Luận Văn Thạc Sĩ Về Giải Quyết Tranh Chấp Phát Sinh Từ Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS pháp luật về giải quyết tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam, phân tích và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phạm Ái Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thuận
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Pháp Luật Về Giải Quyết Tranh Chấp Phát Sinh Từ Hoạt Động Bảo Lãnh Ngân Hàng Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG, GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò về hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.2. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.3. Phân loại bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.4. Chức năng của bảo lãnh ngân hàng
• 1.1.5. Vai trò của bảo lãnh ngân hàng
• 1.2. Khái niệm, đặc trưng về tranh chấp, giải quyết tranh chấp và sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm về tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.2. Một số đặc trưng của tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.2.3. Giải quyết tranh chấp và sự cần thiết phải giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.1. Khái niệm pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh về bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.2. Nội dung của pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng
• 1.3.3. Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở một số nước trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.4. Thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.4.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật về bảo lãnh ngân hàng trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.4.2. Thực tiễn các quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng
• 1.4.3. Thực tiễn áp dụng pháp luật về thẩm quyền giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 1.4.4. Thực tiễn áp dụng các quy định về phương thức giải quyết tranh chấp
• 1.4.5. Thực tiễn áp dụng các quy định về thủ tục giải quyết tranh chấp
• 1.4.6. Các tranh chấp phổ biến trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam và thực tiễn giải quyết
• 2. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 2.1. Yêu cầu hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp trong bảo lãnh ngân hàng
• 2.2. Một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 2.2.1. Về chủ thể giải quyết trong quan hệ pháp luật bảo lãnh ngân hàng
• 2.2.2. Hoàn thiện pháp luật quy định về bảo lãnh ngân hàng trong giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam
• 2.2.3. Giải pháp về phương thức giải quyết tranh chấp
• 2.2.4. Giải pháp về thủ tục giải quyết tranh chấp
• 2.2.5. Một số giải pháp, kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• KẾT LUẬN
• Danh mục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Tại Việt Nam

Giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính tại Việt Nam. Hoạt động bảo lãnh ngân hàng không chỉ giúp các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro dẫn đến tranh chấp. Việc hiểu rõ về quy trình và pháp luật liên quan đến giải quyết tranh chấp này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái Niệm Về Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Tranh chấp bảo lãnh ngân hàng phát sinh khi bên được bảo lãnh không thực hiện nghĩa vụ tài chính, dẫn đến yêu cầu bên bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ thay thế. Các tranh chấp này thường liên quan đến việc xác định trách nhiệm và quyền lợi giữa các bên.

1.2. Vai Trò Của Bảo Lãnh Ngân Hàng Trong Kinh Tế

Bảo lãnh ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các giao dịch thương mại và đầu tư. Nó giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế.

II. Những Thách Thức Trong Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về bảo lãnh ngân hàng, nhưng việc giải quyết tranh chấp vẫn gặp nhiều khó khăn. Các thách thức này bao gồm sự không rõ ràng trong quy định pháp luật, sự chồng chéo giữa các quy định và thiếu sự đồng bộ trong thực thi.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Xác Định Trách Nhiệm

Một trong những khó khăn lớn nhất trong giải quyết tranh chấp là việc xác định trách nhiệm của các bên. Điều này thường dẫn đến tranh cãi và kéo dài thời gian giải quyết.

2.2. Thiếu Sự Đồng Bộ Trong Quy Định Pháp Luật

Nhiều quy định pháp luật hiện hành còn thiếu sự đồng bộ, gây khó khăn cho các bên trong việc áp dụng và thực thi. Điều này làm gia tăng rủi ro và tranh chấp trong hoạt động bảo lãnh ngân hàng.

III. Phương Pháp Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Hiện Nay

Có nhiều phương pháp để giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng, bao gồm thương lượng, hòa giải và trọng tài. Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và nhược điểm riêng, tùy thuộc vào tính chất của tranh chấp.

3.1. Thương Lượng Giải Quyết Tranh Chấp

Thương lượng là phương pháp phổ biến nhất, cho phép các bên tự thỏa thuận để tìm ra giải pháp. Tuy nhiên, phương pháp này phụ thuộc vào thiện chí của các bên.

