Giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Ch­ng i nh÷ng vên ®ò chung vò ho¹t ®éng xuêt khèu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Người hướng dẫn: Thạc Sỹ Ngô Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế & Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Một số giải pháp chủ yếu để đẩy mạnh xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam vào các thị trường phi hạn ngạch
• Loại tài liệu: luận văn

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
• 1.1. Khái niệm, vai trò và các hình thức xuất khẩu chủ yếu
• 1.2. Nội dung của hoạt động kinh doanh xuất khẩu
• 2. CHƯƠNG 2: Thực trạng xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam vào các thị trường phi hạn ngạch thời gian qua
• 3. CHƯƠNG 3: Những giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam vào các thị trường phi hạn ngạch

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam và tiềm năng

Ngành dệt may Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn nhân lực dồi dào, Việt Nam đang trở thành một trong những trung tâm sản xuất hàng dệt may lớn nhất thế giới. Xuất khẩu hàng dệt may không chỉ đóng góp vào GDP mà còn tạo ra hàng triệu việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, ngành dệt may cần phải đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường quốc tế.

1.1. Tình hình xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam hiện nay

Trong những năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam đã tăng trưởng ổn định, chiếm khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực, Việt Nam vẫn còn kém xa về quy mô và chất lượng sản phẩm.

1.2. Tiềm năng phát triển của ngành dệt may Việt Nam

Với các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, ngành dệt may Việt Nam có cơ hội lớn để mở rộng thị trường xuất khẩu. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện quy trình sản xuất sẽ giúp ngành dệt may tận dụng tốt hơn các lợi thế này.

II. Những thách thức trong xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế đến yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cần phải nỗ lực để cải thiện năng lực cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

2.1. Cạnh tranh từ các nước trong khu vực

Các nước như Trung Quốc, Bangladesh và Ấn Độ đang là những đối thủ cạnh tranh lớn của Việt Nam trong lĩnh vực xuất khẩu hàng dệt may. Họ có lợi thế về giá cả và quy mô sản xuất, điều này tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam.

2.2. Yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm

Thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm. Do đó, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần phải đầu tư vào công nghệ và nâng cao tay nghề cho người lao động để đáp ứng các tiêu chuẩn này.

III. Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam

Để tăng cường xuất khẩu hàng dệt may, Việt Nam cần triển khai một số giải pháp đồng bộ. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sản phẩm

Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới để đáp ứng nhu cầu thị trường.

3.2. Tăng cường hợp tác quốc tế và mở rộng thị trường

Việc tham gia vào các hiệp định thương mại tự do sẽ giúp các doanh nghiệp dệt may Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế để nâng cao khả năng cạnh tranh.

3.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Đào tạo và nâng cao tay nghề cho người lao động là yếu tố quan trọng để cải thiện chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc đào tạo kỹ năng cho nhân viên để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong ngành dệt may

Nhiều doanh nghiệp dệt may Việt Nam đã áp dụng thành công các giải pháp cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Những kết quả này không chỉ giúp tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu mà còn nâng cao uy tín của ngành dệt may Việt Nam trên thị trường quốc tế.

4.1. Các mô hình thành công trong xuất khẩu hàng dệt may

Một số doanh nghiệp đã áp dụng mô hình sản xuất xanh và bền vững, giúp giảm thiểu tác động đến môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Những mô hình này đã mang lại hiệu quả kinh tế cao và được thị trường đón nhận.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thị trường

Các nghiên cứu thị trường cho thấy nhu cầu về sản phẩm dệt may cao cấp đang gia tăng. Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển các dòng sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành dệt may Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu xuất khẩu bền vững, các doanh nghiệp cần phải nỗ lực không ngừng trong việc cải thiện chất lượng sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.1. Triển vọng phát triển trong bối cảnh hội nhập

Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội cho ngành dệt may Việt Nam. Các doanh nghiệp cần tận dụng tốt các hiệp định thương mại để mở rộng thị trường và nâng cao kim ngạch xuất khẩu.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Ngành dệt may cần hướng tới phát triển bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ giúp tăng cường uy tín mà còn đảm bảo sự phát triển lâu dài cho ngành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế quốc dân khi đóng góp khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 10,7%/năm và giải quyết việc làm cho hơn 500.000 lao động. Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đã có bước nhảy vọt ấn tượng từ 140,4 triệu USD năm 1989 lên 1.680 triệu USD vào năm 1999, tức tăng trưởng gấp 12 lần sau một thập kỷ. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu dệt may nước ta thời gian qua phụ thuộc quá lớn vào các thị trường có hạn ngạch như Liên minh châu Âu (EU), khiến dư địa mở rộng quy mô bị khống chế nghiêm ngặt bởi các rào cản quota. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực năm 1997-1998 đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải cơ cấu lại thị trường xuất khẩu.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá thực trạng năng lực sản xuất và xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam giai đoạn 1991 - 1999, nhận diện những điểm nghẽn về công nghệ, phương thức kinh doanh và rào cản thương mại quốc tế. Mục tiêu nghiên cứu tập trung xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu vào các thị trường phi hạn ngạch giàu tiềm năng như Nhật Bản, Mỹ, Đài Loan và Liên bang Nga.

Ý nghĩa của đề tài thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp ngành dệt may thực hiện mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 15%/năm theo chiến lược công nghiệp hóa đến năm 2005 và 2010. Nghiên cứu xác lập cơ sở nâng tỷ trọng xuất khẩu vào khu vực thị trường phi hạn ngạch lên trên 60%, từng bước chuyển dịch cơ cấu từ hình thức gia công thuần túy sang xuất khẩu trực tiếp có giá trị gia tăng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo và mô hình Heckscher-Ohlin để luận giải quy luật chuyển dịch sản xuất của ngành công nghiệp dệt may toàn cầu. Lịch sử kinh tế thế giới chứng minh dệt may là ngành thâm dụng lao động, đã chuyển dịch tuần tự từ Anh vào những năm 1840 sang các nước châu Âu, tiếp tục sang Nhật Bản vào thập niên 1950, tới các nền kinh tế mới công nghiệp hóa (NICs) vào thập niên 1960, và dịch chuyển mạnh mẽ sang Trung Quốc cùng các nước Đông Nam Á từ thập niên 1980 khi lợi thế nhân công giá rẻ tại các quốc gia phát triển suy giảm.

Bên cạnh đó, Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter được ứng dụng nhằm phân tích toàn diện vị thế ngành dệt may Việt Nam trước sức ép từ nhà cung ứng nguyên phụ liệu, quyền thương lượng của khách hàng quốc tế, mối đe dọa từ đối thủ tiềm tàng, nguy cơ từ sản phẩm thay thế và mức độ cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu lớn. Khung nghiên cứu chuẩn hóa 4 khái niệm kinh tế đối ngoại trọng tâm gồm:

• Xuất khẩu trực tiếp: Hoạt động tự sản xuất hoặc thu mua hàng hóa để bán trực tiếp cho đối tác nước ngoài.
• Xuất khẩu ủy thác: Doanh nghiệp đóng vai trò trung gian thực hiện thủ tục xuất khẩu thay nhà sản xuất và hưởng hoa hồng.
• Gia công quốc tế: Hình thức nhận nguyên phụ liệu từ bên đặt gia công để chế biến thành phẩm và nhận phí gia công.
• Thị trường phi hạn ngạch: Các thị trường nhập khẩu không áp dụng chế độ kiểm soát số lượng theo quota nhưng thiết lập rào cản kỹ thuật khắt khe.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp xác thực thu thập từ Bộ Thương mại, Bộ Công nghiệp, Tổng công ty Dệt may Việt Nam và Niên giám Thống kê giai đoạn 1991 - 1999. Khảo sát bao quát cỡ mẫu nghiên cứu gồm 135 cơ sở sản xuất may công nghiệp đạt năng lực 474 triệu sản phẩm/năm, cùng 65 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) với tổng vốn đăng ký 129,8 triệu USD phân bổ tại 13 tỉnh thành phố trọng điểm như Thành phố Hồ Chí Minh (40 dự án), Đồng Nai (12 dự án) và Hà Nội (10 dự án).

