Nghiên Cứu Giải Pháp Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Xã Đoàn Kết, Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình

Xóa đói giảm nghèo là một vấn đề toàn cầu, đặc biệt quan trọng ở các nước đang phát triển như Việt Nam. 81 trang · Đại học Thái Nguyên · 2014.

• Tác giả: Lý Văn Tuấn
• Người hướng dẫn: Ths. Cù Ngọc Bắc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Nghiên Cứu Thực Trạng Và Đề Xuất Một Số Giải Pháp Chủ Yếu Nhằm Xóa Đói Giảm Nghèo Cho Người Dân Tại Xã Đoàn Kết, Huyện Đà Bắc, Tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học của khóa luận
• 1.4. Bố cục của khóa luận
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số quan niệm về nghèo
• 2.2. Nguyên nhân của đói nghèo
• 2.3. Hộ nghèo và phương pháp xác định chuẩn nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia
• 2.3.1. Giai đoạn 2006 - 2010
• 2.3.2. Giai đoạn 2011 - 2015
• 2.4. Chuẩn mực xác định nghèo của Chương trình xóa đói giảm nghèo quốc gia qua các giai đoạn
• 3. PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xóa Đói Giảm Nghèo Tại Xã Đoàn Kết Đà Bắc

Xóa đói giảm nghèo là một vấn đề toàn cầu, đặc biệt quan trọng ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Tại xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, nơi phần lớn dân số là dân tộc thiểu số và sống bằng nông nghiệp, công tác xóa đói giảm nghèo Đoàn Kết Đà Bắc trở nên cấp thiết. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Bài viết này sẽ đi sâu vào thực trạng, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp giải pháp giảm nghèo bền vững nhằm cải thiện đời sống người dân.

1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm kinh tế xã hội xã Đoàn Kết

Xã Đoàn Kết nằm ở huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình, một khu vực có địa hình phức tạp và điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế. Giao thông khó khăn, đất đai cằn cỗi ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp, nguồn thu nhập chính của người dân. Theo nghiên cứu, gần 100% người dân sống bằng nghề nông nghiệp, phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên. Điều này làm cho phát triển kinh tế xã Đoàn Kết trở nên khó khăn hơn.

1.2. Tầm quan trọng của xóa đói giảm nghèo bền vững tại Đà Bắc

Công tác xóa đói giảm nghèo không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn là vấn đề xã hội quan trọng. Việc giảm nghèo giúp nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục và cơ hội phát triển cho người dân. Đồng thời, góp phần ổn định an ninh trật tự, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Nâng cao đời sống người dân Đà Bắc là mục tiêu hàng đầu trong chiến lược phát triển của tỉnh Hòa Bình.

II. Thực Trạng Đói Nghèo Tại Xã Đoàn Kết Phân Tích Chi Tiết

Thực trạng nghèo đói tại xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình vẫn còn nhiều thách thức. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao so với các khu vực khác trong tỉnh. Thu nhập bình quân đầu người thấp, đời sống vật chất và tinh thần còn nhiều thiếu thốn. Các yếu tố như thiếu vốn sản xuất, thiếu kiến thức kỹ thuật, thiên tai và dịch bệnh ảnh hưởng lớn đến khả năng thoát nghèo của người dân. Cần có đánh giá khách quan và toàn diện về thực trạng nghèo đói tại xã Đoàn Kết để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo giai đoạn 2011 2013

Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại xã Đoàn Kết trong giai đoạn 2011-2013 vẫn ở mức cao (80,17%). Điều này cho thấy hiệu quả của các chương trình chính sách hỗ trợ xóa đói giảm nghèo Hòa Bình còn hạn chế. Cần có sự đánh giá lại về các chính sách hiện hành và tìm kiếm các giải pháp mới, sáng tạo hơn để giảm tỷ lệ nghèo một cách bền vững.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tình trạng nghèo đói tại Đoàn Kết

Nhiều yếu tố tác động đến tình trạng nghèo đói tại xã Đoàn Kết. Thiếu vốn sản xuất, thiếu kiến thức kỹ thuật canh tác, thiếu cơ hội tiếp cận thị trường là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như thiên tai, dịch bệnh, địa hình phức tạp cũng gây khó khăn cho sản xuất và đời sống của người dân. Nguyên nhân nghèo đói tại Đà Bắc cần được phân tích kỹ lưỡng để có giải pháp can thiệp phù hợp.

2.3. Đánh giá hiệu quả các chương trình giảm nghèo hiện tại

Các chương trình giảm nghèo như Chương trình 135, chương trình hỗ trợ vay vốn tín dụng ưu đãi đã được triển khai tại xã Đoàn Kết. Tuy nhiên, hiệu quả của các chương trình này chưa thực sự rõ rệt. Cần có đánh giá khách quan về những thành công và hạn chế của các chương trình, từ đó điều chỉnh và bổ sung để nâng cao hiệu quả đánh giá hiệu quả chương trình xóa đói giảm nghèo.