3.2. Hòa Giải Và Trọng Tài

Hòa giải và trọng tài là các phương pháp chính thức hơn, giúp giải quyết tranh chấp một cách nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, chi phí và thời gian có thể là rào cản đối với nhiều doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Trong Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Thực tiễn giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Các vụ tranh chấp thường kéo dài và tốn kém, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các bên.

4.1. Các Vụ Tranh Chấp Tiêu Biểu

Nhiều vụ tranh chấp bảo lãnh ngân hàng đã được đưa ra xét xử, cho thấy sự phức tạp trong việc xác định trách nhiệm và quyền lợi của các bên. Các vụ này thường liên quan đến số tiền lớn và ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp.

4.2. Kinh Nghiệm Giải Quyết Tranh Chấp

Kinh nghiệm từ các vụ tranh chấp trước đây cho thấy cần có sự rõ ràng trong quy định pháp luật và sự đồng bộ trong thực thi để giảm thiểu rủi ro và tranh chấp trong tương lai.

V. Kết Luận Về Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng Tại Việt Nam

Giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng là một lĩnh vực cần được chú trọng hơn nữa. Cần có những cải cách pháp luật để đảm bảo quyền lợi của các bên và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường tài chính.

5.1. Đề Xuất Cải Cách Pháp Luật

Cần có những cải cách pháp luật để làm rõ quy định về bảo lãnh ngân hàng, từ đó giảm thiểu tranh chấp và rủi ro cho các bên tham gia.

5.2. Tương Lai Của Giải Quyết Tranh Chấp Bảo Lãnh Ngân Hàng

Tương lai của giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng phụ thuộc vào sự phát triển của hệ thống pháp luật và sự hợp tác giữa các bên liên quan. Cần có sự đồng bộ và minh bạch trong quy định để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam bắt đầu hình thành từ những năm 1990 và nhanh chóng trở thành công cụ bảo đảm nghĩa vụ quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Theo thống kê trong ngành tài chính, các cam kết bảo lãnh phục vụ tới hơn 70% các gói thầu xây lắp và hợp đồng thương mại quy mô lớn, tạo đòn bẩy vốn ngoại bảng thiết yếu cho các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng về số lượng giao dịch, các vụ việc tranh chấp phát sinh từ nghiệp vụ này ngày càng diễn biến phức tạp. Nhiều vụ tranh chấp có giá trị lên tới hàng trăm tỷ đồng, đe dọa trực tiếp đến an toàn vốn của hơn 30 ngân hàng thương mại đang hoạt động.

Thực trạng này xuất phát từ các bất cập, chồng chéo trong hệ thống pháp luật điều chỉnh quan hệ bảo lãnh. Sự thiếu tương thích giữa Bộ luật Dân sự 2005, Luật các Tổ chức tín dụng 2010, Quyết định 26/2006/QĐ-NHNN và Thông tư 28/2012/TT-NHNN đã tạo ra nhiều khoảng trống pháp lý. Luận văn tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm rõ bản chất pháp lý của bảo lãnh ngân hàng, nhận diện các dạng tranh chấp phổ biến và đánh giá hiệu quả của cơ chế tài phán hiện hành. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung pháp lý và quy trình giải quyết bất đồng nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia.

Phạm vi nghiên cứu bao quát các quy phạm pháp luật thực định và thực tiễn xét xử tại Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2015. Ý nghĩa của công trình thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, góp phần giảm thiểu tỷ lệ rủi ro pháp lý cho hệ thống ngân hàng xuống dưới mức 5%, đồng thời tối ưu hóa thời gian xử lý tranh chấp kinh doanh thương mại trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong luật tư truyền thống và lý thuyết quan hệ hợp đồng độc lập của ngân hàng thương mại hiện đại. Căn cứ theo Điều 361 Bộ luật Dân sự 2005 và Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng 2010, hoạt động bảo lãnh ngân hàng được tiếp cận dưới góc độ là một giao dịch cấp tín dụng đặc thù mang tính chất đa phương. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa 3 chủ thể trung tâm: Bên bảo lãnh (ngân hàng), bên được bảo lãnh (khách hàng) và bên nhận bảo lãnh (người thụ hưởng).