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn thể có mục đích đối với các doanh nghiệp dệt may quốc doanh trung ương và địa phương chủ lực nhằm bảo đảm tính đại diện tuyệt đối cho năng lực sản xuất toàn ngành. Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian (time-series analysis) và tổng hợp định lượng các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đo lường chính xác tốc độ tăng trưởng kim ngạch qua từng năm, bóc tách tác động ngoại sinh của cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 và phản ánh chân thực cơ cấu chuyển dịch giữa thị trường có hạn ngạch và phi hạn ngạch trong suốt timeline nghiên cứu 1991 - 1999.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu dệt may luôn vượt xa tốc độ tăng trưởng xuất khẩu chung của toàn nền kinh tế. Nếu lấy mốc năm 1991 làm gốc chuẩn (100%), đến năm 1995 kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 538% (trong khi tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt 263,1%), đến năm 1997 đạt 853,8% (so với 425,8% của cả nước). Kim ngạch cán mốc 1.680 triệu USD vào năm 1999, ghi nhận mức tăng trưởng 15,9% sau giai đoạn sụt giảm nhẹ về 1.450 triệu USD vào năm 1998 do khủng hoảng khu vực.

Thứ hai, cơ cấu thị trường ghi nhận bước chuyển mình chiến lược sang khối phi hạn ngạch. Tỷ trọng xuất khẩu vào thị trường phi hạn ngạch đã tăng mạnh mẽ, chiếm khoảng 60% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may cả nước trong năm 1999 (tăng 17% so với năm 1998). Ngược lại, tỷ trọng các thị trường có hạn ngạch giảm từ mức trên 50% ở các năm trước xuống còn 44% trong 6 tháng đầu năm và giữ mức 40% trong 9 tháng đầu năm 1999.

Thứ ba, Nhật Bản giữ vững vị trí thị trường phi hạn ngạch lớn nhất nhưng bộc lộ tính nhạy cảm trước chu kỳ kinh tế. Xuất khẩu sang Nhật Bản chiếm tỷ trọng từ 38% đến 42% tổng kim ngạch nhóm phi hạn ngạch. Kim ngạch đạt đỉnh 325 triệu USD năm 1997, sụt giảm 22,46% xuống 252 triệu USD năm 1998 do kinh tế Nhật suy thoái tăng trưởng âm (-2,8%), sau đó phục hồi mạnh mẽ 46,8% đạt 370 triệu USD năm 1999. Hàng may Việt Nam chiếm 3% thị phần nhập khẩu của Nhật, dẫn đầu là áo khoác gió nam đạt 81,81 triệu USD (chiếm 16,31%) và khăn trải bàn, trải giường (chiếm 12,64%).

Thứ tư, tiềm năng khai phá thị trường Mỹ và phục hồi thị trường Nga diễn biến tích cực. Kim ngạch sang Mỹ tăng từ 2 triệu USD năm 1995 lên 23 triệu USD năm 1997, đạt 24 triệu USD năm 1998 và cán mốc 30 triệu USD năm 1999 (tăng 25%). Xuất khẩu sang Nga tăng trưởng 84% từ 38,39 triệu USD năm 1993 lên 70,39 triệu USD năm 1999, chiếm tỷ trọng 5% - 8% nhóm thị trường phi hạn ngạch.

Thảo luận kết quả

Thành tựu tăng trưởng xuất khẩu bắt nguồn từ ưu thế chi phí đầu tư ban đầu thấp, chỉ cần khoảng 600 USD cho thiết bị và 300 USD cho nhà xưởng để tạo một chỗ làm việc, thời gian thu hồi vốn nhanh từ 5-7 năm. Tuy nhiên, điểm nghẽn nghiêm trọng là ngành may Việt Nam vẫn chủ yếu thực hiện gia công CMP (chiếm trên 70%), phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu.

So với các đối thủ quốc tế, Trung Quốc đã đầu tư tới 1,2 tỷ USD để hiện đại hóa công nghệ may và chiếm lĩnh 63% thị phần tại Nhật Bản, tạo áp lực cạnh tranh gay gắt về giá và mẫu mã. Tại thị trường Mỹ, việc chưa được hưởng quy chế Tối huệ quốc (MFN) khiến hàng dệt may Việt Nam phải chịu mức thuế suất khắc nghiệt từ 40% đến 90%, trong khi các đối thủ có MFN chỉ chịu mức thuế 25%. Tại thị trường Nga, biến động tỷ giá đồng Rúp và rào cản thanh toán quốc tế đã làm suy giảm sức cạnh tranh của mạng lưới phân phối Việt Nam trước hàng hóa giá rẻ từ Thổ Nhĩ Kỳ và Trung Quốc.