III. Cách Phát Triển Kinh Tế Xã Đoàn Kết Giải Pháp Nông Nghiệp

Nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chủ lực của xã Đoàn Kết. Do đó, phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững là giải pháp quan trọng để giải pháp kinh tế xã Đoàn Kết. Cần tập trung vào việc nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xây dựng các mô hình sản xuất hiệu quả và liên kết với thị trường tiêu thụ. Đồng thời, cần chú trọng đến phát triển nông nghiệp hữu cơ Đoàn Kết để bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

3.1. Hỗ trợ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần có chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp Đoàn Kết về giống, vốn, kỹ thuật và chuyển giao công nghệ cho người dân. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao tại địa phương.

3.2. Phát triển các mô hình nông nghiệp bền vững và hiệu quả

Cần xây dựng và nhân rộng các mô hình nông nghiệp bền vững, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của xã Đoàn Kết. Các mô hình như trồng trọt kết hợp chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, phát triển cây dược liệu có giá trị kinh tế cao cần được ưu tiên. Mô hình xóa đói giảm nghèo hiệu quả Hòa Bình cần được nghiên cứu và áp dụng.

3.3. Liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản cho người dân

Việc liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản là yếu tố quan trọng để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm của người dân. Cần xây dựng các chuỗi giá trị nông sản, kết nối người sản xuất với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ. Đồng thời, hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm địa phương.

IV. Bí Quyết Xóa Đói Giảm Nghèo Đào Tạo Nghề và Tạo Việc Làm

Đào tạo nghề và tạo việc làm là giải pháp quan trọng để giúp người dân có thu nhập ổn định và thoát nghèo bền vững. Cần tập trung vào việc đào tạo các nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các cơ hội việc làm trong và ngoài địa phương. Đồng thời, khuyến khích phát triển các ngành nghề truyền thống, tạo ra các sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá trị kinh tế cao. Đào tạo nghề cho lao động Đà Bắc cần được chú trọng.

4.1. Nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Chất lượng đào tạo nghề cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Cần có chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của địa phương, đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao và cơ sở vật chất hiện đại. Đồng thời, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các khóa đào tạo nghề miễn phí hoặc với chi phí thấp.

4.2. Tạo cơ hội việc làm tại chỗ và xuất khẩu lao động

Cần tạo ra nhiều cơ hội việc làm tại chỗ thông qua việc khuyến khích phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hợp tác xã và các mô hình kinh tế trang trại. Đồng thời, hỗ trợ người dân tìm kiếm việc làm ở các khu công nghiệp, khu chế xuất và thị trường lao động nước ngoài.

4.3. Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Du lịch cộng đồng Đà Bắc có tiềm năng lớn để tạo ra thu nhập cho người dân địa phương. Cần phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, gắn với văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số. Đồng thời, chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Xóa Đói Giảm Nghèo Vốn và Y Tế

Các chính sách hỗ trợ của nhà nước đóng vai trò quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo. Cần đảm bảo người nghèo được tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nước sạch và vệ sinh môi trường. Đồng thời, cần có chính sách vay vốn ưu đãi xóa đói giảm nghèo để giúp người dân có vốn sản xuất, kinh doanh. Giáo dục và y tế cho người dân vùng cao Đà Bắc cần được quan tâm đặc biệt.

5.1. Tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho hộ nghèo và cận nghèo

Cần tạo điều kiện thuận lợi để người nghèo và cận nghèo tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng chính sách xã hội và các tổ chức tín dụng khác. Thủ tục vay vốn cần được đơn giản hóa, lãi suất ưu đãi và thời gian vay linh hoạt. Đồng thời, cần có sự hướng dẫn và tư vấn cho người dân về cách sử dụng vốn hiệu quả.

5.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe

Chất lượng dịch vụ y tế cần được nâng cao để đảm bảo người dân được khám chữa bệnh kịp thời và hiệu quả. Cần tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế và đào tạo đội ngũ cán bộ y tế có trình độ chuyên môn cao. Đồng thời, triển khai các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, phòng chống dịch bệnh.

5.3. Hỗ trợ giáo dục và đào tạo cho con em hộ nghèo

Cần có chính sách hỗ trợ giáo dục và đào tạo cho con em hộ nghèo, giúp các em có cơ hội học tập và phát triển. Các chính sách như miễn giảm học phí, cấp học bổng, hỗ trợ sách vở và đồ dùng học tập cần được triển khai hiệu quả. Đồng thời, khuyến khích các em tham gia các hoạt động ngoại khóa, nâng cao kỹ năng mềm.

VI. Giải Pháp Giảm Nghèo Bền Vững Kết Luận và Tương Lai

Xóa đói giảm nghèo là một quá trình lâu dài và cần có sự chung tay của toàn xã hội. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và có sự tham gia tích cực của người dân. Cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và điều chỉnh các chính sách để nâng cao hiệu quả công tác xóa đói giảm nghèo. Giải pháp giảm nghèo bền vững cần được xây dựng dựa trên sự phát triển kinh tế - xã hội hài hòa, bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa truyền thống các dân tộc Hòa Bình.

