Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 MUÏC LUÏC Chöông I: DA. CAÁU TRUÙC CUÛA DA .4 Caùc tuyeán cuûa da .2 Tuyeán moà hoâi .5 Loâng, toùc vaø moùng. CHÖÙC NAÊNG SINH LYÙ CUÛA DA .1 Baûo veä cô theå .2 Ñieàu hoøa thaân nhieät .4 Thu nhaän caûm giaùc. VEÄ SINH DA.
11 Chöông II: HEÄ THAÀN KINH. 12 CAÁU TAÏO VAØ CHÖÙC NAÊNG SINH LYÙ CUÛA. 12 TEÁ BAØO THAÀN KINH (NEURON). CAÁU TAÏO NEURON .2 Caùc nhaùnh neuron .3 Ñaàu taän cuøng thaàn kinh.
15 Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 1 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 1.1 Phaân loaïi synapse .2 Caáu taïo synapse. CHÖÙC NAÊNG SINH LYÙ CUÛA NEURON.1 Hieän töôïng ñieän sinh hoïc- baûn chaát cuûa höng phaán .2 Giaûi thích hieän töôïng ñieän sinh hoïc theo thuyeát “ Ion-maøng” .1 Ñieän theá nghæ .2 Ñieän theá ñoäng .3 Ñieän toån thöông .2 Söï daãn truyeàn höng phaán qua sôïi truïc coù myelin (daãn truyeàn nhaûy voït ) .3 Söï daãn truyeàn höng phaán qua synapse .1 ÔÛ synapse ñieän .2 ÔÛ synapse hoùa .3 Ba ñaëc ñieåm daãn truyeàn höng phaán quyeát ñònh tính chaát hoaït ñoäng ôû trung. 24 Baøi 2: CAÁU TAÏO VAØ CHÖÙC NAÊNG SINH LYÙ CUÛA HEÄ THAÀN KINH. ÑAÏI CÖÔNG VEÀ HEÄ THAÀN KINH .1 Vai troø sinh lyù cuûa heä thaàn kinh .2 Khaùi quaùt veà caáu taïo cuûa heä thaàn kinh .3 Söï phaùt trieån cuûa heä thaàn kinh trung öông .4 Phaûn xaï, cung phaûn xaï vaø voøng phaûn xaï .2 Cung phaûn xaï .3 Voøng phaûn xaï.
SÔ LÖÔÏC CAÁU TAÏO VAØ CHÖÙC NAÊNG SINH LYÙ CUÛA HEÄ THAÀN KINH .1 Tuûy soáng .2 Chöùc naêng .1 Chöùc naêng daãn truyeàn .2 Chöùc naêng phaûn xaï .1 Haønh tuûy.1 Cuoáng naõo .2 Cuû naõo sinh tö. 34 Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 2 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 2.4 Naõo trung gian .2 Vuøng döôùi ñoài (Hypothalamus) .2 Sinh lyù voû naõo:. HEÄ THAÀN KINH NGOAÏI BIEÂN .1 Heä thaàn kinh ñoäng vaät .2 Heä thaàn kinh thöïc vaät .1 Heä giao caûm .2 Heä phoù giao caûm. 41 Chöông III: THUÏ QUAN.
