mở đầu thủ tục pháp lý giải quyết khiếu nại của công dân. Khác với các loại thủ tục hành chính khác, việc mở thủ tục do chính cơ quan tiến hành thủ tục thực hiện, còn trong hoạt động giải quyết khiếu nại thì việc mở thủ tục là theo đơn khiếu nại của công dân hoặc theo yêu cầu, đề nghị của các cơ quan nhà nước, của các tổ chức, đoàn thể, cơ quan thông tin đại chúng hoặc của các đại biểu quốc hội, đại biểu HĐND. Việc tiếp nhận và thụ lý việc khiếu nại có ý nghĩa hết sức quan trọng, nó không chỉ xác lập mối quan hệ pháp luật khiếu nại giữa công dân với cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền, mà còn thể hiện sự thừa nhận về “lỗi quản lý”, “lỗi hành vi” của cơ quan hành chính nhà nước đối với người khiếu nại. Trong giai đoạn này, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét tư cách chủ thể của người tham gia 17 thủ tục giải quyết khiếu nại của công dân, xem xét sự kiện pháp lý làm phát sinh khiếu nại, các điều kiện đảm bảo để thụ lý vụ việc.
Hoạt động của giai đoạn này giúp cho cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền và người khiếu nại biết được tính hợp pháp, hợp lý của nội dung khiếu nại, thẩm quyền giải quyết khiếu nại, là mốc thời gian để xác định thời hạn giải quyết khiếu nại và là cơ sở để người khiếu nại có thể giám sát được quá trình thực hiện giải quyết khiếu nại của cơ quan hành chính Nhà nước có thẩm quyền. Kết quả hoạt động của giai đoạn này giúp cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại trong cơ quan hành chính nhà nước đề ra các phương án cụ thể cho các hoạt động trong giai đoạn tiếp theo. Trình tự thủ tục ở giai đoạn này người giải quyết khiếu nại hành chính của công dân cần phải thực hiện theo qui định của pháp luật như sau: Khi nhận được khiếu nại, người giải quyết khiếu nại căn cứ vào các qui định của pháp luật về khiếu nại để xác định xem vụ việc có đủ điều kiện thụ lý hay không. Người giải quyết khiếu nại sẽ không thụ lý đối với các trường hợp qui định tại Điều 11 của Luật khiếu nại.
Đối với những trường hợp không thuộc các trường hợp Điều 11 đã qui định, người giải quyết khiếu nại phải có trách nhiệm thụ lý đơn khiếu nại. Trên cơ sở và các tài liệu mà người khiếu nại cung cấp, người giải quyết khiếu nại phải tiến hành nghiên cứu kỹ để xác minh nội dung khiếu nại của người khiếu nại bao gồm những vấn đề gì, yêu cầu của người khiếu nại là như thế nào, những căn cứ mà người khiếu nại đưa ra để chứng minh cho yêu cầu của họ có đúng pháp luật hay không, đã đầy đủ chưa. Đồng thời, có thể tiến hành việc tiếp xúc sơ bộ đối với người khiếu nại. Thông thường, người khiếu nại thường cho mình là người bị oan ức, quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm do vậy trong đơn của họ thường không phản ánh trung thực bản chất của vấn đề hoặc giấu giếm các chứng cứ để làm sai lệch thông tin, làm lạc hướng sự nhận định của người giải quyết khiếu nại.
Do vậy, người giải quyết khiếu nại trong những trường hợp nhất định, để làm sáng tỏ những nội dung cơ bản của vụ việc mà mình chưa rõ, cần thiết phải tiếp xúc với đương sự nhằm khẳng định những nội dung khiếu nại và yêu cầu của họ, qua đó 18 cũng có thể khai thác thêm phần nào những thông tin liên quan đến vụ việc bị khiếu nại. Giai đoạn tiến hành xác minh nội dung khiếu nại Đây là giai đoạn chủ yếu và trọng tâm của thủ tục pháp lý giải quyết khiếu nại của công dân. Kết quả giải quyết của giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến vụ việc và các bước thực hiện tiếp theo của giai đoạn này. Thực chất của các hoạt động trong giai đoạn này là thực hiện điều tra theo thủ tục hành chính, nhằm mục đích làm sáng tỏa vụ việc khiếu nại của công dân, đánh giá một cách khách quan và toàn diện về vụ việc khiếu nại trên cơ sở, hồ sơ chứng cứ thu thập, kết quả đối thoại.
Trong giai đoạn này cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền phải tiến hành hàng loạt các thủ tục theo một trình tự nhất định: Tiến hành thủ tục thẩm tra, xác minh, thu thập chứng cứ, giám định, tiếp xúc gặp gỡ người khiếu nại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, tổ chức đối thoại với người khiếu nại. Các hoạt động này đòi hỏi phải được thực hiện thận trọng, tỉ mỉ, chính xác, phải tiến hành một cách khách quan, công khai, dân chủ và minh bạch. Khi tiến hành thẩm tra, xác minh nhằm mục đích thu thập chứng cứ, tài liệu làm cơ sở cho người giải quyết khiếu nại nhận xét chính xác, khách quan, đúng pháp luật về vụ việc, tìm hiểu bản chất của sự việc dẫn đến khiếu nại. Điều quan trọng là xác minh rõ nguồn gốc của chứng cứ, mức độ trung thực và chính xác của chứng cứ.
