Nguyễn Thanh Hùng Khoa Tâm lý – Giáo dục TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM – ĐẠI HỌC HUẾ ĐT: 0985555400 Nhiệm vụ của các đồng chí là nâng cao chất lượng giáo dục 2 Nội dung chính A. Vị trí, vai trò, nguyên tắc, nội dung cơ bản của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục B. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục C. Đường lối, quan điểm của Đảng và nhà nước về giáo dục và đào tạo D.
Chính sách giáo dục 3 Theo quý thầy cô Vì sao cần phải có sự quản lý hành chính nhà nước về giáo dục và đào tạo? Những cơ quan nào sẽ tham gia vào quá trình quản lý này? Vì sao phải xây dựng các chính sách giáo dục? 4 A.Vị trí, vai trò, nguyên tắc, nội dung cơ bản của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục Nội dung chính 1. Một số khái niệm 2. Hệ thống phương pháp quản lý HCNN 3. Vị trí, vai trò của quản lý nhà nước trong lĩnh vực giáo dục 4.Một số khái niệm 1.
Khái niệm quản lý ❖ Quản lý là một khái niệm rất rộng bao gồm nhiều dạng. Chúng ta có thể gộp thành 3 dạng chính: ✓Quản lý các quá trình của thế giới vô sinh (nhà xưởng, ruộng đất, tài nguyên, hầm mỏ, thiết bị máy móc, nguyên vật liệu, sản phẩm. Khái niệm quản lý ❖Quản lý các quá trình diễn ra trong cơ thể sống (cây trồng, vật nuôi). ✓ Quản lý các quá trình diễn ra trong xã hội loài người (quản lý xã hội: đảng, nhà nước, đoàn thể quần chúng, kinh tế, giáo dục và các tổ chức.Khái niệm quản lý Quản lý nói chung theo nghĩa tiếng Anh là Administration vừa có nghĩa quản lý (hành chính, chính quyền), vừa có nghĩa quản trị (kinh doanh).
Thuật ngữ “quản lý" (tiếng Việt gốc Hán) có thể hiểu là "quản" là sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái "ổn định"; quá trình “ lý" là sửa sang, sắp xếp, đổi mới để đưa tổ chức vào thế “phát triển”. Khái niệm quản lý Các quan niệm khác nhau về quản lý như: Mary Parker Follet: "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc được thực hiện thông qua người khác". Robert Albanese: "Quản lý là một quá trình kỹ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi để đạt được mục tiêu của tổ chức". Harol Koontz: "Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hướng dẫn hoạt động của những người khác" 1.Khái niệm quản lý Từ những quan niệm này cho thấy, quản lý là một hoạt động liên tục và cần thiết khi con người kết hợp với nhau trong tổ chức.
Quản lý bao gồm các yếu tố sau: ✓ Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động. ✓ Muốn quản lý thành công, trước tiên cần phải xác định rõ chủ thể, đối tượng và khách thể quản lý. ✓ Chủ thể quản lý phải thực hành việc tác động và phải biết tác động. ✓ Chủ thể có thể là một người, một nhóm người; còn đối tượng có thể là con người (một hoặc nhiều người), giới vô sinh hoặc giới sinh vật.Khái niệm quản lý Tóm lại: Quản lý là một quá trình tác động, gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý một cách hợp quy luật nhằm đạt được mục tiêu chung.
Quá trình tác động này có thể được thể hiện bằng sơ đồ sau: Chủ thể quản lý Khách thể Mục tiêu quản lý Đối tượng quản lý 1. Nhà nước ❖Nhà nước là tổ chức, là công cụ quyền lực chính trị của giai cấp thống trị buộc các giai cấp khác phải phục tùng ý chí của giai cấp mình nhằm bảo vệ địa vị thống trị và lợi ích của giai cấp thống trị. Quản lý Nhà nước (QLNN) Quản lý nhà nước là sự chỉ huy, điều hành để thực thi quyền lực nhà nước, do tất cả các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp), để tổ chức và điều chỉnh các quá trình xã hội, và hành vi hoạt động của công dân. Quản lý nhà nước xét về mặt chức năng bao gồm hoạt động: ➢ Lập pháp ➢Hành pháp ➢Tư pháp.
13 ❑ Những nét khác biệt của quản lý nhà nước so với các loại hình quản lý khác: Chủ thể của QLNN là các cơ quan trong bộ máy nhà nước. Đối tượng quản lý nhà nước là toàn thể nhân dân, toàn thể xã hội; Phạm vi QLNN là rất rộng rãi, nó diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội; Phương tiện quản lý nhà nước là quyền lực NN được thể hiện thông quan hệ thống VB pháp luật. Quản lý hành chính NN ❑Là hoạt động hành chính của các cơ quan thực thi quyền hành pháp chế để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội theo pháp luật. 15 ❑ Đặc điểm của QLHCNN Một là, Quản lý HCNN được gọi là “quyền hành pháp trong hoạt động”.
Hai là, Quản lý hành chính nhà nước là hoạt động thực tiễn hằng ngày, tổ chức và điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của công dân bằng việc ra các quyết định hành chính. Ba là, Quản lý hành chính nhà nước là hệ thống thiết chế tổ chức hành chính Nhà nước. Trong hệ thống này, đứng đầu là Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, các UBND các cấp. So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa QLNN và QLHCNN Tiêu chí so sánh QLNN QLHCNN Đối tượng quản lý Toàn thể nhân dân, toàn thể xã hội Khách thể quản lý Diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống XH Điều chính các mối quan hệ XH và hành vi hoạt động của Mục đích quản lý công dân Thực thi quyền lập pháp, Phạm vi quyền lực Thực thi quyền hành pháp hành pháp và tư phap Tất cả các cơ quanNN: lập Các cơ quan NN trong hệ Chủ thể quản lý pháp, hành pháp và tư pháp hành pháp Ban hành các VBQPPL ở cả Phương tiện quản lý 2 mức độ: VB luật và VB dưới Ban hành VB dưới luật luật 17 1.
