Luận Văn Thạc Sĩ Về Giải Quyết Tranh Chấp Phát Sinh Từ Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS pháp luật về giải quyết tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam, phân tích và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phạm Ái Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thuận
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Pháp Luật Về Giải Quyết Tranh Chấp Phát Sinh Từ Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG, GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.2. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Phân loại bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.4. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.5. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 1.2. Khái niệm, đặc trưng về tranh chấp, giải quyết tranh chấp và sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm về tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.2. Một số đặc trưng của tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.3. Giải quyết tranh chấp và sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.1. Khái niệm pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh về bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.2. Nội dung của pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.4. Thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.4.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.4.2. Thực tiễn các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng
• 1.4.3. Thực tiễn áp dụng pháp luật về thẩm quyền giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.4.4. Thực tiễn áp dụng các quy định về phương thức giải quyết tranh chấp
• 1.4.5. Thực tiễn áp dụng các quy định về thủ tục giải quyết tranh chấp
• 1.4.6. Các tranh chấp phổ biến trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam và thực tiễn giải quyết
• 2. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp trong bảo lãnh ngân hàng
• 2.2. Một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 2.2.1. Về chủ thể giải quyết trong quan hệ pháp luật bảo lãnh ngân hàng
• 2.2.2. Hoàn thiện pháp luật quy định về bảo lãnh ngân hàng trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 2.2.3. Giải pháp về phương thức giải quyết tranh chấp
• 2.2.4. Giải pháp về thủ tục giải quyết tranh chấp
• 2.2.5. Một số giải pháp, kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• KẾT LUẬN
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Tại Việt Nam

Giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính tại Việt Nam. Hoạt động bảo lãnh ngân hàng không chỉ giúp các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro dẫn đến tranh chấp. Việc hiểu rõ về quy trình và pháp luật liên quan đến giải quyết tranh chấp này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái Niệm Về Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Tranh chấp bảo lãnh ngân hàng phát sinh khi bên được bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ tài chính, dẫn đến yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ thay thế. Các tranh chấp này thường liên quan đến việc xác định trách nhiệm và quyền lợi giữa các bên.

1.2. Vai Trò Của Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Kinh Tế

Bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các giao dịch thương mại và đầu tư. Nó giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế.

II. Những Thách Thức Trong Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng, nhưng việc giải quyết tranh chấp vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm sự không rõ ràng trong quy định pháp luật, sự chồng chéo giữa các quy định và thiếu sự đồng bộ trong thực thi.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xác Định Trách Nhiệm

Một trong những khó khăn lớn nhất trong giải quyết tranh chấp là việc xác định trách nhiệm của các bên. Điều này thường dẫn đến tranh cãi và kéo dài thời gian giải quyết.

2.2. Thiếu Sự Đồng Bộ Trong Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định pháp luật hiện hành còn thiếu sự đồng bộ, gây khó khăn cho các bên trong việc áp dụng và thực thi. Điều này làm gia tăng rủi ro và tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Hiện Nay

Có nhiều phương pháp để giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng, bao gồm thương lượng, hòa giải và trọng tài. Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tính chất của tranh chấp.

3.1. Thương Lượng Giải Quyết Tranh Chấp

Thương lượng là phương pháp phổ biến nhất, cho phép các bên tự thỏa thuận để tìm ra giải pháp. Tuy nhiên, phương pháp này phụ thuộc vào thiện chí của các bên.

3.2. Hòa Giải Và Trọng Tài

Hòa giải và trọng tài là các phương pháp chính thức hơn, giúp giải quyết tranh chấp một cách nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, chi phí và thời gian có thể là rào cản đối với nhiều doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Thực tiễn giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Các vụ tranh chấp thường kéo dài và tốn kém, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các bên.

4.1. Các Vụ Tranh Chấp Tiêu Biểu

Nhiều vụ tranh chấp bảo lãnh ngân hàng đã được đưa ra xét xử, cho thấy sự phức tạp trong việc xác định trách nhiệm và quyền lợi của các bên. Các vụ này thường liên quan đến số tiền lớn và ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp.

4.2. Kinh Nghiệm Giải Quyết Tranh Chấp

Kinh nghiệm từ các vụ tranh chấp trước đây cho thấy cần có sự rõ ràng trong quy định pháp luật và sự đồng bộ trong thực thi để giảm thiểu rủi ro và tranh chấp trong tương lai.

V. Kết Luận Về Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Tại Việt Nam

Giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng là một lĩnh vực cần được chú trọng hơn nữa. Cần có những cải cách pháp luật để đảm bảo quyền lợi của các bên và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính.