Khung lý thuyết tập trung làm sáng tỏ 4 khái niệm pháp lý then chốt:

1. Hợp đồng cấp bảo lãnh và cam kết bảo lãnh: Sự phân định ranh giới pháp lý giữa quan hệ cấp tín dụng nội bộ và cam kết thanh toán độc lập đối ngoại.
2. Bản chất ngoại bảng của bảo lãnh: Cơ chế tạo lập uy tín tài chính mà không làm biến động tức thời dòng tiền trên bảng cân đối kế toán.
3. Bảo lãnh đối ứng và xác nhận bảo lãnh: Cấu trúc phòng ngừa rủi ro đa tầng giữa các tổ chức tín dụng trong nước và quốc tế.
4. Tranh chấp bảo lãnh ngân hàng: Xung đột lợi ích phát sinh từ 6 nhóm mục tiêu nghiệp vụ gồm bảo lãnh vay vốn, thanh toán, dự thầu, thực hiện hợp đồng, bảo đảm chất lượng sản phẩm và hoàn trả tiền ứng trước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp phong phú với cỡ mẫu khảo sát gồm 45 bản án, quyết định giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại và hơn 120 mẫu hợp đồng cấp bảo lãnh thu thập tại 15 ngân hàng thương mại lớn trên địa bàn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các vụ án điển hình giai đoạn 2008-2015. Việc lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện, giúp bóc tách chính xác những điểm nghẽn thực tiễn và xung đột lợi ích cốt lõi giữa các bên tham gia tố tụng.

Phương pháp phân tích luật học quy phạm được áp dụng để rà soát tính thống nhất của các văn bản pháp luật hiện hành. Phương pháp so sánh luật học được sử dụng để đối chiếu quy chế bảo lãnh của Việt Nam với chuẩn mực pháp luật của Anh, Pháp và Hoa Kỳ. Ngoài ra, phương pháp thống kê xã hội học pháp luật và phương pháp phân tích tổng hợp biện chứng giúp đánh giá đa chiều tác động kinh tế của các phán quyết tài phán. Quá trình thu thập và xử lý toàn bộ dữ liệu được tiến hành liên tục từ năm 2013 đến tháng 5 năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật đã làm sáng tỏ 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, xung đột về tính độc lập giữa hợp đồng cơ sở và cam kết bảo lãnh chiếm tỷ lệ áp đảo. Khoảng 65% số vụ tranh chấp tại Tòa án phát sinh từ việc bên được bảo lãnh nại lý do hợp đồng chính bị vô hiệu để yêu cầu ngân hàng từ chối thanh toán. Thực tế này đi ngược lại nguyên tắc tại Điều 15 Nghị định 163/2006/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 11/2012/NĐ-CP), dẫn đến tình trạng kéo dài thời gian giải quyết quyền lợi của bên nhận bảo lãnh.

Thứ hai, rủi ro vi phạm thẩm quyền ký kết chiếm khoảng 28% các vụ kiện tụng. Việc thiếu vắng cơ chế kiểm soát chặt chẽ quy định về 3 chức danh ký duyệt (đại diện pháp luật, quản lý rủi ro, thẩm định) theo Điều 15 Thông tư 28/2012/TT-NHNN đã tạo sơ hở cho nhiều cán bộ chi nhánh phát hành thư bảo lãnh khống, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các tổ chức tín dụng.

Thứ ba, rào cản ngôn ngữ gây ách tắc trong giao dịch quốc tế. Quy định tại Điều 7 Thông tư 28/2012/TT-NHNN bắt buộc văn bản bảo lãnh lập bằng tiếng Việt hoặc tiếng Việt là căn cứ pháp lý duy nhất đã khiến hơn 80% đối tác nước ngoài từ chối chấp nhận bảo lãnh đối ứng từ các ngân hàng Việt Nam.

Thứ tư, sự mất cân đối nghiêm trọng trong lựa chọn phương thức tài phán. Hơn 88% tranh chấp bảo lãnh ngân hàng được đưa ra xét xử tại Tòa án, trong khi phương thức Trọng tài thương mại chỉ chiếm dưới 12%. Thời gian chuẩn bị xét xử thực tế tại Tòa án cấp sơ thẩm thường kéo dài từ 8 đến 14 tháng, vượt xa thời hạn quy định 2-3 tháng theo Bộ luật Tố tụng dân sự.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên nằm ở sự thiếu đồng bộ giữa các tầng nấc pháp lý. Pháp luật Việt Nam tiếp cận nghĩa vụ bảo lãnh theo hướng bảo lãnh độc lập (garantie autonome) tương tự pháp luật Anh, buộc ngân hàng thanh toán trong vòng 05 ngày làm việc khi nhận đủ hồ sơ mà không cần chứng minh khả năng chi trả của bên có nghĩa vụ. Tuy nhiên, nhận thức của các thẩm phán và đương sự nhiều khi vẫn đồng nhất bảo lãnh ngân hàng với biện pháp bảo lãnh dân sự thông thường (cautionnement) theo truyền thống luật Pháp, dẫn đến việc thụ lý và giải quyết sai lệch bản chất vụ việc.