6.1. Đánh giá hiệu quả và bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Cần có đánh giá khách quan và toàn diện về hiệu quả của các chương trình, dự án xóa đói giảm nghèo đã triển khai tại xã Đoàn Kết. Từ đó, rút ra các bài học kinh nghiệm quý báu để áp dụng vào thực tiễn. Đồng thời, học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác trong và ngoài nước về công tác xóa đói giảm nghèo.

6.2. Định hướng phát triển kinh tế xã hội bền vững cho Đoàn Kết

Cần xây dựng định hướng phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho xã Đoàn Kết, dựa trên tiềm năng và lợi thế của địa phương. Các ngành kinh tế như nông nghiệp, du lịch, tiểu thủ công nghiệp cần được phát triển theo hướng bền vững, thân thiện với môi trường và bảo tồn văn hóa.

6.3. Sự tham gia của cộng đồng và vai trò của chính quyền địa phương

Sự tham gia tích cực của cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của công tác xóa đói giảm nghèo. Chính quyền địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi để người dân tham gia vào quá trình lập kế hoạch, triển khai và giám sát các chương trình, dự án. Đồng thời, tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về xóa đói giảm nghèo.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là một trong những mục tiêu trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Sau hơn 20 năm đổi mới, nền kinh tế có bước tăng trưởng nhanh, song khoảng cách phát triển giữa các vùng miền và tầng lớp dân cư vẫn còn cách biệt lớn. Tại khu vực nông thôn, nơi tập trung gần 70% dân số sinh sống bằng nông nghiệp, tỷ lệ đói nghèo vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tỉnh Hòa Bình là một tỉnh miền núi gặp nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội; trong đó huyện Đà Bắc và huyện Kim Bôi nằm trong danh sách 23 huyện nghèo của cả nước có tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới trên 50%. Xã Đoàn Kết thuộc huyện Đà Bắc là địa bàn vùng cao đặc biệt khó khăn, địa hình đồi núi chia cắt phức tạp, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, trình độ dân trí chưa đồng đều. Người dân trong xã chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, sinh kế phụ thuộc gần như hoàn toàn vào sản xuất nông - lâm nghiệp tự cấp tự túc. Đến năm 2013, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của xã vẫn chiếm mức rất cao (80,61%). Trước thực trạng trên, tác giả Lý Văn Tuấn đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Phát triển nông thôn với đề tài: "Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm xóa đói giảm nghèo cho người dân tại xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

• Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân và các yếu tố chính ảnh hưởng đến tình trạng nghèo của các hộ nông dân, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp giảm nghèo thiết thực nhằm cải thiện đời sống nhân dân trên địa bàn xã Đoàn Kết.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Đoàn Kết.
  2. Phân tích thực trạng nghèo đói và xác định các nguyên nhân dẫn tới nghèo tại địa phương trong giai đoạn 2011 - 2013.
  3. Đề xuất các nhóm giải pháp giảm nghèo phù hợp với điều kiện thực tiễn, góp phần giảm tỷ lệ nghèo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của xã.

Khóa luận tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:

1. Nguyên nhân nào dẫn đến nghèo của hộ, đâu là nguyên nhân chính và đâu là nguyên nhân phụ?
2. Các chương trình giảm nghèo của Đảng và Nhà nước được triển khai thực hiện tại địa phương như thế nào về cách thức, kết quả và bài học kinh nghiệm?
3. Cần đưa ra những giải pháp nào gắn với thực tiễn, phù hợp với năng lực sản xuất và điều kiện sống của người dân trong xã?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ nghèo và hộ cận nghèo trên địa bàn xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn xã Đoàn Kết (gồm 6 xóm: Thầm Luông, Lăm, Kẹn, Lọng, Cang, Khem).
• Phạm vi thời gian: Các dữ liệu thứ cấp và thống kê được thu thập trong giai đoạn 2011 - 2013; số liệu điều tra hộ gia đình tập trung vào năm 2013; thời gian triển khai thực địa diễn ra từ ngày 18/02/2014 đến ngày 28/04/2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận tổng hợp hệ thống cơ sở lý luận về nghèo đói dựa trên các định nghĩa quốc tế và quy định chuẩn nghèo quốc gia:

• Quan niệm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): Nghèo được xác định theo thu nhập khi một người có thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người (PCI) của quốc gia.
• Định nghĩa của Ủy ban Kinh tế Xã hội châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP, 1993): Nghèo khổ là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán được xã hội thừa nhận.
• Khái niệm nghèo tuyệt đối theo Ngân hàng Thế giới (được khởi xướng bởi Robert McNamara) dựa trên mức chi tiêu/thu nhập 1 USD/ngày/người (theo sức mua tương đương); và nghèo tương đối dựa trên sự thiếu hụt tài nguyên vật chất lẫn phi vật chất trong tương quan xã hội.
• Khung quy chuẩn quốc gia của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội qua các thời kỳ: Khóa luận hệ thống hóa 6 giai đoạn điều chỉnh chuẩn nghèo từ năm 1993 đến năm 2015. Đặc biệt, nghiên cứu dựa vào Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg (chuẩn nghèo nông thôn giai đoạn 2006 - 2010 là từ 200.000 đồng/người/tháng trở xuống) và Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015 (chuẩn nghèo nông thôn là từ 400.000 đồng/người/tháng trở xuống; cận nghèo nông thôn là từ 401.000 đến 520.000 đồng/người/tháng).
• Quy trình rà soát hộ nghèo gồm 12 bước tiêu chuẩn do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được thực hiện qua các kênh:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội, báo cáo công tác giảm nghèo, sổ phân loại hộ nghèo của UBND xã Đoàn Kết năm 2013, tài liệu thống kê của huyện Đà Bắc và các nghiên cứu khoa học liên quan.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Khảo sát mẫu chọn lọc gồm 40 hộ nghèo và cận nghèo tại 3 xóm đại diện cho các điều kiện địa hình khác nhau của xã: xóm Thầm Luông (vùng đồi dốc, đồng bào Dao), xóm Cang và xóm Khem (vùng núi cao hiểm trở, thiếu nước sản xuất). Mẫu điều tra được phân tầng theo 4 nhóm nguyên nhân nghèo chính tại địa phương (mỗi nhóm chọn 10 hộ): thiếu vốn sản xuất, thiếu đất canh tác, thiếu phương tiện sản xuất và thiếu kiến thức kỹ thuật.

STT	Xóm điều tra	Tổng số hộ nghèo, cận nghèo của xóm (hộ)	Số hộ nghèo điều tra (hộ)	Số hộ cận nghèo điều tra (hộ)	Tổng số hộ điều tra (hộ)
1	Thầm Luông	90	10	5	15
2	Cang	98	8	4	12
3	Khem	100	9	4	13
Tổng		288	27	13	40

• Công cụ và kỹ thuật điều tra: Kết hợp phương pháp quan sát thực địa, phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi được thiết kế sẵn và phỏng vấn bán cấu trúc; đồng thời trao đổi chuyên sâu với cán bộ chuyên trách công tác xã hội của xã và các trưởng xóm. Thông tin thu thập được kiểm tra chéo (cross-check) để đảm bảo độ tin cậy.
• Xử lý dữ liệu: Toàn bộ số liệu sơ cấp và thứ cấp được tổng hợp, xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel, sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích cơ cấu và so sánh theo chuỗi thời gian (2011 - 2013).
• Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu: Gồm nhóm chỉ tiêu điều kiện sản xuất (diện tích đất bình quân/hộ, vốn vay bình quân, tỷ lệ lao động/nhân khẩu); nhóm chỉ tiêu kinh tế hộ (tổng thu nhập, thu nhập thuần, thu nhập bình quân đầu người/tháng); và nhóm chỉ tiêu đánh giá nghèo đói (tỷ lệ hộ nghèo, tỷ lệ hộ cận nghèo).

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phát triển nông thôn miền núi, trong đó chỉ rõ tính nan giải của công tác giảm nghèo tại huyện vùng cao Đà Bắc. Mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận được phân định rõ ràng. Tác giả nhấn mạnh việc nghiên cứu không chỉ phục vụ học tập, rèn luyện kỹ năng đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA), mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn cho cấp ủy và chính quyền xã Đoàn Kết trong công tác chỉ đạo, điều hành. Bố cục đề tài được chia thành 5 phần mạch lạc.

Phần II: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết toàn diện các góc nhìn lý thuyết và thực tiễn về nghèo đói:

• Phân tích bản chất của nghèo tuyệt đối, nghèo tương đối và 3 nhóm nguyên nhân gây nghèo chính tại Việt Nam: nhóm điều kiện tự nhiên - địa lý; nhóm nguyên nhân chủ quan từ bản thân hộ nghèo (thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, đông con, ốm đau); và nhóm cơ chế chính sách, nguồn lực đầu tư.
• Khái quát kinh nghiệm giảm nghèo quốc tế: bài học của Trung Quốc trong việc phát triển công nghiệp nông thôn với phương châm "ly nông bất ly hương" và chính sách tín dụng ưu đãi cho các huyện nghèo; "Cách mạng xanh" và hỗ trợ sản xuất theo nhóm hộ của Ấn Độ; chính sách dân chủ hóa lao động, an sinh xã hội và bảo hộ sản xuất nông nghiệp của Nhật Bản.
• Tổng quan thực trạng giảm nghèo tại Việt Nam: Tỷ lệ hộ nghèo cả nước giảm từ 15% (năm 2011) xuống 7,8% (năm 2013). Đánh giá các chủ trương lớn của Nhà nước như Nghị quyết 30a/2008/NQ-CP, Chương trình 135 giai đoạn II, Quyết định 134, Quyết định 139.
• Thực trạng giảm nghèo tại tỉnh Hòa Bình và huyện Đà Bắc: Tỷ lệ nghèo toàn tỉnh giảm từ 31,31% (năm 2006) xuống 26,09% (năm 2011). Tại huyện Đà Bắc, ngoại trừ thị trấn Đà Bắc có tỷ lệ hộ nghèo dưới 5%, hầu hết các xã vùng cao còn lại như Đoàn Kết, Suối Nánh, Giáp Đắt đều có tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo lên tới gần 70%.