Để làm nổi bật các tương quan này, toàn bộ hệ thống dữ liệu nghiên cứu đã được trực quan hóa thông qua 8 biểu đồ chuỗi thời gian và 5 bảng thống kê đa chiều. Điển hình là biểu đồ cột ghép thể hiện sự chênh lệch lớn về năng lực sản xuất sợi dệt giữa doanh nghiệp nội địa (72.000 tấn năm 1999) so với khu vực FDI, cùng biểu đồ đường phản ánh rõ nét sự phân kỳ giữa tốc độ tăng trưởng xuất khẩu dệt may với tốc độ tăng trưởng ngoại thương quốc gia giai đoạn 1991-1999.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp đồng bộ công nghệ kéo sợi, dệt vải và nhuộm hoàn tất.

• Chủ thể thực hiện: Tổng công ty Dệt may Việt Nam phối hợp cùng các doanh nghiệp dệt sợi trong nước.
• Hành động: Tập trung nguồn vốn đầu tư thay thế hệ thống máy dệt thoi khổ nhỏ bằng máy dệt hiện đại khổ rộng; đổi mới dây chuyền chải kỹ và công nghệ nhuộm in hoa tự động hóa nhằm giảm thiểu tiêu hao hóa chất.
• Mục tiêu: Nâng tỷ trọng cọc sợi chải kỹ từ mức 26-30% lên trên 50%, tự chủ cung ứng 40-50% nhu cầu vải nội địa đạt chuẩn xuất khẩu vào năm 2005.
• Lộ trình: Thực hiện trong giai đoạn 2000 - 2005.

Thứ hai, chuyển dịch phương thức xuất khẩu từ gia công sang xuất khẩu trực tiếp FOB và ODM.

• Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh may mặc xuất khẩu.
• Hành động: Chủ động tìm kiếm nguồn nguyên phụ liệu nội địa, đầu tư bộ phận thiết kế mẫu mã độc lập, chấm dứt việc ký hợp đồng phụ qua các công ty trung gian tại Đông Á.
• Mục tiêu: Tăng tỷ trọng đơn hàng xuất khẩu theo phương thức FOB lên tối thiểu 35% kim ngạch vào năm 2005 và đạt 50% vào năm 2010.
• Lộ trình: Giai đoạn 2001 - 2005.

Thứ ba, đẩy nhanh đàm phán thương mại song phương và tháo gỡ rào cản thanh toán.

• Chủ thể thực hiện: Bộ Thương mại, Bộ Ngoại giao phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Hành động: Đẩy mạnh đàm phán ký kết Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ (BTA) để hưởng quy chế MFN; thiết lập cơ chế thanh toán liên ngân hàng thông suốt với Ngân hàng Trung ương Liên bang Nga.
• Mục tiêu: Giảm thuế nhập khẩu vào thị trường Mỹ từ mức 40-90% xuống dưới 25%, đưa kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ vượt 100 triệu USD vào năm 2003.
• Lộ trình: Hoàn thành trong giai đoạn 2000 - 2003.

Thứ tư, áp dụng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.

• Chủ thể thực hiện: Hiệp hội Dệt may Việt Nam và các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực.
• Hành động: Triển khai áp dụng bắt buộc hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000 và tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản (JIS); đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa tại các thị trường trọng điểm.
• Mục tiêu: 100% doanh nghiệp xuất khẩu lớn đạt chứng chỉ ISO 9000 và JIS trước năm 2005, kéo giảm tỷ lệ sản phẩm lỗi xuống dưới 1,5%.
• Lộ trình: Triển khai liên tục từ năm 2000 đến năm 2005.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách thương mại. Bộ Thương mại, Bộ Công nghiệp và các cơ quan xúc tiến đầu tư có thể khai thác các số liệu phân tích thực chứng để xây dựng quy hoạch phát triển công nghiệp phụ trợ dệt may, đồng thời xây dựng phương án đàm phán các hiệp định thương mại song phương nhằm dỡ bỏ rào cản thuế quan cho doanh nghiệp trong nước.

Thứ hai, ban giám đốc và chuyên viên chiến lược tại các doanh nghiệp may mặc xuất khẩu. Doanh nghiệp có thể vận dụng trực tiếp các bài học về phân tích cơ cấu thị trường phi hạn ngạch, quản trị chuỗi cung ứng và phương thức chuyển đổi mô hình từ gia công CMP sang FOB nhằm tối ưu hóa biên lợi nhuận và hạn chế rủi ro trung gian.