ÑAÏI CÖÔNG VEÀ THUÏ QUAN .2 Caáu taïo chung .3 Phaân loaïi thuï quan .1 Theo vò trí thuï caûm .2 Theo hình thöùc thu nhaän kích thích .3 Theo baûn chaát kích thích .4 Söï maõ hoùa thoâng tin .1 Tham soá trong maõ hoùa thoâng tin .2 Cô cheá thu nhaän kích thích ôû thuï quan (Caùch maõ hoùa thoâng tin). THUÏ QUAN THÒ GIAÙC .1 Caáu taïo vaø chöùc naêng sinh lyù cuûa maét .1 Thaønh ngoaøi caàu maét .2 Heä thoáng chieát quang cuûa caàu maét.2 Caùc caáu taïo hoã trôï caàu maét .3 Cô cheá caûm thuï aùnh saùng .1 Quang saéc toá .2 Cô cheá caûm thuï aùnh saùng .4 Khaû naêng ñieàu tieát cuûa maét .2 Caùc beänh taät cuûa maét .1 Taät khuùc xaï .3 Beänh muø maøu .4 Toån thöông thaàn kinh thò giaùc .3 Veä sinh maét. 57 Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 3 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 3. THUÏ QUAN THÍNH GIAÙC VAØ THAÊNG BAÈNG .1 Caáu taïo vaø chöùc naêng sinh lyù cuûa tai .1 Meâ loä xöông .2 Meâ loä maøng .4 Caùch tieáp nhaän aâm thanh .1 Daãn truyeàn aâm thanh töø maøng nhó tôùi oác tai .2 Söï khueách ñaïi aâm thanh .3 Söï ñònh vò aâm thanh .5 Caáu taïo vaø chöùc naêng sinh lyù cuûa heä thoáng tieàn ñình .2 Caùc beänh taät ôû tai .2 Roái loaïn tieàn ñình .3 Veä sinh tai.
THUÏ QUAN KHÖÙU GIAÙC .2 Cô cheá tieáp nhaän muøi. THUÏ QUAN VÒ GIAÙC.2 Cô cheá tieáp nhaän vò. THUÏ QUAN CAÛM GIAÙC ÔÛ DA .1 Caûm giaùc sôø .2 Caûm giaùc nhieät .3 Caûm giaùc ñau .4 Caûm giaùc baûn theå. 67 Chöông IV: HOAÏT ÑOÄNG THAÀN KINH CAÁP CAO.
PHAÛN XAÏ COÙ ÑIEÀU KIEÄN .2 Phaân bieät phaûn xaï coù ñieàu kieän vôùi phaûn xaï khoâng ñieàu kieän .3 Ñieàu kieän thaønh laäp phaûn xaï coù ñieàu kieän .4 Phöông phaùp thaønh laäp phaûn xaï coù ñieàu kieän .5 Cô cheá thaønh laäp phaûn xaï coù ñieàu kieän.6 Moät soá quan ñieåm sau Pavlov veà baûn chaát cuûa ñöôøng lieân laïc taïm thôøi .1 Quan ñieåm sinh lyù hoïc .2 Quan ñieåm caáu truùc-hình thaùi .3 Quan ñieåm hoùa hoïc .4 Quan ñieåm hoùa sinh hoïc. 72 Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 4 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 2.7 Phaân loaïi phaûn xaï coù ñieàu kieän (PXCÑK) .1 Laáy phaûn xaï khoâng ñieàu kieän laøm tieâu chuaån .2 Döïa vaøo kích thích coù ñieàu kieän cuûa phaûn xaï laø töï nhieân hay nhaân taïo .3 Döïa vaøo cô quan nhaän caûm.4 Döïa vaøo tính chaát cuûa taùc nhaân kích thích .8 YÙ nghóa vaø taàm quan troïng cuûa phaûn xaï coù ñieàu kieän .2 Trong ñôøi soáng .3 Trong giaùo duïc .4 Trong quoác phoøng. CAÙC QUY LUAÄT HOAÏT ÑOÄNG THAÀN KINH CAÁP CAO .1 Quy luaät töông quan giöõa cöôøng ñoä kích thích vaø cöôøng ñoä ñaùp öùng .2 Quy luaät chuyeån töø traïng thaùi höng phaán sang öùc cheá .3 Quy luaät caûm öùng .4 Quy luaät lan toûa vaø taäp trung .5 Quy luaät hoaït ñoäng coù heä thoáng cuûa voû naõo: .6 Quy luaät ñònh hình chöùc naêng. ÑAËC ÑIEÅM HOAÏT ÑOÄNG THAÀN KINH CAÁP CAO ÔÛ NGÖÔØI .1 Quan nieäm veà heä thoáng tín hieäu thöù nhaát vaø thöù hai .1 Giaù trò tín hieäu cuûa kích thích.2 Phaân loaïi heä thoáng tín hieäu .1 Heä thoáng tín hieäu thöù nhaát .2 Heä thoáng tín hieäu thöù hai.3 Moái quan heä giöõa hai heä thoáng tín hieäu .2 Söï thaønh laäp tö duy .1 Tö duy caûm tính .2 Tö duy lyù tính.