Phần III: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết phương pháp luận tiếp cận nghiên cứu phát triển nông thôn:

• Xác định đối tượng điều tra là hộ nghèo và cận nghèo tại xã Đoàn Kết trong mốc thời gian 2011 - 2013.
• Quy trình chọn mẫu 40 hộ được phân bổ có chủ đích tại 3 xóm đại diện cho 3 tiểu vùng sinh thái - địa hình của xã: Thầm Luông (15 hộ), Cang (12 hộ), Khem (13 hộ), chia theo 4 nhóm nguyên nhân nghèo thực tế.
• Thiết lập hệ thống công cụ thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi bán cấu trúc kết hợp kỹ thuật phỏng vấn sâu cán bộ xã, trưởng thôn và quan sát thực địa.
• Thiết lập công thức và hệ thống chỉ tiêu tính toán thu nhập thuần, thu nhập bình quân đầu người, tỷ lệ lao động nông nghiệp và diện tích đất canh tác bình quân.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương IV là phần cốt lõi của khóa luận, phản ánh toàn bộ kết quả phân tích số liệu thực địa:

Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa bàn:

• Tự nhiên: Xã Đoàn Kết cách trung tâm huyện Đà Bắc 40 km, địa hình núi cao phức tạp, đỉnh Núi Bổ cao 328 m (điểm cao nhất huyện). Khí hậu chia làm mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10, độ ẩm 80 - 90%) và mùa khô (tháng 10 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ trung bình mùa khô 10 - 15°C, lượng mưa thấp chỉ 20 - 40 mm).
• Đất đai (năm 2013): Tổng diện tích tự nhiên là 4.422,11 ha; trong đó đất nông nghiệp chiếm tới 96,54% (4.268,94 ha). Tuy nhiên, đất lâm nghiệp chiếm phần lớn với 3.277,80 ha (74,12%), còn đất dành cho sản xuất nông nghiệp chỉ có 904 ha (chiếm 20,44% diện tích tự nhiên), đất bằng canh tác rất ít.
• Kinh tế nông nghiệp: Hoạt động kinh tế mang tính thuần nông. Trồng trọt phụ thuộc vào các cây trồng truyền thống với diện tích năm 2013: lúa mùa 98,71 ha (sản lượng 315,87 tấn), lúa xuân 81,69 ha (sản lượng 408,45 tấn, diện tích thấp hơn vụ mùa do thiếu nước tưới), ngô rẫy 455 ha (sản lượng 2.370 tấn), sắn 345 ha (sản lượng 1.380 tấn), dong riềng 10,5 ha (sản lượng 20 tấn). Ngành chăn nuôi năm 2013 có 645 con trâu, 540 con bò, 1.817 con lợn và 23.015 con gia cầm; phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ phân tán trong nông hộ, chuồng trại đặt sát nhà ở.
• Dân số và lao động: Toàn xã có 706 hộ với 2.912 nhân khẩu phân bố ở 6 xóm. Có 4 dân tộc cùng sinh sống: người Tày chiếm đa số với 81,46% (2.372 người), người Dao chiếm 17,51% (510 người), người Kinh chiếm 0,93% (27 người), người Mường chiếm 0,10% (3 người). Tổng số lao động là 2.344 người, trong đó lao động nông nghiệp chiếm tới 99,57% (2.334 người); bình quân có 4,12 nhân khẩu/hộ và 2,31 lao động/hộ nhưng hầu hết chưa qua đào tạo nghề.
• Cơ sở hạ tầng: Đường liên xã đã nhựa hóa 13,53 km tạo thuận lợi kết nối vùng; tuy nhiên đường trục xóm có tổng chiều dài 4,34 km mới chỉ cứng hóa được 1,84 km, còn lại 2,5 km là đường đất lầy lội vào mùa mưa. Tỷ lệ hộ dùng điện đạt 100% qua 6 trạm biến áp nhưng hệ thống hạ thế xuống cấp. Toàn xã có 6 công trình cấp nước tự chảy đáp ứng cho 506 hộ, còn lại thường xuyên thiếu nước sinh hoạt vào mùa khô. Hệ thống trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trạm y tế xóm Lọng đều trong tình trạng nhà cấp 4 xuống cấp, chưa đạt chuẩn quốc gia; trên địa bàn xã chưa có chợ.

Thực trạng phân hóa giàu nghèo và phân loại nhóm hộ: Giai đoạn 2011 - 2013, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của xã Đoàn Kết luôn ở mức báo động:

STT	Đơn vị xóm	Tổng số hộ năm 2013 (hộ)	Hộ nghèo (hộ)	Tỷ lệ nghèo (%)	Hộ cận nghèo (hộ)	Tỷ lệ cận nghèo (%)	Tổng hộ nghèo & cận nghèo (hộ)	Tỷ lệ nghèo & cận nghèo (%)
1	Lăm	106	57	53,77	29	27,36	86	81,13
2	Thầm Luông	106	53	50,00	37	34,90	90	84,91
3	Kẹn	110	65	59,09	32	29,09	97	88,18
4	Lọng	125	61	48,80	34	27,20	95	76,00
5	Cang	121	50	41,32	48	39,67	98	80,99
6	Khem	138	55	39,86	45	32,61	100	72,46
Tổng	Toàn xã	706	341	48,81	225	31,81	566	80,61