Các dữ liệu phát hiện trong nghiên cứu có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua bảng đối chiếu 6 nhóm nguyên nhân phát sinh tranh chấp và biểu đồ cột so sánh thời gian giải quyết tranh chấp thực tế (8-14 tháng) với thời hạn luật định (2-3 tháng). Việc trực quan hóa này giúp làm rõ sự chậm trễ trong quy trình tố tụng, từ đó khẳng định tính cấp thiết của việc cải cách thủ tục tài phán tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp bảo lãnh ngân hàng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, sửa đổi quy định về ngôn ngữ và nguyên tắc độc lập của bảo lãnh. Ngân hàng Nhà nước cần khẩn trương sửa đổi Điều 7 Thông tư 28/2012/TT-NHNN theo hướng tôn trọng thỏa thuận ngôn ngữ quốc tế trong các giao dịch có yếu tố nước ngoài. Mục tiêu là nâng tỷ lệ chấp thuận thư bảo lãnh xuyên biên giới của ngân hàng nội địa lên mức 95% trước năm 2017.

Thứ hai, thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ 3 tầng chặt chẽ. Các ngân hàng thương mại cần ban hành quy chế phân quyền rõ ràng, áp dụng chữ ký số và xác thực điện tử cho 100% văn bản cam kết bảo lãnh phát hành từ quý 4 năm 2015. Biện pháp này nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ phát hành thư bảo lãnh vượt thẩm quyền hoặc giả mạo.

Thứ ba, đẩy mạnh phương thức Trọng tài thương mại. Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với các Trung tâm Trọng tài thương mại thúc đẩy đưa điều khoản trọng tài mẫu vào các hợp đồng cấp tín dụng. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ giải quyết tranh chấp qua trọng tài lên 35-40% trong giai đoạn 2016-2020, giúp rút ngắn thời gian xử lý tranh chấp xuống dưới 90 ngày.

Thứ tư, chuẩn hóa nghiệp vụ xét xử của Tòa án chuyên trách. Tòa án nhân dân tối cao cần ban hành án lệ hướng dẫn áp dụng thống nhất Điều 15 Nghị định 163/2006/NĐ-CP và thời hạn xử lý 05 ngày theo Thông tư 28. Đảm bảo tỷ lệ 90% các vụ án tranh chấp bảo lãnh được giải quyết dứt điểm trong thời hạn chuẩn bị xét xử 2 tháng kể từ năm 2016.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, đội ngũ quản trị rủi ro và cán bộ pháp chế tại các ngân hàng thương mại. Luận văn cung cấp cẩm nang tra cứu để rà soát các mẫu hợp đồng cấp bảo lãnh, chuẩn hóa quy trình thẩm định và nhận diện sớm các bẫy pháp lý trong việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ thay với mức lãi suất bắt buộc lên đến 150%.

Thứ hai, các luật sư, thẩm phán và trọng tài viên chuyên trách án kinh doanh thương mại. Nghiên cứu mang lại hệ thống lập luận vững chắc về mối quan hệ giữa hợp đồng cơ sở và cam kết bảo lãnh, hỗ trợ trực tiếp cho quá trình xét xử các vụ tranh chấp đa phương phức tạp.

Thứ ba, giám đốc tài chính (CFO) và bộ phận pháp lý doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể vận dụng các phát hiện của luận văn để đàm phán tối ưu hóa phí bảo lãnh, phòng ngừa rủi ro bị tịch thu bảo lãnh vô căn cứ trong các hoạt động dự thầu và thi công hợp đồng.

Thứ tư, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Luật Kinh tế. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về luật ngân hàng và các phương thức giải quyết tranh chấp thương mại thay thế (ADR).

Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng chính bị vô hiệu thì cam kết bảo lãnh ngân hàng có mặc nhiên chấm dứt hiệu lực không? Cam kết bảo lãnh không mặc nhiên chấm dứt nếu các bên đã thực hiện một phần hoặc toàn bộ hợp đồng chính, căn cứ theo Điều 15 Nghị định 163/2006/NĐ-CP. Trong thực tế xét xử, tổ chức tín dụng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán đối với phần thiệt hại hoặc nghĩa vụ hoàn trả đã phát sinh, trừ khi các bên có thỏa thuận loại trừ rõ ràng.

Ngân hàng có quyền từ chối thanh toán nếu bên được bảo lãnh vẫn còn khả năng tài chính không? Căn cứ Điều 361 Bộ luật Dân sự và Điều 20 Thông tư 28/2012/TT-NHNN, nếu hợp đồng không có thỏa thuận khác, bên nhận bảo lãnh có quyền gọi bảo lãnh ngay khi có vi phạm mà không cần chứng minh khả năng tài chính của bên có nghĩa vụ. Ngân hàng có nghĩa vụ thanh toán trong tối đa 05 ngày làm việc.

Ý nghĩa pháp lý của quy định 3 chữ ký trên văn bản bảo lãnh theo Thông tư 28 là gì? Điều 15 Thông tư 28 bắt buộc chữ ký của người đại diện pháp luật, người quản lý rủi ro và người thẩm định. Quy định này tạo lập cơ chế kiểm soát chéo 3 tầng, ngăn chặn tình trạng giám đốc chi nhánh phát hành bảo lãnh vượt thẩm quyền, từng gây rủi ro thất thoát hàng trăm tỷ đồng cho hệ thống ngân hàng.

Quy định về ngôn ngữ tại Điều 7 Thông tư 28 gây vướng mắc gì cho giao dịch quốc tế? Quy định ưu tiên văn bản tiếng Việt làm căn cứ pháp lý duy nhất gây xung đột với tập quán quốc tế. Trong thực tế bảo lãnh đối ứng, hơn 90% định chế tài chính nước ngoài từ chối mẫu bảo lãnh tiếng Việt, tạo rào cản lớn cho doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thời hiệu và thời hạn giải quyết tranh chấp bảo lãnh tại Tòa án được quy định như thế nào? Thời hiệu khởi kiện tranh chấp kinh doanh thương mại là 02 năm kể từ ngày quyền lợi bị xâm phạm. Tại Tòa án nhân dân, thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm là 02 tháng kể từ ngày thụ lý và chỉ được gia hạn tối đa không quá 01 tháng đối với vụ án có tính chất phức tạp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bảo lãnh ngân hàng như một biện pháp bảo đảm độc lập và hoạt động tín dụng ngoại bảng.
• Nhận diện chính xác 3 dạng tranh chấp cốt lõi và làm rõ nguyên tắc xác định hiệu lực giữa hợp đồng chính và cam kết bảo lãnh.
• Đánh giá khách quan ưu thế và hạn chế của 4 phương thức giải quyết tranh chấp: Thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án.
• Vạch rõ các rào cản thực tiễn về quy định ngôn ngữ tiếng Việt và cơ chế kiểm soát thẩm quyền ký duyệt bảo lãnh tại các tổ chức tín dụng.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật đến tối ưu hóa quy chế nội bộ ngân hàng và nâng cao năng lực xét xử.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng hệ thống luận cứ khoa học và thực tiễn vững chắc, định hướng cho việc hoàn thiện pháp luật về bảo lãnh ngân hàng tại Việt Nam. Lộ trình triển khai các kiến nghị cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2015-2020 nhằm đồng bộ hóa với Luật Tổ chức tín dụng sửa đổi. Các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động áp dụng các giải pháp này để xây dựng môi trường kinh doanh an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1. Những vấn đề cơ bản về bảo lãnh ngân hàng, giải quyết tranh chấp và pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Thực tiễn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam. Phương hướng và một số giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp từ hoạt động bảo lãnh ngân hàng ở Việt Nam.

10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG, GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP PHÁT SINH TỪ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò về hoạt động bảo lãnh ngân hàng 1. Khái niệm bảo lãnh ngân hàng Bảo lãnh là một trong những biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ được sử dụng từ lâu trong xã hội loài người, đến nay bảo lãnh không những tồn tại mà còn phát triển rộng rãi trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội và được quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Theo pháp luật La Mã: Bảo lãnh được hiểu là hợp đồng, theo đó bên thứ ba với mục đích bảo đảm quyền lợi của bên có quyền đã cam kết thực hiện thay nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ khi bên này không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ của mình.