Tuy nhiên, trong quá trình xác minh, cũng cần phải xem xét đến cả tính hợp pháp, tính hợp lý của vấn đề mà các bên nêu ra. Để tiến hành xác minh đạt kết quả tốt, cần phải vận dụng khéo léo, linh hoạt các biện pháp nghiệp vụ nhằm thu thập thông tin, chứng cứ. Cán bộ xác minh có thể thu thập thông tin từ: Việc gặp gỡ, tiếp xúc với người khiếu nại; kết quả làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan, đây là những người biết được những thông tin liên quan đến vụ việc hoặc có mối quan hệ nào đó với nội dung của vụ việc mà người giải quyết khiếu nại cần thiết phải tiếp xúc nhằm làm rõ những thông tin nhất định, phải lập biên bản từng vụ việc, từng nội dung xác minh. Sau khi đã xác minh, thẩm tra hết các nội dung, đối tượng liên quan, người giải quyết khiếu nại cần so sánh, đối chiếu với văn bản 19 pháp luật hiện hành, các qui định của cơ quan, đơn vị người bị khiếu nại; so sánh, đối chiếu giữa các chứng cứ thu thập được để phân tích, đi đến nhận định rõ việc khiếu nại đúng hay sai, từ đó kết luận từng vấn đề và đưa ra phương hướng giải quyết cụ thể, đủ cơ sở kết luận một cách khách quan, toàn diện về vấn đề và đề xuất đến cấp có thẩm quyền ra quyết định giải quyết khiếu nại được chính xác, đủ căn cứ, bảo vệ được lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan.
Ban hành, gửi, công khai quyết định giải quyết khiếu nại Thứ nhất, ban hành Quyết định giải quyết khiếu nại Trên cơ sở kết luận xác minh, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại sẽ ban hành quyết định giải quyết khiếu nại. Quyết định giải quyết khiếu nại QĐHC, HVHC phải thể hiện rõ thông tin về người khiếu nại, người bị khiếu nại, nội dung khiếu nại, căn cứ để khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại; kết quả giải quyết khiếu nại trước đó (nếu có); kết quả xác minh nội dung khiếu nại; nêu rõ căn cứ để kết luận nội dung khiếu nại là đúng toàn bộ, sai toàn bộ hoặc đúng một phần; giữ nguyên, hủy bỏ toàn bộ hoặc sửa đổi, bổ sung một phần QĐHC, HVHC bị khiếu nại (đối với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu) hoặc yêu cầu người có QĐHC, HVHC bị khiếu nại sửa đổi, hủy bỏ một phần hay toàn bộ QĐHC, chấm dứt HVHC bị khiếu nại (đối với giải quyết khiếu nại lần hai); việc bồi thường thiệt hại cho người bị thiệt hại (nếu có) và giải quyết các vấn đề khác có liên quan; quyền khiếu nại lần hai, quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án. Thứ hai, gửi quyết định giải quyết khiếu nại Đối với quyết định giải quyết khiếu nại QĐHC, HVHC. Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần đầu có trách nhiệm gửi quyết định giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại, thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người giải quyết khiếu nại hoặc người có thẩm quyền, người có quyền, nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân đã chuyển khiếu nại đến và cơ quan thanh tra nhà nước cùng cấp.
Trong thời hạn 07 ngày, kể 20 từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần hai phải gửi quyết định giải quyết khiếu nại cho người khiếu nại, người bị khiếu nại, người giải quyết khiếu nại lần đầu, người có quyền, nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền chuyển khiếu nại đến. Thứ ba, công khai quyết định giải quyết khiếu nại Trong thời hạn 15 ngày, kể từ khi có quyết định giải quyết khiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần hai có trách nhiệm công khai quyết định giải quyết khiếu nại theo một trong các hình thức sau: Công bố tại cuộc họp cơ quan, tổ chức nơi người bị khiếu nại công tác; niêm yết tại trụ sở làm việc hoặc nơi tiếp công dân của cơ quan, tổ chức đã giải quyết khiếu nại; thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng. Thứ tư, lập và quản lý hồ sơ giải quyết khiếu nại Người có trách nhiệm xác minh giúp người giải quyết khiếu nại mở, lập hồ sơ giải quyết khiếu nại; tập hợp những thông tin, tài liệu, bằng chứng, chứng cứ liên quan đến nội dung khiếu nại, kết quả xác minh, kết luận, kiến nghị, quyết định giải quyết khiếu nại được hình thành từ khi mở hồ sơ giải quyết khiếu nại đến khi đóng hồ sơ theo trình tự: Mở hồ sơ giải quyết khiếu nại với thời điểm mở hồ sơ là ngày thụ lý giải quyết khiếu nại; thu thập, phân loại văn bản, tài liệu, lập mục lục để quản lý; đóng hồ sơ giải quyết khiếu nại với thời điểm đóng hồ sơ là ngày người có thẩm quyền thực hiện xong việc gửi quyết định giải quyết khiếu nại và công khai quyết định giải quyết khiếu nại. Trong thời hạn 30 ngày, kể từ thời điểm đóng hồ sơ, người có trách nhiệm xác minh hoàn thành việc sắp xếp, lập mục lục và bàn giao hồ sơ cho bộ phận lưu trữ của cơ quan được giao xác minh hoặc bàn giao hồ sơ cho bộ phận lưu trữ của cơ quan khác theo chỉ đạo của người giải quyết khiếu nại.
Các yếu tố tác động đến hoạt động giải quyết khiếu nại thu hồi đất 1.