Thứ ba, các giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế quốc tế. Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian phong phú, nguồn tài liệu học thuật giá trị về lý thuyết lợi thế so sánh và tác động thực tế của khủng hoảng tài chính châu Á đến chuỗi cung ứng hàng hóa xuất khẩu giai đoạn 1991-1999.

Thứ tư, sinh viên và học viên cao học khối ngành kinh tế, ngoại thương. Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, cách xây dựng cấu trúc luận văn thạc sĩ kinh tế và phương pháp mô hình hóa dữ liệu thương mại quốc tế chuyên nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc thâm nhập thị trường phi hạn ngạch là yêu cầu sống còn của dệt may Việt Nam thời kỳ này? Thị trường có hạn ngạch như EU khống chế trần sản lượng xuất khẩu tối đa, làm triệt tiêu động lực tăng trưởng quy mô. Việc mở rộng thị trường phi hạn ngạch giúp doanh nghiệp thoát khỏi rào cản quota, nâng tỷ trọng xuất khẩu khu vực này lên 60% tổng kim ngạch toàn ngành vào năm 1999, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trên 15%/năm.

Rào cản lớn nhất của hàng may mặc Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ giai đoạn 1995-1999 là gì? Trở ngại lớn nhất là Việt Nam chưa được Mỹ cấp quy chế Tối huệ quốc (MFN), khiến hàng hóa phải chịu thuế suất nhập khẩu rất cao từ 40% đến 90%, so với mức 25% của các đối thủ cạnh tranh. Ngoài ra, việc thiếu quan hệ ngân hàng đại lý khiến doanh nghiệp không thể mở thư tín dụng L/C trực tiếp từ Mỹ.

Thị trường Nhật Bản đặt ra những yêu cầu kỹ thuật đặc thù nào đối với hàng dệt may nhập khẩu? Nhật Bản đòi hỏi hàng hóa phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn chất lượng JIS, trong đó yếu tố kiểu dáng mốt quyết định 70,5% đối với đồ lót và 56,4% đối với quần áo nữ. Đồng thời, hàng may Việt Nam chỉ chiếm 3% thị phần và phải cạnh tranh trực tiếp với hàng Trung Quốc vốn chiếm 63% thị phần nhờ lợi thế giá rẻ.

Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997-1998 tác động như thế nào đến xuất khẩu dệt may nước ta? Khủng hoảng khiến kim ngạch xuất khẩu toàn ngành năm 1998 sụt giảm từ 1,5 tỷ USD xuống 1,45 tỷ USD. Riêng thị trường Nhật Bản giảm 22,46% do kinh tế Nhật tăng trưởng âm (-2,8%). Đồng tiền các nước châu Á mất giá mạnh làm giảm sức cạnh tranh tương đối của hàng Việt Nam, khiến hàng loạt đơn hàng gia công bị hủy bỏ.

