn Hội (Trường Đại học Luật Hà Nội, Việt Nam, 2003) đã luận giải về một số vấn đề lý luận về tranh chấp kinh tế và GQTC kinh tế trong nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam. Tác giả đã tiếp cận khái niệm “tranh chấp kinh tế” không chỉ ở mặt bản chất của loại tranh chấp mà còn đứng trên giác độ của pháp luật tố tụng. Đồng thời, tác giả cũng đã có sự phân biệt giữa “ranh chấp kinh té” với “tranh chấp thương mại” - một dang của tranh chấp kinh tế. Từ đó, tác giả đã đưa ra khái niệm tranh chấp kinh tế dưới giác độ khoa học và hiểu theo nghĩa rộng, cụ thé: “Tranh chấp kinh tế là những mâu thuần hay bat đông liên quan đến quyên và lợi ích kinh tế của các tổ chức, cá nhân khi tham gia các quan hệ kinh tế”.
Cùng với đó, tác giả đã đưa ra khái niệm GQTC kinh tế, theo đó, “/v việc các bên tranh chấp thông qua hình thức, thủ tục thích hợp tiến hành giải quyết các mâu thuẫn, xung đội, bất động về lợi ích kinh tế nhằm bảo vệ quyên và lợi ích chính đáng của họ”” và luận giải về một số vẫn đề lý luận về GQTC kinh tế trong nền KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam với các thủ tục GQTC kinh tế như thủ tục thương lượng và trung gian hòa giải; thủ tục trọng tài; thủ tục tư pháp. ' Phạm Thi Huong Thủy (2002), Xáy dựng và hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp kinh tế của các doanh nghiệp có vốn dau tư nước ngoài tại Việt Nam, Luận án tiễn sĩ luật học, Trường Dai học Luật Hà Nội, Ha Nội, tr. ? Đào Văn Hội (2003), Giải quyết tranh chấp kinh tế trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam, Luận án tiễn sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr. - Luận án tiến sĩ luật học “Xây dựng và hoàn thiện pháp luật trong diéu kiện đổi mới hiện nay ở CHDCND Lào" của tác gia Chom khăm Búp Pha Li Văn (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Việt Nam, 1998) đã đưa ra khái niệm của tranh chấp kinh tế trong luồng ý kiến cho rằng ké từ khi mở cửa nền kinh tế cho tới nay đã phát sinh những loại hình tranh chấp mới, trong đó có tranh chấp kinh tế, do vậy, cần thiết phải được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh bên cạnh phạm vi của pháp luật dân sự và thương mại.
Khái niệm “anh chấp kinh tế” được tác giả đưa ra khá đơn giản, là “nhitng mâu thuân phát sinh trong quá trình thực hiện hoạt động kinh tế do bat đông về lợi ích giữa các cá nhân và tổ chức trong và ngoài nước”. - Luận án tiến sĩ luật học “Hoàn thiện pháp luật kinh té trong qua trình đổi mới kinh tế của CHDCND Lào" của tác giả Xôm Xay Xi Hà Chắc (Trường Dai học Luật Hà Nội, Việt Nam, 2006) được thực hiện trong trong quá trình chuẩn bị Dự thảo Luật về GQTC kinh tế năm 2005. Trong đó, đối với nội dung GQTC kinh tế, tác giả đã tiếp cận trên phương diện đi từ vẫn đề chung (tranh chấp) tới những loại tranh chấp cụ thé (trong đó có tranh chấp kinh tế). Những phân tích của tác giả cho thấy sự đồng tình của tác giả với nội dung của Dự thảo Luật GỌTC kinh tế lúc bấy giờ về khái niệm của tranh chấp kinh tế, cụ thể: "Tranh chấp kinh tế là những sai lam đã xảy ra trong quá trình sản xuất và hoạt động kinh doanh giữa các don vị với nhau, đơn vị với cả nhân, ca nhân với cá nhân cả trong nước và nước ngoài KỈ 1.
Công trình nghiên cứu vấn dé lý luận về giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài - Cuốn sách "The Oxford Handbook of International Arbitration" (tiéng Việt: Số tay Oxford của Trọng tài quốc tế) của nhóm tác giả Thomas Schultz va Federico Ortino (2022). Trong công trình này, một nhóm chuyên gia hàng đầu từ các học viện, trung tâm trọng tài đã cung cấp giải thích với góc nhìn chuyên môn đa chiều vê trọng tài quôc tê. Cac quan diém thảo luận bao gôm từ tính thực tiên vé cách 3 Chom khăm Búp Phả Li Văn (1998), Xdy dựng và hoàn thiện pháp luật trong điều kiện đổi mới hiện nay ở CHDCND Lào, Luận án tiễn sĩ luật học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, tr. * Xôm Xay Xi Hà Chắc (2006), Hoàn thiện pháp luật kinh tế trong quá trình đồi mới kinh tế của CHDCND Lào, Luận an tiễn sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr.
10 thức hoạt động về mặt kỹ thuật của trọng tải, đến các yếu tố tác động tới hoạt động của trọng tài. Bên cạnh đó, công trình cũng đưa ra những quan điểm về việc không ủng hộ cũng không chống lại trọng tài, với những hiểu biết sâu sắc về lịch sử, xã hội học, văn học và kinh tế, tạo nên quan điểm đa chiều và sâu rộng. - Cuốn sách "Redfern and Hunter on International Arbitration (6th Edition)" (tiếng Việt: Redfern va Hunter về trọng tài Quốc tế, Phiên ban thứ 6) của nhóm tác giả Nigel Blackaby, Constantine Partasides, Alan Redfern, Martin Hunter (2015). Ké từ khi ấn ban thứ năm của cuốn sách này được xuất bản vào năm 2009, đã có những thay đổi lớn trong luật pháp quốc gia của nhiều quốc gia điều chỉnh trọng tài quốc tế, khi các quốc gia tìm cách trở nên “thân thiện với trọng tài” bằng cách đưa ra các luật mới dựa trên Ủy ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại Quốc tế (UNCITRAL) - Luật mẫu.
Cũng đã có những thay đổi trong một số quy tắc trọng tài nổi tiếng nhất, bao gồm Quy tắc trọng tài UNCITRAL mới (2010), Quy tắc trọng tài mới của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) năm 2012, Quy tắc mới từ Tòa án Trọng tài Quốc tế Luân Đôn (LCIA) năm 2014. Cũng có những bước phát triển quan trọng trong cái gọi là luật mềm của trọng tài quốc tế. Trong bối cảnh đó, ấn bản thứ sáu này của Redfern và Hunter đánh giá nhiều thay đôi đã và đang diễn ra trong luật và thực tiễn trọng tài quốc tế, đồng thời đặt những thay déi này vào bối cảnh như một phần của quá trình phát triển không ngừng của hệ thống GQTC tự nguyện, ngày nay đã được công nhận và thành lập trên toàn thế gIiỚI. - Cuốn sách “Dissenting Opinions in International Commercial Arbitration: Arbitration International” (tiéng Việt: “Pháp luật và thực tiễn TTTM quốc tế”) của tác gia Alan Redfern, Martin Hunter, Nigel Blackaby va Constantine Partasides (Oxford University press, 2004).