VEÄ SINH HEÄ THAÀN KINH. 77 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO.77 Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 5 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 Chöông I: DA 1. CAÁU TRUÙC CUÛA DA - Da coù dieän tích beà maët khoaûng 1,5-2 m2, daøy 0,5–3 mm. - Töø noâng ñeán saâu goàm 3 lôùp: Bieåu bì, chaân bì vaø haï bì.1: Caáu truùc cuûa da 1.1 Lôùp bieåu bì - Thuoäc bieåu moâ phuû keùp söøng hoùa.
- Töø saâu ñeán noâng goàm 4 lôùp: 1.1 Lôùp ñaùy (lôùp sinh saûn) - Goàm moät lôùp teá baøo hình truï, khoái vuoâng hay ña dieän ñính treân moät maøng ñaùy gaáp neáp, loài loõm. - Ñaây laø lôùp teá baøo meï, coù khaû naêng phaân chia khoâng ngöøng taïo ra caùc lôùp treân. - Lôùp naøy coøn chöùa nhieàu teá baøo haéc toá, saûn sinh ra caùc haït melanin taïo neân maøu da.2 Lôùp gai (lôùp sôïi) - Goàm 7 - 10 lôùp teá baøo ña dieän. - Cuøng vôùi lôùp ñaùy taïo neân maøu da.3 Lôùp haït - Goàm 2 - 3 lôùp teá baøo deït, chöùa raát nhieàu haït keratohyalin.
Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 6 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 - Khi caùc teá baøo tieán daàn leân beà maët da thì nhaân teá baøo bò maát daàn, keratohyalin bieán ñoåi thaønh keratin.4 Lôùp söøng - Goàm caùc teá baøo cheát, chöùa ñaày keratin, khoâng thaám nöôùc vaø thöôøng xuyeân bong ra döôùi daïng vaûy. - Maát khoaûng 27 ngaøy ñeå caùc teá baøo bieåu bì di chuyeån vaø bieán ñoåi töø lôùp ñaùy thaønh lôùp söøng.2: Caáu taïo lôùp bieåu bì (vaø chaân bì) 1.2 Lôùp chaân bì - Goàm moät lôùp moâ lieân keát, vôùi caùc boù collagen vaø sôïi elastin (sôïi chun) ñaøn hoài. - Beà maët lôùp chaân bì goàm nhöõng phaàân loài leân goïi laø nhuù chaân bì. - Lôùp naøy chöùa caùc mao maïch, maïch baïch huyeát, ñaàu taän cuøng daây thaàn kinh, nang loâng vaø caùc tuyeán.3 Lôùp haï bì - Laø lôùp moâ xoáp chöùa ñaày môõ, coù taùc duïng caùch nhieät vaø ñeäm cô hoïc.4 Caùc tuyeán cuûa da 1.1 Tuyeán nhôøn (tuyeán baõ) - Caáu taïo kieåu tuùi ñôn vôùi oáng baøi xuaát ngaén môû vaøo loã nang loâng (ôû vuøng da coù loâng) hoaëc tröïc tieáp treân da.
- Ñöôïc taïo bôûi caùc teá baøo bieåu bì chuyeân hoùa saûn sinh ra dòch nhôøn. - Moãi ngaøy, caùc tuyeán baõ tieát ra khoaûng 20 g môõ da, coù taùc duïng boâi trôn, laøm mòn, meàm da, loâng/ toùc vaø baûo veä da. Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 7 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 1.2 Tuyeán moà hoâi Goàm hai loaïi: Tuyeán eccrine (toaøn veïn): - Phaân boá khaép beà maët cô theå, ngoaïi tröø moâi vaø moät soá boä phaän cuûa cô quan sinh duïc. - Tieát ra moà hoâi ñoå thaúng leân maët da, giuùp ñieàu hoøa thaân nhieät vaø ñaøo thaûi caùc saûn phaåm chuyeån hoùa.