Khâu nào là mắt xích yếu nhất trong chuỗi sản xuất dệt may Việt Nam và giải pháp khắc phục là gì? Khâu dệt và nhuộm hoàn tất là mắt xích yếu nhất do hơn 60% thiết bị kéo sợi là chải thô, máy dệt thoi khổ nhỏ làm ra vải không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Giải pháp căn cơ là đầu tư công nghệ kéo sợi chải kỹ và máy dệt tự động khổ rộng để nâng tỷ lệ cọc sợi chải kỹ lên trên 50%.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện bức tranh phát triển của ngành dệt may Việt Nam giai đoạn 1991-1999, ghi nhận kim ngạch xuất khẩu đạt mốc 1,68 tỷ USD.
• Khẳng định vai trò chiến lược của thị trường phi hạn ngạch khi vươn lên chiếm 60% tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may toàn quốc vào năm 1999.
• Bóc tách sâu sắc những điểm nghẽn nội tại về công nghệ dệt nhuộm lạc hậu và sự phụ thuộc quá mức vào phương thức gia công CMP chiếm trên 70%.
• Đánh giá cụ thể tiềm năng và rào cản thương mại tại 4 thị trường phi hạn ngạch trọng điểm gồm Nhật Bản, Mỹ, Đài Loan và Liên bang Nga.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá có tính khả thi cao nhằm tái cơ cấu công nghệ, chuyển dịch sang phương thức FOB và chuẩn hóa quản lý chất lượng theo ISO 9000.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng cơ sở khoa học thực chứng giúp các nhà quản trị doanh nghiệp và cơ quan quản lý chuyển hướng chiến lược xuất khẩu hiệu quả, vượt qua khủng hoảng tài chính khu vực. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi ngành dệt may hoàn thành hiện đại hóa công nghệ trước năm 2005 và tận dụng tối đa các hiệp định thương mại song phương để mở rộng thị phần toàn cầu đến năm 2010. Các nhà quản lý chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp hãy chủ động ứng dụng ngay các khuyến nghị từ nghiên cứu này nhằm kiến tạo bước phát triển bền vững cho xuất khẩu dệt may Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu của hợp đồng xuất khẩu: - Số hợp đồng - Ngày và nơi ký kết hợp đồng. - Tên, và địa chỉ đầy đủ, tel, fax, đại diện của các bên./ Điều kiện tên hàng./ Điều kiện số lượng d./ Điều kiện về quy cách phẩm chất của hàng hoá./ Điều kiện về giá cả./ Điều kiện về bao bì , đóng gói , ký mã hiệu./ Điều kiện về cơ sở giao hàng./ Điều kiện về thời gian, địa điểm, phương tiện giao hàng./ Điều kiện về thanh toán./ Điều kiện bảo hành (nếu có)./ Điều kiện về khiếu nại và trọng tài./ Điều kiện về các trường hợp bất khả kháng./ Chữ ký của các bên. Với những hợp đồng phức tạp, nhiều mặt hàng thì có thể thêm các phụ kiện là bộ phận không tách rời của hợp đồng. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Thực hiện hợp đồng xuất khẩu, giao hàng và thanh toán. Sau khi đã ký kết hợp đồng hai bên thực hiện những gì mình đã cam kết trong hợp đồng. Với tư cách là nhà xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ thực hiện những công việc sau: Sơ đồ: Trình tự các bước thực hiện hợp đồng. Giục mở L/C và Xin giấy phép Chuẩn bị hàng Kiểm tra hàng kiểm tra L/C xuất khẩu hoá xuất khẩu hoá Giao hàng lên Làm thủ tục Mua bảo hiểm Uỷ thác tàu hải quan hàng hoá thuê tàu Làm thủ tục Giải quyết tranh thanh toán chấp (nếu có) Đây là trình tự những công việc chung nhất cần thiết để thực hiện hợp đồng xuất khẩu.

Tuy nhiên trên thực tế tuỳ theo thoả thuận của các bên trong hợp đồng mà người thực hiện hợp đồng có thể bỏ qua một hoặc một vài công đoạn * Giục mở L/C và kiểm tra L/C đó Trong hoạt động buôn bán quốc tế hiện nay, việc sử dụng L/C đã trở thành phổ biến hơn cả ,do lợi ích của nó mang lại. Sau khi người nhập khẩu mở L/C, người xuất khẩu phải kiểm tra cẩn thận, chi tiết các điều kiện trong L/C xem có phù hợp với những điều kiện của hợp đồng hay không. Nếu không phù hợp hoặc có sai sót thì cần phải thông báo cho người nhập khẩu biết để sửa chữa kịp thời. *Xin giấy phép xuất khẩu.

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong một số trường hợp, mặt hàng xuất khẩu thuộc danh mục nhà nước quản lý, doanh nghiệp cần phải tiến hàng xin giấy phép xuất khẩu do phòng cấp giấy phép xuất khẩu của Bộ Thương mại quản lý. *Chuẩn bị hàng xuất khẩu. Đối với những doanh nghiệp, sau khi thu mua nguyên phụ liệu sản xuất ra sản phẩm, cần phải lựa chọn, kiểm tra, đóng gói bao bì hàng hoá xuất khẩu, kẻ ký mã hiệu sao cho phù hợp với hợp đồng đã ký và phù hợp với luật pháp của nước nhập khẩu. *Kiểm định hàng hoá.