5.1. Đề Xuất Cải Cách Pháp Luật

Cần có những cải cách pháp luật để làm rõ quy định về bảo lãnh ngân hàng, từ đó giảm thiểu tranh chấp và rủi ro cho các bên tham gia.

5.2. Tương Lai Của Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Tương lai của giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng phụ thuộc vào sự phát triển của hệ thống pháp luật và sự hợp tác giữa các bên liên quan. Cần có sự đồng bộ và minh bạch trong quy định để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1. Những vấn đề cơ bản về bảo lãnh ngân hàng, giải quyết tranh chấp và pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Phương hướng và một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG, GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò về hoạt động bảo lãnh ngân hàng 1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng Bảo lãnh là một trong những biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được sử dụng từ lâu trong xã hội loài người, đến nay bảo lãnh không những tồn tại mà còn phát triển rộng rãi trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội và được quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Theo pháp luật La Mã: Bảo lãnh được hiểu là hợp đồng, theo đó bên thứ ba với mục đích bảo đảm quyền lợi của bên có quyền đã cam kết thực hiện thay nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ khi bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình.

Trách nhiệm của bên thứ ba là trách nhiệm bổ sung với trách nhiệm của bên có nghĩa vụ và nó chỉ tồn tại khi nghĩa vụ nó đảm bảo tồn tại trên thực tế. Trong pháp luật Hoa Kỳ: “Bảo lãnh chính là sự thỏa thuận, theo đó người bảo lãnh chấp thuận sẽ thực hiện nghĩa vụ nợ của bên nợ chỉ khi bên nợ không trả nợ, là việc bên bảo lãnh bảo đảm hoặc hứa thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện”. [29] Theo pháp luật dân sự Việt Nam thì: “Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Các bên cũng có thể thoả thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình”.

[13, Điều 361] Như vậy, ta có thể hiểu bảo lãnh là thoả thuận giữa các bên, trong đó bên bảo lãnh cam kết sẽ thực hiện các nghĩa vụ theo thoả thuận đối với bên nhận bảo lãnh 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo thoả thuận. Với định nghĩa trên thì ta thấy bảo lãnh có hai đặc điểm cơ bản : Một là, bảo lãnh là sự thoả thuận của các bên trong đó các bên tham gia có thể là: Bên bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh và bên được bảo lãnh trong đó bắt buộc phải có bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Hai là, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trước tiên thuộc về bên được bảo lãnh. Trong bảo lãnh đối tượng trực tiếp được đưa ra bảo đảm là sự cam kết.

Chỉ khi nghĩa vụ bị vi phạm thì người thứ ba cam kết mới thực hiện các nghĩa vụ thay cho người được bảo lãnh theo thỏa thuận. Bảo lãnh có nhiều hình thức đa dạng như: Bảo lãnh vay vốn ngân hàng, bảo lãnh của cơ quan, tổ chức đối với các cán bộ, nhân viên của mình, bảo lãnh xã hội khác…. Riêng bảo lãnh ngân hàng chỉ xuất hiện khi tiền tệ ra đời và nền kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ, khái niệm bảo lãnh ngân hàng chịu tác động bởi những biến đổi về kinh tế xã hội, tập quán và pháp luật của quốc gia trong từng giai đoạn nhất định. Từ những năm 80 của thế kỷ XX, nền kinh tế nước ta là kinh tế tập trung bao cấp, pháp luật Việt Nam đã đề cập đến bảo lãnh ngân hàng.

Trong giai đoạn này, biện pháp bảo lãnh được sử dụng như là công cụ để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước khi có nhu cầu vay vốn nước ngoài. Vấn đề bảo lãnh ngân hàng đã được Nhà nước quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau nhưng nhìn chung đều có điểm chung là: Thứ nhất, bảo lãnh của ngân hàng là bảo lãnh của Ngân hàng Nhà nước cấp cho các đơn vị, tổ chức trong việc vay vốn nước ngoài để phát triển sản xuất kinh doanh. Ngân hàng Nhà nước đưa ra bảo lãnh cho các tổ chức vay vốn nước ngoài thực chất là Nhà nước đã thực hiện tài trợ cho doanh nghiệp. Thứ hai, chưa có quy định cụ thể, xác định bản chất pháp lý của bảo lãnh ngân hàng.