- Moà hoâi laø dòch loûng chöùa 98% nöôùc, 2% chaát voâ cô vaø höõu cô (muoái Na, acid uric, ure, ammoniac. -Moãi ngaøy, cô theå tieát ra khoaûng 0,5 l moà hoâi. Khi laøm vieäc nhieàu hay thôøi tieát noùng, löôïng moà hoâi coù theå taêng leân, khoaûng 2- 3 l/ ngaøy. Tuyeán apocrine (baùn huûy): - Cuoän xoaén phöùc taïp hôn tuyeán eccrine.
- Taäp trung ôû vuøng naùch, haùng, quanh haäu moân vaø quaàng vuù. - Phaùt trieån vaø baét ñaàu hoaït ñoäng ôû tuoåi daäy thì. - Tieát ra pheromone ñoå vaøo loã nang loâng, gaây neân muøi cuûa cô theå.3: Tuyeán söõa (Thieát ñoà ñöùng doïc) - Laø daïng phaùt trieån ñaëc bieät cuûa tuyeán moà hoâi. - Ñeán tuoåi daäy thì, tuyeán söõa phaùt trieån maïnh ôû nöõ giôùi.
Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 8 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 - Khi thai ngheùn vaø cho con buù, tuyeán söõa phaùt trieån ñaëc bieät vaø coù khaû naêng tieát söõa. - Quaù trình tieát söõa ñöôïc ñieàu hoøa bôûi heä thaàn kinh vaø moät soá tuyeán noäi tieát (tuyeán yeân, tuyeán treân thaän, tuyeán sinh duïc). - Moãi tuyeán söõa goàm 15 - 25 thuøy ñöôïc ngaên caùch bôûi moâ lieân keát thöa vaø moâ môõ. Moãi thuøy ñöôïc chia thaønh nhieàu tieåu thuøy daïng chuøm nho.
Caùc nang tuyeán coù daïng tuùi troøn hoaëc hôi daøi, laø nôi saûn sinh söõa. - Söõa laø hoãn hôïp daïng nhuõ töông, giaøu protein casein, nhieàu haït môõ, ñöôøng, muoái vaø nöôùc.5 Loâng, toùc vaø moùng - Loâng/ toùc vaø moùng laø 2 hình thöùc chuyeân hoùa cuûa keratin.1 Loâng/ toùc - Loâng/ toùc goàm 2 phaàn: Thaân loâng laø phaàn loä ra khoûi da vaø chaân loâng laø phaàn caém saâu trong chaân bì ñeán taän haï bì. - Chaân loâng naèm trong nang loâng. Phaàn döôùi cuøng cuûa chaân loâng hôi phình ra goïi laø haønh loâng.
Döôùi ñaùy haønh loâng coù moät choã nhoâ leân cuûa bì, chöùa nhieàu maïch maùu; loâng moïc daøi ra laø nhôø söï phaùt trieån cuûa phaàn neàn naøy. - Nang loâng cuõng chöùa tuyeán nhôøn vaø caùc cô döïng loâng. - Loâng goàm hai loaïi: loâng tô mòn coù ôû khaép cô theå tröø loøng baøn tay, baøn chaân; loâng cöùng goàm coù toùc, loâng mi, loâng maøy, raâu vaø loâng vuøng sinh duïc ngoaøi.4: Caáu truùc cuûa moùng Gv: Ñaëng Thò Ngoïc Thanh 9 Ñeà cöông Baøi giaûng Giaûi phaãu sinh lyù ngöôøi 2 - Moùng goàm 2 phaàn: Thaân moùng loä ra khoûi da vaø reã moùng laø phaàn caém saâu trong bieåu bì.