Trước khi xuất khẩu, các nhà xuất khẩu phải có nghĩa vụ kiểm tra số lượng, trọng lượng của hàng hoá. Việc kiểm tra được tiến hành ở hai cấp: cơ sở và ở cửa khẩu nhằm bảo đảm quyền lợi cho khách hàng và uy tín của nhà sản xuất. * Thuê phương tiện vận chuyển. Doanh nghiệp xuất khẩu có thể tự thuê phương tiện vận chuyển hoặc uỷ thác cho một công ty uỷ thác thuê tàu.

Điều này phụ thuộc vào điều kiện cơ sở giao hàng trong hợp đồng. Cơ sở pháp lý điều tiết mối quan hệ giữa các bên uỷ thác thuê tàu với bên nhận uỷ thác là hợp đồng uỷ thác thuê tàu. Có hai loại hợp đồng uỷ thác thuê tàu: Hợp đồng uỷ thác thuê tàu cả năm và hợp đồng thuê tàu chuyến. Nhà xuất khẩu căn cứ vào đặc điểm của hàng hoá để lựa chọn hợp đồng thuê tàu cho thích hợp.

*Mua bảo hiểm hàng hoá. Hàng hoá trong buôn bán quốc tế thường xuyên được chuyên chở bằng đường biển, điều này thường gặp rất nhiều rủi ro, do đó cần phải mua bảo hiểm cho hàng hoá. Công việc này cần được thực hiện thông qua hợp 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đồng bảo hiểm. Có hai loại hợp đồng bảo hiểm: hợp đồng bảo hiểm bao và hợp đồng bảo hiểm chuyến.

Khi mua bảo hiểm cần lưu ý những điều kiện bảo hiểm và lựa chọn công ty bảo hiểm. *Làm thủ tục hải quan. Hàng hoá khi vượt qua biên giới quốc gia để xuất khẩu đều phải làm thủ tục hải quan. Việc làm thủ tục hải quan gồm ba bước chủ yếu sau: - Khai báo hải quan: Doanh nghiệp khai báo tất cả các đặc điểm hàng hoá về số lượng, chất lượng, giá trị, tên phương tiện vận chuyển, nước nhập khẩu.

Các chứng từ cần thiết, phải xuất trình kèm theo là: Giấy phép xuất khẩu, phiếu đóng gói, bảng kê chi tiết. - Xuất trình hàng hoá. - Thực hiện các quyết định của hải quan. *Giao hàng lên tàu.

Trong bước này doanh nghiệp cần tiến hành các công việc sau: - Lập bản đăng ký hàng chuyên chở. - Xuất trình bản đăng ký cho người vận tải để lấy hồ sơ xếp hàng. - Trao đổi với cơ quan điều độ cảng để nắm vững ngày giờ làm hàng. Bố chí phương tiện vận tải đưa hàng vào cảng, xếp hàng lên tàu.

- Lấy biên lai thuyền phó, sau đó đổi biên lai thuyền phó lấy vận đơn đường biển hoàn hảo và chuyển nhượng được, sau đó lập bộ chứng từ thanh toán. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Thanh toán là bước cuối cùng của việc thực hiện hợp đồng nếu không có sự tranh chấp, khiếu nại. Trong buôn bán quốc tế, có rất nhiều phương thức thanh toán khác nhau. - Phương thức chuyển tiền.

- Phương thức thanh toán mở tài khoản. - Phương thức thanh toán nhờ thu. - Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ. Đối với nhà xuất khẩu, về phương tiện thanh toán cần phải xem xét những vấn đề sau: - Người bán muốn bảo đảm rằng, người mua có các phương tiện tài chính để trả tiền mua hàng theo đúng hợp đồng đã ký.

- Người bán muốn việc thanh toán được thực hiện đúng hạn. Trên bình diện quốc tế, hai phương tiện thanh toán là nhờ thu ( D/P và D/A) và thư tín dụng (chủ yếu là L/C không huỷ ngang ) được áp dụng phổ biến hơn cả. Đến đây nếu không có sự tranh chấp và khiếu lại, một thương vụ xuất khẩu coi như đã kết thúc và doanh nghiệp lại tiến hành một thương vụ mới. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU.

Yếu tố chính trị. Yếu tố chính trị là những nhân tố khuyến khích hoặc hạn chế quá trình quốc tế hoá hoạt động kinh doanh. Chẳng hạn, chính sách của chính phủ có thể làm tăng sự liên kết các thị trường và thúc đẩy tốc độ tăng trưởng hoạt động xuất khẩu bằng việc dỡ bỏ các hàng rào thuế quan, phi thuế quan, thiết lập các mối quan hệ trong cơ sở hạ tầng của thị trường. Khi không ổn 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] định về chính trị sẽ cản trở sự phát triển kinh tế của đất nước và tạo ra tâm lý không tốt cho các nhà kinh doanh.