Trách nhiệm của bên thứ ba là trách nhiệm bổ sung với trách nhiệm của bên có nghĩa vụ và nó chỉ tồn tại khi nghĩa vụ nó đảm bảo tồn tại trên thực tế. Trong pháp luật Hoa Kỳ: “Bảo lãnh chính là sự thỏa thuận, theo đó người bảo lãnh chấp thuận sẽ thực hiện nghĩa vụ nợ của bên nợ chỉ khi bên nợ không trả nợ, là việc bên bảo lãnh bảo đảm hoặc hứa thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện”. [29] Theo pháp luật dân sự Việt Nam thì: “Bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Các bên cũng có thể thoả thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình”.

[13, Điều 361] Như vậy, ta có thể hiểu bảo lãnh là thoả thuận giữa các bên, trong đó bên bảo lãnh cam kết sẽ thực hiện các nghĩa vụ theo thoả thuận đối với bên nhận bảo lãnh 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo thoả thuận. Với định nghĩa trên thì ta thấy bảo lãnh có hai đặc điểm cơ bản : Một là, bảo lãnh là sự thoả thuận của các bên trong đó các bên tham gia có thể là: Bên bảo lãnh, bên nhận bảo lãnh và bên được bảo lãnh trong đó bắt buộc phải có bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh. Hai là, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trước tiên thuộc về bên được bảo lãnh. Trong bảo lãnh đối tượng trực tiếp được đưa ra bảo đảm là sự cam kết.

Chỉ khi nghĩa vụ bị vi phạm thì người thứ ba cam kết mới thực hiện các nghĩa vụ thay cho người được bảo lãnh theo thỏa thuận. Bảo lãnh có nhiều hình thức đa dạng như: Bảo lãnh vay vốn ngân hàng, bảo lãnh của cơ quan, tổ chức đối với các cán bộ, nhân viên của mình, bảo lãnh xã hội khác…. Riêng bảo lãnh ngân hàng chỉ xuất hiện khi tiền tệ ra đời và nền kinh tế hàng hoá phát triển mạnh mẽ, khái niệm bảo lãnh ngân hàng chịu tác động bởi những biến đổi về kinh tế xã hội, tập quán và pháp luật của quốc gia trong từng giai đoạn nhất định. Từ những năm 80 của thế kỷ XX, nền kinh tế nước ta là kinh tế tập trung bao cấp, pháp luật Việt Nam đã đề cập đến bảo lãnh ngân hàng.

Trong giai đoạn này, biện pháp bảo lãnh được sử dụng như là công cụ để hỗ trợ doanh nghiệp nhà nước khi có nhu cầu vay vốn nước ngoài. Vấn đề bảo lãnh ngân hàng đã được Nhà nước quy định trong nhiều văn bản pháp luật khác nhau nhưng nhìn chung đều có điểm chung là: Thứ nhất, bảo lãnh của ngân hàng là bảo lãnh của Ngân hàng Nhà nước cấp cho các đơn vị, tổ chức trong việc vay vốn nước ngoài để phát triển sản xuất kinh doanh. Ngân hàng Nhà nước đưa ra bảo lãnh cho các tổ chức vay vốn nước ngoài thực chất là Nhà nước đã thực hiện tài trợ cho doanh nghiệp. Thứ hai, chưa có quy định cụ thể, xác định bản chất pháp lý của bảo lãnh ngân hàng.

Trong giai đoạn này, cũng chưa có quy định về khái niệm bảo lãnh, quan hệ giữa tổ chức được bảo lãnh và ngân hàng bảo lãnh. Việc bảo lãnh của ngân hàng nhà nước hoàn toàn thực hiện theo mẫu thư bảo lãnh do bên cho vay đưa ra. Từ những năm 90 đến nay hệ thống văn bản pháp luật về bảo lãnh ngân hàng được 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xây dựng khá chi tiết và từng bước hoàn chỉnh. Bảo lãnh ngân hàng với tư cách là một nghiệp vụ cấp tín dụng của các ngân hàng đã được quy định tại Quy chế về nghiệp vụ bảo lãnh của các ngân hàng ban hành theo Quyết định số 196/QĐ-NH14 ngày 16/9/1994 của Thống đốc ngân hàng nhà nước.

