CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ KIEM TRA VĂN BẢN QUY PHAM PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Ở VIET NAM HIEN NAY 11. Khái niệm vin bản quy phạm pháp bật 1. hái niêm, đặc đễn cũa vẫn bản quy pham pháp luật Lich sử mự phát iễn của nhà nước và phip lu cho chúng ta rit ra được mốt nguyên tắc nhân thức có tính phương pháp luân để du được bin chit và cối nguồn nhà nước công chính là hiểu bản chất côi nguẫn pháp luật và ngược lạ, Hi khái iễm nhà nước và pháp luật không thể tách biệt nhau ma gắn bổ một cách hữu cơ hay nhất thể tuyệt đá. Nhà nước không th tên tạ nu thiêu phép luật, và nghợc Iai, pháp luật chỉ hình thành, phát triển và phát huy hiệu quả bằng con đường nhà nước.
Thực té hiện nay cho thấy quyển lve nhà nước chữ có thể được thục hién bằng phương tién pháp luật Ste manh của pháp luật chi có thi có nâu chúng được thục iện qua quyên lọc nhà nước, Pháp luật do Nhà nước ben hành, tổn tại dưới nhiều Hình thie khác nhau. Hiện nay có rất nhiều los văn bên do cơ quan nhà nước và gui cổ thim quyền ban hành như VEOPPL, văn bản ép đụng pháp luật, vin bin hành chỉnh thông thuờng, vin bản chuyên môn và văn bản id thuật Trong đó BQPPL là một hình thức pháp luật cơ bản và tin bổ nhất, là kinh quan trong để dun đường lỗ, chủ trương của Đăng, chính sich của Nhà nước ấ vào cuốc sống là co sở pháp lý và la công cụ 48 quin lý nhà nước và xã hồi Thước di xây ding và hoàn thiện pháp luật khái niệm VBQPPL n còn là dé tai tranh luận, sôi nỗi bối nó còn tổ tạ nhiều điễm chữa được hiể thống nhất Chính vì vậy, việc nghiên cứu để hiễu rõ về khá niềm và đặc đểm của VBOFPL có ý ngiễa quan trọng trong quá tỉnh xây dụng, ban hành và nhất là rong quá trình iim tra, xử lý nhằm hoàn thiên chúng Khi các chủ thể có thẩm quyén tến hành các host đồng kiểm tra và xử lý VBQPPL, cần phải nhận diện và xác định chính xác VBQPPL, đẳng thải cần phân biệt rõ giữa VBQPPL với những vin bản ép đụng pháp luật và văn bên hành chính nhằm thục hién có hiệu quả hoạt động này hi niệm “vin bản quy pham pháp luật" ổn đâu tiên được quy nh trong Luật Ban hành VBQPPL năm 1996, sau đó tiếp tục được quy đính với một số điểm. thay đỗi trong Luật sửa đỗ, bổ sung một số đều của Luật Ban hành V BOPPL năm ; 2002; Luật ban hành VBOPPL của HĐND, UBND năm 2004 và Luật Ben hành. VBQPPL năm 2008 và các vin bản hướng dẫn thi hành Tuy nhiên, do cách din "nghĩa con thiên vi hướng hoc thuật chung chưng clam cụ thể nên gây khó khẩn trong việc xác dinh đổi với các chủ thể co thẩm quyển khi tién hành áp dụng tiên thục tiến Khắc phục hạn chế tr the ấn tiễn khai cùng những khỏ khẩn trong việc xác định, Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 đã tách riêng và đưa ra hai khái niệm.