Năm 2011, tỷ lệ hộ nghèo của xã là 61,42% (415 hộ). Năm 2012 giảm xuống 55,64% (379 hộ). Đến năm 2013, khi tiến hành tổng điều tra rà soát theo chuẩn mới giai đoạn 2011 - 2015, tổng số hộ nghèo và cận nghèo tăng vọt lên 566 hộ (chiếm 80,61%). Trong đó, nhóm hộ trung bình chỉ có 125 hộ (17,17%) và nhóm hộ khá vỏn vẹn 15 hộ (2,12%). Xóm Kẹn có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất xã (59,09% nghèo, cộng cả cận nghèo là 88,18%), tiếp đến là xóm Thầm Luông (tổng nghèo và cận nghèo là 84,91%).

Đánh giá việc thực thi các chính sách giảm nghèo: Địa phương đã tiếp nhận nhiều chính sách trợ lực: Chương trình 135 giai đoạn II hỗ trợ vật tư và tập huấn kỹ thuật; chính sách tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội hỗ trợ vốn vay sản xuất; chính sách cấp phát trực tiếp cho hộ nghèo vùng khó khăn; các chương trình hỗ trợ đất sản xuất, nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí đạt 100%. Tuy vậy, các chương trình hỗ trợ còn dàn trải; nguồn vốn vay còn thấp so với nhu cầu đầu tư lớn; việc chuyển giao kỹ thuật chưa theo kịp tập quán canh tác lạc hậu; tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào trợ cấp của Nhà nước vẫn còn tồn tại trong một bộ phận dân cư.

Phần V: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các phát hiện nghiên cứu; khẳng định nghèo đói tại xã Đoàn Kết là hệ quả tổng hợp của điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, hạ tầng yếu kém, sự thiếu hụt tư liệu sản xuất và hạn chế về nhận thức. Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể phân cấp cho 3 nhóm đối tượng: Nhà nước, chính quyền xã và bản thân hộ nghèo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác lập bức tranh chi tiết về cơ cấu kinh tế thuần nông của xã Đoàn Kết: 99,57% lao động làm việc trong nông nghiệp; diện tích đất sản xuất nông nghiệp thực tế chỉ chiếm 20,44% tổng diện tích tự nhiên, phần lớn là đất đồi núi dốc, phụ thuộc vào nước mưa.
• Định lượng chính xác tỷ lệ nghèo đa chiều theo địa bàn năm 2013: Toàn xã có 48,81% hộ nghèo và 31,81% hộ cận nghèo, tạo thành tỷ lệ thiếu hụt thu nhập lên tới 80,61%. Sự phân hóa nghèo đói diễn ra nặng nề nhất ở các xóm vùng sâu, vùng cao như xóm Kẹn (88,18%) và xóm Thầm Luông (84,91%).
• Chỉ ra 4 nhóm nguyên nhân cơ bản khiến hộ nông dân rơi vào cảnh nghèo đói triền miên:
  1. Thiếu vốn sản xuất: Các hộ không có vốn đối ứng để mở rộng quy mô đàn gia súc hoặc chuyển dịch giống cây trồng giá trị cao.
  2. Thiếu đất canh tác màu mỡ: Quỹ đất lúa nước có hệ thống thủy lợi chủ động chỉ đạt dưới 100 ha cho toàn xã; diện tích đất bằng bình quân đầu người quá thấp.
  3. Thiếu công cụ, phương tiện sản xuất hiện đại: Sản xuất nông nghiệp nặng tính thủ công, phụ thuộc vào sức kéo trâu bò (trung bình 1 - 2 con/hộ).
  4. Trình độ kỹ thuật canh tác lạc hậu, tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo cao: Bà con chưa nắm vững quy trình phòng trừ dịch bệnh cho vật nuôi và kỹ thuật thâm canh trên đất dốc.

Hệ thống giải pháp đề xuất của tác giả

• Giải pháp chung: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm thay đổi tư duy thụ động, xóa bỏ tư tưởng ỷ lại vào chính sách cứu trợ; khơi dậy tinh thần tự lực tự cường của người dân; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với nâng cao dân trí.
• Giải pháp cụ thể:
  1. Nông nghiệp và khuyến nông: Đẩy mạnh thâm canh tăng vụ đối với diện tích lúa nước chủ động; đưa các giống ngô lai, sắn cao sản vào canh tác rẫy; quy hoạch vùng trồng cây công nghiệp, cây lâm nghiệp (keo, mỡ, bồ đề); áp dụng biện pháp chăn nuôi nhốt chuồng, di dời chuồng trại cách xa khu vực sinh hoạt, tiêm phòng vắc-xin định kỳ.
  2. Tín dụng chính sách: Nâng hạn mức vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời cán bộ khuyến nông phải trực tiếp hướng dẫn hộ vay xây dựng phương án sử dụng vốn đúng mục đích.
  3. Phát triển cơ sở hạ tầng: Huy động phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm" để bê tông hóa 2,5 km đường trục xóm còn lại; kiên cố hóa 10,12 km kênh mương đất; tu bổ 6 công trình cấp nước tự chảy nhằm giải quyết căn bản tình trạng thiếu nước sinh hoạt và nước tưới vụ xuân.
  4. Lồng ghép các nguồn lực: Phối hợp đồng bộ nguồn vốn của Chương trình 135, chính sách hỗ trợ vùng khó khăn và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới để tránh đầu tư dàn trải.