Tiếp theo và hoàn thiện các văn bản này là Quyết định số 283/2000/QĐ-NHNN14 ngày 25/8/2000, Quyết định số 386/2001/QĐ-NHNN ngày 11/04/2001 và Quyết định số 112/2003/QĐ-NHNN ngày 11/02/2003. Khái niệm về bảo lãnh ngân hàng đã được hoàn thiện dần qua các văn bản pháp luật, tại Quyết định số 26/2006/QĐ-NHNN ngày 26/06/2006 của Ngân hàng Nhà nước về Quy chế bảo lãnh ngân hàng thì "bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của TCTD (bên bảo lãnh) với bên có quyền (bên nhận bảo lãnh) về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng (bên được bảo lãnh) khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. Khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD số tiền đã được trả thay". Tại Khoản 18, Điều 4 Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 thì "Bảo lãnh ngân hàng là hình thức cấp tín dụng theo đó TCTD cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc TCTD sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết; khách hàng phải nhận nợ và hoàn trả cho TCTD theo thỏa thuận".

Và sau đó là Thông tư 28 /2012/TT-NHNN ngày 03/10/2012 của Ngân hàng Nhà nước (thay thế Quyết định số 26) đã khẳng định: “Bảo lãnh ngân hàng (sau đây gọi là bảo lãnh) là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên bảo lãnh cam kết bằng văn bản với bên nhận bảo lãnh sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh; bên được bảo lãnh phải nhận nợ và hoàn trả cho bên bảo lãnh theo thỏa thuận”. Nhìn chung, khái niệm "bảo lãnh ngân hàng" theo định nghĩa tại các văn bản trích dẫn trên đều có những điểm cơ bản: Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của một bên thứ ba ngoài quan hệ hợp đồng giữa hai bên. Cam kết bằng văn 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bản là văn bản bảo lãnh của bên thứ ba, bao gồm Thư bảo lãnh và Hợp đồng bảo lãnh. Đặc điểm của bảo lãnh ngân hàng Xét về bản chất pháp lý, bảo lãnh ngân hàng thực chất là hình thức bảo đảm thực hiện nghĩa vụ với các đặc điểm đặc thù của hoạt động này là: Thứ nhất, BLNH là mối quan hệ đa phương, với sự tham gia của nhiều chủ thể: Hoạt động BLNH phải có sự tham gia của ít nhất ba chủ thể, đó là bên được bảo lãnh, bên bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh.

Do đó, hoạt động bảo lãnh không chỉ đơn thuần là quan hệ giữa bên được bảo lãnh với ngân hàng bảo lãnh mà còn bao hàm mối quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh. Trong quan hệ đa phương này, quan hệ giữa bên được bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh bao giờ cũng là quan hệ gốc, làm phát sinh nghĩa vụ được bảo lãnh. Trên cơ sở này sẽ xuất hiện thêm hai quan hệ nữa giữa bên được bảo lãnh với bên bảo lãnh và giữa bên bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh. Thứ hai, BLNH mang tính độc lập: Mặc dù BLNH là quan hệ đa phương, các quan hệ có mối liên hệ nhau, tuy nhiên chúng lại độc lập nhau.

Sự độc lập của bảo lãnh được hiểu là sự độc lập của quan hệ giữa ngân hàng bảo lãnh và bên nhận bảo lãnh với quan hệ giữa bên được bảo lãnh và ngân hàng bảo lãnh, cho dù có sự vi phạm nghĩa vụ của bên được bảo lãnh với ngân hàng bảo lãnh thì ngân hàng bảo lãnh cũng không thể vì thế mà có quyền từ chối thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh. Thứ ba, BLNH là một hoạt động ngoại bảng của ngân hàng: TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bảo lãnh đã dùng uy tín của mình để cam kết với bên nhận bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ của bên được bảo lãnh, khi đó quyết định bảo lãnh cho bên được BLNH không phải xuất tiền ngay do đó sẽ không ảnh hưởng đến bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Đó chính là nguyên nhân khiến BLNH được xếp vào hoạt động ngoại bảng của ngân hàng. Phân loại bảo lãnh ngân hàng Căn cứ vào mục đích bảo lãnh gồm có (i) Bảo lãnh vay vốn: là cam kết của TCTD với bên nhận bảo lãnh về việc sẽ trả nợ thay cho khách hàng trong trường 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.