Quản lý HCNN về giáo dục ❖Là sự tác động có tổ chức và có sự điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các hoạt động giáo dục do các cơ quan quản lý giáo dục của Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở tiến hành. Để thực hiện chức năng, nhiệm vụ do Nhà nước trao quyền. Các phương pháp của quản lý HCNN về GD 2. Phương pháp giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức Khái niệm ✓ Đây là sự tác động về tinh thần và tư tưởng đối với con người để họ giác ngộ lý tưởng, nâng cao ý thức chính trị và pháp luật, đạo đức, từ đó giúp người lao động có trách nhiệm, có kỷ luật, có lương tâm, không vi phạm pháp luật, hăng hái lao động, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
19 ❑ Các phương pháp giáo dục tư tưởng đạo đức Giáo dục Thuyết phục Động viên Tạo dư luận xã hội Giao công việc Yêu cầu cao… 2. Phương pháp giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức Đặc trưng ✓ Là sự tác động liên tục tới nhận thức, tư tưởng, tình cảm, lòng tự trọng và tinh thần trách nhiệm. ✓ Phương pháp này thể hiện tính dân chủ trong hoạt động quản lý của người lãnh đạo. ✓ Xây dựng bầu không khí lao động tập thể, đoàn kết nhất trí, cá nhân gắn bó tập thể.
Phương pháp giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức Điều kiện vận dụng ✓ Có uy tín, trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, mẫu mực trong công việc và cuộc sống. ✓ Nghiên cứu và nắm vững đặc điểm TSL của những người dưới quyền. ✓ Xây dựng tập thể sư phạm đoàn kết nhất trí. ✓ Cán bộ quản lý phải có khả năng ứng xử linh hoạt, nhạy cảm, nắm bắt tình hình nhanh.
✓ Việc giáo dục thuyết phục động viên mọi người tự giác yên tâm phấn đấu. Phương pháp giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức ❑ Yêu cầu ✓ Chủ thể quản lý cần phải nắm được tình hình tư tưởng đạo đức của cán bộ, công chức trong đơn vị để có biện pháp tác động tích cực. ✓ Xây dựng bầu không khí lao động tập thể, đoàn kết nhất trí, cá nhân gắn bó với tập thể. ✓ Biện pháp giáo dục tư tưởng, đạo đức phải được thực hiện thông qua các hoạt động thực tiễn cụ thể, có mục tiêu, kế hoạch, biện pháp rõ ràng… ✓ Nội dung giáo dục phải thiết thực, sâu sắc, phù hợp với đối tượng, phương pháp, hình thức phải linh hoạt, không cứng nhắc, giáo điều.
23 ❑ Ưu điểm ➢Phát huy quyền làm chủ của tập thể, phát huy nội lực của cá nhân. ➢Vận dụng pp này thành công sẽ mang lại hiệu quả cao trong hoạt động của tổ chức. ❑Nhược điểm ➢Nếu lạm dụng sẽ dẫn đến tình trạng hội họp thường xuyên. ➢Hiệu quả pp này phụ thuộc lớn vào nghệ thuật người quản lý.
Phương pháp tổ chức Khái niệm ✓ Đây là biện pháp đưa con người vào khuôn khổ, kỷ luật, kỷ cương. ✓ Mục tiêu của biện pháp này là nhằm xây dựng một tập thể đoàn kết nhất trí, nâng cao ý thức kỷ luật, ý thức tập thể cho mỗi thành viên. 25 XD Quy chế Quy trình Nội quy quy định Yêu cầu Kiểm tra thường xuyên Dân chủ, công bằng Kịp thời, nghiêm minh Thưởng phạt, phân minh 2. Phương pháp kinh tế ❑Khái niệm ✓ Đây là biện pháp mà chủ thể quản lý tác động lên đối tượng quản lý (con người) dựa trên các lợi ích vật chất và các đòn bẩy kinh tế (lương, thưởng, phụ cấp, chính sách xã hội.) để làm cho các khách thể quản lý suy nghĩ đến lợi ích của mình, tự giác thực hiện bổn phận và trách nhiệm của mình một cách tốt nhất mà không phải đôn đốc, nhắc nhở nhiều về mặt hành chính.
27 ❑ Đặc trưng ➢Khuyến khích mọi người làm việc bằng lợi ích kinh tế. ➢Sự tác động của lợi ích kinh tế có ý nghĩa tác động tới tính tích cực lao động của mọi người. ➢Bản thân kích thích vật chất cũng chứa đựng sự cỗ vũ về tinh thần. 28 ❑ Điều kiện ➢Xây dựng định mức lao động sư phạm hợp lý và có cách đánh giá đúng đắn.
➢Đòi hỏi trình độ tự quản, tự điều khiển khá cao trong đơn vị. ➢Áp dụng pp kinh tế luôn gắn liền với việc sử dụng “đoàn bẩy kinh tế” thưởng và phạt. ➢Cần phối hợp với pp hành chính tổ chức.