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã bổ sung nguồn dữ liệu vi mô độc lập về thực trạng phân hóa giàu nghèo cấp hộ và cấp xóm tại huyện Đà Bắc. Nghiên cứu chỉ ra những rào cản đặc thù của một xã vùng cao có đông đồng bào Tày, Dao sinh sống, làm cơ sở khoa học và thực tiễn để UBND xã Đoàn Kết cùng các cơ quan chức năng điều chỉnh chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Quy mô mẫu điều tra thực địa còn nhỏ (n = 40 hộ) so với tổng số 566 hộ nghèo và cận nghèo của toàn xã, do giới hạn về mặt thời gian và kinh phí thực hiện trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp đại học.
  • Phạm vi điều tra nông hộ mới chỉ bao quát được 3 trong tổng số 6 xóm (Thầm Luông, Cang, Khem); chưa thực hiện thu thập mẫu tại các xóm Lăm, Lọng, Kẹn.
  • Phương pháp phân tích dữ liệu dừng lại ở cấp độ thống kê mô tả, phân tích cơ cấu và so sánh số liệu, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng (như hồi quy Logistic/Probit) để định lượng mức độ tác động của từng yếu tố đến thu nhập và xác suất nghèo của hộ.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi điều tra trên toàn bộ 6 xóm của xã với cỡ mẫu lớn hơn để nâng cao tính đại diện.
  • Ứng dụng các mô hình định lượng chuyên sâu nhằm kiểm định mối liên hệ tương quan giữa diện tích đất canh tác, quy mô nhân khẩu, trình độ học vấn và khả năng tiếp cận vốn tín dụng đối với xác suất thoát nghèo bền vững.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên các chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Quản lý kinh tế và Công tác xã hội khi tìm kiếm tài liệu mẫu về phương pháp điều tra thực địa nông thôn, kỹ thuật phân tích cơ cấu nhóm hộ và phương pháp đánh giá điều kiện tự nhiên - kinh tế cấp xã.
• Cán bộ quản lý kinh tế, công chức phụ trách lĩnh vực Lao động - Thương binh và Xã hội tại các xã, huyện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có điều kiện tương đồng với huyện Đà Bắc.
• Các nội dung đáng tham khảo nhất trong khóa luận:
  • Khung phương pháp luận kết hợp dữ liệu thống kê thứ cấp và phỏng vấn hộ theo 4 nhóm nguyên nhân nghèo.
  • Hệ thống bảng số liệu phản ánh chi tiết hiện trạng đất đai, dân số, hạ tầng và tỷ lệ phân loại hộ tại địa bàn xã Đoàn Kết giai đoạn 2011 - 2013.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại xã Đoàn Kết năm 2013 được xác định cụ thể là bao nhiêu?
Năm 2013, xã Đoàn Kết có 706 hộ dân với tổng số hộ nghèo và cận nghèo là 566 hộ, chiếm tỷ lệ 80,61%. Trong đó, số hộ nghèo là 341 hộ (chiếm 48,81%), số hộ cận nghèo là 225 hộ (chiếm 31,81%), số hộ trung bình là 125 hộ (chiếm 17,17%) và số hộ khá chỉ có 15 hộ (chiếm 2,12%).

2. Cơ cấu các dân tộc trên địa bàn xã Đoàn Kết có đặc điểm gì?
Toàn xã có 2.912 nhân khẩu thuộc 4 dân tộc cùng sinh sống, trong đó người Tày chiếm tỷ lệ áp đảo với 81,46% (2.372 người); tiếp đến là người Dao chiếm 17,51% (510 người); người Kinh chiếm 0,93% (27 người) và người Mường chiếm 0,10% (3 người).

3. Mẫu khảo sát sơ cấp của đề tài được lựa chọn dựa trên những tiêu chí nào?
Tác giả đã chọn ngẫu nhiên 40 hộ gia đình thuộc cả nhóm nghèo (27 hộ) và cận nghèo (13 hộ) tại 3 xóm đại diện (Thầm Luông: 15 hộ, Cang: 12 hộ, Khem: 13 hộ). Mẫu điều tra được phân tầng theo 4 nguyên nhân nghèo chính của địa phương gồm thiếu vốn sản xuất, thiếu đất canh tác, thiếu phương tiện sản xuất và thiếu kiến thức kỹ thuật (mỗi nhóm điều tra 10 hộ).

4. Hiện trạng đất đai của xã tác động như thế nào đến khả năng giảm nghèo của người dân?
Tổng diện tích tự nhiên của xã là 4.422,11 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm phần lớn với 3.277,80 ha (74,12%). Diện tích đất sản xuất nông nghiệp thực tế chỉ có 904 ha (20,44%), địa hình chủ yếu là đất dốc, thiếu nước tưới nên vụ đông xuân chỉ cấy được 81,69 ha lúa. Quỹ đất canh tác cây lương thực hạn hẹp khiến người dân khó mở rộng quy mô sản xuất để thoát nghèo.