“Văn bản quy pham pháp luật" và khá niệm “Quy phan pháp luật. Theo đó, Điều 2 Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 định nghĩa: "Vấn ban quy pham pháp luật là văn bản có chữa guy phưm pháp luật được ban hành theo ding tiẫm quyền hành hức, trùh hạ thủ ne guy dinh trong Luật nay” Trong đã, “quy phạm pháp luật Tà uy tắc xử ar chung có hiệu lục bit buộc chung, được áp dụng lập đ lấp tei nhiễu lân đỗ với cơ quan tổ chức, cá nhân rong pham vi cả nước hoặc đơn vi hành chính, nhất ảnh, đo cơ quan nhà nước, người cóthẫm quyền quy định rong Luật ban hành, VBQPPL và được Nhà nước báo dim thu hiện (khoản1 Điều 3 Luật Ben hành VBQPPL năm 2015). Tuy nhiên, Luật Ban hành VBQPPL năm 2015 cũng khẳng định, cùng là văn bản có chứa QPPL nhưng nêu được ban hành không đúng thêm. quyền hình thức, tình ty thủ tục quy Ảnh trong Lut thì không phi lá VBQPPL.
Như vậy, du hiệu đặc trung của VBQPPL đổ hân biệt với vin bản áp dụng php luật và các vẫn bản hành chính thông dụng khác chính lá ở sự tổn tai cia các “QPPL trong nó. Khi tiến hint host động kiểm tra và xử lý VBOPPL, các chủ thể có iểu đặc trung của VEQPPL. để nhận điện được một cách chính xác, đúng đắn đối tượng; “Một là vềchỉ thd: văn bản guy phưm pháp luật do cơ quan nhà nước có thin quyên ban hành và bảo đân thre hiện Diu hiệu đầu tiên để xác dinh mốt VBOFPL là phi được ban hành bai những cơ quan nhà nước có thẫm quyền Theo quy dinh tại Điều4 Luật sửa đổi, bổ sang một sổ điều của Luật Ban hành VBQPPL năm 2020, chỗ thể cổ thim quyên ao gồm: Quốc hội, Ủy ben thuờng vụ Quốc hôi, Chỗ tích made, Chính phi Thủ tưởng Chính phi, Hội đồng Thẫm phán Toa án nhân din tối cao, Chánh én Tòa én nhân din tốt cao, Vin trường Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng kiểm toán nhà nước, Bộ trường Thủ tnxing cơ quan ngĩng bộ, HĐND các cấp, UBND các cấp, Doin Chỗ tich Ủy ban trung uong Mất tn Tổ quốc Việt Nam phối hop với Ủy ban h Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phi, mốt số chủ thể phải hop với nhau để ban ảnh văn bản liên ch ĐỂ bio đầm cho VBOPPL được tuân thi nghiên chính bên thực tế, khí VBQPPL được ban hành, Nhà nước sử dụng nhiều biện pháp, công cụ Xhác nhau nh biện pháp tuyên truyền, phd biển, giáo đạn thuyết phục hoặc các tiện pháp về tổ chúc, hành chính, ánh tổ. Trong tường hop cén thế, Nhà nước áp dung biện pháp cuống chế bit buộc thí hành và quy nh chỗ tải đổi với người có ảnh vi v phạm, Hea là về nột ching: Nội chong của văn bein quy phạm pháp luật là các ony: pham pháp luật được áp dưng nhẫn lần trong thực tin và là cơ sở đễ bam hành các văn bản dp chong pháp luật và vấn bản hành chính thông đụng Nội đăng QPPL được coi là đặc tính nỗi trội của VBQPPL, là đấu hiệu then chất, mang tính quyễt định để phân biệt VBQPPL với vin bản áp đụng pháp luật và vvin bên hành chính thông dụng, Dưới góc đồ khoa học, QPPL là quy tắc xử sx chung do Nhà nước ban hình hoặc thừa nhân nhằm xác lập, thay đổi, chim dit quyền, nga vụ của cá nhân, tổ chúc.