Yếu tố kinh tế. Yếu tố kinh tế như tỷ giá hối đoái, lãi suất ngân hàng. tác động đến hoạt động xuất khẩu ở tầm vĩ mô và vi mô. Ở tầm vĩ mô, chúng tác động đến đặc điểm và sự phân bổ các cơ hội kinh doanh quốc tế cũng như quy mô của thị trường.

Ở tầm vi mô các yếu tố kinh tế lại ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức và hiệu quả của doanh nghiệp. Các yếu tố giá cả và sự phân bổ tài nguyên ở các thị trường khác nhau cũng ảnh hưởng tới quá trình sản xuất, phân bố nguyên vật liệu, vốn, lao động và do đó ảnh hưởng tới giá cả và chất lượng hàng hoá xuất khẩu. Yếu tố luật pháp. Mỗi quốc gia có hệ thống luật pháp riêng dễ điều chỉnh các hoạt động kinh doanh quốc tế ràng buộc các hoạt động của doanh nghiệp.

Các yếu tố luật pháp ảnh hưởng tới hoạt động xuất khẩu trên những mặt sau: - Quy định về giao dịch hợp đồng, về bảo hộ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ. - Quy định về lao động, tiền lương, thời gian lao động, nghỉ ngơi, đình công, bãi công. - Quy định về cạnh tranh, độc quyền,về các loại thuế. - Quy định về vấn đề bảo vệ môi trường, tiêu chuẩn chất lượng, giao hàng, thực hiện hợp đồng.

- Quy định về quảng cáo, hướng dẫn sử dụng. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Yếu tố cạnh tranh. Cạnh tranh, một mặt thúc đẩy cho các doanh nghiệp đầu tư máy móc thiết bị, nâng cấp chất lượng và hạ giá thành sản phẩm.Nhưng một mặt nó dễ dàng đẩy lùi các doanh nghiệp không có khả năng phản ứng hoặc chậm phản ứng với sự thay đổi của môi trường kinh doanh.

Các yếu tố cạnh tranh được thể hiện qua mô hình sau: Mô hình: Sức mạnh của Michael Porter Đối thủ mới tiềm tàng Sự đe doạ của Khả năng các đối thủ mặc cả của người Nhà cung cấp Cạnh tranh giữa Người mua các công ty hiện tại khả năng mặc cả Sự đe của doạ của nh các hàng Các mặt hàng và các dich vụ thay thế Qua mô hình các doanh nghiệp có thể thấy được các mối đe dọa hay thách thức với cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong ngành là trung tâm. Xuất phát từ đây doanh nghiệp có thể đề ra sách lược hợp lý nhằm hạn chế đe doạ và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp mình. - Sự đe doạ của các đối thủ cạnh tranh tiềm tàng. Các đối thủ này chưa có kinh nghiệm trong việc thâm nhập vào thị trường quốc tế song nó có tiềm năng lớn về vốn, công nghệ, lao động và tận dụng được lợi thế của người đi sau, do đó dễ khắc phục được những điểm yếu của các doanh 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệp hiện tại để có khả năng chiếm lĩnh thị trường.

Chính vì vậy, một doanh nghiệp phải tăng cường đầu tư vốn, trang bị thêm máy móc thiết bị hiện đại để tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, nhưng mặt khác phải tăng cường quảng cáo, áp dụng các biện pháp hỗ trợ và khuyếch trương sản phẩm giữ gìn thị trường hiện tại, đảm bảo lợi nhuận dự kiến. - Sức ép của người cung cấp. Nhân tố này có khả năng mở rộng hoặc thu hẹp khối lượng vật tư đầu vào, thay đổi cơ cấu sản phẩm hoặc sẵn sàng liên kết với nhau để chi phối thị trường nhằm hạn chế khả năng của doanh nghiệp hoặc làm giảm lợi nhuận dự kiến, gây ra rủi ro khó lường trước được cho doanh nghiệp. Vì thế hoạt động xuất khẩu có nguy cơ gián đoạn.