5. Thực trạng cơ sở hạ tầng giao thông và điện sinh hoạt của xã Đoàn Kết năm 2013 ra sao?
Về giao thông, tuyến đường liên xã dài 13,53 km đã được nhựa hóa, song hệ thống đường trục xóm dài 4,34 km mới chỉ cứng hóa được 1,84 km, còn 2,5 km vẫn là đường đất gây cản trở đi lại vào mùa mưa. Về điện sinh hoạt, 100% số hộ đã có điện thông qua 6 trạm biến áp, nhưng đường dây hạ thế dài 12,1 km đã xuống cấp, nhiều nơi người dân tự kéo cột tre gỗ thô sơ không đảm bảo an toàn kỹ thuật.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lý Văn Tuấn đã phản ánh toàn diện bức tranh kinh tế - xã hội và công tác giảm nghèo tại xã Đoàn Kết, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình trong giai đoạn 2011 - 2013. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa số liệu thống kê địa phương với kết quả khảo sát 40 nông hộ, nghiên cứu đã chứng minh tình trạng đói nghèo dai dẳng của địa phương xuất phát từ địa hình đồi núi dốc chia cắt, hạ tầng giao thông - thủy lợi thiếu thốn cùng sự thiếu hụt về vốn và kỹ thuật sản xuất của người dân tộc thiểu số. Hệ thống giải pháp được đề xuất bám sát thực tế địa bàn, chú trọng thâm canh cây trồng trên đất dốc, cải tạo giống vật nuôi, nâng cao hiệu quả tín dụng chính sách và đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu. Đây là công trình nghiên cứu nghiêm túc, cung cấp luận cứ thực tiễn có giá trị cho công tác quản lý và hoạch định chính sách phát triển nông thôn miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu. Phần II: Tổng quan tài liệu. Phần III: Đối tương, nội dung và Phương pháp nghiên cứu. Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Phần V: Kết luận và kiến nghị. 4 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Một số quan niệm về nghèo Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định. Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tùy theo địa phương và theo thời gian.

Tổ chức y tế thế giới định nghĩa nghèo theo thu nhập. Theo đó một người là nghèo khi thu nhập hàng năm ít hơn một nửa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm (Per Capita Incomme, PCI) của quốc gia.[2] Tại hội nghị về chống nghèo đói do uỷ ban kinh tế xã hội Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Bangkok, Thái Lan vào tháng 9 năm 1993, các quốc gia trong khu vực đã thống nhất cao và cho rằng: "Nghèo khổ là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận". Theo khái niệm này không có chuẩn nghèo chung cho mọi quốc gia, chuẩn nghèo cao hay thấp phụ thuộc vào điều kiện cụ thể của từng quốc gia và nó thay đổi theo thời gian và không gian. Chuẩn nghèo là thước đo để phân biệt ai nghèo, ai không nghèo từ đó có chính sách biện pháp trợ giúp phù hợp và đúng đối tượng.

Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức tại Copenhagen Đan Mạch năm 1995 đã đưa ra một định nghĩa cụ thể hơn về nghèo như sau: "Người nghèo là tất cả những ai mà thu nhập thấp hơn 1 đô la (USD) mỗi ngày cho mỗi người, số tiền được coi như đủ để mua những sản phẩm thiết yếu để tồn tại".[3] * Nghèo tuyệt đối Để có một cái nhìn tổng quan về các vấn đề của các nước đang phát triển, Robert McNamara, khi là giám đốc của Ngân hàng Thế giới, đã đưa ra khái niệm nghèo tuyệt đối. Ông định nghĩa khái niệm nghèo tuyệt đối như sau: “Nghèo ở mức độ tuyệt đối là sống ở ranh giới ngoài cùng của tồn tại. Những người nghèo tuyệt đối là những người phải đấu tranh để sinh tồn trong các thiếu thốn tồi tệ và trong tình trạng bỏ bê và mất phẩm cách vượt quá sức tưởng tượng của giới trí thức chúng ta". Ngân hàng Thế giới xem thu nhập 1 đô la Mỹ/ngày theo sức mua tương đương của 5 địa phương so với (đô la thế giới) để thỏa mãn nhu cầu sống như là chuẩn tổng quát cho nạn nghèo tuyệt đối.

Trong những bước sau đó các trị ranh giới nghèo tuyệt đối (chuẩn) cho từng địa phương hay từng vùng được xác định, từ 2 đô la cho Khu vực Mỹ La tinh và Carribean đến 4 đô la cho những nước Đông Âu cho đến 14,40 đô la cho những nước công nghiệp (Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc 1997). [2] * Nghèo tương đối Trong những xã hội được gọi là thịnh vượng, nghèo được định nghĩa dựa vào hoàn cảnh xã hội của cá nhân. Nghèo tương đối có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc của xã hội đó. Nghèo tương đối có thể là khách quan, tức là sự hiện hữu không phụ thuộc vào cảm nhận của những người trong cuộc.