Quy pham là dank từ gốc Hán có ngiãa den là khuôn thước, tức là mye thước, khuôn mẫu. Như vậy, danh từ quy pham ding để chỉ “cái khuôn, cái mẫu, cát thước mà người ta nói va làm theo” Ngoài ra, quy phạm còn có ng]ĩa nh quy tắc (pháp tée) nhưng với ngiấe day đã hơn đó là khuôn mẫu, chuỗn mực để được hop pháp hoa để moi người đối chiếu và lựa chon cách xử sr phù hop. QPPL là khuôn mẫu cho hành và cũa con người, nó chỉ din cho cơn. người céch xử sự (được làm gi, không được lim gi, hoặc phii lam gi làm như thể tảo) trong những điều kiên, hoàn cảnh nhất dish Điều này cũng có ngiĩa là QPPL để chỉ ra cách xử sự và xác đính các phạm vi xửsơ cil con người cũng như những thêu qua bất lợi g nêu nhhư không thục hiện đúng hoặc vi phạm chúng QPPL là kết qué của host động có lí bí và ý chí của cơn người, hình thành phụ thuộc vào ý chỉ nhà nước, ý chỉ của những người teo ta nó OPPL được ban "bảnh khống phi cho mốt tổ chúc hay cá nhân cụ thé ma cho tắt cf các tỔ chúc, cá “hân them gia quan hé xã hội mà nó điêu chỉnh Moi tổ chức, cá nhân ở vào những hoàn cảnh, điều kién ma QPPL đã quy định đều phải thục hiện hành vi thống nhất hư nhau.
Tính chất chung của QPPL còn thé hiện ở chỗ nó được đặt ra không phãi chi điều chính mốt quan hệ xã hội cụ thể ma đỖ điều chỉnh mốt quan hệ xã hôi “Bea Noein Mek Bom Bint tì coci que tp hộ Ty Dr 300 chung nghĩa là img quan hé xã hội cụ thể bén canh những diém chúng thi cũng có sit nhiễu điểm riêng tit những QPPL đã théng nhất tt cả chúng lạ và thiết lập ra aq tắc xử sự cổ tính chất chung cho tit cả những chỗ thể tham gia quan hệ xã hồi chung đỏ Ching hen, giữa những người mua và người bán có th tht lập tất nhiều những quan hệ mua bán cụ thể với những đặc đểm riêng côn timg méi quan hộ, song tit cả những quan hệ giũn người mua và người bin déu phải tuân theo các quy tắc có tính chất chung để được quy định trong pháp luật dân su? QPPL được phân thánh nhiêu loại nhờ quy phạm chung (quy phạm nguyên tic, quy phạm giã thích qgwy phạn tuyên b6), quy phen riêng (quy phem cắn đoán, quy phem bit buộc, quy phạm cho pháp, quy phạm treo quyễn), ngoài re còn có quy phạm thủ tục Vi VBQPPL chúa đụng QPPL nên luôn có tinh chất bất buộc chúng, được thục hiện nhiễu lần trong cuộc sống Tinh bất buộc chúng được hiễu là bất buộc đổi với mọi chủ thể kh: ở vào điễu kiên, hoàn cảnh ma VEOPPL quy ảnh VBQPPL không đặt ra quy Ảnh cho đối tương cụ thi, xác dinh ma nhằm tới các đối tượng khái quát trừu tương (moi đố tượng hoặc một nhỏm đối tượng), Đây là đễm khác tiệt so với văn bản áp đụng pháp luật và đối tương thi hành côn vấn bản này luôn xác dink, ow thể Tỉnh bất buộc chung đi ảnh hướng din hiệu lực pháp lý của VBQPPL. Nó có hiệu lục pháp lý trong pham vi cả nước hoặc tùng dia phương tay thuộc vào thim quyền của cơ quan ban hành cũng như nội dụng của mỗi văn bản Thông thường, VBQPPL do cơ quan nhà nước & tring ương ban hành có hiệu lục ghép lý tiên phạm vi cé nước, VBQPPL đo cơ quan nhà nước ở địa phương ben ảnh có hiệu lục pháp lý tin phạm vi dia phương đó. Ngoài ra có trường hợp VBQPPL do cơ quan nhà made trang ương ben hành nhưng có hiễu lực pháp lý trén pham vi lãnh thd địa phương xuất phát từ tính đặc thù của dia phương đã quyết din tối nội dụng VBQPPL, Diu hiệu này là cơ sở di phân biệt với những vin bản có nổi dang dit ra quy tắc xử sự nội bổ trong cơ quan nhà nước, Hiện nay, khá nhiều vấn ân như quy chế, đều lệ, quy định nội quy.