Trong giai đoạn này, cũng chưa có quy định về khái niệm bảo lãnh, quan hệ giữa tổ chức được bảo lãnh và ngân hàng bảo lãnh. Việc bảo lãnh của ngân hàng nhà nước hoàn toàn thực hiện theo mẫu thư bảo lãnh do bên cho vay đưa ra. Từ những năm 90 đến nay hệ thống văn bản pháp luật về bảo lãnh ngân hàng được 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xây dựng khá chi tiết và từng bước hoàn chỉnh. Bảo lãnh ngân hàng với tư cách là một nghiệp vụ cấp tín dụng của các ngân hàng đã được quy định tại Quy chế về nghiệp vụ bảo lãnh của các ngân hàng ban hành theo Quyết định số 196/QĐ-NH14 ngày 16/9/1994 của Thống đốc ngân hàng nhà nước.

Tiếp theo và hoàn thiện các văn bản này là Quyết định số 283/2000/QĐ-NHNN14 ngày 25/8/2000, Quyết định số 386/2001/QĐ-NHNN ngày 11/04/2001 và Quyết định số 112/2003/QĐ-NHNN ngày 11/02/2003. Khái niệm về bảo lãnh ngân hàng đã được hoàn thiện dần qua các văn bản pháp luật, tại Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/06/2006 của Ngân hàng Nhà nước về Quy chế bảo lãnh ngân hàng thì "bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của TCTD (bên bảo lãnh) với bên có quyền (bên nhận bảo lãnh) về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng (bên được bảo lãnh) khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD số tiền đã được trả thay". Tại Khoản 18, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 thì "Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng theo đó TCTD cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD theo thỏa thuận".

Và sau đó là Thông tư 28 /2012/TT-NHNN ngày 03/10/2012 của Ngân hàng Nhà nước (thay thế Quyết định số 26) đã khẳng định: “Bảo lãnh ngân hàng (sau đây gọi là bảo lãnh) là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên bảo lãnh cam kết bằng văn bản với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh; bên được bảo lãnh phải nhận nợ và hoàn trả cho bên bảo lãnh theo thỏa thuận”. Nhìn chung, khái niệm "bảo lãnh ngân hàng" theo định nghĩa tại các văn bản trích dẫn trên đều có những điểm cơ bản: Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của một bên thứ ba ngoài quan hệ hợp đồng giữa hai bên. Cam kết bằng văn 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bản là văn bản bảo lãnh của bên thứ ba, bao gồm Thư bảo lãnh và Hợp đồng bảo lãnh. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng Xét về bản chất pháp lý, bảo lãnh ngân hàng thực chất là hình thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ với các đặc điểm đặc thù của hoạt động này là: Thứ nhất, BLNH là mối quan hệ đa phương, với sự tham gia của nhiều chủ thể: Hoạt động BLNH phải có sự tham gia của ít nhất ba chủ thể, đó là bên được bảo lãnh, bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh.

Do đó, hoạt động bảo lãnh không chỉ đơn thuần là quan hệ giữa bên được bảo lãnh với ngân hàng bảo lãnh mà còn bao hàm mối quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh. Trong quan hệ đa phương này, quan hệ giữa bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh bao giờ cũng là quan hệ gốc, làm phát sinh nghĩa vụ được bảo lãnh. Trên cơ sở này sẽ xuất hiện thêm hai quan hệ nữa giữa bên được bảo lãnh với bên bảo lãnh và giữa bên bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh. Thứ hai, BLNH mang tính độc lập: Mặc dù BLNH là quan hệ đa phương, các quan hệ có mối liên hệ nhau, tuy nhiên chúng lại độc lập nhau.

Sự độc lập của bảo lãnh được hiểu là sự độc lập của quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh với quan hệ giữa bên được bảo lãnh và ngân hàng bảo lãnh, cho dù có sự vi phạm nghĩa vụ của bên được bảo lãnh với ngân hàng bảo lãnh thì ngân hàng bảo lãnh cũng không thể vì thế mà có quyền từ chối thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Thứ ba, BLNH là một hoạt động ngoại bảng của ngân hàng: TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bảo lãnh đã dùng uy tín của mình để cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ của bên được bảo lãnh, khi đó quyết định bảo lãnh cho bên được BLNH không phải xuất tiền ngay do đó sẽ không ảnh hưởng đến bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Đó chính là nguyên nhân khiến BLNH được xếp vào hoạt động ngoại bảng của ngân hàng. Phân loại bảo lãnh ngân hàng Căn cứ vào mục đích bảo lãnh gồm có (i) Bảo lãnh vay vốn: là cam kết của TCTD với bên nhận bảo lãnh về việc sẽ trả nợ thay cho khách hàng trong trường 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.